{"id":13726,"date":"2022-11-24T15:27:37","date_gmt":"2022-11-24T15:27:37","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=13726"},"modified":"2022-12-01T09:29:30","modified_gmt":"2022-12-01T09:29:30","slug":"celiakia-autoimmunologiczna-choroba-trzewna","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/celiakia-autoimmunologiczna-choroba-trzewna\/","title":{"rendered":"Celiakia – autoimmunologiczna choroba trzewna"},"content":{"rendered":"\n

Celiakia – sk\u0105d si\u0119 bierze i co j\u0105 powoduje?<\/h2>\n\n\n\n

Celiakia to choroba trzewna<\/strong> i pojawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie u os\u00f3b genetycznie predysponowanych. Na skutek reakcji autoimmunologicznej po spo\u017cyciu glutenu dochodzi do uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego. Osoba chora traci tolerancj\u0119 na gluten zawarty w po\u017cywieniu – do tej sytuacji mo\u017ce doj\u015b\u0107 w ka\u017cdym wieku, nie ma regu\u0142y \u017ce dotyka tylko dzieci lub wy\u0142\u0105cznie osoby starsze. Na sutek spo\u017cycia glutenu pojawia si\u0119 nieprawid\u0142owa reakcja immunologiczna, szczeg\u00f3lnie w jelicie cienkim, kt\u00f3ra prowadzi do stanu zapalnego i uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej jelita. Nast\u0119pnie wyst\u0119puje zanik kosmk\u00f3w jelitowych, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za wch\u0142anianie si\u0119 witamin, minera\u0142\u00f3w i innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych jest upo\u015bledzone, przez co pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy ze strony r\u00f3\u017cnych uk\u0142ad\u00f3w i narz\u0105d\u00f3w. Doprowadza to do niedo\u017cywienia chorego, a w ci\u0119\u017ckich przypadkach nawet do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

Zwykle czynnikiem wyzwalaj\u0105cym jest infekcja \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowa, przebyta operacja lub za\u017cywanie lek\u00f3w. Najwi\u0119ksze ryzyko zachorowania maj\u0105 najbli\u017csi krewni chorych na celiaki\u0119, chorzy na cukrzyc\u0119 typu I lub osoby choruj\u0105ce na choroby autoimmunologiczne.<\/strong> Szczeg\u00f3lnie nara\u017ceni na wyst\u0105pienie celiakii s\u0105 chorzy na autoimmunologiczne zapalenie w\u0105troby lub (i) tarczycy, zesp\u00f3\u0142 Turnera, zesp\u00f3\u0142 Downa. Choroba trzewna wsp\u00f3\u0142istnieje do\u015b\u0107 cz\u0119sto z zespo\u0142em Williamsa i nefropati\u0105 IgA. Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania wynosi 1% ca\u0142ej populacji (w Polsce ok. 400 000 os\u00f3b). Jest to jedna z najcz\u0119stszych chor\u00f3b przewodu pokarmowego w Europie.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi jedno z bli\u017ani\u0105t jednojajowych ma objawy celiakii, na 70% zachoruje r\u00f3wnie\u017c drugie. U bli\u017ani\u0105t dwujajowych ryzyko zachorowania drugiego bli\u017aniaka wynosi tylko 5%.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej na celiaki\u0119 choruje si\u0119 w krajach wysokorozwini\u0119tych a diagnoza jest uzyskiwana przed 20 rokiem \u017cycia. Kobiety choruj\u0105 dwukrotnie cz\u0119\u015bciej od m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n

Diagnostyka celiakii<\/strong> jest coraz \u0142atwiej i szerzej dost\u0119pna, dlatego prawdopodobnie chorych b\u0119dzie przybywa\u0107. 1% populacji s\u0105 to oficjalne i znane statystyki, tymczasem na celiaki\u0119 mo\u017ce chorowa\u0107 jeszcze bardzo wielu pacjent\u00f3w i nie mie\u0107 \u015bwiadomo\u015bci tego faktu. A\u017c 60% przypadk\u00f3w choroby ma posta\u0107 ukryt\u0105 lub niem\u0105. Ca\u0142kowit\u0105 podstaw\u0105 leczenia celiakii jest dieta bezglutenowa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Gdy pacjent podejrzewa u siebie celiaki\u0119, powinien zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza rodzinnego. Nie nale\u017cy samodzielnie wprowadza\u0107 diety bezglutenowej, poniewa\u017c potencjalna choroba trzewna b\u0119dzie jeszcze trudniejsza do zdiagnozowania.<\/p>\n\n\n\n

Objawy celiakii – dochodzi od zaniku kosmk\u00f3w jelitowych<\/h2>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek celiakii mo\u017ce by\u0107 nag\u0142y lub stopniowy. ,,Wyzwolicielami” objaw\u00f3w choroby s\u0105 zwykle wszelkie sytuacje obci\u0105\u017caj\u0105ce uk\u0142ad pokarmowy: infekcja jelitowa, ci\u0105\u017ca, biegunka w podr\u00f3\u017cy, operacja lub zabieg w obr\u0119bie przewodu pokarmowego. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce od pierwszych objaw\u00f3w do postawienia diagnozy mija a\u017c 10 lat. Choroba ma r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 bezobjawow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Znane s\u0105 4 postacie celiakii, kt\u00f3re maj\u0105 wiele r\u00f3\u017cnych objaw\u00f3w klinicznych, g\u0142\u00f3wnie zwi\u0105zanych z przewodem pokarmowym, ale cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c objawy pozajelitowe.<\/p>\n\n\n\n

Objawy celiakii klasycznej<\/strong> to g\u0142\u00f3wnie symptomy ze strony uk\u0142adu pokarmowego:<\/p>\n\n\n\n

  • przewlek\u0142a biegunka o wodnistym lub t\u0142uszczowym charakterze;<\/li>
  • utrata wagi lub brak jej przyrostu u dzieci;<\/li>
  • wzd\u0119cia brzucha, b\u00f3le brzucha, zwi\u0119kszenie jego obwodu;<\/li>
  • nawracaj\u0105ce afty i wrzodziej\u0105ce zapalenia jamy ustnej;<\/li>
  • cz\u0119sta zgaga;<\/li>
  • nudno\u015bci i wymioty;<\/li>
  • mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 zaparcia;<\/li>
  • zaburzenia rozwoju u dzieci;<\/li>
  • objawy zwi\u0105zane z zaburzeniem wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych (objawy niedoboru \u017celaza, wczesna osteoporoza)<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Objawy celiakii nietypowej<\/strong> (g\u0142\u00f3wnie wywo\u0142ane zaburzeniem wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych):<\/p>\n\n\n\n

    • niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza (anemia);<\/li>
    • zaburzenia zwi\u0105zane z niew\u0142a\u015bciwym wch\u0142anianiem wapnia (cz\u0119ste z\u0142amania, ci\u0119\u017ckie z\u0142amania, osteoporoza, niedorozw\u00f3j szkliwa z\u0119bowego, b\u00f3le ko\u015bci i staw\u00f3w);<\/li>
    • zmiany b\u0142on \u015bluzowych i sk\u00f3rne – cz\u0119ste afty, opryszczkowe zapalenia sk\u00f3ry, zapalenia jamy ustnej);<\/li>
    • zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne (zmiany nastroj\u00f3w, depresja, depresja, ataksja, migreny, zaburzenia pami\u0119ci i koncentracji, b\u00f3le g\u0142owy);<\/li>
    • zaburzenia ze strony staw\u00f3w (zapalenia du\u017cych staw\u00f3w);<\/li>
    • zaburzenia uk\u0142adu rozrodczego (cz\u0119ste poronienia, niskie libido, zaburzenia p\u0142odno\u015bci m\u0119skiej i \u017ce\u0144skiej, nadmiar prolaktyny u m\u0119\u017cczyzn, nieregularne cykle lub ich ca\u0142kowity zanik);<\/li>
    • zaburzenia ze strony w\u0105troby (marsko\u015b\u0107 w\u0105troby, st\u0142uszczenie, zwi\u0119kszony cholesterol).<\/li><\/ul>\n\n\n\n

      Celiakia niema<\/strong> – nie daje objaw\u00f3w klinicznych, pomimo to dochodzi do uszkodzenia w b\u0142onie \u015bluzowej jelita cienkiego, co ko\u0144czy si\u0119 zanikiem kosmk\u00f3w jelitowych. Wykry\u0107 j\u0105 mo\u017cna poprzez oznaczenie przeciwcia\u0142 przeciw transglutaminazie tkankowej i autoprzeciwcia\u0142a przeciwendomyzjalne.Celiakia latentna<\/strong> -we krwi wyst\u0119puj\u0105 autoprzeciwcia\u0142a przeciwendomyzjalne i przeciw transglutaminazie tkankowej, ale kosmki jelitowe nie s\u0105 uszkodzone. Ta posta\u0107 celiakii mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci zmieni\u0107 si\u0119 na aktywn\u0105, z konkretnymi objawami.<\/p>\n\n\n\n

      Celiakia oporna na leczenie <\/strong>– to posta\u0107 choroby trzewnej, kiedy po wprowadzeniu diety bezglutenowej nadal dochodzi do zaniku kosmk\u00f3w jelitowych i wyst\u0105pienia r\u00f3\u017cnorodnych objaw\u00f3w klinicznych.<\/p>\n\n\n\n

      Powik\u0142ania celiakii<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W celiakii niezwykle gro\u017ane i uci\u0105\u017cliwe mog\u0105 by\u0107 powik\u0142ania. Dochodzi do nich najcz\u0119\u015bciej, kiedy chory nie stosuje diety bezglutenowej. Nietolerancja glutenu mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wielu zaburze\u0144 funkcjonowania organizmu, dlatego niezwykle wa\u017cnym jest, aby stosowa\u0107 diet\u0119 bezglutenow\u0105, co pomaga wyciszy\u0107 chorob\u0119 trzewn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      1. Rozw\u00f3j nowotwor\u00f3w uk\u0142adu pokarmowego – gard\u0142a, prze\u0142yku, jelita cienkiego i grubego, w\u0105troby i w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.<\/li>
      2. Wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita cienkiego.<\/li>
      3. Osteoporoza i powa\u017cne z\u0142amania.<\/li>
      4. Niep\u0142odno\u015b\u0107 i cz\u0119ste poronienia, porody wcze\u015bniacze.<\/li>
      5. Zbyt wczesna menopauza.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

        Diagnoza i leczenie celiakii – ochrona b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego<\/h2>\n\n\n\n

        Rozpoznanie celiakii od pierwszych objaw\u00f3w mo\u017ce potrwa\u0107 nawet wiele lat, zwa\u017caj\u0105c na nieswoiste objawy, jakie niesie ta choroba. Objawy zwykle pocz\u0105tkowo wskazuj\u0105, \u017ce jest to zwyk\u0142a nietolerancja glutenu lub uczulenie na pszenic\u0119. W diagnostyce celiakii wykonuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce badania:<\/p>\n\n\n\n

        • biopsj\u0119 dwunastnicy (pozwala zdiagnozowa\u0107 zanik kosmk\u00f3w jelitowych);<\/li>
        • testy sk\u00f3rne w kierunku uczulenia na pszenic\u0119;<\/li>
        • obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 TG2 i EMA;<\/li>
        • w diagnostyce choroby trzewnej niekiedy wykonuje si\u0119 badanie genetyczne na antygeny HLA DQ2 albo HLA DQ8, szczeg\u00f3lnie w przypadku w\u0105tpliwo\u015bci diagnostycznych. Brak powy\u017cszych antygen\u00f3w to wykluczenie celiakii.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

          Jedyn\u0105 metod\u0105 leczenia celiakii jest stosowanie diety bezglutenowej. Na czym ona polega? Gluten jest bia\u0142kiem wyst\u0119puj\u0105cym w pszenicy, j\u0119czmieniu i \u017cycie. Z codziennej diety nale\u017cy wykluczy\u0107:<\/p>\n\n\n\n

          • pieczywo i wyroby cukiernicze, do kt\u00f3rych zosta\u0142y u\u017cyte pszenica, j\u0119czmie\u0144, \u017cyto i owies (wyj\u0105tek stanowi owies certyfikowany);<\/li>
          • przetwory z wy\u017cej wymienionych zb\u00f3\u017c;<\/li>
          • makarony;<\/li>
          • kasz\u0119 mann\u0105, kuskus, bullgur i j\u0119czmienn\u0105;<\/li>
          • p\u0142atki owsiane;<\/li>
          • s\u0142odycze zawieraj\u0105ce gluten – szczeg\u00f3lnie ciastka przygotowane z m\u0105ki pszennej i \u017cytniej.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

            Osoby b\u0119d\u0105ce na diecie bezglutenowej ucz\u0105 si\u0119 jej przez d\u0142ugi czas. Szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 musz\u0105 zachowywa\u0107 kupuj\u0105c produkty spo\u017cywcze, poniewa\u017c w bardzo wielu z nich si\u0119 on znajduje, nawet pozornie nie kojarz\u0105cych si\u0119 z pszenic\u0105 lub m\u0105k\u0105. Praktycznie nale\u017cy ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107 z diety produkty zawieraj\u0105ce gluten, poniewa\u017c nawet niewielka jego ilo\u015b\u0107 mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 objawy. Chory jest zmuszony do przestrzegania przez ca\u0142e \u017cycie diety bezglutenowej.<\/p>\n\n\n\n

            Dieta bezglutenowa pocz\u0105tkowo powinna by\u0107 rozpisana przez dietetyka. Z czasem pacjent uczy si\u0119, jak robi\u0107 zakupy spo\u017cywcze, czyta\u0107 etykiety aby sprawdzi\u0107 zawarto\u015b\u0107 glutenu Chodzi o trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 nawyk\u00f3w \u017cywieniowych chorego z chorob\u0105 trzewn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"template":"","tags":[1223,1227,1231],"guide_category":[1138],"class_list":["post-13726","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-celiakia","tag-dieta-bezglutenowa","tag-objawy-celiakii","guide_category-choroby"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":13726},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/13726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=13726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=13726"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=13726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}