Toksoplazmoza<\/strong> wywo\u0142ana jest przez zaka\u017cenie Toxoplasma gondii. Pierwotniak ten wyst\u0119puje najcz\u0119\u015bciej w przewodzie pokarmowym kot\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 \u017cywicielem ostatecznym, a tak\u017ce w tkankach niemal wszystkich ssak\u00f3w (tak\u017ce cz\u0142owieka) oraz niekt\u00f3rych ptak\u00f3w. Zarazi\u0107 toksoplazmoz\u0105 mo\u017ce zaka\u017cony pierwotniakiem kot, kt\u00f3ry przez 1\u20133 tygodnie wydala z ka\u0142em tzw. oocysty. Po kilku dniach oocysty staj\u0105 si\u0119 zdolne do zara\u017cenia, zdolno\u015b\u0107 t\u0119 zachowuj\u0105 ponad rok. U innych ni\u017c kot \u017cywicieli powstaj\u0105 tzw. cysty tkankowe, kt\u00f3re obecne s\u0105 w r\u00f3\u017cnych tkankach, najcz\u0119\u015bciej w mi\u0119\u015bniach szkieletowych, mi\u0119\u015bniu sercowym i m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n U cz\u0142owieka najcz\u0119\u015bciej do zara\u017cenia dochodzi drog\u0105 pokarmow\u0105 poprzez:<\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, istnieje ryzyko zara\u017cenia p\u0142odu przez \u0142o\u017cysko (toksoplazmoza wrodzona) w trakcie ci\u0105\u017cy lub poprzez przetoczenie krwi czy przeszczepienie narz\u0105du od zara\u017conego dawcy.<\/p>\n\n\n\n Zara\u017cenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii nie jest r\u00f3wnoznaczne z zachorowaniem na toksoplazmoz\u0119. Pierwotniaki uwolnione ze zjedzonych cyst\/oocyst trafiaj\u0105 do krwi i limfy, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest niszczona przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Cz\u0119\u015b\u0107 mo\u017ce jednak pozosta\u0107 w tkankach do ko\u0144ca \u017cycia gospodarza, tworz\u0105c cysty. Co istotne, chory na toksoplazmoz\u0119 nie zara\u017ca kontaktuj\u0105cych si\u0119 z nim os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Toksoplazmoza objawy<\/strong> daje r\u00f3\u017cne, zale\u017cne s\u0105 one od sposobu zara\u017cenia (inne s\u0105 przy toksoplazmozie wrodzonej, inne przy nabytej) oraz stanu uk\u0142adu odporno\u015bciowego osoby zara\u017conej.<\/p>\n\n\n\n Toksoplazmoza<\/strong> u os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 zwykle jest bezobjawowa. Objawy toksoplazmozy <\/strong>pojawiaj\u0105 w ok. 10% przypadk\u00f3w i to zazwyczaj u os\u00f3b m\u0142odych. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u nich tzw. toksoplazmoza w\u0119z\u0142owa<\/strong>. Oznacza to powi\u0119kszenie w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych, g\u0142\u00f3wnie na karku, potylicy lub szyi. Powi\u0119kszone w\u0119z\u0142y ch\u0142onne mog\u0105 bole\u0107. Maj\u0105 one posta\u0107 podsk\u00f3rnych \u201eguzk\u00f3w\u201d o r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci (raz wi\u0119kszej, po jakim\u015b czasie mniejszej). Po kilku miesi\u0105cach powi\u0119kszenie w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych znika, przez co samoistnie wracaj\u0105 one do stanu sprzed choroby. W przypadku toksoplazmozy nabytej cz\u0119\u015b\u0107 chorych uskar\u017ca si\u0119 dodatkowo na objawy grypopodobne, czyli os\u0142abienie, zm\u0119czenie, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i g\u0142owy, a tak\u017ce stany podgor\u0105czkowe (rzadko gor\u0105czka) oraz wi\u0119ksz\u0105 potliwo\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w nocy.<\/p>\n\n\n\n U os\u00f3b z prawid\u0142owym stanem odporno\u015bci bardzo rzadko wyst\u0119puj\u0105: zapalenie w\u0105troby, zapalenie p\u0142uc, zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego lub innych mi\u0119\u015bni oraz zapalenie siatk\u00f3wki (toksoplazmoza oczna), mo\u017ce jednak doj\u015b\u0107 tak\u017ce do zapalenia m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n Natomiast objawy toksoplazmozy u os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 np. na skutek podawania lek\u00f3w immunosupresyjnych, choroby nowotworowej czy zaka\u017cenia HIV maj\u0105 zazwyczaj powa\u017cne konsekwencje zdrowotne. U os\u00f3b z os\u0142abion\u0105 odporno\u015bci\u0105 mo\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0107 zapalenie p\u0142uc, zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego, zapalenie siatk\u00f3wki czy zapalenie m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n Przyczyn\u0105 toksoplazmozy wrodzonej <\/strong>jest zara\u017cenie p\u0142odu w trakcie ci\u0105\u017cy. Toksoplazmoz\u0119 wrodzon\u0105 nabywa dziecko, gdy w przypadku kobiety do zaka\u017cenia dojdzie w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy przed pocz\u0119ciem. Toksoplazmoza wrodzona dotyczy tylko jednej ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Toksoplazmoza u kobiet w ci\u0105\u017cy<\/strong> przebiega najcz\u0119\u015bciej bezobjawowo. Ryzyko przeniesienia zara\u017cenia na p\u0142\u00f3d ro\u015bnie wraz z zaawansowaniem ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Ryzyko zaka\u017cenia toksoplazmoz\u0105 w trakcie ci\u0105\u017cy wynosi ok. 10% w I trymestrze i niemal\u017ce 100% w ostatnich tygodniach przed porodem. Konsekwencje zara\u017cenia toksoplazmoz\u0105 wrodzon\u0105 zale\u017c\u0105 od okresu ci\u0105\u017cy, w kt\u00f3rym do niego dosz\u0142o. Objawy toksoplazmozy u dziecka s\u0105 tym powa\u017cniejsze, im wcze\u015bniej dosz\u0142o do zara\u017cenia p\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n Gdy w przebiegu ci\u0105\u017cy zara\u017cenie toksoplazmoz\u0105 nast\u0105pi w I trymestrze, to konsekwencj\u0105 jest zazwyczaj poronienie lub obumarcie p\u0142odu. Zaka\u017cenie toksoplazmoz\u0105 w II trymestrze powoduje m.in. \u017c\u00f3\u0142taczk\u0119, ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107, wodog\u0142owie, zwapnienia \u015br\u00f3dczaszkowe czy zmiany zapalne dna oka. Cz\u0119\u015bciej jednak obserwuje si\u0119 niespecyficzne nieprawid\u0142owo\u015bci, czyli hipotrofi\u0119 wewn\u0105trzmaciczn\u0105 czy powi\u0119kszenie w\u0105troby i \u015bledziony. Je\u015bli zara\u017cenie dotyczy ko\u0144ca ci\u0105\u017cy, czyli wyst\u0105pi w III trymestrze to objawy toksoplazmozy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero w wieku niemowl\u0119cym lub p\u00f3\u017aniej, s\u0105 to m.in. zez, jaskra, op\u00f3\u017anienie rozwoju psychoruchowego czy zapalenie siatk\u00f3wki. Najnowsze badania sugeruj\u0105, \u017ce przy toksoplazmozie wrodzonej mo\u017ce tak\u017ce wyst\u0105pi\u0107 u dziecka zesp\u00f3\u0142 Aspergera.<\/p>\n\n\n\n Toksoplazmoza oczna<\/strong> mo\u017ce by\u0107 wynikiem zara\u017cenia wrodzonego lub nabytego. Objawia si\u0119 wyst\u0105pieniem ogniska zapalnego w obr\u0119bie siatk\u00f3wki\/naczyni\u00f3wki oka, kt\u00f3re powoduje powstanie blizny. Nast\u0119pstwa zaka\u017cenia, czyli pojawienie si\u0119 zmiany zapalnej, a potem blizny, w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci i miejsca wyst\u0105pienia, powoduj\u0105 ubytek w polu widzenia, zeza, a nawet utrat\u0119 wzroku. Dotyczy to obu oczu i co gorsza, mo\u017ce nawraca\u0107.<\/p>\n\n\n\n W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w toksoplazmoza oczna jest skutkiem toksoplazmozy wrodzonej, nawet gdy do rozpoznania dochodzi u starszych dzieci czy doros\u0142ych. Rozpoznanie toksoplazmozy ocznej najcz\u0119\u015bciej nast\u0119puje przypadkiem, gdy nast\u0105pi nag\u0142e pogorszenie wzroku, czasem \u0142zawienie, zaczerwienienie czy b\u00f3l oka. Obraz zmian zapalnych na dnie oka mo\u017ce sugerowa\u0107 toksoplazmoz\u0119, jednak aby j\u0105 zdiagnozowa\u0107, trzeba wykona\u0107 dodatkowe badanie serologiczne.<\/p>\n\n\n\n Aby zdiagnozowa\u0107 toksoplazmoz\u0119 trzeba wykona\u0107 badania serologiczne, wykrywaj\u0105ce w surowicy krwi swoiste przeciwcia\u0142a IgG, przeciwcia\u0142a IgM oraz przeciwcia\u0142a IgA produkowane przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy do walki z zara\u017ceniem. Na pocz\u0105tku w odpowiedzi na zaka\u017cenie pojawiaj\u0105 przeciwcia\u0142a IgM i IgA, nast\u0119pnie IgG. \u015awie\u017ce zara\u017cenie potwierdza wyst\u0105pienie tzw. serokonwersji, czyli obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 u osoby, kt\u00f3ra ich nie mia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n W przypadku toksoplazmozy wrodzonej u noworodk\u00f3w mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 przeciwcia\u0142a IgG, IgM i\/lub IgA, ale cz\u0119sto stwierdza si\u0119 jedynie przeciwcia\u0142a IgG. Wa\u017cne jest, aby por\u00f3wna\u0107 ich miana z mianem przeciwcia\u0142 IgG u matki. Konieczne jest powtarzanie bada\u0144, w celu okre\u015blenia dynamiki ilo\u015bci przeciwcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Czasami lekarz specjalista chor\u00f3b zaka\u017anych mo\u017ce zaleci\u0107 badanie metod\u0105 PCR, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy do wykrywania materia\u0142u genetycznego pierwotniaka Toxoplasma gondii. Metod\u0105 PCR wykonuje si\u0119 badanie p\u0142ynu owodniowego pobranego w czasie amniopunkcji (w przypadku rozpoznania \u015bwie\u017cego zara\u017cenia kobiety ci\u0119\u017carnej), p\u0142ynu m\u00f3zgowo-rdzeniowego (zapalenie m\u00f3zgu) lub p\u0142ynu z komory przedniej oka (potwierdzenie toksoplazmozy ocznej w przypadku naczyni\u00f3wki oka).<\/p>\n\n\n\n Profilaktyka toksoplazmozy ma na celu nie jedzenie surowego mi\u0119sa oraz niemytych owoc\u00f3w i warzyw. Gdy dotykamy surowego mi\u0119sa, musimy potem dok\u0142adnie umy\u0107 r\u0119ce, n\u00f3\u017c i desk\u0119 do krojenia. Do prac w ogrodzie, kt\u00f3rego ziemia mo\u017ce by\u0107 zanieczyszczona kocimi odchodami oraz do sprz\u0105tania kocich kuwet nale\u017cy natomiast zak\u0142ada\u0107 jednorazowe r\u0119kawiczki.<\/p>\n\n\n\n Ca\u0142kowite wyleczenie toksoplazmozy nie jest mo\u017cliwe. Przepisywane przez specjalist\u00f3w leki neutralizuj\u0105 r\u00f3\u017cne formy pierwotniaka w pocz\u0105tkowej fazie zara\u017cenia nabytego, a tak\u017ce w przypadku toksoplazmozy wrodzonej i choroby reaktywowanej u pacjent\u00f3w z niedoborem odporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W leczeniu toksoplazmozy <\/strong>stosuje si\u0119 kilka lek\u00f3w: pirymetamin\u0119 z sulfasalazyn\u0105, pirymetamin\u0119 z sulfadoksyn\u0105, kotrimoksazol, spiramycyn\u0119, klindamycyn\u0119, azytromycyn\u0119 oraz atowakwon.<\/p>\n\n\n\n Zara\u017cenie toksoplazmoz\u0105, kt\u00f3re przebiega bezobjawowo zwykle nie wymaga leczenia, za wyj\u0105tkiem \u015bwie\u017cego zara\u017cenia w czasie ci\u0105\u017cy, poniewa\u017c toksoplazmoza w ci\u0105\u017cy wymaga odpowiedniej profilaktyki, aby nie dosz\u0142o do zaka\u017cenia p\u0142odu. Natomiast u noworodk\u00f3w i dzieci z potwierdzonym zara\u017ceniem wrodzonym stosuje si\u0119 leczenie, nawet gdy nie wyst\u0119puj\u0105 objawy.<\/p>\n\n\n\n Leczenie toksoplazmozy <\/strong>zazwyczaj prowadzone jest przez specjalist\u0119 chor\u00f3b zaka\u017anych, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracuje z okulist\u0105 w przypadku toksoplazmozy ocznej lub z pediatr\u0105, neurologiem, psychologiem, logoped\u0105 czy rehabilitantem, gdy ma do czynienia z toksoplazmoz\u0105 wrodzon\u0105.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n
Objawy toksoplazmozy. Toksoplazmoza wrodzona i toksoplazmoza nabyta<\/h2>\n\n\n\n
Toksoplazmoza w\u0119z\u0142owa. Objawem m.in zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego<\/h3>\n\n\n\n
Toksoplazmoza wrodzona<\/h3>\n\n\n\n
Toksoplazmoza w ci\u0105\u017cy<\/h3>\n\n\n\n
Toksoplazmoza oczna<\/h3>\n\n\n\n
Toksoplazmoza – diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n
Profilaktyka toksoplazmozy<\/h2>\n\n\n\n
Leczenie toksoplazmozy<\/h2>\n\n\n\n