{"id":13552,"date":"2022-11-23T14:24:05","date_gmt":"2022-11-23T14:24:05","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=13552"},"modified":"2022-11-23T14:24:18","modified_gmt":"2022-11-23T14:24:18","slug":"choroba-dwubiegunowa-na-czym-polega-chad","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroba-dwubiegunowa-na-czym-polega-chad\/","title":{"rendered":"Choroba dwubiegunowa &#8211; na czym polega CHAD?"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Sk\u0105d si\u0119 bierze choroba afektywna dwubiegunowa?<\/h3>\n\n\n\n<p>Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 2% populacji mo\u017ce mie\u0107 zaburzenia ze spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej. Przyczyny choroby afektywnej dwubiegunowej s\u0105 mocno z\u0142o\u017cone, poniewa\u017c nie ma jednego, konkretnego czynnika, kt\u00f3ry j\u0105 wywo\u0142uje. Do\u015bwiadczenia lekarza psychiatry niemal zawsze m\u00f3wi\u0105, \u017ce na pojawienie si\u0119 objaw\u00f3w choroby sk\u0142ada si\u0119 wiele r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w &#8211; biologicznych, spo\u0142ecznych, \u015brodowiskowych i genetycznych. Ze strony biologicznej, choroba afektywna dwubiegunowa mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ywana poprzez zaburzenia przekazywania impuls\u00f3w nerwowych w synapsach, a konkretnie zbyt niskie lub wysokie st\u0119\u017cenia neurotransmiter\u00f3w. S\u0105 to substancje przenosz\u0105ce impulsy nerwowe pomi\u0119dzy neuronami (serotonina, dopamina, adrenalina, noradrenalina). Nie bez znaczenia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne choroby u pacjenta, wywo\u0142uj\u0105ce zaburzenia nastroju &#8211; np. niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy. Do czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych zalicza si\u0119 najbli\u017csze otoczenie chorego, jego relacje rodzinne, warunki materialne i spo\u0142eczne w jakich \u017cyje, zaw\u00f3d jaki wykonuje, tryb \u017cycia, np. nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych. Bardzo wa\u017cne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c geny &#8211; wed\u0142ug bada\u0144, o wiele wi\u0119ksze ryzyko zachorowania na chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 maj\u0105 osoby, kt\u00f3rych jedno lub oboje rodzic\u00f3w chorowa\u0142o. Choroba afektywna dwubiegunowa na 75% zdarzy si\u0119 dzieciom, kt\u00f3rych oboje rodzic\u00f3w mia\u0142o ten problem.<\/p>\n\n\n\n<p>Zwykle czynnikiem &#8222;zapalnym&#8221; choroby afektywnej dwubiegunowej s\u0105 ci\u0119\u017ckie, stresogenne lub traumatyczne wydarzenia w \u017cyciu, np. utrata pracy, utrata bliskiej osoby, wypadek, choroba. W literaturze medycznej istniej\u0105 badania, m\u00f3wi\u0105ce o przypadkach ujawnienia si\u0119 choroby afektywnej w okresie po\u0142ogu, zaczynaj\u0105ce si\u0119 od epizodu maniakalnego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"sk\u0105d\">Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej<\/h3>\n\n\n\n<p id=\"objawy\">Objawy choroby dwubiegunowej nie zawsze wygl\u0105daj\u0105 tak samo. Przebieg choroby jest do\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowany u konkretnych pacjent\u00f3w. Podstawowym objawem choroby afektywnej dwubiegunowej s\u0105 okresowe, trwaj\u0105ce od kilku tygodni do kilku miesi\u0119cy epizody manii i depresji. Nat\u0119\u017cenie tych faz mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cne u r\u00f3\u017cnych pacjent\u00f3w &#8211; od lekkiego i \u015bwiadomego pobudzenia a\u017c po mani\u0119 z przebiegiem psychotycznym. W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c okresy remisji, kiedy pacjent czuje si\u0119 i funkcjonuje stosunkowo normalnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Oto fazy, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w przebiegu choroby afektywnej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>mania &#8211; objawy manii to przede wszystkim podwy\u017cszony nastr\u00f3j, wysokie poczucie szcz\u0119\u015bcia i rado\u015bci przy jednoczesnej \u0142atwej dra\u017cliwo\u015bci z mo\u017cliw\u0105 agresj\u0105 i wybuchami z\u0142o\u015bci. Epizody maniakalne mog\u0105 z osoby stosunkowo normalnej i wr\u0119cz uleg\u0142ej zrobi\u0107 kogo\u015b dominuj\u0105cego, silnie forsuj\u0105cego swoje pomys\u0142y i idee, narzucaj\u0105cego innym w\u0142asn\u0105 wol\u0119. Osoby w okresie manii maj\u0105 potrzeb\u0119 natychmiastowego zaspokojenia swoich potrzeb, a w przypadku braku mo\u017cliwo\u015bci zrobienia tego, wpadaj\u0105 we w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i staj\u0105 si\u0119 agresywne. Niekiedy w takich sytuacjach pojawiaj\u0105 si\u0119 zachowania autoagresywne. Niekt\u00f3rzy chorzy w epizodzie maniakalnym maj\u0105 s\u0142owotok, wypowiadaj\u0105 szybko du\u017co s\u0142\u00f3w, sens wypowiedzi ci\u0119\u017cko jest zrozumie\u0107 i ci\u0119\u017cko jest go przerwa\u0107. Jest to objaw nadmiaru lub gonitwy my\u015bli. W skrajnej formie wypowiedzi chorego w fazie manii s\u0105 zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e, poniewa\u017c sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z zupe\u0142nie niepowi\u0105zanych ze sob\u0105 s\u0142\u00f3w i w\u0105tk\u00f3w. Chory, przez nat\u0142ok my\u015bli w g\u0142owie ma problem z wyra\u017ceniem ich i poczucie chaosu. Pomimo to, chorzy na chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 w epizodzie manii nie czuj\u0105, \u017ce co\u015b jest nie tak &#8211; wr\u0119cz przeciwnie, cz\u0119sto relacjonuj\u0105, \u017ce nigdy nie czuli si\u0119 tak dobrze i nie maj\u0105 zamiaru korzysta\u0107 z pomocy psychiatry. Pacjentom towarzyszy zwi\u0119kszona energia i podwy\u017cszony nap\u0119d psychoruchowy, bezkrytyczne podej\u015bcie do \u017cycia i w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w. Z tego wzgl\u0119du osoby z CHAD s\u0105 sk\u0142onne podejmowa\u0107 decyzje niezgodne z w\u0142asnym systemem warto\u015bci (np. kochaj\u0105ca \u017cona i matka wdaje si\u0119 w romans), podejmuj\u0105 ryzykowne zachowania &#8211; szybka jazda samochodem, przygodny seks, branie po\u017cyczek. Pojawia si\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ca\u0142onocnych zabaw, nadu\u017cywanie alkoholu lub narkotyk\u00f3w, objadanie si\u0119 lub wr\u0119cz przeciwnie &#8211; brak apetytu i uczucia g\u0142odu. W okresie manii niekt\u00f3rzy pacjenci maj\u0105 nadmiernie zawy\u017con\u0105 samoocen\u0119, zaczynaj\u0105 si\u0119 mocno malowa\u0107, robi\u0105 tatua\u017ce, s\u0142uchaj\u0105 g\u0142o\u015bnej muzyki, pomimo \u017ce wcze\u015bniej si\u0119 tak nie zachowywali. W skrajnych przypadkach dochodzi do objaw\u00f3w psychotycznych w postaci uroje\u0144 wielko\u015bci lub s\u0142yszenia g\u0142os\u00f3w. Chory ma r\u00f3wnie\u017c zaburzenia snu &#8211; nie odczuwa zm\u0119czenia, \u015bpi bardzo ma\u0142o lub czasem nawet w og\u00f3le.<\/li><li>hipomania &#8211; delikatniejsza forma manii. Objawy hipomanii to pobudzenie, zaburzenia koncentracji, zwi\u0119kszone poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, szcz\u0119\u015bcie i zadowolenie ale jednocze\u015bnie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie jest to dla typowy stan i co\u015b mo\u017ce by\u0107 nie tak. Takie osoby ch\u0119tniej i \u015bwiadomie korzystaj\u0105 z pomocy psychiatry, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c mniej sk\u0142onne do podejmowania ryzykowanych dzia\u0142a\u0144 i decyzji. Pojawia si\u0119 zmniejszona potrzeba snu, jednak nie jest to regu\u0142a. Epizod hipomanii trwa zwykle kr\u00f3cej ni\u017c epizody maniakalne.<\/li><li>epizod depresyjny &#8211; w tej fazie choroby afektywnej dwubiegunowej obni\u017ca si\u0119 nastr\u00f3j chorego, dotychczasowe ulubione aktywno\u015bci przestaj\u0105 go cieszy\u0107, traci zainteresowanie hobby itp. Po wcze\u015bniejszym epizodzie maniakalnym i hipomanii, chory wyra\u017anie odczuwa spadek energii i nap\u0119du \u017cyciowego. Cz\u0119sto jest zm\u0119czony lub przewlekle zm\u0119czony, musi zmusza\u0107 si\u0119 do wykonywania najprostszych czynno\u015bci np. umycia si\u0119. Epizod depresji mo\u017ce nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 zaburzenia koncentracji, uwagi i pami\u0119ci. Wyra\u017anie spada libido pacjenta, mo\u017ce on nie mie\u0107 apetytu. Pojawia si\u0119 nadmierna senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i w nocy &#8211; niekt\u00f3rzy chorzy mog\u0105 przesypia\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 doby. W ci\u0119\u017ckim epizodzie depresyjnym nast\u0119puje zahamowanie psychoruchowe. Pacjent najch\u0119tniej pozostaje w bezruchu, kontakt s\u0142owny lub wzrokowy jest niemo\u017cliwy. Niekt\u00f3rzy chorzy relacjonuj\u0105, \u017ce gdy przychodz\u0105 stany depresyjne pojawia si\u0119 te\u017c l\u0119k i napi\u0119cie. Zaburzenia l\u0119kowe w przebiegu CHAD s\u0105 do\u015b\u0107 cz\u0119ste. Epizody depresyjne przynosz\u0105 my\u015bli o niskiej warto\u015bci, pouczcie braku perspektyw i nadziei na przysz\u0142o\u015b\u0107. Tego typu my\u015blenie depresyjne mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce pojawi\u0105 si\u0119 my\u015bli samob\u00f3jcze i podobne tendencje. W mocno nasilonej fazie depresji mog\u0105 mie\u0107 miejsce objawy wytw\u00f3rcze &#8211; urojenia winy, kary, katastrofy, poczucie ci\u0119\u017ckiej choroby, r\u00f3wnie\u017c urojenia s\u0142uchowe o charakterze oskar\u017caj\u0105cym lub deprecjonuj\u0105cym pacjenta.<\/li><li>epizod mieszany &#8211; jest podobny jak epizody depresji, z tym \u017ce zaburzeniom depresyjnym zamiast zahamowania lub spowolnienia psychoruchowego towarzyszy dra\u017cliwo\u015b\u0107, l\u0119k, napi\u0119cie i wybuchy agresji. U pacjent\u00f3w ze stwierdzon\u0105 chorob\u0105 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 epizody depresyjne pojawiaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej, ni\u017c w chorobie jednobiegunowej.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\">Post\u0119powanie terapeutyczne w chorobie afektywnej dwubiegunowej &#8211; leki i psychoterapia<\/h3>\n\n\n\n<p>Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej polega g\u0142\u00f3wnie na niwelowaniu objaw\u00f3w. Przy obecnym stanie medycyny nie ma skutecznego leku, kt\u00f3ry skutecznie i na zawsze wyleczy\u0142by CHAD. Chory czuje si\u0119 i funkcjonuje normalnie w okresie remisji choroby afektywnej dwubiegunowej, kt\u00f3ry mo\u017ce trwa\u0107 od kilku miesi\u0119cy do nawet kilkunastu lat.<\/p>\n\n\n\n<p>W walce z chorob\u0105 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 stosuje si\u0119 po\u0142\u0105czenie leczenia famakologicznego i psychoterapii. Z farmakoterapii stosuje si\u0119 leki stabilizuj\u0105ce nastr\u00f3j, takie jak kwas walproinowy lub pochodne litu. Pacjentom zapisuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c leki przeciwdepresyjne (np. SSRI), je\u015bli to konieczne uspokajaj\u0105ce i pomagaj\u0105ce zasn\u0105\u0107 (np. kwetiapinia). Zwykle pocz\u0105tkowe 2-3 tygodnie stosowania lek\u00f3w sprawiaj\u0105, \u017ce chorzy czuj\u0105 si\u0119 gorzej i dochodzi do zaostrzenia niekt\u00f3rych objaw\u00f3w choroby, jednak po tym czasie nast\u0119puje szybka i widoczna poprawa. Szczeg\u00f3lnie osoby, kt\u00f3re lecz\u0105 si\u0119 psychiatrycznie po raz pierwszy, mog\u0105 by\u0107 przyt\u0142oczone silnym oddzia\u0142ywaniem lek\u00f3w przeciwdepresyjnych, ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe objawy w pierwszych dniach leczenia. Pojawiaj\u0105 si\u0119 wtedy zawroty g\u0142owy, nadmierna senno\u015b\u0107 lub wr\u0119cz pobudzenie, uczucie przyt\u0142umienia, sucho\u015b\u0107 jamy ustnej \u015bluz\u00f3wek, cz\u0119ste pragnienie. Objawy te jednak szybko mijaj\u0105, a po nich pojawia si\u0119 coraz normalniejsze samopoczucie i w ko\u0144cu chory mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do normalnego funkcjonowania. Przy leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej pacjent mo\u017ce by\u0107 skierowany do szpitala psychiatrycznego. Na hospitalizacj\u0119 szczeg\u00f3lnie kieruje si\u0119 osoby z my\u015blami samob\u00f3jczymi, ale r\u00f3wnie\u017c w silnej manii. Pobyty w szpitalu trwaj\u0105 zwykle kilka tygodni.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaburzenia afektywne dwubiegunowe powinny by\u0107 leczone r\u00f3wnie\u017c u psychoterapeuty. Osoby regularnie ucz\u0119szczaj\u0105ce na psychoterapi\u0119 maj\u0105 d\u0142u\u017csze okresy remisji i lepiej radz\u0105 sobie w przypadku nawrot\u00f3w manii i depresji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"template":"","tags":[1213,1215,1217,1219],"guide_category":[1138],"class_list":["post-13552","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-chad","tag-choroba-afektywna","tag-choroba-dwubiegunowa-2","tag-choroba-afektywna-dwubiegunowa-2","guide_category-choroby"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":13552},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/13552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=13552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=13552"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=13552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}