{"id":10180,"date":"2022-07-07T09:45:00","date_gmt":"2022-07-07T09:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=10180"},"modified":"2024-05-21T20:21:22","modified_gmt":"2024-05-21T18:21:22","slug":"atopowe-zapalenie-skory-azs","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/atopowe-zapalenie-skory-azs\/","title":{"rendered":"Atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS)"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku atopowego zapalenia sk\u00f3ry? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Co prawda atopowe zapalenie sk\u00f3ry nie jest ani niebezpieczne, ani zara\u017aliwe, jednak stan zapalny mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 niebezpieczny, kiedy opanuje ca\u0142y organizm. Dodatkowo choroba ta jest cz\u0119sto fizycznie i psychicznie bardzo obci\u0105\u017caj\u0105ca, zar\u00f3wno dla pacjenta, jak i dla jego rodziny. Je\u015bli wi\u0119c zauwa\u017cysz u siebie podejrzane objawy wskazuj\u0105ce na atopowe zapalenie sk\u00f3ry, skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry doprecyzuje diagnoz\u0119 i dalszy spos\u00f3b post\u0119powania, a w razie potrzeby wypisze recept\u0119 na przynosz\u0105ce ulg\u0119 leki.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Co to jest atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS)?<\/strong> Przewlek\u0142a lub przewlekle nawracaj\u0105ca zapalna choroba sk\u00f3ry, kt\u00f3ra wyst\u0119puje w epizodach. Prawie zawsze pojawia si\u0119 we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/li>\n\n\n\n
  • Objawy<\/strong>: Uci\u0105\u017cliwe sw\u0119dzenie, sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry, w ostrych epizodach tak\u017ce wyprysk atopowy.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyna<\/strong>: Dok\u0142adna przyczyna nie jest znana. Wydaje si\u0119, \u017ce w rozwoju choroby odgrywa rol\u0119 kilka czynnik\u00f3w, w tym zaburzona bariera sk\u00f3rna. Ponadto sk\u0142onno\u015b\u0107 do wyst\u0119powania atopowego zapalenia sk\u00f3ry jest dziedziczna.<\/li>\n\n\n\n
  • Czynniki wyzwalaj\u0105ce:<\/strong> Materia\u0142y tekstylne (np. we\u0142na), infekcje (np. ostre przezi\u0119bienia, grypa), niekt\u00f3re produkty \u017cywno\u015bciowe, wysokie lub niskie temperatury, czynniki psychiczne (np. stres) itp.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Unikanie czynnik\u00f3w wyzwalaj\u0105cych, staranna piel\u0119gnacja sk\u00f3ry, leki (np. kortyzon), fototerapia, klimatoterapia itp.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Typowymi objawami atopowego zapalenia sk\u00f3ry s\u0105 zapalne zmiany sk\u00f3rne (egzema, wypryski) z uci\u0105\u017cliwym sw\u0119dzeniem. Wyst\u0119puj\u0105 one w epizodach: po okresach bez objaw\u00f3w nast\u0119puj\u0105 fazy z czasami bardzo nasilonymi objawami. Epizody s\u0105 zwykle wywo\u0142ywane przez okre\u015blone czynniki, takie jak niekt\u00f3re produkty spo\u017cywcze lub warunki pogodowe.<\/p>\n\n\n\n

    W poszczeg\u00f3lnych przypadkach objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry mog\u0105 si\u0119 bardzo r\u00f3\u017cni\u0107: u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w choroba przebiega do\u015b\u0107 \u0142agodnie. Inni za\u015b cierpi\u0105 z powodu bardzo powa\u017cnych objaw\u00f3w. Wiek tak\u017ce odgrywa pewn\u0105 rol\u0119: wp\u0142ywa on nie tylko na rodzaj objaw\u00f3w, ale tak\u017ce na to, w kt\u00f3rym miejscu na ciele si\u0119 one pojawiaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry u dzieci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Z regu\u0142y atopowe zapalenie sk\u00f3ry u dzieci zaczyna si\u0119 na twarzy i na ow\u0142osionej sk\u00f3rze g\u0142owy. To w\u0142a\u015bnie wtedy tworzy si\u0119 ciemieniucha: \u017c\u00f3\u0142tawo-bia\u0142e \u0142uszcz\u0105ce si\u0119 skorupy na zaczerwienionej sk\u00f3rze. <\/p>\n\n\n\n

    Sama ciemieniucha, bez innych objaw\u00f3w nie jest oznak\u0105 atopowego zapalenia sk\u00f3ry!<\/p>\n\n\n\n

    Zmiany sk\u00f3rne mog\u0105 te\u017c by\u0107 wilgotne. Ponadto w tym wieku atopowe zapalenie sk\u00f3ry zwykle pojawia si\u0119 na zewn\u0119trznej stronie r\u0105k i n\u00f3g. W niekt\u00f3rych przypadkach wypryski atopowe pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce wok\u00f3\u0142 ust.<\/p>\n\n\n\n

    Ju\u017c w pierwszym roku \u017cycia u ma\u0142ych pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry rozwijaj\u0105 si\u0119 tzw. wypryski zgi\u0119ciowe. S\u0105 to zaczerwienione, \u0142uszcz\u0105ce si\u0119 obszary sk\u00f3ry pokryte strupami i wyst\u0119puj\u0105ce w takich miejscach jak kolana, \u0142okcie i nadgarstki. Sk\u00f3ra pierzchnie, ale jednocze\u015bnie jest sucha i z trudem zatrzymuje wilgo\u0107. Pojawia si\u0119 sw\u0119dzenie. Je\u015bli mali pacjenci drapi\u0105 si\u0119, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zaka\u017cenia uszkodzonych obszar\u00f3w sk\u00f3ry \u2013 bakteriami (np. gronkowcami), wirusami (np. opryszczk\u0105) lub grzybami (grzybice sk\u00f3ry).<\/p>\n\n\n\n

    Z wiekiem sk\u00f3ra w miejscach dotkni\u0119tych chorob\u0105 grubieje. Lekarze nazywaj\u0105 ten proces \u201ezliszajowaceniem\u201d lub \u201elichenifikacj\u0105\u201d. Struktura sk\u00f3ry staje si\u0119 bardziej szorstka.<\/p>\n\n\n\n

    Ponadto zmianie mo\u017ce ulec kolor sk\u00f3ry: niekt\u00f3re obszary sk\u00f3ry s\u0105 mocniej pigmentowane i przez to wydaj\u0105 si\u0119 ciemniejsze (hiperpigmentacja). W innych przypadkach s\u0105 uderzaj\u0105co blade (hipopigmentacja).<\/p>\n\n\n\n

    Objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry u doros\u0142ych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W okresie dojrzewania atopowe zapalenie sk\u00f3ry cz\u0119sto ca\u0142kowicie zanika. Jednak u niekt\u00f3rych os\u00f3b utrzymuje si\u0119 ono tak\u017ce po okresie dojrzewania.<\/p>\n\n\n\n

    Atopowe zapalenie sk\u00f3ry jest cz\u0119sto bardziej nasilone u doros\u0142ych ni\u017c u dzieci. U doros\u0142ych pacjent\u00f3w objawy zwykle rozwijaj\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju wykonywanego zawodu. Na przyk\u0142ad atopowe zapalenie sk\u00f3ry r\u0105k wyst\u0119puje szczeg\u00f3lnie u tych os\u00f3b, kt\u00f3re w swojej pracy cz\u0119sto maj\u0105 kontakt z substancjami dra\u017cni\u0105cymi (np. fryzjerzy, malarze) lub kt\u00f3re cz\u0119sto musz\u0105 my\u0107 r\u0119ce (np. piel\u0119gniarki).<\/p>\n\n\n\n

    Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, atopowe zapalenie sk\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej dotyka okre\u015blone obszary sk\u00f3ry u nastolatk\u00f3w i m\u0142odych doros\u0142ych. S\u0105 to okolice oczu i czo\u0142a oraz okolice ust, szyja (kark), g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 klatki piersiowej i obr\u0119czy barkowej, zgi\u0119cia \u0142okci, ty\u0142 kolan, nadgarstki i grzbiety d\u0142oni. Czasami sw\u0119dz\u0105ca egzema pojawia si\u0119 te\u017c na d\u0142oniach i podeszwach st\u00f3p.<\/p>\n\n\n\n

    W tych miejscach sk\u00f3ra jest sucha, zaczerwieniona i bardzo \u0142atwo ulega podra\u017cnieniom. Pojawia si\u0119 te\u017c uci\u0105\u017cliwe sw\u0119dzenie. Niekt\u00f3rym pacjentom przeszkadza to szczeg\u00f3lnie w nocy. Intensywne drapanie, podobnie jak u dzieci, sprzyja infekcjom sk\u00f3ry. <\/p>\n\n\n\n

    U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry bardzo wyra\u017ane s\u0105 zgrubienia sk\u00f3ry (zliszajowacenie). Nawet sk\u00f3ra twarzy mo\u017ce ulec deformacji. Medycznym okre\u015bleniem takiego procesu jest \u201efacies leonina\u201d (lwia twarz).<\/p>\n\n\n\n

    Niekt\u00f3rzy pacjenci wykazuj\u0105 tylko minimaln\u0105 posta\u0107 atopowego zapalenia sk\u00f3ry: charakteryzuje si\u0119 ona zapaleniem warg (zapalenie czerwieni wargowej), ma\u0142ymi p\u0119kni\u0119ciami sk\u00f3ry (rozpadlinami) w k\u0105ciku ust, wok\u00f3\u0142 uszu lub na czubkach palc\u00f3w u r\u0105k lub n\u00f3g (pulpitis sicca) oraz wypryskiem sutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Rzadk\u0105 odmian\u0105 atopowego zapalenia sk\u00f3ry u doros\u0142ych jest tzw. posta\u0107 \u015bwierzbi\u0105czkowa: osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 cierpi\u0105 z powodu ma\u0142ych, bardzo sw\u0119dz\u0105cych guzk\u00f3w sk\u00f3rnych (prurigo nodules). Mog\u0105 si\u0119 one tworzy\u0107 na wielu r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

    Starsi doro\u015bli, kt\u00f3rzy maj\u0105 nowe ogniska atopowego zapalenia sk\u00f3ry, cz\u0119sto maj\u0105 wypryski na d\u0142oniach i stopach. Na sk\u00f3rze g\u0142owy, pod w\u0142osami tworz\u0105 si\u0119 sw\u0119dz\u0105ce strupy. Brzegi p\u0142atk\u00f3w uszu s\u0105 cz\u0119sto pop\u0119kane, czerwone i zaognione. Zapalone, sw\u0119dz\u0105ce usta s\u0105 tak\u017ce cz\u0119stym objawem atopowego zapalenia sk\u00f3ry u starszych os\u00f3b. Ponadto wielu chorych zg\u0142asza uczucie pieczenia lub dyskomfortu w okolicach b\u0142on \u015bluzowych jamy ustnej i gard\u0142a. Zaburzenia trawienia ze wzd\u0119ciami, biegunk\u0105 i b\u00f3lem brzucha to tak\u017ce mo\u017cliwe objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry w tej grupie wiekowej.<\/p>\n\n\n\n

    Stygmaty AZS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Atopowe zapalenie sk\u00f3ry \u2013 podobnie jak katar sienny i astma alergiczna \u2013 nale\u017cy do tzw. grupy chor\u00f3b atopowych. S\u0105 to choroby, w kt\u00f3rych uk\u0142ad odporno\u015bciowy reaguje nadwra\u017cliwie na kontakt z alergenami lub innymi substancjami dra\u017cni\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n

    Osoby z takimi atopowymi chorobami cz\u0119sto maj\u0105 tak zwane stygmaty atopowe. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • blado\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 ust (zapalenie oko\u0142oustne),<\/li>\n\n\n\n
    • przerzedzenie zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci brwi (objaw Hertoghe\u2019a),<\/li>\n\n\n\n
    • wytworzenie fa\u0142du sk\u00f3rnego poni\u017cej brzegu dolnej powieki (objaw Dennie-Morgana),<\/li>\n\n\n\n
    • powstawanie bia\u0142ych smug na sk\u00f3rze na skutek otarcia nask\u00f3rka (bia\u0142y dermografizm),<\/li>\n\n\n\n
    • choroby oczu: powtarzaj\u0105ce si\u0119 zapalenie spoj\u00f3wek, sto\u017cek rog\u00f3wki (keratoconus), za\u0107ma.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Objawy te wyst\u0119puj\u0105 jednocze\u015bnie z charakterystycznymi objawami atopowego zapalenia sk\u00f3ry (AZS).<\/p>\n\n\n\n

      Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: przyczyny i czynniki wywo\u0142uj\u0105ce<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Dok\u0142adna przyczyna atopowego zapalenia sk\u00f3ry nie zosta\u0142a jeszcze ostatecznie wyja\u015bniona. Eksperci podejrzewaj\u0105, \u017ce w rozw\u00f3j AZS zaanga\u017cowanych jest kilka czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Na przyk\u0142ad u pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry zaburzona jest bariera sk\u00f3rna. Najbardziej zewn\u0119trzn\u0105 warstw\u0105 nask\u00f3rka jest warstwa rogowa sk\u00f3ry. Chroni ona cia\u0142o przed patogenami. Jednak w przypadku AZS warstwa rogowa nask\u00f3rka nie mo\u017ce w\u0142a\u015bciwie spe\u0142nia\u0107 swojej funkcji ochronnej.<\/p>\n\n\n\n

      Jedn\u0105 z mo\u017cliwych przyczyn jest to, \u017ce organizm z powodu pewnej mutacji genetycznej produkuje zbyt ma\u0142o bia\u0142ka zwanego filagryn\u0105. Jest to bia\u0142ko wa\u017cne dla tworzenia si\u0119 nask\u00f3rka. Z powodu braku filagryny sk\u0142ad lipid\u00f3w sk\u00f3ry u pacjent\u00f3w z AZS ulega zaburzeniu. W rezultacie sk\u00f3ra traci du\u017co wilgoci i \u0142atwo si\u0119 wysusza. Uszkodzona sk\u00f3ra szybko reaguje na czynniki dra\u017cni\u0105ce, alergeny i drobnoustroje stanami zapalnymi i \u015bwi\u0105dem.<\/p>\n\n\n\n

      O tym, \u017ce geny odgrywaj\u0105 rol\u0119 w atopowym zapaleniu sk\u00f3ry, \u015bwiadczy te\u017c fakt, \u017ce predyspozycje do wyst\u0119powania AZS s\u0105 dziedziczne. W mi\u0119dzyczasie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 pewne modyfikacje gen\u00f3w (mutacje), kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce ludzie s\u0105 bardziej podatni na AZS. Rodzice mog\u0105 przekazywa\u0107 te mutacje swoim dzieciom: je\u015bli jedno z rodzic\u00f3w cierpi na atopowe zapalenie sk\u00f3ry, dzieci s\u0105 nawet o 40% bardziej nara\u017cone na wyst\u0105pienie AZS. Je\u015bli zar\u00f3wno matka, jak i ojciec choruj\u0105 na atopowe zapalenie sk\u00f3ry, ryzyko, \u017ce ich dzieci zachoruj\u0105 na t\u0119 chorob\u0119, wynosi nawet od 60 do 80 procent.<\/p>\n\n\n\n

      Nadmierna higiena?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W ostatnich dziesi\u0119cioleciach liczba przypadk\u00f3w AZS (i og\u00f3lnie chor\u00f3b alergicznych) w \u015bwiecie zachodnim gwa\u0142townie wzros\u0142a. Niekt\u00f3rzy badacze podejrzewaj\u0105, \u017ce (cz\u0119\u015bciowo) odpowiada za to zmiana stylu \u017cycia: w dzisiejszych czasach przywi\u0105zujemy znacznie wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do higieny ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci. W rezultacie znacznie rzadziej stykamy si\u0119 z potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi i alergizuj\u0105cymi substancjami z otoczenia. Z tego powodu uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u201eniedoci\u0105\u017cony\u201d. Mo\u017ce to by\u0107 powodem, dla kt\u00f3rego coraz wi\u0119cej os\u00f3b reaguje nadmiernie na w\u0142a\u015bciwie zupe\u0142nie nieszkodliwe bod\u017ace.<\/p>\n\n\n\n

      Ponadto w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119cioleci zmieni\u0142y si\u0119 te\u017c zwyczaje zwi\u0105zane z higien\u0105. Myjemy nasz\u0105 sk\u00f3r\u0119 znacznie cz\u0119\u015bciej i dok\u0142adniej ni\u017c robili to nasi przodkowie. Mo\u017ce to mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na barier\u0119 ochronn\u0105 sk\u00f3ry i spowodowa\u0107, \u017ce sk\u00f3ra staje si\u0119 bardziej wra\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n

      Postacie atopowego zapalenia sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry ma zewn\u0105trzpochodn\u0105 posta\u0107 choroby: ich system immunologiczny reaguje w spos\u00f3b wra\u017cliwy na alergeny, takie jak py\u0142ki ro\u015blin lub niekt\u00f3re rodzaje produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Dlatego we krwi os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 mo\u017cna wykry\u0107 zwi\u0119kszon\u0105 ilo\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 typu immunoglobuliny E (IgE). IgE stymuluje inne kom\u00f3rki odporno\u015bciowe (mastocyty) do uwalniania substancji, kt\u00f3re pobudzaj\u0105 stan zapalny. To one powoduj\u0105 wypryski na sk\u00f3rze pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry. Niekt\u00f3re osoby cierpi\u0105ce na atopowe zapalenie sk\u00f3ry wykazuj\u0105 tak\u017ce typowe objawy alergii: w dzieci\u0144stwie jest to zwykle alergia pokarmowa, w wieku doros\u0142ym g\u0142\u00f3wnie katar sienny lub alergia na roztocza kurzu domowego.<\/p>\n\n\n\n

      Wewn\u0105trzpochodna posta\u0107 atopowego zapalenia sk\u00f3ry jest rzadsza. Wyst\u0119puje u oko\u0142o 20 procent wszystkich chorych. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 maj\u0105 prawid\u0142owe warto\u015bci IgE we krwi. Oznacza to, \u017ce reakcje alergiczne nie odgrywaj\u0105 tu \u017cadnej roli jako czynnik wywo\u0142uj\u0105cy AZS. Osoby z t\u0105 postaci\u0105 choroby nie wykazuj\u0105 te\u017c zwi\u0119kszonej podatno\u015bci na alergie, takie jak katar sienny czy alergie pokarmowe.<\/p>\n\n\n\n

      Obecnie badacze przypuszczaj\u0105, \u017ce opr\u00f3cz postaci zewn\u0105trzpochodnej i wewn\u0105trzpochodnej istniej\u0105 inne formy atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

      Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: czynniki wywo\u0142uj\u0105ce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli kto\u015b ma genetyczne predyspozycje do AZS, r\u00f3\u017cne czynniki mog\u0105 doprowadzi\u0107 do zaostrzenia choroby. Nie musi si\u0119 tak jednak sta\u0107: nie ka\u017cdy, kto ma predyspozycje do atopowego zapalenia sk\u00f3ry, musi na nie zachorowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      Do najcz\u0119stszych czynnik\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych atopowe zapalenie sk\u00f3ry nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • okre\u015blone tkaniny (np. we\u0142na),<\/li>\n\n\n\n
      • pocenie si\u0119,<\/li>\n\n\n\n
      • niekorzystne warunki klimatyczne, takie jak suche powietrze (r\u00f3wnie\u017c z powodu ogrzewania mieszka\u0144), zimne powietrze, duszno\u015b\u0107, og\u00f3lne silne wahania temperatury,<\/li>\n\n\n\n
      • niew\u0142a\u015bciwa piel\u0119gnacja sk\u00f3ry (u\u017cywanie dra\u017cni\u0105cych sk\u00f3r\u0119 \u015brodk\u00f3w czysto\u015bci itp.), kosmetyki (zawieraj\u0105ce dra\u017cni\u0105ce sk\u00f3r\u0119 substancje zapachowe lub konserwanty),<\/li>\n\n\n\n
      • niekt\u00f3re czynno\u015bci\/zawody, takie jak praca w wilgoci, praca zwi\u0105zana z du\u017cym zanieczyszczeniem \u015brodowiska lub czynno\u015bci, podczas kt\u00f3rych trzeba nosi\u0107 gumowe lub lateksowe r\u0119kawiczki przez d\u0142ugi czas (egzema r\u0105k!),<\/li>\n\n\n\n
      • dym tytoniowy,<\/li>\n\n\n\n
      • alergeny, takie jak roztocza, ple\u015b\u0144, sier\u015b\u0107 zwierz\u0105t, py\u0142ki ro\u015blin, niekt\u00f3re produkty spo\u017cywcze i dodatki do \u017cywno\u015bci (mleko krowie, bia\u0142ko jaja kurzego, orzechy, pszenica, soja, ryby, owoce morza itp.),<\/li>\n\n\n\n
      • infekcje (takie jak ostre przezi\u0119bienia, angina itp.),<\/li>\n\n\n\n
      • stres psychiczny (stres, smutek, emocjonuj\u0105ce wydarzenia, takie jak rozpocz\u0119cie nauki w szkole, ale te\u017c nuda itp.),<\/li>\n\n\n\n
      • czynniki hormonalne (ci\u0105\u017ca, menstruacja).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry r\u00f3\u017cnie reaguj\u0105 na takie bod\u017ace. Na przyk\u0142ad stres w pracy mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 zaostrzenie si\u0119 objaw\u00f3w u jednego pacjenta, a u innego nie.<\/p>\n\n\n\n

        Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        W terapii AZS specjali\u015bci zazwyczaj zalecaj\u0105 czteroetapowy plan leczenia. W zale\u017cno\u015bci od aktualnego stanu sk\u00f3ry stosuje si\u0119 r\u00f3\u017cne metody leczenia.<\/p>\n\n\n\n

        <\/th>Dzia\u0142ania terapeutyczne<\/strong><\/th><\/tr><\/thead>
        Etap 1: Sucha sk\u00f3ra<\/td>Aby zapobiec nawrotom choroby, konieczna jest codzienna staranna piel\u0119gnacja sk\u00f3ry (piel\u0119gnacja podstawowa). Ponadto pacjent powinien w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci unika\u0107 indywidualnych czynnik\u00f3w wyzwalaj\u0105cych objawy (stres, we\u0142niane ubrania, suche powietrze itp.).<\/td><\/tr>
        Etap 2: \u0141agodna egzema<\/td>Opr\u00f3cz \u015brodk\u00f3w stosowanych w etapie 1 zewn\u0119trznie stosuje si\u0119 glikokortykoidy o s\u0142abym dzia\u0142aniu (\u201ekortyzon\u201d) lub inhibitory kalcyneuryny.

        Je\u015bli jest to konieczne, pacjentowi podaje si\u0119 tak\u017ce leki przeciw\u015bwi\u0105dowe i \u015brodki antyseptyczne (hamuj\u0105ce rozw\u00f3j drobnoustroj\u00f3w).<\/td><\/tr>
        Etap 3: Umiarkowanie nasilona egzema<\/td>Opr\u00f3cz niezb\u0119dnych \u015brodk\u00f3w z poprzednich etap\u00f3w pacjent otrzymuje silniejsze preparaty kortyzonowe lub inhibitory kalcyneuryny (oba do stosowania zewn\u0119trznego).<\/td><\/tr>
        Etap 4: Ci\u0119\u017cka, uporczywa egzema<\/td>Opr\u00f3cz niezb\u0119dnych \u015brodk\u00f3w z poprzednich etap\u00f3w lekarz przepisuje tabletki hamuj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy (leki immunosupresyjne), takie jak cyklosporyna A. Inn\u0105 opcj\u0105 terapeutyczn\u0105 jest lek biologiczny Dupilumab (bia\u0142ko wytwarzane biotechnologicznie).<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

        Powy\u017cszy schemat leczenia atopowego zapalenia sk\u00f3ry jest tylko og\u00f3lnym zaleceniem. Lekarz prowadz\u0105cy mo\u017ce je dostosowa\u0107 do indywidualnych czynnik\u00f3w. Planuj\u0105c terapi\u0119, mo\u017ce on wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wiek pacjenta, og\u00f3lny przebieg choroby, miejsce wyst\u0119powania objaw\u00f3w na ciele oraz to, jak bardzo te objawy s\u0105 dokuczliwe.<\/p>\n\n\n\n

        Dzieci z AZS (i ich rodzice) mog\u0105 uczestniczy\u0107 w specjalnych zaj\u0119ciach po\u015bwi\u0119conych chorobie. Lekarze, psycholodzy i dietetycy udzielaj\u0105 tam wskaz\u00f3wek, jak radzi\u0107 sobie z chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ra: piel\u0119gnacja sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Najwa\u017cniejszym elementem ka\u017cdego procesu leczenia AZS jest codzienna piel\u0119gnacja sk\u00f3ry. To, kt\u00f3ry produkt jest odpowiedni w ka\u017cdym indywidualnym przypadku, zale\u017cy od stanu sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Na przyk\u0142ad je\u015bli masz such\u0105 sk\u00f3r\u0119, powiniene\u015b u\u017cywa\u0107 krem\u00f3w lub ma\u015bci nawil\u017caj\u0105cych. Najlepiej stosowa\u0107 je bezpo\u015brednio po prysznicu lub k\u0105pieli, nie wycieraj\u0105c wcze\u015bniej sk\u00f3ry. W ten spos\u00f3b woda pozostaje na wilgotnej sk\u00f3rze. Istniej\u0105 specjalne ma\u015bci z bardzo du\u017c\u0105 zawarto\u015bci\u0105 t\u0142uszczu dla sk\u00f3ry spierzchni\u0119tej. Zazwyczaj stosuje si\u0119 je na noc.<\/p>\n\n\n\n

        Czysta wazelina i t\u0142uszcz mleczny nie s\u0105 odpowiednie dla sk\u00f3ry z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry. Niekorzystne jest te\u017c regularne nacieranie sk\u00f3ry olejkami, poniewa\u017c z czasem wysuszaj\u0105 one sk\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        W przypadku mniej suchej lub spierzchni\u0119tej sk\u00f3ry sensowniejszy jest krem, kt\u00f3ry zawiera mniej t\u0142uszczu, a wi\u0119cej wody (emulsja typu olej w wodzie). Balsamy zawieraj\u0105 jeszcze mniej t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n

        Kremy z dodatkiem mocznika utrzymuj\u0105 wilgo\u0107 w sk\u00f3rze, uelastyczniaj\u0105 j\u0105 i \u0142agodz\u0105 sw\u0119dzenie. Mog\u0105 one jednak powodowa\u0107 chwilowe uczucie pieczenia sk\u00f3ry, zw\u0142aszcza u dzieci poni\u017cej pi\u0105tego roku \u017cycia. Z tego powodu nale\u017cy najpierw przetestowa\u0107 je na ma\u0142ej powierzchni sk\u00f3ry, by sprawdzi\u0107, jak dobrze dzieci toleruj\u0105 krem. Kremy zawieraj\u0105ce mocznik nie s\u0105 odpowiednie dla niemowl\u0105t, czyli dzieci w pierwszych dw\u00f3ch latach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

        Na zmienionej zapalnie sk\u00f3rze krem na bazie konopi indyjskich mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 uczucie pieczenia w ka\u017cdym wieku. Dlatego r\u00f3wnie\u017c tutaj przydatny jest wst\u0119pny test na ma\u0142ej powierzchni sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Opr\u00f3cz mocznika tak\u017ce inne dodatki w kremach i ma\u015bciach mog\u0105 by\u0107 korzystne dla sk\u00f3ry z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry. Nale\u017c\u0105 do nich gliceryna, ceramidy, fosfatydylocholina i D-pantenol.<\/p>\n\n\n\n

        Z drugiej strony osoby z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry nie powinny u\u017cywa\u0107 produkt\u00f3w kosmetycznych zawieraj\u0105cych konserwanty, substancje zapachowe, barwniki, emulgatory, olej parafinowy czy wazelin\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Oczyszczanie sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Przy atopowym zapalaniu sk\u00f3ry nie nale\u017cy u\u017cywa\u0107 zwyk\u0142ych myde\u0142 i \u017celi pod prysznic, poniewa\u017c jeszcze bardziej wysuszaj\u0105 one sk\u00f3r\u0119. Lepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 specjalne myd\u0142a o neutralnym lub lekko kwa\u015bnym pH (syndety kosmetyczne).<\/p>\n\n\n\n

        Wielu dermatolog\u00f3w do oczyszczania sk\u00f3ry z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry zaleca te\u017c nawil\u017caj\u0105ce k\u0105piele w olejkach leczniczych. Cz\u0119sto nadaj\u0105 si\u0119 one r\u00f3wnie\u017c do k\u0105pieli pod prysznicem.<\/p>\n\n\n\n

        Wa\u017cne jest, by chorzy na atopowe zapalenie sk\u00f3ry nie brali zbyt gor\u0105cych k\u0105pieli ani prysznic\u00f3w \u2013 mo\u017ce to podra\u017cni\u0107 i jeszcze bardziej wysusza\u0107 sk\u00f3r\u0119. Ponadto nie nale\u017cy zbyt mocno pociera\u0107 sk\u00f3ry podczas jej osuszania.<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry: unikaj czynnik\u00f3w wyzwalaj\u0105cych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry powinni, je\u015bli to mo\u017cliwe, unika\u0107 wszelkich czynnik\u00f3w, kt\u00f3re \u2013 jak pokazuje do\u015bwiadczenie \u2013 mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 ostre zaostrzenie przebiegu choroby.<\/p>\n\n\n\n

        Czynnikami wyzwalaj\u0105cymi mog\u0105 by\u0107 na przyk\u0142ad ostre infekcje, takie jak ci\u0119\u017ckie przezi\u0119bienia i grypa. Je\u015bli takie zaka\u017ane infekcje wyst\u0119puj\u0105 w postaci epidemii, osoby cierpi\u0105ce na atopowe zapalenie sk\u00f3ry powinny zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na higien\u0119 (mycie r\u0105k itp.). Zaleca si\u0119 tak\u017ce unikanie t\u0142um\u00f3w ludzi i trzymanie si\u0119 z dala od os\u00f3b chorych.<\/p>\n\n\n\n

        R\u00f3wnie\u017c stres cz\u0119sto wywo\u0142uje zaostrzenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry. Dlatego te\u017c chorzy na AZS powinni pomy\u015ble\u0107 o odpowiednich strategiach przeciwdzia\u0142ania nawrotom choroby. W pracy, na przyk\u0142ad, pomocne mo\u017ce by\u0107 delegowanie niekt\u00f3rych zada\u0144 na innych pracownik\u00f3w. Zaleca si\u0119 tak\u017ce regularne, ukierunkowane relaksowanie si\u0119, na przyk\u0142ad z pomoc\u0105 \u0107wicze\u0144 jogi, treningu autogennego lub medytacji.<\/p>\n\n\n\n

        Pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry, kt\u00f3rzy s\u0105 uczuleni na py\u0142ki ro\u015blin, sier\u015b\u0107 zwierz\u0105t, niekt\u00f3re produkty spo\u017cywcze, substancje zapachowe w kosmetykach lub inne czynniki dra\u017cni\u0105ce, powinni ich unika\u0107 tak bardzo, jak to tylko mo\u017cliwe. Je\u015bli kto\u015b jest uczulony na roztocza kurzu domowego, przydatne mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 tak\u017ce specjalne pokrowce na materace.<\/p>\n\n\n\n

        Niekorzystne dla atopowego zapalenia sk\u00f3ry s\u0105 tak\u017ce podr\u00f3\u017ce do miejsc o ekstremalnych warunkach klimatycznych (takich gdzie jest bardzo zimno lub wyst\u0119puj\u0105 wilgotne upa\u0142y).<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry: leki immunosupresyjne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W ostrych atakach atopowe zapalenie sk\u00f3ry leczy si\u0119 lekami, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Do tych lek\u00f3w immunosupresyjnych nale\u017c\u0105 kortyzon, tak zwane inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) oraz cyklosporyna A.<\/p>\n\n\n\n

        Kortyzon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Kortyzon jest hormonem, kt\u00f3ry wyst\u0119puje naturalnie w organizmie i mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowany jako lek. Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry preparatami z kortyzonem skutecznie \u0142agodzi stany zapalne i \u015bwi\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

        W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wystarczy zastosowa\u0107 kortyzon zewn\u0119trznie w postaci kremu\/ma\u015bci cienk\u0105 warstw\u0105 na wypryski atopowe. Zwykle robi si\u0119 to raz dziennie. Lekarz przepisuje preparat o odpowiednim st\u0119\u017ceniu kortyzonu dla ka\u017cdego pacjenta. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wra\u017cliwe obszary cia\u0142a (takie jak sk\u00f3ra twarzy i sk\u00f3ra poraniona) wch\u0142aniaj\u0105 wi\u0119cej kortyzonu ni\u017c bardziej odporne obszary sk\u00f3ry. Dlatego leczy si\u0119 je s\u0142abszymi dawkami ma\u015bci kortyzonowych ni\u017c np. wypryski atopowe wyst\u0119puj\u0105ce na r\u0119kach czy na podeszwach st\u00f3p.<\/p>\n\n\n\n

        W ka\u017cdym razie wa\u017cne jest, by osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 stosowa\u0142y kremy zawieraj\u0105ce kortyzon dok\u0142adnie tak, jak to zaleci\u0142 lekarz. Przede wszystkim wa\u017cne jest, by nie stosowa\u0107 krem\u00f3w zbyt d\u0142ugo bez przerwy, bo w przeciwnym razie cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 efekty uboczne. Na przyk\u0142ad sk\u00f3ra na leczonych obszarach mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bardzo delikatna lub mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 na niej bia\u0142e plamy. Czasami tworz\u0105 si\u0119 ma\u0142e paj\u0105czki naczyniowe (teleangiektazje). Leczenie kortyzonem sprzyja te\u017c infekcjom sk\u00f3ry. W przypadku stosowania na twarz sk\u00f3ra wok\u00f3\u0142 ust r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce ulec zapaleniu (perioral dermatitis).<\/p>\n\n\n\n

        W ci\u0119\u017ckich przypadkach atopowego zapalenia sk\u00f3ry u doros\u0142ych konieczne mo\u017ce by\u0107 przyjmowanie kortyzonu w postaci tabletek. Ten rodzaj stosowania tych lek\u00f3w nazywany jest r\u00f3wnie\u017c terapi\u0105 systemow\u0105, poniewa\u017c substancja aktywna mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w ca\u0142ym organizmie. Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry za pomoc\u0105 tabletek z kortyzonem musi by\u0107 monitorowane przez lekarza. Ponadto osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 mog\u0105 przyjmowa\u0107 tabletki tylko przez kr\u00f3tki czas, w przeciwnym razie ryzyko wyst\u0105pienia skutk\u00f3w ubocznych wzrasta. Pod koniec terapii kortyzonem nale\u017cy zmniejsza\u0107 dawk\u0119 kortyzonu zgodnie z zaleceniami lekarza, tzn. nie przerywa\u0107 gwa\u0142townie przyjmowania tabletek, ale stopniowo zmniejsza\u0107 ich dawk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Inhibitory kalcyneuryny: pimecrolimus i tacrolimus<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Do miejscowego leczenia atopowego zapalenia sk\u00f3ry mo\u017cna te\u017c stosowa\u0107 w postaci krem\u00f3w\/ma\u015bci inhibitory kalcyneuryny: takrolimus i pimecrolimus. Podobnie jak kortyzon maj\u0105 one dzia\u0142anie przeciwzapalne.<\/p>\n\n\n\n

        Do leczenia wyprysk\u00f3w atopowych na wra\u017cliwych obszarach sk\u00f3ry, na przyk\u0142ad na twarzy i w okolicach narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, nadaj\u0105 si\u0119 one lepiej ni\u017c kortyzon. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce niekt\u00f3re z efekt\u00f3w ubocznych, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 ma\u015bci z kortyzonem, nie wyst\u0119puj\u0105 w przypadku tych dw\u00f3ch inhibitor\u00f3w kalcyneuryny. Na przyk\u0142ad takrolimus i pimecrolimus nie powoduj\u0105 uszkodze\u0144 sk\u00f3ry, nawet po d\u0142u\u017cszym ich stosowaniu. Ponadto nie powoduj\u0105 stan\u00f3w zapalnych wok\u00f3\u0142 ust (perioral dermatitis).<\/p>\n\n\n\n

        Natomiast w przypadku mniej wra\u017cliwych obszar\u00f3w sk\u00f3ry egzem\u0119 najlepiej leczy\u0107 ma\u015bciami z kortyzonem. Inhibitory kalcyneuryny s\u0105 zwykle stosowane tylko wtedy, gdy pacjent nie toleruje ma\u015bci kortyzonowych lub gdy nie s\u0105 one w stanie wystarczaj\u0105co z\u0142agodzi\u0107 objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Tacrolimus (0,03%) i pimecrolimus s\u0105 polecane tylko dla pacjent\u00f3w powy\u017cej 2 roku \u017cycia. Wy\u017csze dawki tacrolimusu (0,1%) s\u0105 dozwolone tylko w leczeniu miejscowego zapalenia sk\u00f3ry u os\u00f3b od 17 roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

        Efekty uboczne leczenia mog\u0105 obejmowa\u0107 podra\u017cnienie sk\u00f3ry (pieczenie, zaczerwienienie, sw\u0119dzenie), zw\u0142aszcza w pierwszych dniach terapii.<\/p>\n\n\n\n

        Ponadto eksperci odradzaj\u0105 stosowanie fototerapii podczas stosowania inhinbiter\u00f3w kalcyneuryny.<\/p>\n\n\n\n

        Cyklosporyna A<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Cyklosporyna A jest zatwierdzona do leczenia ci\u0119\u017ckich przypadk\u00f3w atopowego zapalenia sk\u00f3ry u doros\u0142ych. Silnie hamuje ona dzia\u0142anie uk\u0142adu odporno\u015bciowego, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 ci\u0119\u017ckie, uporczywe AZS.<\/p>\n\n\n\n

        Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w przyjmuje lek dwa razy dziennie. Je\u015bli jest to konieczne, mo\u017cna go przyjmowa\u0107 przez d\u0142u\u017cszy czas, pod warunkiem, \u017ce pacjent dobrze toleruje lek. Ale nawet wtedy leczenie cyklosporyn\u0105 A powinno zosta\u0107 przerwane po czterech lub sze\u015bciu miesi\u0105cach, aby zapobiec ewentualnym d\u0142ugotrwa\u0142ym efektom ubocznym (takim jak nadci\u015bnienie czy uszkodzenia nerek). Je\u015bli objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry ponownie si\u0119 nasil\u0105, pacjenci mog\u0105 w razie potrzeby zacz\u0105\u0107 ponownie przyjmowa\u0107 cyklosporyn\u0119 A.<\/p>\n\n\n\n

        Specjali\u015bci odradzaj\u0105 jednoczesne leczenie ci\u0119\u017ckiego atopowego zapalenia sk\u00f3ry za pomoc\u0105 cyklosporyny A i fototerapii. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch terapii zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania na raka sk\u00f3ry. Podczas przyjmowania cyklosporyny A pacjenci powinni r\u00f3wnie\u017c dobrze chroni\u0107 swoj\u0105 sk\u00f3r\u0119 przed promieniowaniem UV (s\u0142o\u0144ce, solarium).<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli cyklosporyna A nie jest tolerowana lub nie dzia\u0142a wystarczaj\u0105co dobrze, lekarz mo\u017ce przepisa\u0107 tabletki z innym lekiem immunosupresyjnym, na przyk\u0142ad azatiopryn\u0105 lub metotreksatem. Substancje te nie s\u0105 jednak oficjalnie zatwierdzone do leczenia atopowego zapalenia sk\u00f3ry. Dlatego s\u0105 one stosowane tylko w wybranych, indywidualnych przypadkach (\u201eoff-label-use\u201d).<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry: dupilumab<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Dupilumab nale\u017cy do tzw. lek\u00f3w biologicznych. S\u0105 to leki produkowane biotechnologicznie (tzn. przy pomocy \u017cywych kom\u00f3rek lub organizm\u00f3w), kt\u00f3re s\u0105 skierowane m.in. przeciwko mediatorom stanu zapalnego. Dupilumab mo\u017ce zablokowa\u0107 dzia\u0142anie dw\u00f3ch mediator\u00f3w zapalenia, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w atopowym zapaleniu sk\u00f3ry. Mo\u017ce to z\u0142agodzi\u0107 stan zapalny sk\u00f3ry i \u015bwi\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

        Dupilumab jest pierwszym lekiem biologicznym, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatwierdzony do leczenia atopowego zapalenia sk\u00f3ry o nasileniu umiarkowanym i ci\u0119\u017ckim. Lek mo\u017ce by\u0107 przepisywany w sytuacji, gdy inne leki stosowane miejscowo (takie jak ma\u015bci kortyzonowe) nie wystarczaj\u0105 do leczenia i gdy w gr\u0119 wchodzi terapia systemowa (np. zastrzyki lub tabletki).<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry: \u015brodki wspomagaj\u0105ce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli to konieczne, leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry mo\u017cna wspomaga\u0107 dodatkowymi \u015brodkami.<\/p>\n\n\n\n

        Leki przeciwhistaminowe H1<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Leki przeciwhistaminowe H1 hamuj\u0105 dzia\u0142anie hormonu tkankowego histaminy w organizmie. U alergik\u00f3w hormon ten jest odpowiedzialny za reakcje alergiczne, takie jak \u015bwi\u0105d. Do tej pory jednak badania nie by\u0142y w stanie naukowo udowodni\u0107, \u017ce leki przeciwhistaminowe H1 pomagaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w zwalczaniu \u015bwi\u0105du w atopowym zapaleniu sk\u00f3ry. Niemniej jednak ich u\u017cycie jest cz\u0119sto celowe.<\/p>\n\n\n\n

        Z jednej strony niekt\u00f3re leki przeciwhistaminowe H1 jako efekt uboczny powoduj\u0105 zm\u0119czenie. Korzystaj\u0105 z tego pacjenci, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 spa\u0107 z powodu sw\u0119dzenia. Z drugiej strony niekt\u00f3rzy pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry cierpi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na inne choroby alergiczne, takie jak katar sienny. W przypadku takich alergii cz\u0119sto stosuje si\u0119 leki przeciwhistaminowe H1, nawet bez towarzysz\u0105cego im AZS.<\/p>\n\n\n\n

        Lek stosowany jest w formie tabletek. Stosowanie zewn\u0119trzne nie jest zalecane w przypadku atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c leki przeciwhistaminowe H2. One tak\u017ce hamuj\u0105 dzia\u0142anie histaminy, cho\u0107 w inny spos\u00f3b ni\u017c ich \u201ekrewni\u201d typu H1. Jednak\u017ce leki przeciwhistaminowe H2 nie s\u0105 zalecane w leczeniu atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Polidokanol, cynk, garbniki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Produkty do piel\u0119gnacji sk\u00f3ry zawieraj\u0105ce aktywny sk\u0142adnik polidokanol lub garbniki s\u0105 czasem zalecane do zwalczania \u015bwi\u0105du spowodowanego atopowym zapaleniem sk\u00f3ry. Do\u015bwiadczenia pacjent\u00f3w, a tak\u017ce niekt\u00f3re badania pokazuj\u0105, \u017ce preparaty te rzeczywi\u015bcie mog\u0105 by\u0107 pomocne. Jednak ani polidokanol, ani garbniki nie s\u0105 w\u0142a\u015bciwe jako substytut terapii przeciwzapalnej (takiej jak kortyzon).<\/p>\n\n\n\n

        Ma\u015bci i kremy z cynkiem maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne i ch\u0142odz\u0105ce. Jednak ich skuteczno\u015b\u0107 w przypadku atopowego zapalenia sk\u00f3ry nie zosta\u0142a udowodniona. Niemniej jednak wielu pacjent\u00f3w ma pozytywne do\u015bwiadczenia z produktami do piel\u0119gnacji sk\u00f3ry zawieraj\u0105cymi cynk. Takie preparaty mog\u0105 wi\u0119c by\u0107 stosowane w podstawowej piel\u0119gnacji sk\u00f3ry przy atopowym zapaleniu sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Leki przeciw infekcjom sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Silne sw\u0119dzenie kusi wielu pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry do ci\u0105g\u0142ego drapania si\u0119. Patogeny mog\u0105 wtedy \u0142atwo przenikn\u0105\u0107 przez uszkodzon\u0105 sk\u00f3r\u0119 i wywo\u0142a\u0107 infekcj\u0119. Je\u015bli patogenami s\u0105 bakterie lub grzyby, lekarz przepisuje ukierunkowane substancje aktywne przeciwko nim.<\/p>\n\n\n\n

        Antybiotyki pomagaj\u0105 w bakteryjnych infekcjach sk\u00f3ry, a tak zwane antymykotyki w infekcjach grzybiczych. Pacjenci mog\u0105 stosowa\u0107 substancje czynne zewn\u0119trznie (np. w postaci ma\u015bci) lub wewn\u0119trznie (np. w postaci tabletek).<\/p>\n\n\n\n

        Bielizna antybakteryjna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Od kilku lat dost\u0119pna jest specjalna bielizna, kt\u00f3ra wykonana jest z tekstyli\u00f3w o dzia\u0142aniu antybakteryjnym (antyseptycznym). Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad ubrania pokryte azotanem srebra. Mog\u0105 one nieco z\u0142agodzi\u0107 egzem\u0119 w atopowym zapaleniu sk\u00f3ry. Taka bielizna antybakteryjna jest do\u015b\u0107 droga, jednak ci, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 na przewlek\u0142e atopowe zapalenie sk\u00f3ry, mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 jej zakup.<\/p>\n\n\n\n

        Fototerapia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Czasami fototerapia mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 epizody atopowego zapalenia sk\u00f3ry. Dermatolog na\u015bwietla dotkni\u0119te chorob\u0105 obszary sk\u00f3ry promieniami ultrafioletowymi (UV-A lub UV-B). Hamuje to dzia\u0142anie r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rek zapalnych w sk\u00f3rze, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za ostre objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Do leczenia atopowego zapalenia sk\u00f3ry przydatne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne specjalne warianty fototerapii.<\/p>\n\n\n\n

        W tak zwanej metodzie PUVA pacjent jest najpierw poddawany dzia\u0142aniu substancji czynnej \u2013 psoralenu. Sprawia ona, \u017ce sk\u00f3ra jest bardziej wra\u017cliwa na kolejne na\u015bwietlanie promieniami UV-A. Psoralen mo\u017ce by\u0107 stosowany na r\u00f3\u017cne sposoby. Wielu pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry przed na\u015bwietlaniem k\u0105pie si\u0119 w roztworze psoralenu (balneo-PUVA). Substancja aktywna jest r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pna w formie tabletek (systemowa PUVA). Jednak ryzyko wyst\u0105pienia skutk\u00f3w ubocznych jest wtedy wi\u0119ksze ni\u017c w przypadku balneo-PUVA.<\/p>\n\n\n\n

        Fototerapia (bez psoralenu) mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce po\u0142\u0105czona z terapi\u0105 k\u0105pielami (balneofototerapia): podczas gdy pacjent k\u0105pie si\u0119 w wodzie bogatej w s\u00f3l, jego sk\u00f3ra jest na\u015bwietlana promieniami UV. Ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 soli w wodzie promienie o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przeciwzapalnych \u0142atwiej przenikaj\u0105 do g\u0142\u0119bszych warstw sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

        Fototerapia jest stosowana g\u0142\u00f3wnie u pacjent\u00f3w doros\u0142ych. Mo\u017ce by\u0107 te\u017c ewentualnie stosowana u pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry powy\u017cej 12 roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

        Pobyt nad morzem i w g\u00f3rach (terapia klimatyczna)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Niekt\u00f3rzy pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry korzystaj\u0105 z kuracji nad Morzem Martwym. Podobnie jak w przypadku fototerapii po\u0142\u0105czonej z k\u0105pielami (balneofototerapia), pacjenci k\u0105pi\u0105 si\u0119 w s\u0142onej wodzie (Morze Martwe) i jednocze\u015bnie s\u0105 wystawiani na dzia\u0142anie promieni UV (s\u0142o\u0144ce). Mo\u017ce to z\u0142agodzi\u0107 objawy egzemy atopowej.<\/p>\n\n\n\n

        Poza tym warunki klimatyczne wyst\u0119puj\u0105ce zar\u00f3wno nad morzem, jak i w g\u00f3rach s\u0105 bardzo przyjazne dla sk\u00f3ry. Mog\u0105 one znacz\u0105co poprawi\u0107 stan sk\u00f3ry pacjent\u00f3w z AZS. Przyczynia si\u0119 do tego wysokie promieniowanie UV (o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym) w tych regionach. W wy\u017cszych partiach g\u00f3r powietrze jest r\u00f3wnie\u017c ubogie w substancje wywo\u0142uj\u0105ce alergie (alergeny), takie jak py\u0142ki ro\u015blin. Ponadto w regionach po\u0142o\u017conych powy\u017cej 1200 metr\u00f3w nad poziomem morza powietrze nigdy nie jest zbytnio wilgotne. Pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry bardzo na tym korzystaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Immunoterapia alergenowa (odczulanie)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na katar sienny, astm\u0119 alergiczn\u0105 lub alergi\u0119 na jad owad\u00f3w, mog\u0105 zosta\u0107 poddani tzw. podsk\u00f3rnej immunoterapii alergenowej (klasyczna forma odczulania). Lekarz wielokrotnie wstrzykuje pod sk\u00f3r\u0119 niewielk\u0105 dawk\u0119 substancji wywo\u0142uj\u0105cej alergi\u0119 (alergen, np. py\u0142ek ro\u015blinny lub jad owada). Okresowo zwi\u0119kszana jest dawka podawanego alergenu. W ten spos\u00f3b uk\u0142ad odporno\u015bciowy powinien powoli traci\u0107 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na dany czynnik wywo\u0142uj\u0105cy alergi\u0119. Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c z\u0142agodzi\u0107 wypryski atopowe, je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce s\u0105 one nasilane przez dany alergen.<\/p>\n\n\n\n

        Techniki relaksacyjne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Wielu pacjent\u00f3w z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry dobrze reaguje na techniki relaksacyjne. Metody takie jak trening autogenny, progresywna relaksacja mi\u0119\u015bni, joga czy medytacja mog\u0105 pom\u00f3c w walce ze stresem, kt\u00f3ry jest cz\u0119stym czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym ostre epizody choroby. Ponadto ukierunkowana i \u015bwiadoma relaksacja mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 od dokuczliwego \u015bwi\u0105du i ch\u0119ci drapania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        R\u0119kawiczki bawe\u0142niane<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Kiedy \u015bwi\u0105d jest bardzo silny, wielu pacjent\u00f3w drapie si\u0119 we \u015bnie \u2013 czasem tak mocno, \u017ce dochodzi do krwawienia sk\u00f3ry. Aby temu zapobiec, pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry (dzieci i doro\u015bli) mog\u0105 nak\u0142ada\u0107 na noc bawe\u0142niane r\u0119kawiczki. Aby nie zgubi\u0107 ich podczas snu, mo\u017cna je przymocowa\u0107 do nadgarstk\u00f3w za pomoc\u0105 plastr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Terapia psychologiczna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Z powodu atopowego zapalenia sk\u00f3ry mo\u017ce cierpie\u0107 tak\u017ce psychika. Mimo \u017ce ta choroba sk\u00f3ry nie jest zara\u017aliwa, to zdarza si\u0119 jednak, \u017ce osoby zdrowe unikaj\u0105 kontaktu z osobami dotkni\u0119tymi t\u0105 chorob\u0105, co mo\u017ce je psychicznie mocno rani\u0107. Ponadto, niekt\u00f3rzy pacjenci wstydz\u0105 si\u0119 swojego wygl\u0105du, zw\u0142aszcza je\u015bli atopowe zapalenie sk\u00f3ry dotyka twarzy, sk\u00f3ry g\u0142owy i d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry maj\u0105 powa\u017cne problemy psychologiczne lub emocjonalne zwi\u0105zane z chorob\u0105, pomocna mo\u017ce by\u0107 terapia psychiczna. Szczeg\u00f3lnie skuteczna okaza\u0142a si\u0119 terapia behawioralna.<\/p>\n\n\n\n

        Atopowe zapalenie sk\u00f3ry i dieta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Nie ma specjalnej \u201ediety na AZS\u201d, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by poleci\u0107 wszystkim chorym. Niekt\u00f3rzy cierpi\u0105cy na atopowe zapalenie sk\u00f3ry mog\u0105 je\u015b\u0107 i pi\u0107 wszystko, na co maj\u0105 ochot\u0119, bez zauwa\u017calnego wp\u0142ywu na objawy.<\/p>\n\n\n\n

        U innych os\u00f3b \u015bwi\u0105d i stan sk\u00f3ry mo\u017ce si\u0119 pogorszy\u0107 po spo\u017cyciu kawy, alkoholu lub mocno przyprawionych potraw. W takim przypadku warto ich unika\u0107 tak bardzo, jak to tylko mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

        Atopowe zapalenie sk\u00f3ry w po\u0142\u0105czeniu z alergi\u0105 pokarmow\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Szczeg\u00f3lnie niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry cz\u0119sto reaguj\u0105 alergicznie na jeden lub wi\u0119cej pokarm\u00f3w, takich jak mleko krowie, bia\u0142ko jaja kurzego czy pszenica. Spo\u017cywanie tych pokarm\u00f3w mo\u017ce naturalnie wywo\u0142a\u0107 lub nasili\u0107 ostry atak AZS.<\/p>\n\n\n\n

        Jednak\u017ce tylko u niewielkiej cz\u0119\u015bci os\u00f3b dotkni\u0119tych AZS mo\u017cna stwierdzi\u0107 \u201eprawdziw\u0105\u201d alergi\u0119 pokarmow\u0105 (pr\u00f3ba prowokacyjna). Je\u015bli tak jest w przypadku twojego dziecka, powiniene\u015b usun\u0105\u0107 dany pokarm z jego jad\u0142ospisu. Najlepiej jest zrobi\u0107 to w porozumieniu z lekarzem prowadz\u0105cym twoje dziecko lub dietetykiem. Pomo\u017ce ci to w zaplanowaniu konkretnej diety eliminacyjnej. Dzi\u0119ki temu dieta dziecka zapewnia wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, witamin i minera\u0142\u00f3w, mimo \u017ce niekt\u00f3re pokarmy nie s\u0105 w niej obecne. Jest to bardzo wa\u017cne dla rozwoju malucha.<\/p>\n\n\n\n

        Dieta ukierunkowana na eliminacj\u0119 nie jest zazwyczaj konieczna na sta\u0142e. W ko\u0144cu wiele dzieci z AZS zaczyna lepiej tolerowa\u0107 pokarmy, na kt\u00f3re pocz\u0105tkowo by\u0142y nadwra\u017cliwe. Dlatego po roku do dw\u00f3ch lat nale\u017cy wykona\u0107 nowy test alergiczny. Je\u015bli nie zostan\u0105 wykryte \u017cadne alergie pokarmowe, dzieci b\u0119d\u0105 mog\u0142y znowu normalnie je\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli m\u0142odzie\u017c lub doro\u015bli z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry podejrzewaj\u0105, \u017ce \u017ale toleruj\u0105 pewne pokarmy, r\u00f3wnie\u017c powinni zosta\u0107 przebadani pod k\u0105tem alergii.<\/p>\n\n\n\n

        Dieta eliminacyjna nie pomaga w profilaktyce AZS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Niekt\u00f3rzy rodzice \u201ena wszelki wypadek\u201d nie podaj\u0105 swoim dzieciom z AZS pewnych potencjalnie alergizuj\u0105cych pokarm\u00f3w, takich jak nabia\u0142, jajka czy produkty z m\u0105ki pszennej, nawet je\u015bli u dziecka nie stwierdzono alergii. Mimo to rodzice maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce atopowe zapalenie sk\u00f3ry u ich potomstwa poprawi si\u0119 dzi\u0119ki \u201eprofilaktycznej\u201d diecie eliminacyjnej. Tymczasem lekarze odradzaj\u0105 tego rodzaju post\u0119powanie! Rodzice, kt\u00f3rzy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 ograniczaj\u0105 diet\u0119 dziecka, ryzykuj\u0105 wywo\u0142anie u niego powa\u017cnych niedobor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Poza tym ograniczenia dietetyczne mog\u0105 by\u0107 bardzo stresuj\u0105ce, zw\u0142aszcza dla dzieci. Na przyk\u0142ad je\u015bli inne dzieci jedz\u0105 lody lub ciastka, a dziecko z AZS musi si\u0119 bez nich obej\u015b\u0107, nie jest to dla dziecka sytuacja psychicznie komfortowa. Tym bardziej \u017ce ograniczenie to nie jest konieczne z medycznego punktu widzenia!<\/p>\n\n\n\n

        Leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry: medycyna alternatywna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne metody leczenia z zakresu medycyny alternatywnej lub medycyny komplementarnej. Mimo \u017ce ich skuteczno\u015b\u0107 nie zosta\u0142a naukowo udowodniona, nadal s\u0105 one stosowane w leczeniu atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Za pomocne uwa\u017cane s\u0105 oleje ro\u015blinne, takie jak olej arganowy. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry korzystaj\u0105 z leczniczego dzia\u0142ania tego oleju \u2013 podobnie jak osoby cierpi\u0105ce na \u0142uszczyc\u0119. Jednym ze sk\u0142adnik\u00f3w oleju arganowego jest kwas linolowy. Ten kwas t\u0142uszczowy omega-6 jest wa\u017cnym sk\u0142adnikiem sk\u00f3ry.<\/li>\n\n\n\n
        • Inne oleje ro\u015blinne to olej z wiesio\u0142ka, olej z czarnuszki i olej z nasion og\u00f3recznika. Dostarczaj\u0105 one du\u017co kwasu gamma-linolenowego. Ten kwas t\u0142uszczowy omega-6 mo\u017ce mie\u0107 w przypadku egzemy atopowej dzia\u0142anie przeciwzapalne. Pacjenci mog\u0105 przyjmowa\u0107 oleje w postaci kapsu\u0142ek lub stosowa\u0107 je zewn\u0119trznie w postaci ma\u015bci lub kremu.<\/li>\n\n\n\n
        • Niekt\u00f3rzy pacjenci wspomagaj\u0105 leczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry aloesem. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce ekstrakty z tej podobnej do kaktusa ro\u015bliny maj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze. Podobno aloes nawil\u017ca sk\u00f3r\u0119 i wspomaga jej regeneracj\u0119. M\u00f3wi si\u0119 te\u017c, \u017ce ma on w\u0142a\u015bciwo\u015bci antybakteryjne i przeciwzapalne.<\/li>\n\n\n\n
        • W zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w lekarze homeopaci zalecaj\u0105 na atopowe zapalenie sk\u00f3ry Graphites, Arnica montana lub Arsenicum album.<\/li>\n\n\n\n
        • Niekt\u00f3rzy pacjenci stosuj\u0105 tak\u017ce sole Sch\u00fcsslera. Podobno mo\u017cna dzi\u0119ki nim skutecznie z\u0142agodzi\u0107 objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry, takie jak sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry czy zmiany zapalne sk\u00f3ry.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Zar\u00f3wno homeopatia, jak i sole Sch\u00fcsslera oraz ich specyficzna skuteczno\u015b\u0107 s\u0105 kontrowersyjne w nauce i nie zosta\u0142y jednoznacznie potwierdzone badaniami.<\/p>\n\n\n\n

          Domowe sposoby na atopowe zapalenie sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Domowe sposoby na AZS to na przyk\u0142ad ch\u0142odne, wilgotne ok\u0142ady przeciw \u015bwi\u0105dowi. Mo\u017cna te\u017c najpierw na\u0142o\u017cy\u0107 na sk\u00f3r\u0119 odpowiedni preparat piel\u0119gnacyjny, a dopiero potem zastosowa\u0107 ok\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n

          Niekt\u00f3rzy pacjenci stosuj\u0105 ok\u0142ady z kwiat\u00f3w rumianku. Ta ro\u015blina lecznicza ma dzia\u0142anie przeciwzapalne. Jedn\u0105 \u0142y\u017ck\u0119 sto\u0142ow\u0105 kwiat\u00f3w rumianku zalej kubkiem wrz\u0105cej wody. Przykryj i pozostaw na pi\u0119\u0107 do dziesi\u0119ciu minut, a nast\u0119pnie odced\u017a cz\u0119\u015bci ro\u015bliny. Kiedy herbata ostygnie, namocz w niej lnian\u0105 \u015bciereczk\u0119. Przy\u0142\u00f3\u017c \u015bciereczk\u0119 do zmienionej chorobowo sk\u00f3ry i zawi\u0105\u017c wok\u00f3\u0142 niej such\u0105 szmatk\u0119. Pozostaw ok\u0142ad do jego zadzia\u0142ania na oko\u0142o 20 minut. Nikt, kto jest uczulony na rumianek, nie powinien u\u017cywa\u0107 tej ro\u015bliny \u2013 ani zewn\u0119trznie, ani wewn\u0119trznie.<\/p>\n\n\n\n

          K\u0105piele z wyci\u0105giem ze s\u0142omy owsianej r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 pomocne przy atopowym zapaleniu sk\u00f3ry. Kwas krzemowy zawarty w s\u0142omie owsianej wspomaga gojenie si\u0119 ran. Zawarte w nim flawonoidy poprawiaj\u0105 kr\u0105\u017cenie krwi. Mo\u017ce to wzmocni\u0107 lokaln\u0105 obron\u0119 immunologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Aby przygotowa\u0107 k\u0105piel, dodaj 100 gram\u00f3w s\u0142omy owsianej do dw\u00f3ch litr\u00f3w zimnej wody. Gotuj t\u0119 mieszank\u0119 przez oko\u0142o 15 minut. Nast\u0119pnie odced\u017a s\u0142om\u0119 i wlej ten ekstrakt do letniej wody w wannie. Pole\u017c w wannie od 10 do 15 minut. Nast\u0119pnie osusz sk\u00f3r\u0119 i zastosuj odpowiedni krem\/ma\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

          Domowe sposoby leczenia maj\u0105 swoje ograniczenia. Je\u015bli objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, nie ust\u0119puj\u0105 lub nawet nasilaj\u0105 si\u0119, zawsze powiniene\u015b skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n

          Atopowe zapalenie sk\u00f3ry u niemowl\u0105t<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Silne sw\u0119dzenie i stan zapalny sk\u00f3ry (egzema) to typowe objawy AZS \u2013 zar\u00f3wno u niemowl\u0105t, jak i u starszych dzieci i doros\u0142ych. Istniej\u0105 jednak tak\u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy AZS u niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci i w innych grupach wiekowych. Dotycz\u0105 one g\u0142\u00f3wnie ciemieniuchy, kt\u00f3ra wyst\u0119puje tylko u niemowl\u0105t. Ponadto egzema atopowego zapalenia sk\u00f3ry u niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci rozwija si\u0119 zazwyczaj w innych miejscach ni\u017c u starszych dzieci, nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych. Dzieci\u0119ce AZS cz\u0119sto rozpoczyna si\u0119 na twarzy, od ciemieniuchy.<\/p>\n\n\n\n

          Zapobieganie atopowemu zapaleniu sk\u00f3ry (AZS) u niemowl\u0105t<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Niekt\u00f3re dzia\u0142ania mog\u0105 zapobiec rozwojowi atopowego zapalenia sk\u00f3ry ju\u017c w okresie niemowl\u0119cym. S\u0105 one szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla dzieci, u kt\u00f3rych w rodzinie wyst\u0105pi\u0142a ju\u017c ta choroba. Oznacza to, \u017ce te zagro\u017cone dzieci maj\u0105 bliskich krewnych (np. rodzic\u00f3w, rodze\u0144stwo) z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry i innymi chorobami atopowymi, takimi jak katar sienny, alergie pokarmowe czy astma alergiczna. W zwi\u0105zku z tym istnieje zwi\u0119kszone ryzyko, \u017ce same r\u00f3wnie\u017c zachoruj\u0105 na chorob\u0119 atopow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Najwa\u017cniejsze wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce zapobiegania chorobom atopowym, takim jak atopowe zapalenie sk\u00f3ry u niemowl\u0105t, to:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Kobiety w ci\u0105\u017cy nie powinny pali\u0107 papieros\u00f3w. Chroni to dziecko przed r\u00f3\u017cnymi problemami zdrowotnymi, w tym przed AZS. Z tego samego powodu dzieci po narodzinach nie powinny mie\u0107 kontaktu z dymem tytoniowym.<\/li>\n\n\n\n
          • Dzieci powinny by\u0107 karmione piersi\u0105 przez co najmniej cztery pierwsze miesi\u0105ce \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n
          • Dzieciom z grup ryzyka, kt\u00f3re nie s\u0105 w pe\u0142ni karmione piersi\u0105, nale\u017cy podawa\u0107 hipoalergiczne mleko dla niemowl\u0105t. Dla dzieci, u kt\u00f3rych w rodzinie nie wyst\u0119powa\u0142o atopowe zapalenie sk\u00f3ry i inne choroby atopowe, takie mleko nie jest konieczne.<\/li>\n\n\n\n
          • Matki karmi\u0105ce piersi\u0105 powinny stosowa\u0107 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 diet\u0119. W menu powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 tak\u017ce ryby \u2013 zapobiega to atopowemu zapaleniu sk\u00f3ry i innym chorobom atopowym. To samo dotyczy sytuacji, gdy matka spo\u017cywa ryby w czasie ci\u0105\u017cy.<\/li>\n\n\n\n
          • Eksperci zalecaj\u0105 podawanie od\u017cywek od czwartego miesi\u0105ca \u017cycia. W pierwszym roku \u017cycia nale\u017cy podawa\u0107 ryby tak\u017ce niemowl\u0119tom. Najwyra\u017aniej chroni to maluchy przed chorobami atopowymi, takimi jak AZS.<\/li>\n\n\n\n
          • Dzieci z grup ryzyka nie powinny dorasta\u0107 w domu, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 koty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            \u015awi\u0105d u niemowl\u0105t z AZS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Szczeg\u00f3lnie niemowl\u0119tom i ma\u0142ym dzieciom z AZS cz\u0119sto trudno jest powstrzyma\u0107 si\u0119 od drapania. Patogeny, takie jak bakterie, mog\u0105 \u0142atwo wnikn\u0105\u0107 w powsta\u0142e rany i wywo\u0142a\u0107 infekcj\u0119. Aby temu zapobiec, niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci z AZS powinny zak\u0142ada\u0107 na noc bawe\u0142niane r\u0119kawiczki. Przymocuj r\u0119kawice w nadgarstkach za pomoc\u0105 plastr\u00f3w. Dzi\u0119ki temu nie spadn\u0105 w nocy.<\/p>\n\n\n\n

            Nale\u017cy te\u017c regularnie skraca\u0107 paznokcie u ma\u0142ych dzieci. Zapobiegnie to drapaniu si\u0119 dziecka, co mog\u0142oby sprzyja\u0107 infekcjom sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

            Dobrym pomys\u0142em jest te\u017c smarowanie maluch\u00f3w balsamem przed po\u0142o\u017ceniem ich do snu. Jednak wiele dzieci tego nie lubi i taka codzienna rutyna staje si\u0119 m\u0119cz\u0105c\u0105 procedur\u0105 zar\u00f3wno dla rodzic\u00f3w, jak i dziecka. Dlatego postaraj si\u0119, by aplikacja balsamu by\u0142a jak najmniej uci\u0105\u017cliwa. Masuj dziecko podczas wykonywania tej czynno\u015bci lub opowiedz mu bajk\u0119. Mo\u017cesz te\u017c rysowa\u0107 balsamem litery, cyfry i liczby na sk\u00f3rze i pozwoli\u0107 dziecku je zgadywa\u0107. W przypadku starszych dzieci w\u0142\u0105cz ich ulubion\u0105 muzyk\u0119. W ten spos\u00f3b ma\u0142y pacjent kojarzy balsamowanie z pozytywnymi do\u015bwiadczeniami.<\/p>\n\n\n\n

            W\u0142a\u015bciwe ubieranie niemowl\u0105t z AZS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Dla dzieci z AZS u\u017cywaj tylko ubra\u0144 wykonanych z mi\u0119kkich, przyjaznych dla sk\u00f3ry materia\u0142\u00f3w, takich jak bawe\u0142na czy wiskoza. Dotyczy to tak\u017ce chust i po\u0144czoch. Sk\u00f3ra na szyi i nogach jest szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwa u wielu dzieci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

            Ma te\u017c sens, by ubrania by\u0142y bia\u0142e lub przynajmniej w jasnych kolorach. Najlepiej odbijaj\u0105 one \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne. W ten spos\u00f3b dzieci nie nagrzewaj\u0105 si\u0119 tak \u0142atwo, a ciep\u0142o mo\u017ce nasila\u0107 \u015bwi\u0105d. Poza tym ciemne ubrania cz\u0119sto zawieraj\u0105 du\u017co barwnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 jeszcze bardziej podra\u017cni\u0107 wra\u017cliw\u0105 sk\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n

            Pocenia, kt\u00f3re mo\u017ce nasila\u0107 sw\u0119dzenie, mo\u017cna te\u017c unikn\u0105\u0107, je\u015bli ubranie sk\u0142ada si\u0119 z kilku cienkich warstw zamiast jednej grubej. U\u0142atwia to dziecku dostosowanie si\u0119 do temperatury panuj\u0105cej na zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n

            Ubranka do spania dla dzieci z AZS powinny by\u0107 zapinane pod sam\u0105 szyj\u0119. Im mniej ods\u0142oni\u0119ta jest sk\u00f3ra, tym mniejsze jest ryzyko, \u017ce dzieci b\u0119d\u0105 si\u0119 drapa\u0107 podczas snu. Jednocze\u015bnie jednak ubranie do spania powinno by\u0107 wykonane z lekkiego materia\u0142u, tak by sw\u0119dzenie nie nasila\u0142o si\u0119 pod wp\u0142ywem zbyt wysokiej temperatury. Z tego samego powodu nale\u017cy okrywa\u0107 dziecko tylko lekk\u0105 ko\u0142dr\u0105 i dba\u0107 o to, by w pomieszczeniu, w kt\u00f3rym \u015bpi, nie by\u0142o zbyt ciep\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

            Zawsze nale\u017cy wypra\u0107 ubrania i po\u015bciel przed ich pierwszym u\u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n

            Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            AZS cz\u0119sto pojawia si\u0119 w wieku niemowl\u0119cym lub dzieci\u0119cym. Je\u015bli twoje dziecko cz\u0119sto si\u0119 drapie, zauwa\u017casz u niego niewyja\u015bnione zaczerwienienie sk\u00f3ry i objawy te nie ust\u0119puj\u0105, porozmawiaj o tym z pediatr\u0105! Pediatra zbierze wywiad medyczny dotycz\u0105cy Twojego dziecka. Mo\u017cliwe pytania, kt\u00f3re mo\u017ce zada\u0107 lekarz, to na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • Kiedy wysypka pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy?<\/li>\n\n\n\n
            • Gdzie na ciele pojawiaj\u0105 si\u0119 zmiany sk\u00f3rne?<\/li>\n\n\n\n
            • Od kiedy i jak cz\u0119sto Twoje dziecko si\u0119 drapie?<\/li>\n\n\n\n
            • Czy ju\u017c wcze\u015bniej zauwa\u017cy\u0142a\u015b u swojego dziecka sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry?<\/li>\n\n\n\n
            • Czy istniej\u0105 czynniki, kt\u00f3re nasilaj\u0105 objawy, np. zimno, pewne ubrania, stres lub niekt\u00f3re pokarmy?<\/li>\n\n\n\n
            • Czy Ty lub inni cz\u0142onkowie twojej rodziny cierpicie na atopowe zapalenie sk\u00f3ry?<\/li>\n\n\n\n
            • Czy u Twojego dziecka lub w jego rodzinie wyst\u0119puj\u0105 znane alergie (np. katar sienny) lub astma?<\/li>\n\n\n\n
            • Czy u pacjenta znane s\u0105 inne choroby lub problemy zdrowotne, na przyk\u0142ad rybia \u0142uska zwyk\u0142a (genetycznie uwarunkowane zaburzenie rogowacenia sk\u00f3ry), zaburzenia snu, zaburzenia psychiczne, ADHD?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Badanie fizykalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Po przeprowadzeniu wywiadu lekarz zbada pacjenta fizykalnie. Obejrzy dok\u0142adnie sk\u00f3r\u0119 na ca\u0142ym ciele. Wyra\u017an\u0105 oznak\u0105 atopowego zapalenia sk\u00f3ry s\u0105 sw\u0119dz\u0105ce, zapalne zmiany sk\u00f3rne, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w okre\u015blonych miejscach, w zale\u017cno\u015bci od wieku pacjenta. U dzieci s\u0105 to przede wszystkim twarz oraz zewn\u0119trzne strony r\u0105k i n\u00f3g. U doros\u0142ych cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 zmiany po wewn\u0119trznej stronie r\u0105k lub n\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n

              Je\u015bli te stany zapalne sk\u00f3ry s\u0105 przewlek\u0142e lub nawracaj\u0105ce, to r\u00f3wnie\u017c jest to silny sygna\u0142 zapalenia sk\u00f3ry typu AZS. Jest to tym bardziej prawdopodobne, je\u015bli rodzina pacjenta (lub sam pacjent) r\u00f3wnie\u017c cierpi na katar sienny, alergie pokarmowe, astm\u0119 alergiczn\u0105 lub inne alergie sk\u00f3rne czy oddechowe.<\/p>\n\n\n\n

              S\u0105 te\u017c inne kryteria, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 na AZS. Na przyk\u0142ad je\u015bli sk\u00f3ra zostanie mechanicznie podra\u017cniona (np. przez drapanie paznokciem lub szpatu\u0142k\u0105), cz\u0119sto pozostawia to bia\u0142awe \u015blady na sk\u00f3rze (bia\u0142y dermografizm).<\/p>\n\n\n\n

              Pozosta\u0142e badania na AZS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Je\u015bli lekarz podejrzewa, \u017ce AZS jest zwi\u0105zany z alergi\u0105, mo\u017ce zleci\u0107 wykonanie odpowiednich test\u00f3w alergicznych.<\/p>\n\n\n\n

              Odpowiedni jest na przyk\u0142ad punktowy test sk\u00f3rny (Prick\u2013by\u2013prick, PTS \u2013 Practical Tests Standard). W tym te\u015bcie lekarz wk\u0142uwa w sk\u00f3r\u0119, zwykle na przedramieniu, niewielkie ilo\u015bci substancji wywo\u0142uj\u0105cych alergi\u0119 (py\u0142ki, sier\u015b\u0107 zwierz\u0105t, roztocza kurzu domowego, jedzenie itp. Je\u015bli po 15-20 minutach w jednym lub kilku miejscach pojawi\u0105 si\u0119 zaczerwienienia lub b\u0105belki, oznacza to, \u017ce mamy do czynienia z alergi\u0105 na dany alergen (alergeny).<\/p>\n\n\n\n

              Ponadto lekarz mo\u017ce zleci\u0107 laboratoryjne badanie krwi pacjenta na obecno\u015b\u0107 specyficznych przeciwcia\u0142 przeciwko okre\u015blonym alergenom.<\/p>\n\n\n\n

              W niejasnych przypadkach AZS mo\u017ce czasami by\u0107 konieczne pobranie ma\u0142ej pr\u00f3bki sk\u00f3ry i dok\u0142adniejsze jej zbadanie w laboratorium (biopsja sk\u00f3ry).<\/p>\n\n\n\n

              Wykluczenie innych chor\u00f3b<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Podczas bada\u0144 lekarz musi wykluczy\u0107 inne choroby, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 objawy podobne do atopowego zapalenia sk\u00f3ry. Te tak zwane diagnozy r\u00f3\u017cnicowe obejmuj\u0105 na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • inne wypryski, na przyk\u0142ad kontaktowe zapalenie sk\u00f3ry (wyprysk kontaktowy), wyprysk kontaktowy o dzia\u0142aniu dra\u017cni\u0105cym, wyprysk drobnoustrojowy lub \u2013 zw\u0142aszcza u niemowl\u0105t \u2013 wyprysk \u0142ojotokowy,<\/li>\n\n\n\n
              • \u0142uszczyca d\u0142oni i st\u00f3p (psoriasis palmoplantaris),<\/li>\n\n\n\n
              • grzybicze zaka\u017cenie d\u0142oni i st\u00f3p (tinea manuum et pedum),<\/li>\n\n\n\n
              • \u015bwierzb,<\/li>\n\n\n\n
              • u doros\u0142ych: wypryskowe stadium sk\u00f3rnego ch\u0142oniaka T-kom\u00f3rkowego (forma nowotworu uk\u0142adu limfatycznego).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowane obrazy kliniczne r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w egzemy. Dlatego wa\u017cne jest, by mie\u0107 do\u015bwiadczonego lekarza i dok\u0142adnie opisa\u0107 mu sw\u00f3j stan zdrowia. Czasami warto opr\u00f3cz pediatry skonsultowa\u0107 si\u0119 z dermatologiem i, je\u015bli to konieczne, ze specjalist\u0105 od alergii (alergologiem).<\/p>\n\n\n\n

                Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: przebieg i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                W 85% wszystkich przypadk\u00f3w atopowego zapalenie sk\u00f3ry choroba pojawia si\u0119 przed uko\u0144czeniem przez dziecko pi\u0105tego roku \u017cycia. W miar\u0119 dorastania wypryski i \u015bwi\u0105d zwykle znikaj\u0105. Oko\u0142o 60% wszystkich dzieci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry nie ma ju\u017c \u017cadnych objaw\u00f3w przed osi\u0105gni\u0119ciem doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                Pozosta\u0142e 40% nadal cierpi na atopowe zapalenie sk\u00f3ry w wieku doros\u0142ym. Mo\u017cna to zaobserwowa\u0107 zw\u0142aszcza u pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych wypryski atopowe pojawi\u0142y si\u0119 w bardzo wczesnym dzieci\u0144stwie i mia\u0142y ci\u0119\u017cki przebieg. Je\u015bli dziecko cierpi r\u00f3wnie\u017c na inne choroby alergiczne (atopowe), takie jak katar sienny czy astma alergiczna, ryzyko, \u017ce atopowe zapalenie sk\u00f3ry utrzyma si\u0119 u niego w wieku doros\u0142ym, jest r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszone. To samo dotyczy bliskich cz\u0142onk\u00f3w rodziny cierpi\u0105cych na chorob\u0119 atopow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                W ka\u017cdym razie w przypadku atopowego zapalenia sk\u00f3ry bardzo wa\u017cne jest wczesne i konsekwentne leczenie. Choroby tej nie da si\u0119 wyleczy\u0107 za pomoc\u0105 regularnej piel\u0119gnacji sk\u00f3ry, lek\u00f3w itp. Jednak terapia, kt\u00f3ra jest optymalnie dostosowana do danego pacjenta, mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry w jego ostrych epizodach. Ponadto mo\u017cna zrobi\u0107 wiele, by zapobiec nowym atakom.<\/p>\n\n\n\n

                Powik\u0142ania atopowego zapalenia sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                W przebiegu AZS mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 powik\u0142ania. Najcz\u0119\u015bciej dochodzi do infekcji sk\u00f3ry, chocia\u017cby dlatego, \u017ce drapanie sw\u0119dz\u0105cej sk\u00f3ry stanowi dla patogen\u00f3w \u0142atwy punkt wnikania.<\/p>\n\n\n\n

                Dodatkowe infekcje bakteryjne w AZS s\u0105 zwykle spowodowane przez bakteri\u0119 Staphylococcus aureus. Cz\u0119sto mo\u017cna j\u0105 spotka\u0107 na sk\u00f3rze, w nosie i gardle u zdrowych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

                W wyniku infekcji wirusowych mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 brodawki. Niekt\u00f3rzy pacjenci cierpi\u0105 na tzw. wyprysk opryszczkowy (eczema herpeticatum): wywo\u0142any przez wirusy opryszczki, tworz\u0105 si\u0119 liczne ma\u0142e p\u0119cherzyki, kt\u00f3rym zwykle towarzyszy wysoka gor\u0105czka i obrz\u0119k w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych. W ci\u0119\u017ckich przypadkach istnieje zagro\u017cenie \u017cycia, zw\u0142aszcza dla dzieci!<\/p>\n\n\n\n

                Infekcje grzybicze (grzybice) w AZS s\u0105 powodowane g\u0142\u00f3wnie przez dermatofity lub grzyby z rodzaju Malassezia.<\/p>\n\n\n\n

                Do rzadkich powik\u0142a\u0144 atopowego zapalenia sk\u00f3ry nale\u017c\u0105 choroby oczu (takie jak jaskra, odwarstwienie siatk\u00f3wki, \u015blepota), \u0142ysienie plackowate (alopecia areata) i spowolnienie wzrostu\/niedob\u00f3r wzrostu.<\/p>\n\n\n\n

                Niekt\u00f3rzy pacjenci z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry cierpi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na rybi\u0105 \u0142usk\u0119. Jest to genetycznie uwarunkowane zaburzenie rogowacenia sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

                Samoistne wyleczenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry jest mo\u017cliwe w ka\u017cdym momencie, zwykle w okresie dojrzewania. Oko\u0142o 30 procent doros\u0142ych, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej chorowali na atopowe zapalenie sk\u00f3ry, nadal czasami ma egzem\u0119 lub ma bardzo wra\u017cliw\u0105 sk\u00f3r\u0119. Je\u015bli pe\u0142noobjawowe atopowe zapalenie sk\u00f3ry nadal wyst\u0119puje w wieku doros\u0142ym, to jego ataki s\u0105 zwykle \u0142agodniejsze ni\u017c w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

                Atopowe zapalenie sk\u00f3ry: profilaktyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                Je\u015bli chodzi o zapobieganie AZS, mo\u017cna podzieli\u0107 je na dwa rodzaje:<\/p>\n\n\n\n