Po co w\u0142a\u015bciwie jest nam w\u0119ch? Dzi\u0119ki niemu wzmaga si\u0119 apetyt<\/strong>. Powonienie jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z odczuwaniem smaku spo\u017cywanych potraw. \u0141atwo mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c wyczu\u0107, kiedy jedzenie jest zepsute i lepiej zaniecha\u0107 jego spo\u017cycia. Zwykle utrata w\u0119chu<\/strong> i smaku wyst\u0119puj\u0105 razem. Zmys\u0142 w\u0119chu<\/strong> ma r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na nasze bezpiecze\u0144stwo. Mamy szans\u0119 dos\u0142ownie „wyczu\u0107 zagro\u017cenie” – np. zapach dymu lub r\u00f3\u017cnego rodzaju gaz\u00f3w. W\u0119ch mo\u017ce przynie\u015b\u0107 te\u017c du\u017co przyjemno\u015bci – w\u0105chanie kwiat\u00f3w, ulubionych perfum lub zapachu ukochanej osoby wprowadza w stan relaksu i odpr\u0119\u017cenia. Podobnie dzia\u0142a aromaterapia. Ju\u017c dawno zosta\u0142o udowodnione, \u017ce zapachy przywo\u0142uj\u0105 skojarzenia i wspomnienia, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pobudza\u0107 nasz\u0105 kreatywno\u015b\u0107 i dodawa\u0107 energii. Zmys\u0142 w\u0119chu pomaga nam podejmowa\u0107 decyzje zakupowe oraz „\u0142\u00f3\u017ckowe” – zapach drugiej osoby mo\u017ce dawa\u0107 nam informacj\u0119 na temat jej atrakcyjno\u015bci seksualnej (feromony). Zmys\u0142 powonienia innych os\u00f3b mo\u017cemy wykorzystywa\u0107 w kreowaniu swojego wizerunku, poprzez u\u017cywanie okre\u015blonych perfum.<\/p>\n\n\n\n W nosie jest ulokowanych ok. 50 mln receptor\u00f3w w\u0119chowych, kt\u00f3re s\u0105 kom\u00f3rkami nerwowymi. Ka\u017cda z tych kom\u00f3rek jest wyposa\u017cona w 10-20 „rz\u0119sek”. Aby zasz\u0142o pobudzenie tych receptor\u00f3w i znajduj\u0105cych si\u0119 w nich „rz\u0119sek”, substancja zapachowa niesiona z wdychanym powietrzem wnika w b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 nosa i tam si\u0119 rozpuszcza. Rozpoczyna to ca\u0142y cykl reakcji biochemicznych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do powstania impuls\u00f3w elektrycznych w neuronach w\u0119chowych. Impulsy s\u0105 przekazywane do opuszki w\u0119chowej, kt\u00f3ra po\u0142o\u017cona jest nad polem w\u0119chowym i nast\u0119pnie do kory w\u0119chowej m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n Kora w\u0119chowa znajduje si\u0119 powy\u017cej nosa, dzi\u0119ki czemu droga przesy\u0142ania informacji jest niezwykle kr\u00f3tka – m\u00f3zg natychmiastowo otrzymuje informacj\u0119 o danym zapachu. Receptory w\u0119chowe to charakterystyczne miejsce, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie przez nie struktury nerwowe stykaj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym.<\/p>\n\n\n\n Zaburzenia w\u0119chu lub utrata w\u0119chu maj\u0105 miejsce wtedy, kiedy dochodzi do naruszenia i zaburze\u0144 struktur b\u0142ony \u015bluzowej nosa oraz nerw\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 tam znajduj\u0105. Nie chodzi tutaj wy\u0142\u0105cznie o mechaniczne uszkodzenia wn\u0119trza nosa (chocia\u017c to te\u017c si\u0119 zdarza), ale stany takie jak np. zapalenie zatok przynosowych, kiedy zmys\u0142 w\u0119chu nie mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 prawid\u0142owo, przez tocz\u0105cy je proces zapalny. Zaburzenia w\u0119chu mog\u0105 mie\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o r\u00f3wnie\u017c w zmianach hormonalnych i chorobach uk\u0142adu nerwowego. Prac\u0119 receptor\u00f3w w\u0119chowych zaburza\u0107 mo\u017ce te\u017c wdychany dym tytoniowy lub substancje chemiczne docieraj\u0105ce do jamy nosowej. Istniej\u0105 nawet halucynacje w\u0119chowe w przebiegu chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych.<\/p>\n\n\n\n W pierwszej kolejno\u015bci utrata w\u0119chu kojarzy si\u0119 nam z katarem. Gdy dochodzi do infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/strong> pojawiaj\u0105 si\u0119 zaburzenia w\u0119chu lub ca\u0142kowita utrata w\u0119chu na jaki\u015b czas. Os\u0142abienie powonienia<\/strong> spowodowane jest procesem zapalnym w b\u0142onie \u015bluzowej nosa. \u0179r\u00f3d\u0142em utraty w\u0119chu<\/strong> mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c infekcja bakteryjna lub wirusowa z towarzysz\u0105cym katarem, kaszlem, gor\u0105czk\u0105 i b\u00f3lem gard\u0142a. W ostatnich latach szczeg\u00f3lnie zaka\u017cenia wirusa SARS-CoV-2<\/strong> kojarzy\u0142y si\u0119 z utrat\u0105 zmys\u0142u w\u0119chu i smaku. Przy infekcji wirusowej o niewielkim nasileniu objaw\u00f3w cz\u0119sto powonienie pozostaje w normie lub wyst\u0119puje jedynie lekkie os\u0142abienie w\u0119chu.<\/p>\n\n\n\n Kolejne powody, dla kt\u00f3rych wyst\u0119puje utrata w\u0119chu s\u0105 ju\u017c nieco powa\u017cniejsze i cz\u0119sto skutkuj\u0105 ju\u017c trwa\u0142ym brakiem powonienia. Nale\u017c\u0105 do nich nowotwory w obr\u0119bie nosa i polipy przewodu nosowego. Utrata w\u0119chu mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ana urazem g\u0142owy, konkretnie p\u0142ata czo\u0142owego, gdzie znajduje si\u0119 kora w\u0119chowa. Odczuwanie zapach\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zaburzone gdy wyst\u0119puje krzywa przegroda nosowa, lub na skutek jej powa\u017cnego z\u0142amania, kiedy nerwy w\u0119chowe ulegaj\u0105 zniszczeniu.<\/p>\n\n\n\n Zaburzenie w\u0119chu <\/strong>mo\u017ce mie\u0107 miejsce na skutek zmian hormonalnych zachodz\u0105cych w organizmie – jest to objaw spotykany szczeg\u00f3lnie w pierwszym trymestrze ci\u0105\u017cy. Wyst\u0119puje wtedy nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 w\u0119chowa, szczeg\u00f3lnie na zapachy wywo\u0142ane po\u017cywieniem. Kobieta w tym czasie mo\u017ce reagowa\u0107 na niekt\u00f3re zapachy wr\u0119cz odruchem wymiotnym, ich nasilenie mo\u017ce spowodowa\u0107 b\u00f3l g\u0142owy. Brak w\u0119chu u ci\u0119\u017carnych mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 na skutek obrz\u0119ku \u015bluz\u00f3wki wywo\u0142anego zwi\u0119kszonym st\u0119\u017ceniem estrogenu i progesteronu. Pojawia si\u0119 wtedy uczucie zatkanego nosa (szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwe w nocy), mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 katar a nawet krwawienia.<\/p>\n\n\n\n Utrata w\u0119chu mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c na skutek stosowania niekt\u00f3rych lek\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Choroby, kt\u00f3re mog\u0105 spowodowa\u0107 zaburzenia w\u0119chu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz tego, czynnikami kt\u00f3re mog\u0105 doprowadzi\u0107 o os\u0142abienia zmys\u0142u w\u0119chu s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Utrata w\u0119chu lub jego os\u0142abienie maj\u0105 realny wp\u0142yw na jako\u015b\u0107 \u017cycia. Brak powonienia i utrata smaku cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 ze sob\u0105 w parze. W 2010 roku angielscy naukowcy z University of East Anglia i James Paget University Hospital w Gorleston-On-Sea przeprowadzili badania na 71 pacjentach, kt\u00f3rzy stale utracili zmys\u0142 w\u0119chu. Okazuje si\u0119, \u017ce w \u017cyciu codziennym musz\u0105 oni mierzy\u0107 si\u0119 z wieloma problemami. Przede wszystkim wszyscy oni stracili przyjemno\u015b\u0107 z jedzenia. Pojawi\u0142 si\u0119 brak apetytu, niedobory sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych lub przeciwnie – pacjenci jedli byle co, przez co zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 ich masa cia\u0142a. Wiele os\u00f3b uskar\u017ca\u0142o si\u0119 na brak poczucia pewno\u015bci siebie ze wzgl\u0119du na obaw\u0119, \u017ce mog\u0105 brzydko pachnie\u0107 ale tego nie czuj\u0105. Rodzice dzieci uskar\u017cali si\u0119 na uczucie pora\u017cki rodzicielskiej, gdy\u017c nie wiedzieli kiedy ich dziecko zape\u0142ni\u0142o pieluch\u0119, przez co cz\u0119sto dochodzi\u0142o do odparze\u0144 niemowl\u0119cych pup. Jedna z matek skar\u017cy\u0142a si\u0119, \u017ce nie umie zbudowa\u0107 satysfakcjonuj\u0105cej relacji z dzieckiem, poniewa\u017c nie czuje jego zapachu. Prawie wszyscy badani wyra\u017cali ubolewanie, \u017ce nie mog\u0105 przypomnie\u0107 sobie i ponownie poczu\u0107 zapach\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych dobre wspomnienia z dzieci\u0144stwa – np. zapachu choinki, \u015bwie\u017co skoszonego siana, bliskich os\u00f3b czy perfum u\u017cywanych przez bliskie osoby.<\/p>\n\n\n\n Gdy masz wra\u017cenie, \u017ce Tw\u00f3j nerw w\u0119chowy zaczyna szwankowa\u0107, a nie masz kataru, nie jeste\u015b w ci\u0105\u017cy i nie palisz papieros\u00f3w, warto uda\u0107 si\u0119 do lekarza rodzinnego. Dostaniesz skierowanie na badania krwi oraz konsultacje specjalistyczne. Wskazane s\u0105 wizyty u laryngologa, neurologa i endokrynologa. Os\u0142abienie w\u0119chu mo\u017ce by\u0107 oznak\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju chor\u00f3b, dlatego aby przywr\u00f3ci\u0107 powonienie, najpierw nale\u017cy leczy\u0107 chorob\u0119, kt\u00f3ra le\u017cy u podstaw tych zaburze\u0144. Mo\u017ce by\u0107 zaordynowane leczenie farmakologiczne, prawdopodobnie b\u0119dzie konieczny szereg specjalistycznych bada\u0144 – np. rezonans magnetyczny. Przy braku lub os\u0142abieniu w\u0119chu, laryngolodzy proponuj\u0105 suplementacj\u0119 kwas\u00f3w Omega-3 i trening w\u0119chowy, kt\u00f3ry polega na w\u0105chaniu r\u00f3\u017cnych, do\u015b\u0107 ostrych zapach\u00f3w. Ratunkiem mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c usuni\u0119cie polip\u00f3w z nosa lub operacja przegrody nosowej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"template":"","tags":[1307,1305,1309],"guide_category":[1138],"class_list":["post-14158","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-brak-powonienia","tag-utrata-wechu","tag-zaburzenia-wechu","guide_category-choroby"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":14158},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/14158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=14158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=14158"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=14158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rodzaje zaburze\u0144 w\u0119chu – co wywo\u0142uje zaburzenia w\u0119chu i smaku?<\/h2>\n\n\n\n
Jak wa\u017cny w \u017cyciu jest zmys\u0142 w\u0119chu? Diagnostyka zaburze\u0144 w\u0119chu.<\/h2>\n\n\n\n