{"id":24324,"date":"2025-12-08T14:49:10","date_gmt":"2025-12-08T13:49:10","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=24324"},"modified":"2025-11-27T14:51:11","modified_gmt":"2025-11-27T13:51:11","slug":"jak-czesto-robic-cytologie-wytyczne-nfz-i-lekarzy-ktore-musisz-znac","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-czesto-robic-cytologie-wytyczne-nfz-i-lekarzy-ktore-musisz-znac\/","title":{"rendered":"Jak cz\u0119sto robi\u0107 cytologi\u0119? Wytyczne NFZ i lekarzy, kt\u00f3re musisz zna\u0107"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Wst\u0119p do profilaktyki raka szyjki macicy<\/h3>\n\n\n\n<p>Cytologia to podstawowe i skuteczne badanie w profilaktyce raka szyjki macicy. Regularne wykonywanie tego testu pozwala wykry\u0107 niepokoj\u0105ce zmiany ju\u017c we wczesnym stadium, co znacznie zwi\u0119ksza szanse na wyleczenie. Regularna cytologia umo\u017cliwia wykrycie zmian przedrakowych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 skutecznie leczone, je\u015bli zostan\u0105 wykryte odpowiednio wcze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Program profilaktyczny finansowany przez NFZ umo\u017cliwia dost\u0119p do bada\u0144 ka\u017cdej kobiecie w okre\u015blonym wieku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Rodzaje bada\u0144 cytologicznych<\/h3>\n\n\n\n<p>W Polsce dost\u0119pne s\u0105 dwa typy bada\u0144 cytologicznych:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Cytologia klasyczna<\/strong> \u2013 ta\u0144sza, powszechnie stosowana metoda tradycyjnej cytologii. Materia\u0142 do badania pobierany jest pomoc\u0105 szczoteczki, a nast\u0119pnie nanoszony na szkie\u0142ko laboratoryjne, co umo\u017cliwia ocen\u0119 mikroskopow\u0105 preparatu. Ocena mikroskopowa pozwala na dok\u0142adne wykrycie zmian w kom\u00f3rkach.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cytologia na pod\u0142o\u017cu p\u0142ynnym (LBC)<\/strong> \u2013 nowocze\u015bniejsza metoda, znana r\u00f3wnie\u017c jako cytologia p\u0142ynna lub cytologia lbc. Zapewnia lepsz\u0105 jako\u015b\u0107 obrazu i wi\u0119ksz\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 wynik\u00f3w w por\u00f3wnaniu do tradycyjnej cytologii. Pozwala tak\u017ce na wykonanie dodatkowych test\u00f3w z jednej pr\u00f3bki (np. HPV).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Obie metody wykrywaj\u0105 zmiany nowotworowe i przednowotworowe, a wyb\u00f3r zale\u017cy cz\u0119sto od wskaza\u0144 <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/lekarz-nfz-wroclaw-gdzie-zapisac-sie-do-lekarza-rodzinnego-we-wroclawiu\/\">lekarza<\/a> lub dost\u0119pno\u015bci \u015bwiadcze\u0144 w danej plac\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Czynniki ryzyka raka szyjki macicy<\/h3>\n\n\n\n<p>Do najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w ryzyka nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zw\u0142aszcza onkogennymi typami \u2013 jest to najwa\u017cniejszy czynnik ryzyka rozwoju raka szyjki macicy,<\/li>\n\n\n\n<li>Palenie papieros\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>Wczesne rozpocz\u0119cie wsp\u00f3\u0142\u017cycia i liczni partnerzy seksualni,<\/li>\n\n\n\n<li>Obni\u017cona odporno\u015b\u0107 (ryzyko wzrasta zw\u0142aszcza, je\u015bli przyjmujesz leki immunosupresyjne),<\/li>\n\n\n\n<li>Przebyta choroba szyjki macicy lub nieprawid\u0142owe wyniki wcze\u015bniejszych cytologii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Kobiety nara\u017cone na wy\u017csze ryzyko powinny cz\u0119\u015bciej kontrolowa\u0107 stan zdrowia i wykonywa\u0107 badania zgodnie z indywidualnym harmonogramem ustalonym z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Jak cz\u0119sto robi\u0107 cytologi\u0119? Wytyczne NFZ i ekspert\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"h4 h4--content-tag wp-block-heading\">Program profilaktyczny NFZ:<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Dla kobiet w wieku <strong>25\u201359 lat<\/strong> \u2013 cytologia <strong>co 3 lata<\/strong>, refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.<\/li>\n\n\n\n<li>Je\u015bli u pacjentki stwierdzono infekcj\u0119 HPV lub nieprawid\u0142owo\u015bci w poprzednim badaniu \u2013 cytologi\u0119 nale\u017cy powtarza\u0107 <strong>co 12 miesi\u0119cy<\/strong> lub cz\u0119\u015bciej wed\u0142ug zalece\u0144 lekarza.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"h4 h4--content-tag wp-block-heading\">Rekomendacje ekspert\u00f3w:<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Cytologi\u0119 warto rozpocz\u0105\u0107 <strong>po rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142\u017cycia<\/strong> lub <strong>najp\u00f3\u017aniej do 25. roku \u017cycia<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Po 65. roku \u017cycia, przy kilku prawid\u0142owych wynikach i braku czynnik\u00f3w ryzyka, lekarz mo\u017ce odst\u0105pi\u0107 od dalszych bada\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Testy wspomagaj\u0105ce \u2013 HPV HR<\/h3>\n\n\n\n<p>Test na HPV HR (wysokoonkogenne typy wirusa) jest skutecznym narz\u0119dziem w diagnostyce raka szyjki macicy. Badania dowodz\u0105, \u017ce test HPV HR pozwala wykry\u0107 zmiany na bardzo wczesnym etapie rozwoju choroby, co umo\u017cliwia skuteczniejsze leczenie i zapobieganie powa\u017cniejszym powik\u0142aniom. Mo\u017ce by\u0107 wykonywany r\u00f3wnolegle z cytologi\u0105. Obowi\u0105zuje w wielu krajach jako g\u0142\u00f3wny <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/badanie-przesiewowe-co-jest-i-po-co-sie-je-wykonuje\/\">test przesiewowy<\/a>. W Polsce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Refundowany przez NFZ <strong>dla kobiet po 30. roku \u017cycia<\/strong>, co <strong>5 lat<\/strong>, o ile wynik cytologii jest prawid\u0142owy.<\/li>\n\n\n\n<li>W przypadku dodatniego testu HPV konieczna mo\u017ce by\u0107 <strong>kolposkopia<\/strong> lub dalsze monitorowanie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W przypadku nieprawid\u0142owych wynik\u00f3w testu HPV lub cytologii, konieczne mo\u017ce by\u0107 wykonanie <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/na-czym-polegaja-badania-histopatologiczne-i-po-co-sie-je-wykonuje\/\">badania histopatologicznego<\/a> w celu potwierdzenia diagnozy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Przygotowanie do badania cytologicznego<\/h3>\n\n\n\n<p>Aby wynik by\u0142 miarodajny:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Unikaj wsp\u00f3\u0142\u017cycia, tampon\u00f3w, lek\u00f3w dopochwowych na 48h przed badaniem,<\/li>\n\n\n\n<li>Nie wykonuj irygacji pochwy,<\/li>\n\n\n\n<li>Badanie najlepiej przeprowadzi\u0107 <strong>mi\u0119dzy 10. a 20. dniem cyklu<\/strong> (czyli kilka dni po miesi\u0105czce).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Cytologia w ci\u0105\u017cy<\/h3>\n\n\n\n<p>Cytologia w ci\u0105\u017cy to niezwykle wa\u017cny element profilaktyki raka szyjki macicy, kt\u00f3ry pozwala na wczesne wykrycie zmian nowotworowych lub przednowotworowych. Je\u015bli kobieta nie wykonywa\u0142a badania cytologicznego w ci\u0105gu ostatnich trzech lat, powinna zg\u0142osi\u0107 si\u0119 na pobranie wymazu ju\u017c na pocz\u0105tku ci\u0105\u017cy \u2013 najlepiej podczas pierwszej wizyty u <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/kiedy-nalezy-udac-sie-do-ginekologa\/\">ginekologa<\/a>. Regularne wykonywanie cytologii w tym okresie jest szczeg\u00f3lnie istotne, poniewa\u017c ci\u0105\u017ca nie chroni przed rozwojem raka szyjki macicy, a wczesne wykrycie zmian daje szans\u0119 na skuteczne leczenie i ochron\u0119 zdrowia matki oraz dziecka.<\/p>\n\n\n\n<p>Badanie cytologiczne w ci\u0105\u017cy jest bezpieczne zar\u00f3wno dla kobiety, jak i dla p\u0142odu. Lekarz <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/kataloglekarzy\/specjalizacja\/ginekolog\">ginekolog<\/a> pobiera wymaz z szyjki macicy, najcz\u0119\u015bciej po zako\u0144czeniu krwawienia miesi\u0105czkowego, aby wynik by\u0142 jak najbardziej wiarygodny. W przypadku nieprawid\u0142owego wyniku cytologii, specjalista mo\u017ce skierowa\u0107 pacjentk\u0119 na dalsz\u0105 diagnostyk\u0119, tak\u0105 jak <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/kolposkopia-poradnik-dla-kobiet-przyczyny-przebieg-i-wyniki-badania\/\">badanie kolposkopowe<\/a> lub \u2013 w uzasadnionych przypadkach \u2013 biopsj\u0119. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest szybkie rozpoznanie i wdro\u017cenie odpowiedniego leczenia, zanim rak szyjki macicy rozwinie si\u0119 w zaawansowanym stadium.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 rozwoju raka szyjki macicy. Dlatego w ci\u0105\u017cy, zw\u0142aszcza przy podejrzeniu infekcji HPV, lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 wykonanie testu HPV HR, kt\u00f3ry wykrywa obecno\u015b\u0107 typ\u00f3w wirusa o wysokim ryzyku onkogennym. Wczesne wykrycie obecno\u015bci wirusa pozwala na \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0119 i szybkie reagowanie w przypadku pojawienia si\u0119 niepokoj\u0105cych zmian.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na regularne badania cytologiczne powinny zwr\u00f3ci\u0107 kobiety w ci\u0105\u017cy, kt\u00f3re przyjmuj\u0105 leki immunosupresyjne lub s\u0105 zaka\u017cone wirusem HIV. Obni\u017cona odporno\u015b\u0107 zwi\u0119ksza ryzyko rozwoju zmian nowotworowych szyjki macicy, dlatego w takich przypadkach lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 cz\u0119stsze kontrole i badania profilaktyczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, cytologia w ci\u0105\u017cy to nie tylko element rutynowej opieki, ale przede wszystkim skuteczna metoda wczesnego wykrycia zmian, kt\u00f3re mog\u0105 zagra\u017ca\u0107 zdrowiu kobiety i jej dziecka. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce profilaktyka raka szyjki macicy zaczyna si\u0119 od regularnych bada\u0144 i \u015bwiadomego dbania o swoje zdrowie \u2013 tak\u017ce w czasie oczekiwania na dziecko.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Interpretacja wynik\u00f3w cytologii<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"h4 h4--content-tag wp-block-heading\">Wynik prawid\u0142owy (NILM):<\/h4>\n\n\n\n<p>Brak niepokoj\u0105cych zmian \u2013 kolejne badanie zgodnie z harmonogramem (za 3 lata).<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"h4 h4--content-tag wp-block-heading\">Wynik nieprawid\u0142owy:<\/h4>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce obejmowa\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jaki-wynik-cytologii-jest-niepokojacy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>ASC-US<\/strong><\/a> \u2013 kom\u00f3rki o nieokre\u015blonym znaczeniu,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>LSIL<\/strong> \u2013 \u0142agodne zmiany \u015br\u00f3dnab\u0142onkowe,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>HSIL<\/strong> \u2013 zmiany o wysokim ryzyku progresji,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>AGC<\/strong> \u2013 nieprawid\u0142owe kom\u00f3rki gruczo\u0142owe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od wyniku, lekarz mo\u017ce zleci\u0107 powt\u00f3rn\u0105 cytologi\u0119, test HPV, kolposkopi\u0119 lub biopsj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Cytologia a refundacja NFZ<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Badania w ramach <strong>programu profilaktyki<\/strong> s\u0105 bezp\u0142atne, realizowane w ramach \u015bwiadcze\u0144 opieki zdrowotnej w plac\u00f3wkach posiadaj\u0105cych umow\u0119 z NFZ. Nadz\u00f3r nad jako\u015bci\u0105 i certyfikacj\u0105 bada\u0144 cytologicznych sprawuje Narodowy Instytut Onkologii, b\u0119d\u0105cy pa\u0144stwowym instytutem badawczym.<\/li>\n\n\n\n<li>Warto zg\u0142asza\u0107 si\u0119 na wezwania z przychodni i aktywnie korzysta\u0107 z bada\u0144 profilaktycznych. Pacjentki po zako\u0144czeniu leczenia nowotworu szyjki macicy mog\u0105 ponownie zosta\u0107 obj\u0119te badaniami cytologicznymi w ramach programu profilaktycznego.<\/li>\n\n\n\n<li>Mo\u017cna tak\u017ce wykona\u0107 cytologi\u0119 prywatnie \u2013 koszt badania wynosi zazwyczaj od 50 do 150 z\u0142, w zale\u017cno\u015bci od typu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Rola edukacji i \u015bwiadomo\u015bci<\/h3>\n\n\n\n<p>W Polsce wci\u0105\u017c zbyt ma\u0142o kobiet regularnie wykonuje cytologi\u0119 \u2013 mimo dost\u0119pno\u015bci bezp\u0142atnych bada\u0144. Regularne badania cytologiczne zmniejszaj\u0105 ryzyko zachorowania na raka szyjki i pozwalaj\u0105 wykry\u0107 zmiany nowotworowe szyjki macicy na wczesnym etapie. Cytologia to bezpieczne badanie kom\u00f3rek, kt\u00f3re umo\u017cliwia wykrycie stan\u00f3w przednowotworowych i raka szyjki macicy zanim pojawi\u0105 si\u0119 objawy. Po zako\u0144czeniu kontroli onkologicznej pacjentki mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do regularnych bada\u0144 profilaktycznych w ramach kontroli onkologicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowe jest:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Upowszechnianie wiedzy na temat raka szyjki macicy,<\/li>\n\n\n\n<li>Edukacja w zakresie szczepie\u0144 przeciwko HPV (zalecane przed rozpocz\u0119ciem wsp\u00f3\u0142\u017cycia),<\/li>\n\n\n\n<li>Promowanie regularnych bada\u0144 i rozm\u00f3w z lekarzem ginekologiem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n<p>Cytologia to szybkie, bezpieczne i niezwykle wa\u017cne badanie, kt\u00f3re mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie. Dzi\u0119ki programowi NFZ kobiety maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezp\u0142atnego monitorowania swojego zdrowia. Warto z tej mo\u017cliwo\u015bci korzysta\u0107 regularnie i zgodnie z zaleceniami, zw\u0142aszcza je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 czynniki ryzyka. Pami\u0119taj: profilaktyka to najlepsza forma ochrony.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":0,"template":"","tags":[],"guide_category":[6792],"class_list":["post-24324","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","guide_category-zdrowie-intymne"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":24324},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/24324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/34"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=24324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=24324"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=24324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}