{"id":10095,"date":"2022-06-28T09:00:00","date_gmt":"2022-06-28T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=10095"},"modified":"2024-05-29T19:12:40","modified_gmt":"2024-05-29T17:12:40","slug":"nietolerancja-histaminy","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/nietolerancja-histaminy\/","title":{"rendered":"Nietolerancja histaminy"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku nietolerancji histaminy?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do najcz\u0119stszych objaw\u00f3w nietolerancji nale\u017c\u0105 dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, b\u00f3le g\u0142owy, wysypki sk\u00f3rne i trudno\u015bci w oddychaniu. Wiele os\u00f3b d\u0142ugo szuka przyczyny swoich dolegliwo\u015bci. Skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji z jednym z wielu specjalist\u00f3w TELEMEDI, kt\u00f3ry pomo\u017ce w postawieniu prawid\u0142owej diagnozy i zaproponuje stosowne leczenie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\">Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Objawy<\/strong>: Bardzo zr\u00f3\u017cnicowane, np. zaczerwienienie sk\u00f3ry, \u015bwi\u0105d, pokrzywka, ko\u0142atanie serca, biegunka, b\u00f3le brzucha itp.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przyczyny<\/strong>: Prawdopodobnie jest to nabyte lub (rzadziej) wrodzone zaburzenie procesu metabolizmu histaminy w organizmie.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Diagnoza<\/strong>: Konsultacja lekarza z pacjentem, wykluczenie innych mo\u017cliwych przyczyn, trzystopniowa zmiana diety, ewentualnie pr\u00f3by prowokacyjne.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Leczenie<\/strong>: Dostosowana dieta, ewentualnie preparaty enzymatyczne.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przebieg choroby i rokowanie<\/strong>: Objawy mo\u017cna poprawi\u0107 poprzez unikanie pokarm\u00f3w bogatych w histamin\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"opis\"><strong>Co to jest nietolerancja histaminy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W nietolerancji histaminy organizm reaguje nietolerancj\u0105 na zwi\u0119kszone ilo\u015bci histaminy. W r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rkach, takich jak mastocyty, p\u0142ytki krwi i kom\u00f3rki nerwowe, z budulca bia\u0142ek (aminokwasu) histydyny powstaje tak zwana amina biogenna, kt\u00f3ra jest nast\u0119pnie w tych kom\u00f3rkach magazynowana.<\/p>\n\n\n\n<p>Histamina jest uwalniana pod wp\u0142ywem pewnych bod\u017ac\u00f3w, na przyk\u0142ad przez enzymy w\u0142asne organizmu, a tak\u017ce r\u00f3\u017cne leki i produkty spo\u017cywcze. Bod\u017ace chemiczne w kontek\u015bcie stanu zapalnego, oraz bod\u017ace fizyczne, takie jak urazy lub brak tlenu, r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 stymulowa\u0107 uwalnianie histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Histamina, jako biologiczna substancja przeka\u017anikowa, pe\u0142ni w organizmie r\u00f3\u017cne funkcje. Na przyk\u0142ad pobudza ona wydzielanie soku \u017co\u0142\u0105dkowego, rozszerza naczynia krwiono\u015bne i w ten spos\u00f3b obni\u017ca ci\u015bnienie krwi. Jako neurotrasmiter histamina reguluje m.in. rytm snu i czuwania, kontrol\u0119 apetytu, zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119, pami\u0119\u0107 i emocje.<\/p>\n\n\n\n<p>Przede wszystkim jednak histamina pe\u0142ni funkcj\u0119 mediatora proces\u00f3w zapalnych w reakcjach alergicznych i wywo\u0142uje typowe objawy alergii.<\/p>\n\n\n\n<p>Objawy te wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w nietolerancji histaminy. Nie jest to jednak alergia na histamin\u0119, tzn. objawy nietolerancji histaminy nie wynikaj\u0105 z nadmiernej reakcji uk\u0142adu odporno\u015bciowego na histamin\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: choroba budz\u0105ca liczne kontrowersje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nietolerancja histaminy jest bardzo kontrowersyjn\u0105 chorob\u0105: z jednej strony dlatego, \u017ce jej objawy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie w zale\u017cno\u015bci od pacjenta. Z drugiej strony, poniewa\u017c poszczeg\u00f3lne objawy wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce w wielu innych chorobach.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\"><strong>Jakie s\u0105 objawy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Objawy nietolerancji histaminy s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane. U niekt\u00f3rych os\u00f3b z nietolerancj\u0105 histaminy wyst\u0119puj\u0105 tylko pojedyncze objawy (takie jak wysypka lub zaczerwienienie sk\u00f3ry ze \u015bwi\u0105dem). U innych jednak nietolerancja histaminy objawia si\u0119 symptomami w kilku cz\u0119\u015bciach cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wiele r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rek i narz\u0105d\u00f3w ma receptory histaminy. Nale\u017c\u0105 do nich kom\u00f3rki mi\u0119\u015bni g\u0142adkich (\u015bcian \u017co\u0142\u0105dka i jelit, oskrzeli i macicy, \u015bcian naczy\u0144 krwiono\u015bnych itd.), kom\u00f3rki gruczo\u0142owe, kom\u00f3rki nerwowe i kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego (np. kom\u00f3rki tuczne).<\/p>\n\n\n\n<p>Histamina wywiera swoje dzia\u0142anie poprzez wi\u0105zanie si\u0119 z tymi receptorami. Przy du\u017cym st\u0119\u017ceniu histaminy receptory s\u0105 ci\u0105gle aktywne. W zale\u017cno\u015bci od ich umiejscowienia w organizmie, u os\u00f3b wra\u017cliwych wywo\u0142uj\u0105 one r\u00f3\u017cne objawy nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wnie\u017c diagnostyka cz\u0119sto nie dostarcza jednoznacznych dowod\u00f3w na istnienie nietolerancji histaminy. Dlatego niekt\u00f3rzy lekarze nie uznaj\u0105 istnienia nietolerancji histaminy. Inni jednak s\u0105 przekonani o jej istnieniu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: sk\u00f3ra<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W sk\u00f3rze histamina aktywuje tzw. kom\u00f3rki tuczne. Uwalniaj\u0105 one wtedy substancje alergizuj\u0105ce, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 r\u00f3\u017cne objawy sk\u00f3rne:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pokrzywka<\/strong>: Charakteryzuje si\u0119 ma\u0142ymi, przemijaj\u0105cymi obrz\u0119kami sk\u00f3ry (b\u0105blami), kt\u00f3re zwykle s\u0105 skupione w grupach. Sk\u00f3ra w miejscach dotkni\u0119tych chorob\u0105 jest zwykle czerwona lub bia\u0142a z czerwon\u0105 obw\u00f3dk\u0105. B\u0105ble mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 na ca\u0142ym ciele i zwykle znikaj\u0105 po 24 godzinach. Jednak tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo utrzymuje si\u0119 czynnik wywo\u0142uj\u0105cy ich powstawanie, mog\u0105 tworzy\u0107 si\u0119 nowe.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u015awi\u0105d<\/strong>: Opr\u00f3cz pokrzywki substancje uwalniane z kom\u00f3rek tucznych powoduj\u0105 r\u00f3wnie\u017c silny \u015bwi\u0105d. Szczeg\u00f3lnie sk\u00f3ra znajduj\u0105ca si\u0119 wok\u00f3\u0142 b\u0105bli jest bardzo podra\u017cniona.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nietolerancja histaminy na sk\u00f3rze objawia si\u0119 tak\u017ce zwi\u0119kszonym przep\u0142ywem krwi: histamina prowadzi do uwolnienia tlenku azotu, kt\u00f3ry rozszerza naczynia krwiono\u015bne. W rezultacie dotkni\u0119te chorob\u0105 obszary sk\u00f3ry s\u0105 zaczerwienione i rozpalone. Je\u015bli zjawisko to wyst\u0119puje w przypadku nietolerancji histaminy na twarzy, nazywane jest rumieniem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: m\u00f3zg<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Histamina powoduje r\u00f3wnie\u017c rozszerzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych w m\u00f3zgu poprzez uwalnianie tlenku azotu. Je\u015bli dojdzie do tego w t\u0119tnicach opon m\u00f3zgowych, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 b\u00f3le g\u0142owy. Mechanizm ten jest przedmiotem dyskusji dotycz\u0105cej na przyk\u0142ad migreny.<\/p>\n\n\n\n<p>Inne mo\u017cliwe objawy nietolerancji histaminy, kt\u00f3re maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w g\u0142owie, to zawroty g\u0142owy, nudno\u015bci i wymioty. Niekt\u00f3re osoby z nietolerancj\u0105 histaminy zg\u0142aszaj\u0105 zmniejszenie czujno\u015bci i zm\u0119czenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Objawy psychiczne zwi\u0105zane z nietolerancj\u0105 histaminy obejmuj\u0105 dezorientacj\u0119, depresj\u0119, nerwowo\u015b\u0107 i zaburzenia snu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: uk\u0142ad sercowo-naczyniowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli histamina zmienia szeroko\u015b\u0107 naczy\u0144 wie\u0144cowych, nietolerancja histaminy mo\u017ce powodowa\u0107 ko\u0142atanie serca i ko\u0142atanie kom\u00f3r serca (ekstrasystole). S\u0105 to zazwyczaj niegro\u017ane zaburzenia rytmu serca. Niekt\u00f3rzy pacjenci zg\u0142aszaj\u0105 odczuwalne ko\u0142atanie serca.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi naczynia krwiono\u015bne cia\u0142a rozszerzaj\u0105 si\u0119, ci\u015bnienie krwi mo\u017ce spada\u0107. W skrajnych przypadkach (przy bardzo wysokim st\u0119\u017ceniu histaminy) krew gromadzi si\u0119 w nogach, przez co nie jest w wystarczaj\u0105cym stopniu transportowana z powrotem do serca. W rezultacie dochodzi do gwa\u0142townego spadku ci\u015bnienia krwi, a w rzadkich przypadkach do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w wstrz\u0105su.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: przew\u00f3d pokarmowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W \u017co\u0142\u0105dku histamina zwi\u0119ksza wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego. Kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe w \u015bcianie przewodu pokarmowego s\u0105 r\u00f3wnie\u017c aktywowane przez histamin\u0119. Z tego powodu cz\u0119stymi objawami nietolerancji histaminy w przewodzie pokarmowym s\u0105 b\u00f3le lub skurcze brzucha, biegunka i wzd\u0119cia. Wyst\u0119puj\u0105 one g\u0142\u00f3wnie po spo\u017cyciu pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w bogatych w histamin\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: uk\u0142ad p\u0142ciowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>U kobiet histamina jest wytwarzana m.in. w macicy i jajnikach. Ma ona za zadanie zwi\u0119ksza\u0107 st\u0119\u017cenie \u017ce\u0144skiego hormonu p\u0142ciowego estrogenu. Hormon ten powoduje bolesne skurcze macicy podczas menstruacji. Oznacza to, \u017ce histamina mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bciowo odpowiedzialna za objawy menstruacyjne, takie jak b\u00f3le miesi\u0105czkowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Z drugiej strony wahania hormonalne w czasie ci\u0105\u017cy mog\u0105 mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na kobiety z nietolerancj\u0105 histaminy. Cz\u0119sto objawy zwi\u0105zane z nietolerancj\u0105 histaminy ust\u0119puj\u0105 na czas ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy nietolerancji histaminy: drogi oddechowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie lub bezpo\u015brednio po spo\u017cyciu posi\u0142k\u00f3w bogatych w histamin\u0119 lub po wypiciu alkoholu, u pacjent\u00f3w z nietolerancj\u0105 histaminy mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy takie jak katar lub zatkany nos. W skrajnych przypadkach dochodzi do ataku astmy z ci\u0119\u017ck\u0105 duszno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>U chorych na astm\u0119 pewien enzym cz\u0119sto rozk\u0142ada mniej histaminy ni\u017c u os\u00f3b zdrowych. W wyniku tego histamina gromadzi si\u0119 w oskrzelach niezale\u017cnie od przyjmowanego pokarmu. Powoduje to wyst\u0105pienie okre\u015blonych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przyczyny\"><strong>Nietolerancja histaminy: przyczyny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Eksperci podejrzewaj\u0105, \u017ce nietolerancja histaminy jest spowodowana nabytym lub (rzadziej) wrodzonym zaburzeniem procesu rozk\u0142adania histaminy. Organizm wytwarza wtedy, w wyniku w\u0142asnej produkcji lub spo\u017cywania pokarm\u00f3w bogatych w histamin\u0119, wi\u0119cej histaminy ni\u017c jej rozk\u0142ada. Po przekroczeniu pewnej warto\u015bci progowej pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy. Wysoko\u015b\u0107 progu histaminowego jest r\u00f3\u017cna u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kt\u00f3re pokarmy zawieraj\u0105 histamin\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku nietolerancji histaminy zaleca si\u0119 unikanie pokarm\u00f3w zawieraj\u0105cych du\u017ce ilo\u015bci histaminy lub innych amin biogennych. Niekorzystne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c produkty, kt\u00f3re stymuluj\u0105 uwalnianie histaminy z kom\u00f3rek j\u0105 magazynuj\u0105cych. Dlatego wa\u017cne jest, aby pacjenci znali wymienione trzy grupy produkt\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: pokarmy zawieraj\u0105ce du\u017ce ilo\u015bci histaminy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Histamina lub jej prekursor histydyna s\u0105 obecne w prawie wszystkich produktach spo\u017cywczych. Jednak zawarto\u015b\u0107 histaminy w tych produktach r\u00f3\u017cni si\u0119 znacz\u0105co. Zwi\u0119ksza si\u0119 ona w wyniku dojrzewania i proces\u00f3w fermentacji metanowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad stary ser gouda zawiera wi\u0119cej histaminy ni\u017c m\u0142ody ser gouda, a szynka w\u0119dzona wi\u0119cej ni\u017c szynka gotowana. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wiele bakterii i dro\u017cd\u017cy jest w stanie uwalnia\u0107 histydyn\u0119. Wysokie st\u0119\u017cenia histaminy nie s\u0105 zatem rzadko\u015bci\u0105 w \u017cywno\u015bci produkowanej z udzia\u0142em mikroorganizm\u00f3w, takiej jak d\u0142ugo dojrzewaj\u0105ce sery, wino czy kiszona kapusta.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto wiele os\u00f3b z nietolerancj\u0105 histaminy \u017ale lub wcale nie toleruje pokarm\u00f3w takich jak ryby, mi\u0119so i w\u0119dliny \u2013 w tych produktach cz\u0119sto bowiem kumuluj\u0105 si\u0119 mikroorganizmy. Ponadto r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re warzywa naturalnie zawieraj\u0105 histamin\u0119, nawet je\u015bli s\u0105 \u015bwie\u017ce \u2013 s\u0105 wi\u0119c tak\u017ce niekorzystne w przypadku nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cej znajduje si\u0119 lista produkt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 szczeg\u00f3lnie bogate w histamin\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ryby: makrela, \u015bled\u017a, sardynka, tu\u0144czyk,<\/li>\n\n\n\n<li>sery: gouda, camembert, cheddar, emmental, swisstaler, parmezan,<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119so: w\u0119dliny, salami, szynka w\u0119dzona,<\/li>\n\n\n\n<li>warzywa: kapusta kiszona, szpinak, bak\u0142a\u017can, pomidory, awokado,<\/li>\n\n\n\n<li>alkohol: wino czerwone, wino bia\u0142e, piwo g\u00f3rnej i dolnej fermentacji, szampan,<\/li>\n\n\n\n<li>inne: ocet z czerwonego wina, sos sojowy, preparaty dro\u017cd\u017cowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: \u017cywno\u015b\u0107 zawieraj\u0105ca inne aminy biogenne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Poza histamin\u0105 tak\u017ce inne aminy biogenne (takie jak tyramina, serotonina, spermina, kadaweryna) s\u0105 rozk\u0142adane przez enzym oksydaz\u0119 diaminow\u0105 (DAO). Mog\u0105 one \u201eanga\u017cowa\u0107\u201d enzym w takim stopniu, \u017ce nawet niewielkie ilo\u015bci histaminy nie b\u0119d\u0105 ju\u017c rozk\u0142adane. Skutkiem mo\u017ce by\u0107 nadmiernie wysoki poziom histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re aminy biogenne r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci podobne do histaminy. Mog\u0105 one zatem r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015brednio wywo\u0142ywa\u0107 dolegliwo\u015bci histaminopodobne.<\/p>\n\n\n\n<p>Aminy biogenne wyst\u0119puj\u0105 w du\u017cych ilo\u015bciach mi\u0119dzy innymi w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ananasach, bananach, papai, gruszkach, malinach, pomara\u0144czach, kiwi,<\/li>\n\n\n\n<li>orzeszkach ziemnych,<\/li>\n\n\n\n<li>nasionach ro\u015blin str\u0105czkowych (soczewicy, fasoli, soi),<\/li>\n\n\n\n<li>kie\u0142kach pszenicy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: pokarmy, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 histamin\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Substancje uwalniaj\u0105ce histamin\u0119 same nie zawieraj\u0105 histaminy ani innych amin biogennych w du\u017cych ilo\u015bciach. Mog\u0105 one jednak wywo\u0142ywa\u0107 objawy nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>To dlatego, \u017ce powoduj\u0105 one uwalnianie histaminy przez pewne kom\u00f3rki magazynuj\u0105ce histamin\u0119 w organizmie (kom\u00f3rki tuczne). Dlatego w przypadku nietolerancji histaminy nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c ich unika\u0107. Do substancji uwalniaj\u0105cych histamin\u0119 nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>owoce cytrusowe, truskawki,<\/li>\n\n\n\n<li>pomidory, przecier pomidorowy, ketchup, sok pomidorowy,<\/li>\n\n\n\n<li>czekolada, kakao,<\/li>\n\n\n\n<li>owoce morza (ma\u0142\u017ce, krab),<\/li>\n\n\n\n<li>orzechy (zw\u0142aszcza orzechy w\u0142oskie i nerkowce),<\/li>\n\n\n\n<li>alkohol i jego produkt rozpadu \u2013 aldehyd acetylowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Zaburzony rozk\u0142ad histaminy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zasadniczo organizm ma dwa r\u00f3\u017cne enzymy, kt\u00f3re rozk\u0142adaj\u0105 histamin\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>enzym N-metylotransferaza histaminy znajduje si\u0119 wewn\u0105trz kom\u00f3rki i dlatego dezaktywuje histamin\u0119 w kom\u00f3rkach,<\/li>\n\n\n\n<li>diaminooksydaza (DAO) rozk\u0142ada histamin\u0119 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 poza kom\u00f3rkami \u2013 na przyk\u0142ad we krwi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>DAO jest w du\u017cej mierze odpowiedzialna za rozk\u0142ad histaminy pochodz\u0105cej z \u017cywno\u015bci. Z tego wzgl\u0119du DAO odgrywa g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w nietolerancji histaminy. U niekt\u00f3rych os\u00f3b dotkni\u0119tych t\u0105 chorob\u0105 enzym ten mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w niewystarczaj\u0105cych ilo\u015bciach (niedob\u00f3r DAO). W innych przypadkach jego aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 zmniejszona (upo\u015bledzenie funkcji DAO).<\/p>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c DAO do rozk\u0142adu histaminy potrzebuje substancji pomocniczych, takich jak witamina B6 i witamina C, niedob\u00f3r tych witamin mo\u017ce ograniczy\u0107 dzia\u0142anie tego enzymu. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c pewne leki, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na aktywno\u015b\u0107 diaminooksydazy (DAO).<\/p>\n\n\n\n<p>Niezale\u017cnie od tego, czy mamy do czynienia z niedoborem enzym\u00f3w, czy z zaburzeniami ich funkcji \u2013 je\u015bli metabolizm histaminy zostanie zaburzony, u niekt\u00f3rych os\u00f3b pojawia si\u0119 nietolerancja histaminy. Opr\u00f3cz pokarm\u00f3w bogatych w histamin\u0119 i niekt\u00f3rych lek\u00f3w objawy wywo\u0142uje tak\u017ce zwi\u0119kszone endogenne wytwarzanie histaminy w chorobach alergicznych, takich jak katar sienny, przy kt\u00f3rym zwi\u0105zany z alergi\u0105 wzrost st\u0119\u017cenia histaminy w organizmie mo\u017ce przekracza\u0107 zdolno\u015b\u0107 enzymatycznego jej rozk\u0142adu. Dzieje si\u0119 tak zw\u0142aszcza wtedy, gdy pacjent stosuje jednocze\u015bnie diet\u0119 bogat\u0105 w histamin\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: wp\u0142yw lek\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Histamina jest endogennym neurotransmiterem produkowanym i przechowywanym w r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rkach organizmu. Jest on uwalniany przez kom\u00f3rki pod wp\u0142ywem pewnych bod\u017ac\u00f3w. Takim bod\u017acem mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re leki. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w efekt ten wyst\u0119puje jako niepo\u017c\u0105dane dzia\u0142anie uboczne danego leku.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto tak\u017ce niekt\u00f3re leki wp\u0142ywaj\u0105 na rozk\u0142ad histaminy. Histamin\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z po\u017cywienia rozk\u0142ada g\u0142\u00f3wnie enzym diaminooksydaza (DAO). Enzym ten jest jednak odpowiedzialny r\u00f3wnie\u017c za rozk\u0142ad innych produkt\u00f3w przemiany materii. Je\u015bli w wyniku leczenia farmakologicznego wytwarzana jest wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 tych substancji, enzym rozk\u0142ada mniej histaminy. W wyniku tego wzrasta jej st\u0119\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Inne leki bezpo\u015brednio hamuj\u0105 dzia\u0142anie diaminooksydazy. Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszy\u0107 st\u0119\u017cenie histaminy i wywo\u0142a\u0107 objawy jej nietolerancji.<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cej znajduje si\u0119 lista najcz\u0119\u015bciej stosowanych lek\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do zwi\u0119kszonego uwalniania lub zmniejszonego rozk\u0142adu histaminy. Po odstawieniu leku wywo\u0142uj\u0105cego nietolerancj\u0119 w wielu przypadkach mo\u017cna j\u0105 do pewnego stopnia \u201ewyleczy\u0107\u201d, a wi\u0119c pozby\u0107 si\u0119 jej.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wszystkie rentgenowskie \u015brodki kontrastowe,<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re leki zwiotczaj\u0105ce mi\u0119\u015bnie (\u015brodki zwiotczaj\u0105ce mi\u0119\u015bnie, takie jak suksametonium),<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re leki przeciwb\u00f3lowe (kwas acetylosalicylowy, diklofenak, metamizol, morfina itp.),<\/li>\n\n\n\n<li>prilokaina (\u015brodek znieczulenia miejscowego),<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re leki na nadci\u015bnienie t\u0119tnicze i choroby serca, takie jak arytmia (dihydralazyna, alprenolol, werapamil itp.),<\/li>\n\n\n\n<li>furosemid (lek moczop\u0119dny),<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re antybiotyki (neomycyna, wankomycyna itp.),<\/li>\n\n\n\n<li>metoklopramid (lek na nudno\u015bci i niestrawno\u015b\u0107),<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re leki wykrztu\u015bne (acetylocysteina, ambroksol),<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3re leki na astm\u0119 (aminofilina, teofilina),<\/li>\n\n\n\n<li>amitryptylina (lek przeciwdepresyjny),<\/li>\n\n\n\n<li>cyklofosfamid (lek przeciwnowotworowy i przeciwreumatyczny),<\/li>\n\n\n\n<li>cymetydyna (lek na zgag\u0119 i niestrawno\u015b\u0107).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: choroby towarzysz\u0105ce<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych chorobach zapalnych jelit mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 niedob\u00f3r enzymu diaminooksydazy rozk\u0142adaj\u0105cego histamin\u0119, co powoduje, \u017ce histamina jest rozk\u0142adana w ograniczonym stopniu. Powoduje to wzrost jej st\u0119\u017cenia, co wywo\u0142uje objawy nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto istniej\u0105 inne choroby, kt\u00f3re eksperci wi\u0105\u017c\u0105 z nietolerancj\u0105 histaminy. Tak\u017ce w tych przypadkach enzym diaminooksydaza jest mniej aktywny. Do chor\u00f3b tych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek,<\/li>\n\n\n\n<li>wirusowe zapalenie w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n<li>marsko\u015b\u0107 w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n<li>pokrzywka (urticaria),<\/li>\n\n\n\n<li>choroba lokomocyjna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"badanie\"><strong>Nietolerancja histaminy: badanie i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wiele os\u00f3b cierpi\u0105cych na nietolerancj\u0119 histaminy ma za sob\u0105 liczne wizyty u lekarzy, podczas kt\u00f3rych \u017caden z nich nie znalaz\u0142 przyczyny wyst\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w. Cz\u0119sto objawy s\u0105 niespecyficzne, a wyniki bada\u0144 nie wykazuj\u0105 \u017cadnych zmian patologicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Co wi\u0119cej, niekt\u00f3rzy lekarze mog\u0105 przypisywa\u0107 objawy nietolerancji pokarmowej, takiej jak nietolerancja histaminy, psychice i podejrzewa\u0107, \u017ce maj\u0105 one pod\u0142o\u017ce psychiczne lub psychosomatyczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarz zwykle stawia diagnoz\u0119 nietolerancji histaminy tylko wtedy, gdy ma na uwadze ten obraz kliniczny, a szczeg\u00f3\u0142owe pytania lub test na nietolerancj\u0119 histaminy potwierdzaj\u0105 te przypuszczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nietolerancj\u0119 histaminy mo\u017cna w zasadzie zdiagnozowa\u0107 w ka\u017cdym wieku, nawet u dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rozmowa lekarza z pacjentem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osob\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 do kontaktu w przypadku podejrzenia nietolerancji histaminy jest specjalista chor\u00f3b sk\u00f3ry (dermatolog) lub chor\u00f3b wewn\u0119trznych (internista) specjalizuj\u0105cy si\u0119 w chorobach o pod\u0142o\u017cu alergicznym (alergolog). W pierwszej kolejno\u015bci lekarz przeprowadzi wywiad chorobowy (anamnez\u0119). W tym celu lekarz zapyta pacjenta o jego aktualne dolegliwo\u015bci i ewentualne wcze\u015bniejsze choroby. Mo\u017cliwe pytania to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Czy cierpisz na choroby alergiczne lub nietolerancje pokarmowe?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy zauwa\u017cy\u0142e\u015b zwi\u0105zek mi\u0119dzy objawami a spo\u017cywaniem okre\u015blonych pokarm\u00f3w lub czy prowadzisz dzienniczek \u017cywieniowy?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy objawy ulegaj\u0105 poprawie, gdy unikasz tych pokarm\u00f3w?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy za\u017cywasz leki regularnie lub w razie potrzeby?<\/li>\n\n\n\n<li>W przypadku kobiet: czy objawy s\u0105 zwi\u0105zane z cyklem miesi\u0105czkowym?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Wykluczenie innych przyczyn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Objawy wyst\u0119puj\u0105ce przy nietolerancji histaminy mog\u0105 mie\u0107 te\u017c inne przyczyny (rozpoznania r\u00f3\u017cnicowe). Na przyk\u0142ad osoba, kt\u00f3ra cz\u0119sto odczuwa b\u00f3l brzucha i ewentualnie ma biegunk\u0119 po jedzeniu, mo\u017ce cierpie\u0107 na nietolerancj\u0119 pokarmow\u0105 (np. nietolerancj\u0119 laktozy, fruktozy, celiaki\u0119).<\/p>\n\n\n\n<p>Za rzekomymi objawami nietolerancji histaminy mog\u0105 sta\u0107 r\u00f3wnie\u017c przewlek\u0142e zapalne choroby jelit, takie jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna lub wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego. Nudno\u015bci i wymioty zwi\u0105zane z przyjmowaniem posi\u0142k\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w przypadku wrzod\u00f3w \u017co\u0142\u0105dka (choroba wrzodowa \u017co\u0142\u0105dka). Zaczerwienienie twarzy z uczuciem gor\u0105ca (rumie\u0144cem) mo\u017ce by\u0107 objawem nowotworu neuroendokrynnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli podejrzewa si\u0119 nietolerancj\u0119 histaminy, lekarz wyklucza takie schorzenia. To, jakie badania s\u0105 konieczne, zale\u017cy od objaw\u00f3w. Na przyk\u0142ad wrz\u00f3d \u017co\u0142\u0105dka mo\u017ce by\u0107 wiarygodnie rozpoznany lub wykluczony za pomoc\u0105 gastroskopii.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: test poprzez zmian\u0119 diety<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ewentualn\u0105 nietolerancj\u0119 histaminy mo\u017cna stwierdzi\u0107 za pomoc\u0105 testu \u017cywieniowego. Jednocze\u015bnie mo\u017cna go wykorzysta\u0107 do oszacowania indywidualnie tolerowanej dawki histaminy dla ka\u017cdej osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Test na nietolerancj\u0119 histaminy polegaj\u0105cy na zmianie diety sk\u0142ada si\u0119 z trzech etap\u00f3w: fazy abstynencji, fazy testowej i diety sta\u0142ej. We wszystkich fazach, opr\u00f3cz fazy diety, uwzgl\u0119dnia si\u0119 indywidualne czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na poziom histaminy, takie jak stres, przyjmowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w i stan hormonalny (menstruacja).<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Faza abstynencji. <\/strong>Celem tej pierwszej fazy zmiany diety jest maksymalne zmniejszenie objaw\u00f3w nietolerancji. W tym celu konieczne jest, aby pacjent nie spo\u017cywa\u0142 histaminy z po\u017cywieniem przez 10-14 dni.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Stosowanie diety ca\u0142kowicie pozbawionej histaminy jest prawie niemo\u017cliwe, poniewa\u017c histamina znajduje si\u0119 w bardzo wielu produktach spo\u017cywczych. Specjalny jad\u0142ospis pomaga osobie dotkni\u0119tej chorob\u0105 zorganizowa\u0107 swoj\u0105 diet\u0119 w taki spos\u00f3b, aby spo\u017cywa\u0107 jak najmniej histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto wa\u017cne jest, aby w diecie znajdowa\u0142o si\u0119 jak najmniej innych amin biogennych. Niszcz\u0105 one r\u00f3wnie\u017c enzym rozk\u0142adaj\u0105cy histamin\u0119 \u2013 oksydaz\u0119 diaminow\u0105 (DAO). Ponadto niekt\u00f3re aminy biogenne mog\u0105 mie\u0107 dzia\u0142anie podobne do histaminy \u2013 jest to kolejny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego w te\u015bcie prowokacyjnym nale\u017cy utrzymywa\u0107 ich niski udzia\u0142 w diecie.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Faza testowa. <\/strong>Ta druga faza trwa do sze\u015bciu tygodni. W tym czasie \u201epodejrzane\u201d pokarmy s\u0105 stopniowo ponownie wprowadzane do diety. Zaczynaj\u0105c od ma\u0142ych ilo\u015bci, zawarto\u015b\u0107 histaminy w diecie jest stopniowo zwi\u0119kszana. W tym samym czasie pacjent zapisuje w swoim dzienniczku \u017cywieniowym, jakie pokarmy spo\u017cywa\u0142 w poszczeg\u00f3lnych dniach i czy wyst\u0105pi\u0142y jakie\u015b dolegliwo\u015bci. W ten spos\u00f3b mo\u017cna oszacowa\u0107 indywidualny pr\u00f3g st\u0119\u017cenia histaminy, przy kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy choroby.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Faza diety sta\u0142ej. <\/strong>Na podstawie wynik\u00f3w fazy testowej lekarz opracowuje dla pacjenta indywidualne zalecenia \u017cywieniowe. S\u0105 one odpowiednie do stosowania w ramach diety sta\u0142ej. Opr\u00f3cz indywidualnie tolerowanej dawki histaminy lekarz bierze pod uwag\u0119 zapotrzebowanie energetyczne pacjenta oraz czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na jego organizm, takie jak poziom hormon\u00f3w, przyjmowane leki czy stres.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: test prowokacyjny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki opisanym powy\u017cej zmianom w diecie mo\u017cna oszacowa\u0107, jak\u0105 ilo\u015b\u0107 histaminy dana osoba mo\u017ce tolerowa\u0107. Cz\u0119sto wystarcza to do odpowiedniego dostosowania jej diety w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby dowiedzie\u0107 si\u0119, jaka dok\u0142adnie dawka histaminy jest potrzebna do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w nietolerancji histaminy, mo\u017cna przeprowadzi\u0107 tzw. prowokacj\u0119 miareczkowan\u0105. W celu przeprowadzenia testu prowokacyjnego zaleca si\u0119, aby pacjent najpierw przez pewien czas stosowa\u0142 diet\u0119 jak najbardziej ubog\u0105 w histamin\u0119 i nie zg\u0142asza\u0142 \u017cadnych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie lekarz podaje coraz wi\u0119ksze ilo\u015bci histaminy w odst\u0119pach dwugodzinnych. Dawka, przy kt\u00f3rej wyst\u0119puj\u0105 objawy nietolerancji histaminy, jest uznawana za indywidualn\u0105 dawk\u0119 progow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Test prowokacyjny musi by\u0107 przeprowadzony pod nadzorem lekarza. W przypadku wyst\u0105pienia ci\u0119\u017ckich reakcji nietolerancji, takich jak nudno\u015bci i wymioty, a\u017c do przej\u015bciowych zaburze\u0144 kr\u0105\u017cenia, lekarz ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego podj\u0119cia odpowiednich dzia\u0142a\u0144 zaradczych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne testy na nietolerancj\u0119 histaminy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lekarze cz\u0119sto zalecaj\u0105 przeprowadzenie dodatkowych test\u00f3w na nietolerancj\u0119 histaminy w celu wiarygodnego udowodnienia jej wyst\u0119powania. Znaczenie takich bada\u0144 jest jednak ograniczone. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pomiar aktywno\u015bci DAO w surowicy krwi:<\/strong> Mo\u017cliw\u0105 przyczyn\u0105 nietolerancji histaminy jest zmniejszona aktywno\u015b\u0107 enzymu rozk\u0142adaj\u0105cego histamin\u0119 \u2013 diaminooksydazy (DAO). Aktywno\u015b\u0107 DAO w surowicy krwi os\u00f3b dotkni\u0119tych tym problemem jest zatem wymiernie ograniczona. Wed\u0142ug specjalist\u00f3w metoda ta nie jest jednak wystarczaj\u0105co wiarygodna, aby m\u00f3c z jej pomoc\u0105 zdiagnozowa\u0107 nietolerancj\u0119 histaminy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pomiar st\u0119\u017cenia histaminy w osoczu krwi:<\/strong> Je\u015bli podejrzewa si\u0119 nietolerancj\u0119 histaminy, lekarz mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przeprowadzi\u0107 jeszcze inne badanie krwi i oznaczy\u0107 tzw. st\u0119\u017cenie histaminy w osoczu krwi. Je\u015bli w momencie wyst\u0105pienia objaw\u00f3w poziom histaminy w tym badaniu krwi jest podwy\u017cszony, mo\u017ce to wskazywa\u0107 na wyst\u0119powanie nietolerancji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Znaczenie tego testu jest jednak przedmiotem spor\u00f3w mi\u0119dzy ekspertami. Poza nietolerancj\u0105 histaminy mo\u017ce by\u0107 wiele innych przyczyn nieprawid\u0142owych odczyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pomiar st\u0119\u017cenia histaminy w stolcu:<\/strong> Czasami lekarze w celu wyja\u015bnienia podejrzenia nietolerancji histaminy proponuj\u0105 przeprowadzenie badania st\u0119\u017cenia histaminy w stolcu. Jednak\u017ce r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne bakterie jelitowe mog\u0105 wydziela\u0107 du\u017ce ilo\u015bci histaminy. Warto\u015bci histaminy mierzone w stolcu nie s\u0105 wi\u0119c zbyt miarodajne.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pomiar ilo\u015bci metylohistaminy w moczu<\/strong>: Metylohistamina jest produktem rozk\u0142adu histaminy. Jej st\u0119\u017cenie w moczu powinno wskazywa\u0107 na mo\u017cliw\u0105 nietolerancj\u0119 histaminy. Warto\u015b\u0107 ta zale\u017cy jednak na og\u00f3\u0142 od zawarto\u015bci bia\u0142ka w po\u017cywieniu. Z tego powodu oznaczanie metylohistaminy jako testu na nietolerancj\u0119 histaminy jest kontrowersyjne.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Test punktowy z histamin\u0105 +50 (TPH50):<\/strong> Test punktowy jest powszechnie stosowanym testem na alergi\u0119. W tym te\u015bcie lekarz wk\u0142uwa w sk\u00f3r\u0119 pacjenta substancj\u0119 dra\u017cni\u0105c\u0105 \u2013 w tym przypadku histamin\u0119. W przypadku nietolerancji sk\u00f3ra reaguje tworzeniem p\u0119cherzyk\u00f3w sk\u00f3rnych. Je\u015bli po 50 minutach s\u0105 one nadal obecne, zak\u0142ada si\u0119, \u017ce rozk\u0142ad histaminy w sk\u00f3rze jest zaburzony. Nie oznacza to jednak, \u017ce organizm nie rozk\u0142ada prawid\u0142owo histaminy przyjmowanej z po\u017cywieniem. Dlatego te\u017c eksperci podchodz\u0105 do tego testu nietolerancji histaminy do\u015b\u0107 krytycznie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u017baden z dost\u0119pnych obecnie test\u00f3w na nietolerancj\u0119 histaminy nie jest w stanie wykaza\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, czy dana osoba rzeczywi\u015bcie nie toleruje histaminy dostarczanej z zewn\u0105trz (powy\u017cej pewnej jej ilo\u015bci) i czy w zwi\u0105zku z tym reaguje na ni\u0105 dolegliwo\u015bciami. Dlatego eksperci zalecaj\u0105 lekarzom, kt\u00f3rzy podejrzewaj\u0105 u swoich pacjent\u00f3w nietolerancj\u0119 histaminy, nast\u0119puj\u0105ce kroki diagnostyczne:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zebranie wywiadu lekarskiego w trakcie rozmowy z pacjentem (anamneza),<\/li>\n\n\n\n<li>badania w celu wykluczenia innych mo\u017cliwych przyczyn objaw\u00f3w, takich jak choroba wrzodowa przewodu pokarmowego (w przypadku nudno\u015bci\/wymiot\u00f3w) lub nietolerancja laktozy lub fruktozy (w przypadku b\u00f3lu brzucha, biegunki),<\/li>\n\n\n\n<li>test na nietolerancj\u0119 histaminy metod\u0105 trzystopniowej zmiany diety,<\/li>\n\n\n\n<li>je\u015bli zmiana diety rzeczywi\u015bcie spowoduje popraw\u0119 objaw\u00f3w, kolejnym krokiem mo\u017ce by\u0107 wykonanie testu miareczkowanego w celu dok\u0142adniejszego okre\u015blenia indywidualnego poziomu tolerancji histaminy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Leczenie nietolerancji histaminy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Terapia nietolerancji histaminy polega g\u0142\u00f3wnie na unikaniu czynnik\u00f3w wyzwalaj\u0105cych. Mo\u017cna to osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez dostosowanie odpowiedniej diety. Je\u015bli to mo\u017cliwe, osoby dotkni\u0119te tym problemem powinny r\u00f3wnie\u017c unika\u0107 lek\u00f3w, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 objawy nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych przypadkach pomocne w \u0142agodzeniu objaw\u00f3w nietolerancji histaminy mo\u017ce by\u0107 stosowanie pewnych lek\u00f3w (farmakologiczna terapia nietolerancji histaminy).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wskaz\u00f3wki dietetyczne dotycz\u0105ce nietolerancji histaminy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eksperci zalecaj\u0105, aby osoby z nietolerancj\u0105 histaminy unika\u0142y pokarm\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci histaminy, takich jak sery dojrzewaj\u0105ce lub w\u0119dliny. Ponadto zaleca si\u0119 unikanie pokarm\u00f3w, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 histamin\u0119 z zasob\u00f3w kom\u00f3rkowych (wyzwalacze histaminy, takie jak pomidory czy truskawki). Niekorzystne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pokarmy zawieraj\u0105ce du\u017ce ilo\u015bci innych amin biogennych (banany, ananasy, orzeszki ziemne itp.).<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto w przypadku stosowania diety w nietolerancji histaminy zaleca si\u0119 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy wyborze napoj\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie niekorzystny wp\u0142yw na nietolerancj\u0119 histaminy ma czerwone wino. Z drugiej strony kawa jest zazwyczaj dobrze tolerowana w ma\u0142ych ilo\u015bciach, od jednej do dw\u00f3ch fili\u017canek dziennie.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli nie chcesz ca\u0142kowicie z nich zrezygnowa\u0107, roz\u0142\u00f3\u017c kluczowe pokarmy na kilka posi\u0142k\u00f3w. Na przyk\u0142ad zjedzenie rano plasterka dojrza\u0142ego sera gouda i ma\u0142ego pomidora jako przek\u0105ski po po\u0142udniu jest zwykle lepiej tolerowane przez osoby cierpi\u0105ce na nietolerancj\u0119 histaminy ni\u017c jednoczesne spo\u017cywanie obu tych bogatych w histamin\u0119 produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, eksperci zalecaj\u0105 spo\u017cywanie jak naj\u015bwie\u017cszej \u017cywno\u015bci. Szczeg\u00f3lnie w przypadku produkt\u00f3w szybko psuj\u0105cych si\u0119, takich jak mielone mi\u0119so i ryby, nie zaleca si\u0119 odgrzewania ich po raz drugi \u2013 spo\u017cycie ich prowadzi w kr\u00f3tkim czasie do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Oto kilka wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych okre\u015blonych pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sery<\/strong>: Unikaj ser\u00f3w twardych (takich jak ementaler, ser g\u00f3rski, parmezan), d\u0142ugo dojrzewaj\u0105cych ser\u00f3w p\u00f3\u0142twardych (takich jak dojrza\u0142a gouda), bardzo dojrza\u0142ych ser\u00f3w ple\u015bniowych (takich jak bardzo mi\u0119kki camembert) oraz ser\u00f3w z surowego mleka i ser\u00f3w topionych. Nale\u017cy wybiera\u0107 sery m\u0142ode (takie jak sery ma\u015blane), sery do smarowania pieczywa, sery \u015bmietankowe, twarogi i twaro\u017cki.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>W\u0119dliny i mi\u0119so<\/strong>: Zamiast surowej w\u0119dliny (takiej jak salami, surowa szynka, metka) nale\u017cy wybiera\u0107 w\u0119dliny gotowane (pasztetowa, gotowana szynka). Je\u015bli chodzi o mi\u0119so, to mi\u0119sa marynowane (grill, gyros, kebab) i d\u0142ugo gotowane (gulasz, piecze\u0144) cz\u0119sto sprawiaj\u0105 problemy osobom z nietolerancj\u0105 histaminy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ryby<\/strong>: Nale\u017cy unika\u0107 takich gatunk\u00f3w ryb jak makrela, sardela, \u015bled\u017a i tu\u0144czyk. \u015awie\u017ce lub mro\u017cone ryby s\u0105 bardziej strawne ni\u017c ryby w\u0119dzone, suszone i solone.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Alkohol<\/strong>: Czerwone wino zawiera zwykle wi\u0119cej histaminy ni\u017c wino bia\u0142e. Szczeg\u00f3lnie du\u017co histaminy zawieraj\u0105 czerwone wina francuskie, Chianti i Muscat.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u0142odycze i przek\u0105ski:<\/strong> Czekolada i inne s\u0142odycze zawieraj\u0105ce kakao s\u0105 zwykle \u017ale tolerowane przez osoby cierpi\u0105ce na to schorzenie. To samo dotyczy niekiedy s\u0142odyczy z lukrecj\u0105. Lepiej zaspokoi\u0107 apetyt na s\u0142odycze przy pomocy owocowych \u017celk\u00f3w i cukierk\u00f3w (bez barwnik\u00f3w azowych), a tak\u017ce ciast i ciasteczek bez czekolady.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>S\u0142one paluszki i chipsy bez wzmacniaczy smaku i ekstraktu dro\u017cd\u017cowego zwykle nie powoduj\u0105 problem\u00f3w z nietolerancj\u0105 histaminy. Z drugiej strony lepiej unika\u0107 pokarm\u00f3w z dodatkiem orzech\u00f3w (np. ciastek orzechowych), poniewa\u017c mog\u0105 one uwalnia\u0107 histamin\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>O tym, jak \u015bci\u015ble osoby dotkni\u0119te nietolerancj\u0105 histaminy musz\u0105 przestrzega\u0107 diety, decyduj\u0105 lekarze w ramach diagnozy lub sami chorzy. Nie wolno zapomina\u0107 o tym, \u017ce wyst\u0105pienie objaw\u00f3w zale\u017cy od ca\u0142kowitej ilo\u015bci histaminy w organizmie \u2013 tzn. histaminy dostarczanej w diecie oraz histaminy wytwarzanej w organizmie.<\/p>\n\n\n\n<p>Indywidualna tolerancja histaminy nie jest taka sama ka\u017cdego dnia. Oznacza to, \u017ce pomimo stosowania sta\u0142ej diety niskohistaminowej mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce jednego dnia pacjent nie b\u0119dzie mia\u0142 objaw\u00f3w, a nast\u0119pnego b\u0119dzie si\u0119 z nimi zmaga\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele os\u00f3b z nietolerancj\u0105 histaminy ma niedowag\u0119. Zar\u00f3wno nadwaga, jak i niedowaga mog\u0105 by\u0107 szkodliwe dla zdrowia. Z tego powodu, nawet w przypadku nietolerancji histaminy, warto unika\u0107 problem\u00f3w z wag\u0105, takich jak te spowodowane nadwag\u0105. Zamiast tego nale\u017cy zawsze d\u0105\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia prawid\u0142owej masy cia\u0142a, a w razie potrzeby szuka\u0107 pomocy u lekarza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nietolerancja histaminy: odstawienie lub zmiana leku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re leki wywo\u0142uj\u0105 nietolerancj\u0119 histaminy lub pogarszaj\u0105 jej przebieg. Z tego powodu zaleca si\u0119, aby osoby dotkni\u0119te tym problemem zaprzesta\u0142y stosowania takich preparat\u00f3w, je\u015bli lekarz prowadz\u0105cy uzna to za uzasadnione. Lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 jako alternatyw\u0119 inny lek, kt\u00f3ry jest lepiej tolerowany.<\/p>\n\n\n\n<p>Nigdy nie odstawiaj lek\u00f3w z w\u0142asnej inicjatywy, ale zawsze w porozumieniu z lekarzem prowadz\u0105cym!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie leki pomagaj\u0105 w nietolerancji histaminy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Czasami nie mo\u017cna obej\u015b\u0107 si\u0119 bez lek\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak na przyk\u0142ad w przypadku \u015brodk\u00f3w kontrastowych stosowanych podczas bada\u0144 rentgenowskich lub \u015brodk\u00f3w zwiotczaj\u0105cych mi\u0119\u015bnie podczas operacji. Pacjenci z nietolerancj\u0105 histaminy otrzymuj\u0105 w\u00f3wczas jako \u015brodek zapobiegawczy leki przeciwhistaminowe (blokery receptor\u00f3w histaminowych).<\/p>\n\n\n\n<p>Leki te blokuj\u0105 receptory histaminowe. Oznacza to, \u017ce pomimo zwi\u0119kszonej ilo\u015bci histaminy w organizmie nie wyst\u0119puj\u0105 lub przynajmniej znacznie zmniejszaj\u0105 si\u0119 objawy nietolerancji. Leki przeciwhistaminowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c w przypadku ju\u017c istniej\u0105cych objaw\u00f3w nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekiedy w przypadku nietolerancji histaminy lekarze stosuj\u0105 tzw. stabilizatory kom\u00f3rek tucznych. Podobnie jak leki przeciwhistaminowe, s\u0105 one stosowane w leczeniu alergii. Ich dzia\u0142anie polega na tym, \u017ce stabilizuj\u0105 b\u0142on\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 mastocyt\u00f3w, w rezultacie uwalniaj\u0105 one mniej histaminy (i innych substancji wywo\u0142uj\u0105cych stany zapalne).<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli wyst\u0119puje niedob\u00f3r enzymu rozk\u0142adaj\u0105cego histamin\u0119 \u2013 diaminooksydazy (DAO) \u2013 mo\u017cna go przyjmowa\u0107 w postaci tabletek. Tego rodzaju preparaty DAO (w postaci tabletek lub kapsu\u0142ek) s\u0105 dost\u0119pne bez recepty jako suplementy diety dla os\u00f3b z nietolerancj\u0105 histaminy. Przyjmuje si\u0119 je przed posi\u0142kiem, je\u015bli posi\u0142ek zawiera du\u017co histaminy lub je\u015bli nie jest mo\u017cliwe oszacowanie zawarto\u015bci histaminy w posi\u0142ku (np. w podr\u00f3\u017cy lub podczas uroczysto\u015bci rodzinnych). Je\u015bli objawy s\u0105 ju\u017c obecne, taki preparat enzymatyczny nie b\u0119dzie pomocny.<\/p>\n\n\n\n<p>Wymienione preparaty s\u0142u\u017c\u0105ce zapobieganiu lub \u0142agodzeniu objaw\u00f3w nietolerancji histaminy nie s\u0105 d\u0142ugoterminow\u0105 alternatyw\u0105 dla diety niskohistaminowej. S\u0142u\u017c\u0105 one jedynie jako jej uzupe\u0142nienie. Dlatego specjali\u015bci zalecaj\u0105 przyjmowanie ich tylko w razie potrzeby! O tym, czy i jakie preparaty s\u0105 przydatne, decyduje wsp\u00f3lnie z chorym lekarz. Niekt\u00f3re z tych lek\u00f3w (np. leki przeciwhistaminowe) s\u0105 dost\u0119pne wy\u0142\u0105cznie na recept\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Suplementy witamin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Witamina C i witamina B6 s\u0105 uwa\u017cane za kofaktory diaminooksydazy (DAO), co oznacza, \u017ce te dwie witaminy s\u0105 wa\u017cne dla funkcjonowania enzymu. Z tego wzgl\u0119du sensowne mo\u017ce by\u0107 przyjmowanie suplement\u00f3w witaminowych. Osoby dotkni\u0119te tym problemem powinny skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem, kt\u00f3ry w razie potrzeby zaleci odpowiedni preparat i jego dawkowanie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Domowe sposoby leczenia nietolerancji histaminy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Domowe sposoby leczenia, takie jak glinka lub zeolit, r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 pom\u00f3c w nietolerancji histaminy. Zeolit to krzemian pochodzenia naturalnego (np. wulkanicznego) lub wytworzony sztucznie.<\/p>\n\n\n\n<p>Zeolity maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania szkodliwych substancji i wspomagania ich wydalania. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce dotyczy to r\u00f3wnie\u017c zawartej w \u017cywno\u015bci histaminy oraz innych amin biogennych. Podobnie jak w przypadku histaminy, kt\u00f3ra w jelitach jest uwalniana przez kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego lub tworzona przez mikroorganizmy jelitowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie zaleca si\u0119 jednak d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania zeolitu w du\u017cych dawkach. Zaleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zrobienie przerwy w jego przyjmowaniu po okresie od czterech do sze\u015bciu tygodni.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w wielu przypadkach dzia\u0142anie domowych \u015brodk\u00f3w leczniczych nie zosta\u0142o naukowo udowodnione.<\/p>\n\n\n\n<p>Domowe sposoby leczenia maj\u0105 swoje ograniczenia. Je\u015bli objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, nie ust\u0119puj\u0105 lub nawet nasilaj\u0105 si\u0119, nale\u017cy zawsze skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przebieg\"><strong>Przebieg i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Najwa\u017cniejszym elementem leczenia nietolerancji histaminy jest odpowiednia dieta. U os\u00f3b, kt\u00f3re (w du\u017cej mierze) unikaj\u0105 pokarm\u00f3w bogatych w histamin\u0119, objawy zwykle ulegaj\u0105 znacznej poprawie. Je\u015bli niekt\u00f3re leki przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w nietolerancji histaminy, lekarz cz\u0119sto mo\u017ce zmieni\u0107 pacjentowi preparat na lepiej tolerowany. W razie potrzeby objawy mog\u0105 z\u0142agodzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c pewne leki, takie jak leki przeciwhistaminowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielu pacjent\u00f3w z nietolerancj\u0105 histaminy cierpi r\u00f3wnie\u017c na nietolerancje pokarmowe, takie jak nietolerancja fruktozy, laktozy czy sorbitolu. W przypadku usuni\u0119cia z diety zbyt wielu pokarm\u00f3w (zawieraj\u0105cych histamin\u0119, owoc\u00f3w, nabia\u0142u itp.) mo\u017ce doj\u015b\u0107 do niedobor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Z tego powodu w przypadku nietolerancji histaminy i nietolerancji pokarmowych wa\u017cne jest szczeg\u00f3lnie staranne zaplanowanie diety. Cenne wsparcie dla os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 oferuje tutaj dietetyk.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Jak objawia si\u0119 nietolerancja histaminy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nietolerancja histaminy mo\u017ce dawa\u0107 r\u00f3\u017cne objawy podobne do alergii. Nale\u017c\u0105 do nich migreny, pokrzywka, opuchni\u0119te powieki, egzema i dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak d\u0142ugo trwa reakcja na histamin\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p id=\"przebieg\">U niekt\u00f3rych os\u00f3b pierwsze objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 po oko\u0142o godzinie w postaci burczenia w brzuchu lub biegunki. W rzadkich przypadkach objawy takie jak b\u00f3le g\u0142owy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero nast\u0119pnego dnia. Rozk\u0142ad histaminy trwa zazwyczaj 24 godziny.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do jakiego lekarza nale\u017cy si\u0119 zg\u0142osi\u0107 w celu wykonania test\u00f3w na nietolerancj\u0119 histaminy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osoby, kt\u00f3re podejrzewaj\u0105, \u017ce cierpi\u0105 na nietolerancj\u0119 histaminy, cz\u0119sto udaj\u0105 si\u0119 do swojego lekarza rodzinnego. W zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w pacjenci mog\u0105 zosta\u0107 skierowani do specjalist\u00f3w z zakresu chor\u00f3b wewn\u0119trznych, gastroenterologii, medycyny \u017cywieniowej lub alergolog\u00f3w specjalizuj\u0105cych si\u0119 w nietolerancjach pokarmowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Co obni\u017ca poziom histaminy w organizmie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Witamina C mo\u017ce znacznie obni\u017cy\u0107 poziom histaminy i poprawi\u0107 objawy choroby. Witamina B6 r\u00f3wnie\u017c wspomaga rozk\u0142ad histaminy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kt\u00f3re owoce zawieraj\u0105 histamin\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Owoce cytrusowe, ananasy, banany, kiwi, maliny i truskawki stymuluj\u0105 uwalnianie histaminy w organizmie. Ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszon\u0105 zawarto\u015b\u0107 histaminy nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c trzyma\u0107 si\u0119 z dala od owoc\u00f3w przejrza\u0142ych i konserwowanych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak pozby\u0107 si\u0119 nietolerancji histaminy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Leczenie nietolerancji histaminy polega g\u0142\u00f3wnie na zmianie diety i unikaniu w jak najwi\u0119kszym stopniu pokarm\u00f3w zawieraj\u0105cych histamin\u0119. Niestety nie jest mo\u017cliwe pe\u0142ne wyeliminowanie nietolerancji histaminy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"\u017ar\u00f3d\u0142a\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Maintz, L.; Novak, N. (2007). &#8222;Histamine and histamine intolerance&#8221;. American Journal of Clinical Nutrition. 85.<\/li>\n\n\n\n<li>Moon TC, Befus AD, Kulka M (2014). &#8222;Mast cell mediators: their differential release and the secretory pathways involved&#8221;. Front Immunol. 5.<\/li>\n\n\n\n<li>Yurdag\u00fcl Zopf, Hanns-Wolf Baenkler, Andrea Silbermann, Eckhart G. Hahn, Martin Raithel:&#8221;The differential Diagnosis of Food Intolerance&#8221; Deutsches \u00c4rzteblatt International 2009.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"ERXePkPAN3\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/domowe-sposoby-na-katar\/\">Domowe sposoby na&nbsp;katar<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Domowe sposoby na&nbsp;katar&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/domowe-sposoby-na-katar\/embed\/#?secret=tzbJ0w0Lwd#?secret=ERXePkPAN3\" data-secret=\"ERXePkPAN3\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"AMzdIoVVxt\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-wyglada-i-powstaje-pokrzywka\/\">Jak wygl\u0105da i&nbsp;powstaje pokrzywka?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Jak wygl\u0105da i&nbsp;powstaje pokrzywka?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-wyglada-i-powstaje-pokrzywka\/embed\/#?secret=I3Pxu2Voy5#?secret=AMzdIoVVxt\" data-secret=\"AMzdIoVVxt\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"3bYxeRXk9d\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bialkomocz-co-oznacza-obecnosc-bialka-w-moczu\/\">Bia\u0142komocz &#8211; co&nbsp;oznacza obecno\u015b\u0107 bia\u0142ka w&nbsp;moczu?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Bia\u0142komocz &#8211; co&nbsp;oznacza obecno\u015b\u0107 bia\u0142ka w&nbsp;moczu?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bialkomocz-co-oznacza-obecnosc-bialka-w-moczu\/embed\/#?secret=Ajlp5huton#?secret=3bYxeRXk9d\" data-secret=\"3bYxeRXk9d\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"tror6l56gZ\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-wywolac-okres-czy-przyspieszenie-okresu-jest-mozliwe\/\">Jak wywo\u0142a\u0107 okres &#8211; czy&nbsp;przyspieszenie okresu jest mo\u017cliwe?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Jak wywo\u0142a\u0107 okres &#8211; czy&nbsp;przyspieszenie okresu jest mo\u017cliwe?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-wywolac-okres-czy-przyspieszenie-okresu-jest-mozliwe\/embed\/#?secret=eYRpFY51MS#?secret=tror6l56gZ\" data-secret=\"tror6l56gZ\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"8Yb2uS4Y56\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/\">Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/embed\/#?secret=oR8ZcL6zUF#?secret=8Yb2uS4Y56\" data-secret=\"8Yb2uS4Y56\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"J03PauEaFS\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/recepta-online\/\">Recepta Online | e-Recepta i&nbsp;Konsultacja od&nbsp;29,50 Z\u0142 lub na&nbsp;NFZ<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Recepta Online | e-Recepta i&nbsp;Konsultacja od&nbsp;29,50 Z\u0142 lub na&nbsp;NFZ&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/recepta-online\/embed\/#?secret=KCdOc3l8Yr#?secret=J03PauEaFS\" data-secret=\"J03PauEaFS\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"NcREs7AXOz\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/\">B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/embed\/#?secret=fZn30GMNOH#?secret=NcREs7AXOz\" data-secret=\"NcREs7AXOz\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10096,"template":"","tags":[455,4],"guide_category":[77],"class_list":["post-10095","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-nietolerancja-histaminy","tag-poradnik","guide_category-brzuch"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":10095},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/10095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/10096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=10095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=10095"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=10095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}