{"id":10097,"date":"2022-06-27T09:46:12","date_gmt":"2022-06-27T09:46:12","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=10097"},"modified":"2024-04-15T16:04:10","modified_gmt":"2024-04-15T14:04:10","slug":"psychoza","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/psychoza\/","title":{"rendered":"Psychoza"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce Ci pom\u00f3c w przypadku psychozy? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo cz\u0119sto chory na psychoz\u0119 nie zg\u0142asza si\u0119 do lekarza z w\u0142asnej woli, poniewa\u017c albo sam nie uwa\u017ca si\u0119 za chorego, albo brakuje mu na to energii i odwagi. Dlatego je\u017celi u bliskiej ci osoby zauwa\u017cysz podejrzane objawy, wskazuj\u0105ce na psychoz\u0119, to skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry pomo\u017ce we wdro\u017ceniu odpowiedniego programu terapeutycznego.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Psychoza \u2013 definicja<\/strong>: Zbiorcze okre\u015blenie powa\u017cnych zaburze\u0144 psychicznych, kt\u00f3re czasowo lub trwale zaburzaj\u0105 relacje z otoczeniem. Psychoza cz\u0119sto ujawnia si\u0119 w m\u0142odym wieku (mi\u0119dzy okresem dojrzewania a 35 rokiem \u017cycia).<\/li>\n\n\n\n
  • Symptomy<\/strong>: Na pocz\u0105tku np. zaburzenia koncentracji, zaburzenia my\u015blenia, brak nap\u0119du i wewn\u0119trzna pustka, spadek wydajno\u015bci, zaburzenia snu, spadek rado\u015bci \u017cycia, depresja, l\u0119k. P\u00f3\u017aniej np. obsesyjne my\u015bli, nag\u0142e, silne zainteresowanie religi\u0105, mistycyzmem lub magi\u0105, nieufno\u015b\u0107, wrogo\u015b\u0107\/agresja wobec innych, silne zaanga\u017cowanie ego, halucynacje, zaburzenia ego, zmiany emocjonalne lub motoryczne.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny<\/strong>: Np. choroba organiczna, taka jak demencja, stwardnienie rozsiane, epilepsja, zaburzenia metaboliczne, uraz m\u00f3zgu, leki, narkotyki (np. LSD, kokaina, a tak\u017ce alkohol). W przypadku tak zwanych psychoz endogennych dok\u0142adne przyczyny s\u0105 nieznane.<\/li>\n\n\n\n
  • Diagnoza<\/strong>: Rozmowa lekarza z pacjentem w celu zebrania historii choroby (anamneza), badanie fizykalne, diagnoza psychologiczna z wykorzystaniem odpowiednich kwestionariuszy.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Leki przeciwpsychotyczne, stabilizatory nastroju, takie jak lit, a w razie potrzeby leki przeciwdepresyjne. Uzupe\u0142niaj\u0105ce leczenie psychoterapeutyczne (psychoedukacja, terapia poznawczo-behawioralna).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Co to jest psychoza?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Termin \u201epsychoza\u201d obejmuje r\u00f3\u017cne powa\u017cne zaburzenia psychiczne, w kt\u00f3rych zaburzony jest stosunek cz\u0142owieka do otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci. Spos\u00f3b, w jaki to si\u0119 objawia, mo\u017ce by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cny. Na przyk\u0142ad psychotycy mog\u0105 cierpie\u0107 z powodu zaburze\u0144 ego, stan\u00f3w l\u0119kowych, obni\u017conego nastroju lub stan\u00f3w pobudzenia a\u017c po halucynacje i urojenia. Cz\u0119sto osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 nie wykazuj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci choroby, ale s\u0105 wr\u0119cz przekonane, \u017ce to zmiany w ich otoczeniu s\u0105 za ni\u0105 odpowiedzialne.<\/p>\n\n\n\n

    Psychozy mog\u0105 mie\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne przyczyny (choroby, urazy, leki, narkotyki) lub ich pochodzenie mo\u017ce by\u0107 kompletnie niewyja\u015bnione (psychoza endogenna). Psychoza mo\u017ce by\u0107 zaburzeniem tymczasowym (ostrym) lub trwa\u0142ym (przewlek\u0142ym).<\/p>\n\n\n\n

    Eksperci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce oko\u0142o jeden procent populacji na ca\u0142ym \u015bwiecie raz w \u017cyciu zachoruje na psychoz\u0119 (lifetime prevalence). Dzieje si\u0119 tak zazwyczaj mi\u0119dzy okresem dojrzewania a 35 rokiem \u017cycia. Kobiety s\u0105 dotkni\u0119te chorob\u0105 r\u00f3wnie cz\u0119sto jak m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n

    Formy psychozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Istnieje wiele r\u00f3\u017cnych form psychozy. Psychoza organiczna (psychoza egzogenna) opiera si\u0119 na organicznie uchwytnej przyczynie, takiej jak uraz lub zapalenie m\u00f3zgu, guz m\u00f3zgu czy epilepsja. Psychoza spowodowana lekami lub narkotykami (alkohol, LSD, marihuana itp.) nazywana jest psychoz\u0105 wywo\u0142an\u0105 przez substancj\u0119 lub \u2013 w przypadku narkotyk\u00f3w \u2013 psychoz\u0105 narkotykow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    W przypadku psychozy nieorganicznej (psychozy endogennej), takiej jak schizofrenia, dok\u0142adne przyczyny nadal nie s\u0105 znane.<\/p>\n\n\n\n

    Eksperci nazywaj\u0105 psychoz\u0119 schizoafektywn\u0105 kombinacj\u0105 objaw\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy spe\u0142nia kryteria schizofrenii i zaburzenia afektywnego. Zaburzenie afektywne to zaburzenie psychiczne, w kt\u00f3rym nastr\u00f3j jest patologicznie zmieniony \u2013 jest wyra\u017anie podwy\u017cszony (mania) lub obni\u017cony (depresja) albo naprzemiennie oscyluje mi\u0119dzy tymi skrajno\u015bciami (choroba dwubiegunowa).<\/p>\n\n\n\n

    Psychoza paranoidalna (zaburzenie urojeniowe) jest ostrym zaburzeniem psychotycznym, w kt\u00f3rym urojenia (np. urojenia prze\u015bladowcze) s\u0105 bardzo wyra\u017ane. Granice pomi\u0119dzy innymi zaburzeniami psychicznymi z objawami urojeniowymi s\u0105 p\u0142ynne.<\/p>\n\n\n\n

    Termin \u201epsychoza poporodowa\u201d oznacza psychoz\u0119 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w okresie po\u0142ogu.<\/p>\n\n\n\n

    Istniej\u0105 te\u017c mieszane formy r\u00f3\u017cnych psychoz.<\/p>\n\n\n\n

    Psychoza: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Obraz kliniczny psychozy jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany \u2013 objawy psychozy mog\u0105 si\u0119 bardzo r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju i stopnia zaburzenia.<\/p>\n\n\n\n

    Psychoza: pierwsze objawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Na wiele lat przed pojawieniem si\u0119 psychozy pierwsze oznaki mog\u0105 wskazywa\u0107 na pocz\u0105tek choroby. Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Zaburzenia koncentracji: Osoby zagro\u017cone psychoz\u0105 s\u0105 cz\u0119sto nerwowe, niespokojne i maj\u0105 problemy z koncentracj\u0105. \u0141atwo si\u0119 rozpraszaj\u0105 i cz\u0119sto nie potrafi\u0105 skupi\u0107 uwagi na kilku rzeczach naraz.<\/li>\n\n\n\n
    • Zaburzenia my\u015blenia: Tak zwane zak\u0142\u00f3cenia i blokady my\u015bli mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wczesnymi oznakami rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 psychozy. Cierpi\u0105cy cz\u0119sto maj\u0105 niesp\u00f3jne my\u015bli, kt\u00f3re w\u015blizguj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy inne my\u015bli i trudno im si\u0119 od nich uwolni\u0107. Niekt\u00f3rzy cierpi\u0105 te\u017c z powodu nag\u0142ego nap\u0142ywu my\u015bli, kt\u00f3re z trudem daj\u0105 si\u0119 ukierunkowa\u0107.<\/li>\n\n\n\n
    • Brak motywacji i wewn\u0119trzna pustka: Osoby zagro\u017cone psychoz\u0105 cz\u0119sto nie maj\u0105 motywacji, s\u0105 oboj\u0119tne i czuj\u0105 si\u0119 puste w \u015brodku. Wielu wycofuje si\u0119 z \u017cycia rodzinnego, z grona przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, unika kontakt\u00f3w towarzyskich.<\/li>\n\n\n\n
    • Spadek wydajno\u015bci: Wydajno\u015b\u0107 w szkole lub w pracy mo\u017ce znacz\u0105co spa\u015b\u0107. Objaw ten nie jest jednak typowy dla rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 psychozy, ale mo\u017ce te\u017c wskazywa\u0107 na pocz\u0105tek depresji.<\/li>\n\n\n\n
    • Zaburzenia snu.<\/li>\n\n\n\n
    • Spadek rado\u015bci \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n
    • Depresja.<\/li>\n\n\n\n
    • L\u0119k.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Psychoza cz\u0119sto rozwija si\u0119 w wieku nastoletnim. Symptomy takie jak brak koncentracji, brak nap\u0119du i spadek wydajno\u015bci s\u0105 cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie interpretowane jako typowe problemy okresu dojrzewania, kt\u00f3re z czasem same przemin\u0105. Ale z objaw\u00f3w psychozy nie da si\u0119 \u201ewyrosn\u0105\u0107\u201d. Z czasem staj\u0105 si\u0119 one coraz bardziej wyra\u017ane.<\/p>\n\n\n\n

      Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wymienione objawy mog\u0105 mie\u0107 te\u017c inne przyczyny ni\u017c rozpoczynaj\u0105ca si\u0119 psychoza.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli masz cho\u0107by najmniejsze podejrzenia, \u017ce twoje dziecko cierpi na chorob\u0119 psychotyczn\u0105, skonsultuj si\u0119 z lekarzem (rodzinnym lub psychiatr\u0105). Powiniene\u015b traktowa\u0107 niejasne objawy u swojego dziecka szczeg\u00f3lnie powa\u017cnie, je\u015bli inni cz\u0142onkowie rodziny r\u00f3wnie\u017c cierpi\u0105 na psychoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Psychoza: post\u0119puj\u0105ce objawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Z czasem pojawiaj\u0105 si\u0119 bardziej konkretne objawy, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 na psychoz\u0119. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • irracjonalne my\u015bli (np. my\u015bli obsesyjne),<\/li>\n\n\n\n
      • nag\u0142e, silne zainteresowanie religi\u0105, magi\u0105 lub mistycyzmem,<\/li>\n\n\n\n
      • nieufno\u015b\u0107, wrogo\u015b\u0107 i agresja wobec innych,<\/li>\n\n\n\n
      • silna asertywno\u015b\u0107, dzia\u0142ania innych (nawet obcych) os\u00f3b s\u0105 niew\u0142a\u015bciwie interpretowane, jako odnosz\u0105ce si\u0119 do osoby chorego,<\/li>\n\n\n\n
      • halucynacje,<\/li>\n\n\n\n
      • zaburzenia my\u015blenia,<\/li>\n\n\n\n
      • zaburzenia ego,<\/li>\n\n\n\n
      • zmiany emocjonalne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Objawy psychozy: halucynacje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Wielu chorych na psychoz\u0119 cierpi z powodu halucynacji. W zasadzie wszystkie zmys\u0142y mog\u0105 by\u0107 uszkodzone, ale najcz\u0119stsze s\u0105 halucynacje s\u0142uchowe. Zazwyczaj chorzy s\u0142ysz\u0105 g\u0142osy komentuj\u0105ce ich zachowanie lub wydaj\u0105ce im polecenia. G\u0142osy te s\u0105 zwykle odbierane jako gro\u017ane.<\/p>\n\n\n\n

        Inni pacjenci widz\u0105 przedmioty, ludzi, kolory lub twarze, kt\u00f3re nie s\u0105 rzeczywiste (halucynacje optyczne). Czasami pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c omamy w\u0119chowe lub czuciowe, w kt\u00f3rych chorzy odbieraj\u0105 nieistniej\u0105ce zapachy lub dotyk.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy psychozy: zaburzenia my\u015blenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Zaburzenia my\u015blenia to kolejny typowy objaw psychozy. Rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 zaburzenia my\u015blenia o charakterze jako\u015bciowym i formalnym. Zaburzenia my\u015blenia o charakterze jako\u015bciowym obejmuj\u0105 urojenia takie jak urojenia prze\u015bladowcze i zwi\u0105zane z relacjami, urojenia wielko\u015bci i urojenia winy.<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Pacjenci z urojeniami prze\u015bladowczymi<\/strong>, na przyk\u0142ad, czuj\u0105 si\u0119 prze\u015bladowani przez kosmit\u00f3w lub wierz\u0105, \u017ce inni ludzie pr\u00f3buj\u0105 ich skrzywdzi\u0107.<\/li>\n\n\n\n
        • Pacjenci cierpi\u0105cy na urojenia relacyjne<\/strong> odnosz\u0105 og\u00f3lne wydarzenia do siebie lub interpretuj\u0105 pewne przedmioty czy osoby jako osobiste zagro\u017cenie. Typowym objawem jest na przyk\u0142ad sytuacja, w kt\u00f3rej osoba dotkni\u0119ta chorob\u0105 wierzy, \u017ce spikerzy w telewizji lub radiu wysy\u0142aj\u0105 jej tajne wiadomo\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
        • Urojenia wielko\u015bciowe<\/strong> wyst\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad wtedy, gdy kto\u015b wierzy, \u017ce jest s\u0142awn\u0105 osobisto\u015bci\u0105 lub niezrozumianym geniuszem.<\/li>\n\n\n\n
        • W przypadku uroje\u0144 winy<\/strong> osoby nimi dotkni\u0119te s\u0105 przekonane, \u017ce s\u0105 odpowiedzialne za cierpienie innych, cho\u0107 obiektywnie nie ma ku temu powod\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Zaburzenia my\u015blenia o charakterze jako\u015bciowym mog\u0105 te\u017c przejawia\u0107 si\u0119 w postaci utrwalonych idei \u2013 eksperci nazywaj\u0105 to ideami przewarto\u015bciowanymi. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest to, \u017ce my\u015bli osoby chorej kr\u0105\u017c\u0105 prawie wy\u0142\u0105cznie wok\u00f3\u0142 jednego i tego samego tematu. My\u015bli kompulsywne (np. przekonanie, \u017ce dana czynno\u015b\u0107 musi by\u0107 ci\u0105gle wykonywana) r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do zaburze\u0144 my\u015blenia o charakterze jako\u015bciowym.<\/p>\n\n\n\n

          Z kolei w formalnych zaburzeniach my\u015blenia zaburzony jest przep\u0142yw my\u015bli. Mo\u017ce to si\u0119 objawia\u0107 jako:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • niejasna, zagmatwana, niezrozumia\u0142a mowa,<\/li>\n\n\n\n
          • cz\u0119ste, niezrozumia\u0142e zwroty my\u015blowe,<\/li>\n\n\n\n
          • nag\u0142e przerwanie my\u015bli (za\u0142amanie my\u015bli),<\/li>\n\n\n\n
          • spowolnione my\u015blenie,<\/li>\n\n\n\n
          • wymy\u015blanie nowych termin\u00f3w i kombinacji s\u0142\u00f3w (neologizmy),<\/li>\n\n\n\n
          • m\u00f3wienie poza w\u0142a\u015bciwym tematem,<\/li>\n\n\n\n
          • ruminacja,<\/li>\n\n\n\n
          • powtarzanie w k\u00f3\u0142ko tych samych zda\u0144 i my\u015bli,<\/li>\n\n\n\n
          • chaotyczne my\u015blenie, niesp\u00f3jne zdania (niesp\u00f3jne my\u015blenie),<\/li>\n\n\n\n
          • nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 oddzielenia rzeczy wa\u017cnych od niewa\u017cnych (my\u015blenie niekoherentne),<\/li>\n\n\n\n
          • ograniczony zas\u00f3b s\u0142ownictwa i ograniczony do kilku temat\u00f3w zakres my\u015blenia (ub\u00f3stwo my\u015bli),<\/li>\n\n\n\n
          • uczucie, \u017ce okre\u015blone my\u015bli narzucaj\u0105 si\u0119 umys\u0142owi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Objawy psychozy: zaburzenia ego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            W przypadku zaburze\u0144 ego zaciera si\u0119 granica mi\u0119dzy w\u0142asnym ego a \u015bwiatem zewn\u0119trznym. Osoby dotkni\u0119te tym problemem s\u0105 przekonane, \u017ce ich my\u015bli mog\u0105 by\u0107 s\u0142yszane przez innych, \u017ce inni pozbawiaj\u0105 je ich my\u015bli lub \u017ce ich my\u015bli i dzia\u0142ania s\u0105 kontrolowane i wp\u0142ywaj\u0105 na nie inni ludzie. Niekt\u00f3rzy do\u015bwiadczaj\u0105 swojego otoczenia jako nierealnego (derealizacja) lub s\u0105 dla siebie obcy. Pacjenci ci nie do\u015bwiadczaj\u0105 wtedy, na przyk\u0142ad, w\u0142asnej r\u0119ki jako cz\u0119\u015bci cia\u0142a (depersonalizacja).<\/p>\n\n\n\n

            Objawy psychozy: zmiany emocjonalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Psychotycy prze\u017cywaj\u0105 emocje inaczej ni\u017c osoby zdrowe. Cz\u0119sto ich emocje s\u0105 mniej intensywne, przez co wydaj\u0105 si\u0119 oni niemal pozbawieni uczu\u0107. Niekt\u00f3rzy pacjenci s\u0105 w czasie ostrej psychozy bardzo dra\u017cliwi. Mo\u017cliwe s\u0105 te\u017c nieadekwatne reakcje, np. nag\u0142y \u015bmiech w smutnej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

            Inne objawy psychozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Psychoza mo\u017ce te\u017c prowadzi\u0107 do zmian motorycznych. Osoby dotkni\u0119te tym problemem cierpi\u0105 na przyk\u0142ad z powodu silnego niepokoju i ogromnej ch\u0119ci poruszania si\u0119 albo zastygaj\u0105 w bezruchu.<\/p>\n\n\n\n

            Wiele os\u00f3b cierpi\u0105cych na psychoz\u0119 ca\u0142kowicie si\u0119 wycofuje z \u017cycia spo\u0142ecznego. Zaniedbuj\u0105 sw\u00f3j wygl\u0105d i nie po\u015bwi\u0119caj\u0105 si\u0119 ju\u017c swoim wcze\u015bniejszym zainteresowaniom. Zrywaj\u0105 kontakty towarzyskie i nie potrafi\u0105 ju\u017c samodzielnie radzi\u0107 sobie z codziennym \u017cyciem, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o utrzymaniu pracy. Niekt\u00f3rzy nie wychodz\u0105 wcale z domu.<\/p>\n\n\n\n

            Rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c akty przemocy wobec siebie lub innych.<\/p>\n\n\n\n

            Psychoza: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            Niekt\u00f3re psychozy mo\u017cna przypisa\u0107 konkretnej przyczynie, takiej jak okre\u015blona choroba czy za\u017cywanie narkotyk\u00f3w. W przypadku innych os\u00f3b dok\u0142adne przyczyny wyst\u0119powania psychozy nie s\u0105 znane.<\/p>\n\n\n\n

            Choroby fizyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            R\u00f3\u017cne choroby organiczne mog\u0105 zmienia\u0107 funkcje m\u00f3zgu i wywo\u0142ywa\u0107 psychozy wywo\u0142ane organicznie (egzogenne). Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • Demencja<\/strong>: U os\u00f3b cierpi\u0105cych na demencj\u0119 struktury w m\u00f3zgu ulegaj\u0105 zmianie. Zmiany te mog\u0105 prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 psychotycznych. Zw\u0142aszcza chorobie Alzheimera cz\u0119sto towarzysz\u0105 halucynacje i objawy urojeniowe.<\/li>\n\n\n\n
            • Epilepsja<\/strong>: Podczas napadu padaczkowego kom\u00f3rki nerwowe w m\u00f3zgu roz\u0142adowuj\u0105 si\u0119 w niekontrolowany spos\u00f3b. Czasami psychozy wyst\u0119puj\u0105 przed i w trakcie napadu. Najcz\u0119\u015bciej jednak objawy psychotyczne pojawiaj\u0105 si\u0119 zaraz po napadzie padaczkowym.<\/li>\n\n\n\n
            • Stwardnienie rozsiane<\/strong>: W tej chorobie ochronna otoczka w\u0142\u00f3kien nerwowych (warstwa mielinowa) jest sukcesywnie niszczona, co mo\u017ce upo\u015bledza\u0107 funkcje m\u00f3zgu. Mo\u017cliw\u0105 konsekwencj\u0105 s\u0105 objawy psychotyczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              \u0179r\u00f3d\u0142em psychozy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c infekcje (np. zapalenie m\u00f3zgu, encephalitis), zaburzenia metaboliczne oraz urazy (np. uraz czaszkowo-m\u00f3zgowy).<\/p>\n\n\n\n

              Leki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Niekt\u00f3re leki przej\u015bciowo wywo\u0142uj\u0105 objawy psychotyczne, takie jak silna dezorientacja czy halucynacje. Do najcz\u0119stszych lek\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych psychozy nale\u017c\u0105 leki na chorob\u0119 Parkinsona.<\/p>\n\n\n\n

              W chorobie Parkinsona pewne kom\u00f3rki nerwowe w m\u00f3zgu stopniowo obumieraj\u0105, co prowadzi do niedoboru przeka\u017anika nerwowego \u2013 dopaminy. Powoduje to typowe objawy choroby Parkinsona, takie jak spowolnione ruchy, sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni i dr\u017cenie. Leki na chorob\u0119 Parkinsona zwi\u0119kszaj\u0105 poziom dopaminy we krwi pacjenta. Je\u015bli jednak poziom dopaminy jest zbyt wysoki, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 problemy psychiczne, takie jak psychoza. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto dotyka to starszych pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Parkinsona. Stres i brak p\u0142yn\u00f3w mog\u0105 nasili\u0107 objawy.<\/p>\n\n\n\n

              Bardzo rzadko psychoza jest spowodowana preparatami kortyzonu, kt\u00f3re w du\u017cych dawkach mog\u0105 mie\u0107 dzia\u0142anie euforyzuj\u0105ce. Jednak prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce spowoduj\u0105 one psychoz\u0119, jest bardzo ma\u0142e. Je\u015bli w og\u00f3le, to objawy wyst\u0119puj\u0105 tylko przej\u015bciowo.<\/p>\n\n\n\n

              Narkotyki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              LSD (dietyloamid kwasu lizergowego) mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 psychoz\u0119 narkotykow\u0105 z halucynacjami i urojeniami (psychoza LSD lub psychoza amfetaminowa). W zale\u017cno\u015bci od tego, ile i jakiego rodzaju narkotyk zosta\u0142 za\u017cyty, objawy ust\u0119puj\u0105 po kilku godzinach lub utrzymuj\u0105 si\u0119 przez kilka dni.<\/p>\n\n\n\n

              Kokaina i marihuana r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 odpowiedzialne za psychoz\u0119 wywo\u0142an\u0105 przez narkotyki \u2013 podobnie jak legalny alkohol. Nie zawsze jest jasne, czy objawy wyst\u0119powa\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej, czy te\u017c rozwin\u0119\u0142y si\u0119 dopiero w wyniku nadu\u017cywania narkotyk\u00f3w. Badania pokazuj\u0105 na przyk\u0142ad, \u017ce osoby u\u017cywaj\u0105ce marihuany z genetycznie uwarunkowan\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do psychozy maj\u0105 znacznie zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0105pienia tego zaburzenia psychicznego (psychozy konopnej). Co wi\u0119cej, marihuana i inne narkotyki mog\u0105 te\u017c znacz\u0105co pogorszy\u0107 przebieg ju\u017c istniej\u0105cej psychozy.<\/p>\n\n\n\n

              Psychoza endogenna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Najbardziej znan\u0105 form\u0105 psychozy jest schizofrenia. Eksperci przypuszczaj\u0105, \u017ce w jej rozw\u00f3j zaanga\u017cowanych jest kilka czynnik\u00f3w (np. predyspozycje genetyczne, stres, negatywne do\u015bwiadczenia, zmiany w gospodarce przeka\u017anik\u00f3w nerwowych, takich jak dopamina i serotonina). <\/p>\n\n\n\n

              Psychozy afektywne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c psychozami endogennymi. S\u0105 to zaburzenia afektywne (zaburzenia psychiczne z patologicznymi zmianami nastroju: mania, depresja, choroba dwubiegunowa) w po\u0142\u0105czeniu z objawami psychotycznymi, kt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 kryteri\u00f3w schizofrenii.<\/p>\n\n\n\n

              Inne psychozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Psychoza schizoafektywna przejawia si\u0119 w zaburzeniach epizodycznych, w kt\u00f3rych objawy schizofrenii i zaburzenia afektywnego (takiego jak mania lub depresja) wyst\u0119puj\u0105 jednocze\u015bnie lub kolejno w tym samym epizodzie choroby. Przyczyn tej formy psychozy r\u00f3wnie\u017c upatruje si\u0119 we wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, takich jak predyspozycje genetyczne, czynniki spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n

              Uwa\u017ca si\u0119 te\u017c, \u017ce psychoza paranoidalna mo\u017ce by\u0107 spowodowana kombinacj\u0105 czynnik\u00f3w, takich jak dziedziczno\u015b\u0107 i wp\u0142yw \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

              Psychoza poporodowa (puerperal psychosis) pojawia si\u0119 w pierwszych tygodniach po porodzie i mo\u017ce trwa\u0107 od kilku dni do kilku miesi\u0119cy. Objawy obejmuj\u0105 pobudzenie, dezorientacj\u0119, wahania nastroju, eufori\u0119, depresj\u0119, halucynacje, urojenia i by\u0107 mo\u017ce przemoc (dlatego wa\u017cne jest sta\u0142e jej monitorowanie). Naukowcy podejrzewaj\u0105, \u017ce skrajny brak snu u \u015bwie\u017co upieczonej matki sprzyja pojawieniu si\u0119 choroby.<\/p>\n\n\n\n

              Psychoza poporodowa musi by\u0107 natychmiast leczona przez lekarza, poniewa\u017c utrata poczucia rzeczywisto\u015bci przez matk\u0119 mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 zar\u00f3wno jej samej, jak i dziecku.<\/p>\n\n\n\n

              Psychoza: badania i diagnoza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

              Je\u015bli podejrzewasz, \u017ce cierpisz na psychoz\u0119, powiniene\u015b pilnie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Utrata kontaktu z rzeczywisto\u015bci\u0105 mo\u017ce narazi\u0107 ci\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo wyrz\u0105dzenia krzywdy sobie lub innym.<\/p>\n\n\n\n

              Pierwsz\u0105 osob\u0105, z kt\u00f3r\u0105 powiniene\u015b si\u0119 skontaktowa\u0107, je\u015bli podejrzewasz u siebie psychoz\u0119, jest tw\u00f3j lekarz rodzinny. Je\u015bli b\u0119dzie to konieczne, skieruje on ci\u0119 do psychiatry.<\/p>\n\n\n\n

              Aby zorientowa\u0107 si\u0119 w sytuacji, podczas wst\u0119pnej konsultacji (anamnezy) lekarz zada ci nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n