{"id":13454,"date":"2022-11-18T14:17:24","date_gmt":"2022-11-18T14:17:24","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=13454"},"modified":"2023-03-24T20:00:12","modified_gmt":"2023-03-24T19:00:12","slug":"odra-zapomniana-choroba-zakazna-ktora-niestety-wraca","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/odra-zapomniana-choroba-zakazna-ktora-niestety-wraca\/","title":{"rendered":"Odra &#8211; zapomniana choroba zaka\u017ana kt\u00f3ra niestety wraca"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"co\">Co wywo\u0142uje odr\u0119 i dlaczego wzrasta liczba zachorowa\u0144?<\/h2>\n\n\n\n<p>Odra to choroba zaka\u017ana spowodowana wirusem z grupy paramyxowirus\u00f3w. Choruj\u0105 na ni\u0105 g\u0142\u00f3wnie dzieci, ale zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c u doros\u0142ych, senior\u00f3w i m\u0142odzie\u017cy. Wirus lokuje si\u0119 w nab\u0142onku nosa i gard\u0142a, wywo\u0142uj\u0105c charakterystyczne objawy chorobowe. Przyczyny tej choroby to zara\u017cenie wirusem i odmowa lub zaniechanie szczepionki. Odra szczeg\u00f3lnie niebezpieczna jest dla niezaszczepionych, niemowl\u0105t w 6 -12 miesi\u0105cu, senior\u00f3w, chorych na nowotwory, ci\u0119\u017carnych, kobiet planuj\u0105cych ci\u0105\u017c\u0119 i os\u00f3b z upo\u015bledzeniem odporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce zachorowalno\u015b\u0107 na odr\u0119 lawinowo ro\u015bnie. W 2005 roku mieli\u015bmy jedynie 13 przypadk\u00f3w choroby. Wed\u0142ug danych Sanepidu w 2019 roku odnotowano ju\u017c prawie 1500 zachorowa\u0144 &#8211; <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gis\/odra\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/gis\/odra<\/a>. W zapobieganiu odrze najwa\u017cniejsze s\u0105 szczepienia ochronne. W Polsce dost\u0119pna jest szczepionka przeciwko odrze, r\u00f3\u017cyczce i \u015bwince (MMR) oraz szczepionka odra-\u015bwinka-r\u00f3\u017cyczka-ospa wietrzna (MMRV). Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym Programem Szczepie\u0144 Ochronnych, MMR podaje si\u0119 w 13-15 miesi\u0105cu \u017cycia. Po pierwszej dawce odporno\u015b\u0107 zyskuje 95-98% zaszczepionych. Szczepienie powtarzane jest w wieku 6 lat. Zaszczepienie nie zapobiega zaka\u017ceniu, ale bardzo zmniejsza jego ryzyko. Je\u015bli osoba zaszczepiona zachoruje, przebieg odry jest bardzo \u0142agodny. W przypadku, kiedy osoba doros\u0142a nie by\u0142a zaszczepiona na odr\u0119 i jej nie przechorowa\u0142a, poleca si\u0119 aby uzupe\u0142ni\u0107 szczepienia ochronne.<\/p>\n\n\n\n<p>Ci\u0119\u017ckie powik\u0142ania poszczepienne s\u0105 niezwykle rzadkie i nadal s\u0105 l\u017cejsze od niekt\u00f3rych, \u015bmiertelnych powik\u0142a\u0144 po odrze. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 lekkie niepo\u017c\u0105dane odczyny poszczepienne w stylu podwy\u017cszonej temperatury przez pierwszy wiecz\u00f3r po szczepieniu, lub zaczerwienienie i zgrubienie w miejscu wk\u0142ucia. Warto wi\u0119c podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o zaszczepieniu si\u0119 na odr\u0119. Informacji o szczepieniach ochronnych nale\u017cy szuka\u0107 wy\u0142\u0105cznie u lekarzy i instytucji zwi\u0105zanych z medycyn\u0105 i lecznictwem. Nie nale\u017cy polega\u0107 na forach internetowych i mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, gdzie ka\u017cdy mo\u017ce napisa\u0107 wszystko co mu si\u0119 podoba.<\/p>\n\n\n\n<p>Odra mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie niebezpieczna dla niemowl\u0105t w okresie od 6 do 13 miesi\u0105ca \u017cycia, ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksze ryzyko gro\u017anych powik\u0142a\u0144. Jest to swoiste &#8222;okienko&#8221;, kiedy dziecko nie ma \u017cadnej odporno\u015bci na chorob\u0119. Do 6 miesi\u0105ca niemowl\u0119 ma odporno\u015b\u0107 z przeciwcia\u0142 matki, a dost\u0119pna w naszym kraju szczepionka mo\u017ce by\u0107 wykonana najwcze\u015bniej po uko\u0144czeniu 12 miesi\u0105ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Przechorowanie odry daje odporno\u015b\u0107 do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Okres wyl\u0119gania, czyli od zaka\u017cenia do momentu pojawienia si\u0119 objaw\u00f3w zwiastuj\u0105cych, wynosi 8-12 dni. Wysypka pojawia si\u0119 po ok. 14 dniach. Ryzyko zachorowania po kontakcie z chorym jest bardzo du\u017ce dla os\u00f3b kt\u00f3re si\u0119 nie szczepi\u0142y ani nie chorowa\u0142y na odr\u0119. Osoba chora zara\u017ca od chwili pojawienia si\u0119 objaw\u00f3w zwiastuj\u0105cych, do ok. 4 dni po wyst\u0105pieniu wysypki. Cz\u0105steczki wirusa pozostaj\u0105 aktywne na ska\u017conych powierzchniach i w powietrzu przez ok. 2 godziny.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\">Objawy odry<\/h2>\n\n\n\n<p>Objawy odry wyst\u0119puj\u0105 w kolejno\u015bci i wraz z post\u0119pem choroby zmienia si\u0119 ich nat\u0119\u017cenie oraz rodzaj. Symptomy pojawiaj\u0105 si\u0119 w takiej kolejno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Okres wyl\u0119gania<\/strong> &#8211; trwa od 9 do 12 dni od zaka\u017cenia wirusem. Niekt\u00f3re dzieci nie maj\u0105 \u017cadnych objaw\u00f3w, inne s\u0105 os\u0142abione.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Okres nie\u017cytowy<\/strong> &#8211; pojawia si\u0119 nie\u017cyt nosa, zapalenie spoj\u00f3wek i gor\u0105czka, kt\u00f3rej szczyt przypada na 4-5 dob\u0119 tej fazy. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 delikatny obrz\u0119k powiek i \u015bwiat\u0142owstr\u0119t. Opr\u00f3cz tego wyst\u0119puje zapalenie gard\u0142a oraz krtani, kt\u00f3rym mo\u017ce towarzyszy\u0107 suchy i uporczywy kaszel. Pod koniec fazy nie\u017cytowej pojawiaj\u0105 si\u0119 tr\u00f3jk\u0105t Fi\u0142atowa i plamki Koplika. To drobne, bia\u0142e plamki otoczone czerwon\u0105 obw\u00f3dk\u0105. Zlokalizowane s\u0105 na \u015bluz\u00f3wce policzk\u00f3w na wysoko\u015bci z\u0119b\u00f3w trzonowych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Okres wysypki<\/strong> &#8211; w momencie wyst\u0105pienia wysypki pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wysoka gor\u0105czka si\u0119gaj\u0105ca nawet 40 stopni. Dzieci w tej fazie staj\u0105 si\u0119 senne i apatyczne, niekt\u00f3re potrafi\u0105 przesypia\u0107 ca\u0142e dnie. Wysypka pojawia si\u0119 po kolei za uszami, na twarzy, szyi, klatce piersiowej i plecach. Na ko\u0144cu obejmuje ca\u0142y tu\u0142\u00f3w i ko\u0144czyny. Wysypka stopniowo zmienia sw\u00f3j charakter. Najpierw to nieliczne, ciemnor\u00f3\u017cowe plamki, kt\u00f3rych przybywa coraz wi\u0119cej, a\u017c \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w wypuk\u0142e grudki, kt\u00f3re zlewaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Wysypka w odrze mo\u017ce pokrywa\u0107 ca\u0142e cia\u0142o, pozostawiaj\u0105c paski zdrowej sk\u00f3ry (sk\u00f3ra lamparcia). Zmiany sk\u00f3rne zanikaj\u0105 stopniowo, w kolejno\u015bci takiej jak si\u0119 pojawi\u0142y.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Okres zdrowienia<\/strong> &#8211; zaczyna si\u0119 kilka dni od pojawienia si\u0119 wysypki. Sk\u00f3ra blednie i wyg\u0142adza si\u0119, temperatura spada, kaszel i b\u00f3l gard\u0142a ust\u0119puje. Dzieci stopniowo odzyskuj\u0105 si\u0142y, wracaj\u0105 do swoich zwyk\u0142ych aktywno\u015bci.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Okres wyl\u0119gania i okres nie\u017cytowy to czas wyst\u0119powania objaw\u00f3w zwiastunowych. Je\u017celi rodzic nie jest \u015bwiadomy o kontakcie dziecka z osob\u0105 chor\u0105, pocz\u0105tkowo mo\u017ce pomyli\u0107 chorob\u0119 ze zwyk\u0142\u0105 infekcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"powik\u0142ania\">Niebezpieczne powik\u0142ania neurologiczne &#8211; podostre stwardniaj\u0105ce zapalenie m\u00f3zgu, zapalenie ucha \u015brodkowego<\/h2>\n\n\n\n<p>Odra daje do\u015b\u0107 powa\u017cne powik\u0142ania, kt\u00f3re dotykaj\u0105 a\u017c 30% zaka\u017conych dzieci. Szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie pojawiaj\u0105 si\u0119 u tych niezaszczepionych, dlatego bardzo wa\u017cnym jest, aby izolowa\u0107 swoje chore dziecko, zw\u0142aszcza przed kontaktem z innymi dzie\u0107mi. Na niebezpieczne powik\u0142ania choroby nara\u017cone s\u0105 osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 i przyjmuj\u0105ce leki immunosupresyjne.<\/p>\n\n\n\n<p>Odra mo\u017ce dawa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce, ci\u0119\u017ckie powik\u0142ania neurologiczne:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Podostre stwardniaj\u0105ce zapalenie m\u00f3zgu &#8211; bardzo rzadkie, niestety \u015bmiertelne powik\u0142anie. To choroba degeneracyjna m\u00f3zgu, kt\u00f3ra ujawnia si\u0119 kilka lat od zachorowania. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w pojawia si\u0119, gdy odra zaatakowa\u0142a dziecko przed uko\u0144czeniem 2 roku \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n<li>Pierwotne zapalenie m\u00f3zgu i zapalenie opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych.<\/li>\n\n\n\n<li>Zapalenia nerw\u00f3w i rdzenia kr\u0119gowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Inne powik\u0142ania odry:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ci\u0119\u017ckie zapalenie p\u0142uc;<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie ucha \u015brodkowego;<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie krtani;<\/li>\n\n\n\n<li>drgawki;<\/li>\n\n\n\n<li>biegunka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\">Jak wygl\u0105da leczenie odry?<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie ma skutecznego leku, kt\u00f3ry pokona wirusa wywo\u0142uj\u0105cego chorob\u0119 jak\u0105 jest odra. Leczenie jest wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie objawowe i sprowadza si\u0119 do \u0142agodzenia uci\u0105\u017cliwych symptom\u00f3w. W odrze mog\u0105 by\u0107 stosowane leki przeciwb\u00f3lowe, przeciwgor\u0105czkowe, syropy od kaszlu, tabletki i spraye na b\u00f3l gard\u0142a. Chore dzieci powinny pozosta\u0107 w \u0142\u00f3\u017cku, odpoczywa\u0107 i pi\u0107 du\u017co p\u0142yn\u00f3w. Zalecana jest lekkostrawna, ale bogata w witaminy dieta. Poleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c izolacj\u0119 dziecka w celu ograniczenia rozprzestrzeniania wirusa. Wskazane jest cz\u0119ste wietrzenie pomieszczenia chorego i u\u017cywanie \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych, aby zaka\u017cenie nie przesz\u0142o na pozosta\u0142ych domownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Odr\u0119 leczy lekarz rodzinny &#8211; mo\u017ce zleci\u0107 badania wirusologiczne, kiedy nie jest pewny diagnozy. Odra za ka\u017cdym razem jest zg\u0142aszana przez lekarza do Sanepidu &#8211; ka\u017cdy przypadek jest tam odnotowany, dlatego dost\u0119pne s\u0105 dok\u0142adne i wiarygodne dane na jej temat.<\/p>\n\n\n\n<p>Czasem nat\u0119\u017cenie objaw\u00f3w jest na tyle ma\u0142e, \u017ce pocz\u0105tkowo \u0142atwo pomyli\u0107 j\u0105 z inn\u0105 chorob\u0105. Je\u017celi objawy nie s\u0105 mocno nasilone, chory mo\u017ce pozosta\u0107 w domu pod opiek\u0105 bliskich. W niekt\u00f3rych przypadkach jednak pacjent zostaje skierowany na oddzia\u0142 zaka\u017any szpitala, np. gdy stan zdrowia znacznie pogarsza si\u0119, wysoka temperatura nie daje si\u0119 zbi\u0107 lub pojawia si\u0119 podejrzenie powik\u0142a\u0144 &#8211; np. zapalenia p\u0142uc lub ucha.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy zachorowaniu na odr\u0119 niekt\u00f3rzy chorzy dostaj\u0105 zastrzyk z immunoglobulin\u0105. Podaje si\u0119 go osobom, kt\u00f3re s\u0105 nara\u017cone na szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017cki przebieg choroby lub ryzyko powa\u017cnych powik\u0142a\u0144:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>osoby z chorobami upo\u015bledzaj\u0105cymi odporno\u015b\u0107 i niedoborami odporno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n<li>kobiety w ci\u0105\u017cy lub staraj\u0105ce si\u0119 o dziecko;<\/li>\n\n\n\n<li>dzieci z nowotworami;<\/li>\n\n\n\n<li>dzieci z uczuleniami na antybiotyki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"fibbCPfhMr\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/\">Choroby sk\u00f3ry<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Choroby sk\u00f3ry&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/embed\/#?secret=9ZAGY0aV4X#?secret=fibbCPfhMr\" data-secret=\"fibbCPfhMr\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"ZAMS1qx5yv\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zapalenie-migdalkow-angina\/\">Zapalenie migda\u0142k\u00f3w (angina)<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Zapalenie migda\u0142k\u00f3w (angina)&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zapalenie-migdalkow-angina\/embed\/#?secret=LtpXJ3SO8u#?secret=ZAMS1qx5yv\" data-secret=\"ZAMS1qx5yv\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\"><\/h2>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"template":"","tags":[1171,1173,1169],"guide_category":[1138],"class_list":["post-13454","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-choroba-zakazna","tag-objawy-odry","tag-odra","guide_category-choroby"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":13454},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/13454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=13454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=13454"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=13454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}