{"id":24326,"date":"2025-12-08T17:52:00","date_gmt":"2025-12-08T16:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=24326"},"modified":"2025-11-27T14:54:26","modified_gmt":"2025-11-27T13:54:26","slug":"profilaktyka-i-badania-raka-szyjki-macicy-co-warto-wiedziec","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/profilaktyka-i-badania-raka-szyjki-macicy-co-warto-wiedziec\/","title":{"rendered":"Profilaktyka i badania raka szyjki macicy &#8211; co warto wiedzie\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Dlaczego profilaktyka jest tak wa\u017cna?<\/h3>\n\n\n\n<p>Rak szyjki macicy to jeden z najcz\u0119stszych nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych u kobiet, jednak jego rozw\u00f3j mo\u017cna skutecznie zahamowa\u0107 dzi\u0119ki wczesnej diagnozie i odpowiednim dzia\u0142aniom profilaktycznym. Najskuteczniejszymi metodami zapobiegania s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>regularne badania cytologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li>testy HPV HR,<\/li>\n\n\n\n<li>szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce szczepienia obowi\u0105zkowe odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w profilaktyce wielu gro\u017anych chor\u00f3b zaka\u017anych, takich jak <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krztusiec\/\">krztusiec<\/a>, polio, <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tezec\/\">t\u0119\u017cec<\/a>, b\u0142onica czy wzw (wirusowe <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zapalenie-watroby\/\">zapalenie w\u0105troby<\/a>). Szczepienia obowi\u0105zkowe s\u0105 realizowane ju\u017c od wieku niemowl\u0119cego i maj\u0105 na celu ochron\u0119 dziecka oraz niemowl\u0105t przed powa\u017cnymi chorobami, zmniejszenie zapadalno\u015bci i ryzyka powik\u0142a\u0144. Dzi\u0119ki nim mo\u017cliwa jest skuteczna ochrona zdrowia publicznego i ograniczenie rozprzestrzeniania si\u0119 chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Na czym polega program profilaktyki raka szyjki macicy?<\/h3>\n\n\n\n<p>Program realizowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia obejmuje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>cytologi\u0119<\/strong> \u2013 raz na 3 lata dla kobiet w wieku 25\u201364 lat,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>test HPV HR<\/strong> \u2013 dodatkowo dla kobiet powy\u017cej 30. roku \u017cycia,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>szczepienia ochronne przeciw HPV<\/strong> \u2013 dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy w ramach kalendarza szczepie\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Program profilaktyki raka szyjki macicy realizuje program Narodowy Fundusz Zdrowia we wsp\u00f3\u0142pracy z wybranymi poradniami POZ, poradniami po\u0142o\u017cniczo oraz ka\u017cd\u0105 poradni\u0105 po\u0142o\u017cniczo ginekologiczn\u0105, kt\u00f3re maj\u0105 podpisan\u0105 umow\u0119 z NFZ. \u015awiadczenia po\u0142o\u017cnej <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jakie-badania-mozna-wykonac-ze-skierowaniem-od-internisty\/\">POZ oraz badania<\/a> mo\u017cna wykona\u0107 w ramach NFZ w poradni, a tak\u017ce w pa\u0144stwowym instytucie badawczym. Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bada\u0144 profilaktycznych, czyli cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wykonywania cytologii lub testu HPV, jest okre\u015blona w programie i zale\u017cy od wieku oraz wynik\u00f3w wcze\u015bniejszych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Z bada\u0144 mo\u017cna skorzysta\u0107 bez skierowania, a \u015bwiadczenia s\u0105 <strong>ca\u0142kowicie bezp\u0142atne<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Szczepienia przeciwko HPV \u2013 kto powinien je przyj\u0105\u0107?<\/h3>\n\n\n\n<p>Szczepionka przeciw wirusowi HPV jest najskuteczniejsza <strong>przed rozpocz\u0119ciem aktywno\u015bci seksualnej<\/strong>. Obecnie w Polsce szczepienie jest:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>zalecane dziewcz\u0119tom i ch\u0142opcom w wieku 12\u201313 lat<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>bezp\u0142atne w ramach kalendarza szczepie\u0144 obowi\u0105zkowych<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li>skuteczne w zapobieganiu nowotworom szyjki macicy, odbytu, gard\u0142a i narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce szczepienia przeciwko HPV zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do szczepie\u0144 obowi\u0105zkowych, co oznacza, \u017ce s\u0105 obowi\u0105zkowe dla dzieci i niemowl\u0105t w okre\u015blonym wieku. Szczepienia obowi\u0105zkowe stanowi\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 programu ochrony zdrowia i maj\u0105 na celu ochron\u0119 dziecka przed zaka\u017ceniami wirusem HPV. Dzi\u0119ki nim znacz\u0105co zmniejsza si\u0119 ryzyko rozwoju powa\u017cnych schorze\u0144, objaw\u00f3w klinicznych, zapalenia oraz gro\u017anych powik\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z zaka\u017ceniem HPV.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczepionk\u0119 mo\u017cna tak\u017ce poda\u0107 osobom doros\u0142ym, cho\u0107 w\u00f3wczas mo\u017ce by\u0107 odp\u0142atna.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Kalendarz szczepie\u0144 przeciwko HPV \u2013 kiedy najlepiej si\u0119 zaszczepi\u0107?<\/h3>\n\n\n\n<p>Szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowi\u0105 kluczowy element profilaktyki raka szyjki macicy. Kalendarz szczepie\u0144 zosta\u0142 opracowany tak, aby zapewni\u0107 maksymaln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 ochrony \u2013 najlepiej rozpocz\u0105\u0107 szczepienia jeszcze przed rozpocz\u0119ciem aktywno\u015bci seksualnej, zgodnie z zaleceniami lekarza. W ramach programu szczepie\u0144, szczepionki przeciwko HPV podaje si\u0119 zazwyczaj w dw\u00f3ch lub trzech dawkach, w zale\u017cno\u015bci od wieku osoby szczepionej oraz rodzaju preparatu.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce szczepienia przeciwko HPV nie tylko chroni\u0105 przed rakiem szyjki macicy, ale tak\u017ce przed innymi nowotworami wywo\u0142ywanymi przez ten wirus. Jednak nawet po wykonaniu szczepienia, niezb\u0119dne jest regularne badanie cytologiczne, kt\u00f3re pozwala wykry\u0107 ewentualne zmiany na szyjce macicy na wczesnym etapie. W przypadku nieprawid\u0142owego wyniku testu lub podejrzenia zmian, lekarz mo\u017ce zleci\u0107 dalsz\u0105 diagnostyk\u0119, tak\u0105 jak <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/kolposkopia-poradnik-dla-kobiet-przyczyny-przebieg-i-wyniki-badania\/\">badanie kolposkopowe<\/a> czy pobranie wycinka do badania histopatologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczepienia przeciwko HPV, realizowane w ramach programu i zgodnie z kalendarzem szczepie\u0144, s\u0105 wa\u017cnym wsparciem w walce z rakiem szyjki macicy, ale nie zast\u0119puj\u0105 regularnych bada\u0144 profilaktycznych. Dlatego ka\u017cda kobieta powinna dba\u0107 o swoje zdrowie, stosowa\u0107 si\u0119 do zalece\u0144 lekarza i pami\u0119ta\u0107 o systematycznym wykonywaniu bada\u0144 cytologicznych oraz zg\u0142asza\u0107 si\u0119 na dalsz\u0105 diagnostyk\u0119 w razie potrzeby. To najlepszy spos\u00f3b, by skutecznie chroni\u0107 si\u0119 przed rozwojem raka szyjki macicy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Badania cytologiczne \u2013 jak cz\u0119sto i dla kogo?<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Co 3 lata<\/strong> \u2013 standardowa cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bada\u0144 dla kobiet 25\u201364 lat z prawid\u0142owym wynikiem.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Co 12 miesi\u0119cy<\/strong> \u2013 u kobiet z nieprawid\u0142owym wynikiem cytologii, obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105, zaka\u017ceniem wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) lub po leczeniu zmian szyjki macicy.<\/li>\n\n\n\n<li>Cytologi\u0119 mo\u017cna wykona\u0107 metod\u0105 klasyczn\u0105 lub jako cytologia p\u0142ynna (LBC). Obie s\u0105 refundowane przez NFZ.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W uzasadnionych przypadkach konieczne jest ponowne badanie profilaktyczne, a cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bada\u0144 mo\u017ce by\u0107 zwi\u0119kszona. Badania pobiera si\u0119 poprzez wymazu z szyjki macicy, a materia\u0142 z samego pobrania mo\u017ce by\u0107 wykorzystany do badania molekularnego, cytologii p\u0142ynnej oraz testu HPV HR. W przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR nie trzeba ponownie pobiera\u0107 wymazu, poniewa\u017c materia\u0142 mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty do kolejnych analiz, a wyniki test\u00f3w decyduj\u0105 o dalszym post\u0119powaniu diagnostycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Testy molekularne wykrywaj\u0105 DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego, co pozwala na wczesne wykrycie zmian o charakterze dysplastycznym. W przypadku nieprawid\u0142owych wynik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 konieczne pobraniem wycinka do badania histopatologicznego, a dalsze leczenie lub leczenie specjalistyczne zale\u017cy od charakteru wykrytych zmian.<\/p>\n\n\n\n<p>W przebiegu zaawansowanych zmian mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy takie jak powi\u0119kszeniem w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych czy <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/obrzek-przyczyny-objawy-leczenie\/\">obrz\u0119k<\/a>, co wymaga szczeg\u00f3lnej uwagi i dalszej diagnostyki.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Test HPV HR \u2013 dlaczego jest wa\u017cny?<\/h3>\n\n\n\n<p>Test wykrywa obecno\u015b\u0107 <strong>wysokoonkogennych typ\u00f3w wirusa HPV<\/strong>, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do raka szyjki macicy. Wskazania do jego wykonania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dodatni wynik cytologii (np. ASC-US, LSIL, HSIL),<\/li>\n\n\n\n<li>profilaktycznie, u kobiet powy\u017cej 30. roku \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Test HPV HR to badanie molekularne, kt\u00f3re wykrywa DNA i RNA wirusa brodawczaka ludzkiego. Badania pobiera si\u0119 poprzez wymazu z szyjki macicy, a materia\u0142 z samego pobrania mo\u017ce by\u0107 wykorzystany do r\u00f3\u017cnych test\u00f3w, dzi\u0119ki czemu nie trzeba ponownie pobiera\u0107 wymazu. Wynik testu HPV HR oraz wyniki test\u00f3w molekularnych decyduj\u0105 o dalszym post\u0119powaniu diagnostycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Test jest <strong>refundowany przez NFZ<\/strong> w okre\u015blonych przypadkach i mo\u017ce by\u0107 wykonywany r\u00f3wnolegle z cytologi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Kolposkopia \u2013 kolejne ogniwo diagnostyki<\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jaki-wynik-cytologii-jest-niepokojacy\/\">wyniki cytologii<\/a> lub testu HPV s\u0105 nieprawid\u0142owe, lekarz mo\u017ce skierowa\u0107 na <strong>kolposkopi\u0119<\/strong> \u2013 specjalistyczne badanie z u\u017cyciem mikroskopu, pozwalaj\u0105ce dok\u0142adnie obejrze\u0107 szyjk\u0119 macicy i oceni\u0107, czy konieczna jest biopsja. W przypadku wykrycia zmian o charakterze dysplastycznym, konieczne mo\u017ce by\u0107 pobraniem wycinka do dalszej diagnostyki histopatologicznej. Szybkie rozpoznanie umo\u017cliwia skuteczne leczenie, a w razie potrzeby pacjentka kierowana jest na leczenie specjalistyczne. Badanie jest:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>bezbolesne i nieinwazyjne,<\/li>\n\n\n\n<li>mo\u017cliwe do wykonania r\u00f3wnie\u017c w ci\u0105\u017cy,<\/li>\n\n\n\n<li>kluczowe w diagnostyce zmian przednowotworowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W zaawansowanych przypadkach mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 objawy, takie jak powi\u0119kszeniem w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych czy obrz\u0119k w okolicy narz\u0105d\u00f3w rodnych, co wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Rola lekarza i po\u0142o\u017cnej POZ<\/h3>\n\n\n\n<p>W programie profilaktyki wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa zar\u00f3wno <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/lekarz-rodzinny\/\">lekarz rodzinny<\/a>, jak i po\u0142o\u017cna POZ. To oni:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>informuj\u0105 pacjentki o dost\u0119pnych badaniach,<\/li>\n\n\n\n<li>wykonuj\u0105 cytologi\u0119 lub kieruj\u0105 na dalsz\u0105 diagnostyk\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>edukuj\u0105 w zakresie szczepie\u0144 i higieny intymnej,<\/li>\n\n\n\n<li>kieruj\u0105 do specjalisty w razie potrzeby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u015awiadczenia po\u0142o\u017cnej POZ oraz badania profilaktyczne s\u0105 dost\u0119pne w poradniach POZ, wybranych poradniach POZ, poradniach po\u0142o\u017cniczo oraz w ka\u017cdej poradni po\u0142o\u017cniczo ginekologicznej, kt\u00f3re maj\u0105 podpisan\u0105 umow\u0119 z NFZ. Wszystkie te \u015bwiadczenia realizowane s\u0105 w ramach NFZ, co oznacza, \u017ce pacjentki mog\u0105 skorzysta\u0107 z nich bezp\u0142atnie w poradni, kt\u00f3ra zawar\u0142a podpisan\u0105 umow\u0119 z Narodowym Funduszem Zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Gdzie wykona\u0107 badania?<\/h3>\n\n\n\n<p>Badania w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy mo\u017cna wykona\u0107 w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przychodniach POZ maj\u0105cych umow\u0119 z NFZ,<\/li>\n\n\n\n<li>poradniach ginekologicznych,<\/li>\n\n\n\n<li>gabinetach po\u0142o\u017cnych POZ.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dodatkowo, badania mo\u017cna wykona\u0107 w poradniach POZ, wybranych poradniach POZ, poradniach po\u0142o\u017cniczo oraz w ka\u017cdej poradni po\u0142o\u017cniczo ginekologicznej, kt\u00f3re maj\u0105 podpisan\u0105 umow\u0119 z NFZ. Badania s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pne w pa\u0144stwowym instytucie badawczym w ramach NFZ.<\/p>\n\n\n\n<p>Wystarczy dow\u00f3d osobisty \u2013 <strong>nie jest potrzebne <\/strong><a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/jak-uzyskac-skierowanie-od-internisty\/\"><strong>skierowanie<\/strong><\/a><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Edukacja i \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u2013 klucz do sukcesu<\/h3>\n\n\n\n<p>Regularna profilaktyka dzia\u0142a tylko wtedy, gdy kobiety s\u0105 \u015bwiadome jej znaczenia. Dlatego tak wa\u017cne s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kampanie edukacyjne prowadzone przez NFZ i Ministerstwo Zdrowia,<\/li>\n\n\n\n<li>rozmowy z lekarzem i po\u0142o\u017cn\u0105 o zdrowiu intymnym,<\/li>\n\n\n\n<li>promowanie szczepie\u0144 HPV i bada\u0144 cytologicznych w\u015br\u00f3d m\u0142odych kobiet i ich rodzic\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Edukacja na temat szczepie\u0144 obowi\u0105zkowych, kalendarza szczepie\u0144 oraz profilaktyki chor\u00f3b zaka\u017anych u dzieci i niemowl\u0105t pozwala skutecznie zmniejszy\u0107 zapadalno\u015b\u0107 na gro\u017ane schorzenia. \u015awiadomo\u015b\u0107 dotycz\u0105ca obowi\u0105zkowych szczepie\u0144 oraz ryzyka zaka\u017cenia pomaga ograniczy\u0107 wyst\u0119powanie powik\u0142a\u0144 i objaw\u00f3w chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 ka\u017cde dziecko. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest skuteczne zapobieganie zaka\u017ceniom i ochrona zdrowia najm\u0142odszych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Profilaktyka raka szyjki macicy ratuje \u017cycie.<\/strong><br>Nie warto czeka\u0107 \u2013 zaplanuj cytologi\u0119, skonsultuj szczepienie przeciw HPV i dbaj o regularne wizyty u <a target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/kiedy-nalezy-udac-sie-do-ginekologa\/\">ginekologa<\/a>. Program profilaktyczny jest darmowy i dost\u0119pny \u2013 wystarczy z niego skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":0,"template":"","tags":[],"guide_category":[6792],"class_list":["post-24326","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","guide_category-zdrowie-intymne"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":24326},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/24326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/34"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=24326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=24326"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=24326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}