{"id":20546,"date":"2024-06-13T20:08:40","date_gmt":"2024-06-13T18:08:40","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=20546"},"modified":"2024-07-30T19:58:49","modified_gmt":"2024-07-30T17:58:49","slug":"czym-jest-kortyzol-i-jakie-pelni-funkcje-w-organizmie","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czym-jest-kortyzol-i-jakie-pelni-funkcje-w-organizmie\/","title":{"rendered":"Czym jest kortyzol i jakie pe\u0142ni funkcje w organizmie?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"kort\">Hormon stresu &#8211; co to jest kortyzol?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kortyzol, cz\u0119sto nazywany hormonem stresu (razem z adrenalin\u0105), to naturalny hormon steroidowy wytwarzany w korze nadnerczy. Wydzielany jest on pod wp\u0142ywem stresu i niejako chroni organizm przed negatywnymi skutkami powsta\u0142ego zagro\u017cenia. Pozostawanie w stanie przewlek\u0142ego stresu wywo\u0142uje <strong>nadmiar kortyzolu we krwi<\/strong>, a w dalszej perspektywie do powa\u017cnych konsekwencji zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wydzielanie kortyzolu<\/strong> w czasie stresu jest z\u0142o\u017conym procesem, kt\u00f3ry obejmuje wiele narz\u0105d\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w w organizmie. Dzieje si\u0119 to za pomoc\u0105 tzw. osi podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercza (HPA). Poziom kortyzolu jest regulowany przez kortykotroponin\u0119 (ACTH) wydzielan\u0105 przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"poco\">Po co cz\u0142owiekowi kortyzol?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kortyzol pe\u0142ni szereg istotnych funkcji w organizmie:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Reakcja na stres &#8211; <\/strong>pomaga organizmowi przystosowa\u0107 si\u0119 do stresuj\u0105cych sytuacji, zwi\u0119kszaj\u0105c <strong>poziom glukozy<\/strong> we krwi, co zapewnia energi\u0119 do dzia\u0142ania. Chwilowe <strong>zwi\u0119kszenie poziomu kortyzolu <\/strong>wspomaga dzia\u0142anie uk\u0142adu odporno\u015bciowego, t\u0142umi\u0105c stany zapalne i mobilizuj\u0105c bia\u0142e krwinki do walki z infekcjami. Wp\u0142ywa na nastr\u00f3j i koncentracj\u0119, podnosz\u0105c czujno\u015b\u0107 i pobudzaj\u0105c m\u00f3zg.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne funkcje:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Reguluje metabolizm w\u0119glowodan\u00f3w, bia\u0142ek i t\u0142uszcz\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Utrzymuje r\u00f3wnowag\u0119 elektrolitow\u0105 organizmu.<\/li>\n\n\n\n<li>Wp\u0142ywa na ci\u015bnienie krwi i prac\u0119 serca.<\/li>\n\n\n\n<li>Pomaga w kontrolowaniu rytmu dobowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Poziom kortyzolu w organizmie ulega naturalnym wahaniom w ci\u0105gu dnia, b\u0119d\u0105c najwy\u017cszy rano i stopniowo obni\u017caj\u0105c si\u0119 w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\" id=\"pra\">Prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi &#8211; kiedy warto wykona\u0107 oznaczenia st\u0119\u017cenia kortyzolu?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Poziom kortyzolu we krwi <\/strong>naturalnie ulega wahaniom, b\u0119d\u0105c wy\u017cszy rano a ni\u017cszy wieczorem. Lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 <strong>badanie kortyzolu we krwi<\/strong> w sytuacjach, kiedy wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne nieswoiste objawy takie jak przewlek\u0142e zm\u0119czenie,<strong> zaburzenia nastroju<\/strong>, tycie, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, podwy\u017cszony poziom cukru we krwi, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, nadmierna potliwo\u015b\u0107 i cz\u0119ste problemy trawienne. Badanie poziomu kortyzolu wykonuje si\u0119 z krwi lub moczu &#8211; <strong>oznaczenie poziomu wolnego kortyzolu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\"><strong>Normy kortyzolu we krwi wygl\u0105daj\u0105 nast\u0119puj\u0105co:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Rano (godziny poranne):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Typowa pr\u00f3bka: 5-25 \u00b5g\/dl (138-690 nmol\/L).<\/li>\n\n\n\n<li>W p\u00f3\u017aniejszych godzinach porannych: 4-20 \u00b5g\/dl (110-552 nmol\/L).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>W nocy (oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>0-5 \u00b5g\/dl (0-138 nmol\/L).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Podwy\u017cszony poziom kortyzolu objawia si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>oty\u0142o\u015bci\u0105 &#8211; nagromadzenie <strong>tkanki t\u0142uszczowej<\/strong> na twarzy szyi i ramionach,<\/li>\n\n\n\n<li>cienka, sina sk\u00f3ra;<\/li>\n\n\n\n<li>os\u0142abienie mi\u0119\u015bni;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0142atwo pojawiaj\u0105ce si\u0119 siniaki;<\/li>\n\n\n\n<li>wysokie ci\u015bnienie krwi;<\/li>\n\n\n\n<li>cukrzyca;<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia nastroju.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w wynikaj\u0105cych z nadmiaru kortyzolu we krwi nazywa si\u0119 zespo\u0142em Cushinga. D\u0142ugotrwale podniesiony <strong>poziom kortyzolu<\/strong> we krwi skutkuje pojawieniem si\u0119 chor\u00f3b cywilizacyjnych, np. problem\u00f3w sercowo-naczyniowych. Z tego powodu<strong> obni\u017cenie poziomu kortyzolu <\/strong>we krwi jest niezwykle istotne, wymaga jednak zmiany trybu \u017cycia, g\u0142\u00f3wnie poprzez unikanie stresu, opanowanie technik relaksacyjnych czy uprawianie sportu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"zDbZDH3pok\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czy-zapalenie-gardla-jest-zarazliwe\/\">Czy&nbsp;zapalenie gard\u0142a jest zara\u017aliwe?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Czy&nbsp;zapalenie gard\u0142a jest zara\u017aliwe?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czy-zapalenie-gardla-jest-zarazliwe\/embed\/#?secret=N3ZXMA04uW#?secret=zDbZDH3pok\" data-secret=\"zDbZDH3pok\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"d3sJKEGJs1\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-kortyzol-wplywa-na-nasze-zdrowie\/\">Jak kortyzol wp\u0142ywa na&nbsp;nasze zdrowie?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Jak kortyzol wp\u0142ywa na&nbsp;nasze zdrowie?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-kortyzol-wplywa-na-nasze-zdrowie\/embed\/#?secret=1d7OkO2T9Q#?secret=d3sJKEGJs1\" data-secret=\"d3sJKEGJs1\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"4YyQYpwN9s\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jakie-sa-skutki-dlugotrwalego-podwyzszenia-poziomu-kortyzolu-we-krwi\/\">Jakie s\u0105&nbsp;skutki d\u0142ugotrwa\u0142ego podwy\u017cszenia poziomu kortyzolu we&nbsp;krwi?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Jakie s\u0105&nbsp;skutki d\u0142ugotrwa\u0142ego podwy\u017cszenia poziomu kortyzolu we&nbsp;krwi?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jakie-sa-skutki-dlugotrwalego-podwyzszenia-poziomu-kortyzolu-we-krwi\/embed\/#?secret=mGqheVnU93#?secret=4YyQYpwN9s\" data-secret=\"4YyQYpwN9s\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"template":"","tags":[6468,6470,6460,6462,6458,5446,6466,6464],"guide_category":[6457],"class_list":["post-20546","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-badanie-kortyzolu","tag-glikokortykostreoidy","tag-hormon-stresu","tag-kora-nadnerczy","tag-kortyzol","tag-przewlekly-stres","tag-stezenie-kortyzolu","tag-wplyw-stresu-na-zdrowie","guide_category-kortyzol"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":20546},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/20546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=20546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=20546"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=20546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}