Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego (ang. IBS \u2013 Irritable Bowel Syndrome) to przewlek\u0142e, czynno\u015bciowe zaburzenie pracy jelit, kt\u00f3re wp\u0142ywa na codzienne funkcjonowanie. Objawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nawracaj\u0105cymi i przewlek\u0142ymi b\u00f3lami brzucha<\/a>, kt\u00f3re maj\u0105 charakter skurczowy, najcz\u0119\u015bciej lokalizuj\u0105 si\u0119 w dolnej cz\u0119\u015bci brzucha i ust\u0119puj\u0105 po wypr\u00f3\u017cnieniu. W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w choroby wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce wzd\u0119cia i gazy, objawiaj\u0105ce si\u0119 uczuciem pe\u0142no\u015bci i przelewania w brzuchu, obecno\u015b\u0107 \u015bluzu w stolcu, wczesne uczucie pe\u0142no\u015bci, uczucie niepe\u0142nego wypr\u00f3\u017cnienia<\/a> nawet po wizycie w toalecie oraz zaburzenia nastroju. Kluczowym objawem s\u0105 zmiany rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 \u2013 mog\u0105 to by\u0107 naprzemienne biegunki i zaparcia lub dominacja jednego z nich (np. posta\u0107 z dominuj\u0105c\u0105 biegunk\u0105 lub zaparciami). Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3\u017cne postaci zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego, a leczenie i dieta s\u0105 dostosowywane do konkretnej postaci. IBS mo\u017ce mie\u0107 podobne objawy do innych chor\u00f3b przewodu pokarmowego, dlatego wa\u017cne jest ich r\u00f3\u017cnicowanie.<\/p>\n\n\n\n Szacuje si\u0119, \u017ce na IBS cierpi oko\u0142o 11% doros\u0142ych, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 kobiety. Objawy mog\u0105 mie\u0107 charakter nawrotowy i cz\u0119sto nasilaj\u0105 si\u0119 w stresuj\u0105cych sytuacjach lub po spo\u017cyciu okre\u015blonych produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Przyczyny zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego nie s\u0105 do ko\u0144ca wyja\u015bnione, ale istnieje wiele teorii dotycz\u0105cych jego powstawania. W\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych teorii wymienia si\u0119 zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, w tym zaburzenia motoryki jelita cienkiego, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do zbyt szybkich, zbyt wolnych lub nieregularnych fal perystaltycznych. Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa tak\u017ce nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 wisceralna, czyli nadmierna reaktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu nerwowego na bod\u017ace b\u00f3lowe.<\/p>\n\n\n\n Kolejn\u0105 potencjaln\u0105 przyczyn\u0105 jest przerost flory bakteryjnej, zw\u0142aszcza zesp\u00f3\u0142 rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na objawy i przebieg IBS, szczeg\u00f3lnie po infekcjach przewodu pokarmowego. Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 jako poinfekcyjny zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego po przebytych zaka\u017ceniach bakteryjnych lub wirusowych.<\/p>\n\n\n\n W diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 nieswoiste choroby zapalne jelit, takie jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna i wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego<\/a>, kt\u00f3re mog\u0105 dawa\u0107 podobne objawy.<\/p>\n\n\n\n Czynniki psychologiczne, takie jak stres, l\u0119k i depresja<\/a>, mog\u0105 nasila\u0107 objawy IBS. U wielu pacjent\u00f3w z zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia psychiczne, w tym zaburzenia osobowo\u015bci<\/a>, co podkre\u015bla zwi\u0105zek mi\u0119dzy zdrowiem psychicznym a objawami jelitowymi.<\/p>\n\n\n\n Czynniki dietetyczne, w tym nietolerancje pokarmowe (np. laktoza, fruktoza, gluten niezwi\u0105zany z celiaki\u0105), r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na nasilenie objaw\u00f3w zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego.<\/p>\n\n\n\n Typowe objawy IBS to:<\/p>\n\n\n\n Chorych objawy mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane z diet\u0105 i stresem, a tak\u017ce nawraca\u0107. Opr\u00f3cz dolegliwo\u015bci ze strony uk\u0142adu pokarmowego, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 zaburzenia nastroju<\/strong>, takie jak l\u0119k czy depresja, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 og\u00f3lny stan zdrowia i komfort \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Utrata masy cia\u0142a<\/strong> nie jest typowa dla IBS i powinna sk\u0142oni\u0107 do dalszej diagnostyki w kierunku innych chor\u00f3b przewlek\u0142ych, takich jak nowotwory czy choroby zapalne jelit, je\u015bli wyst\u0119puje razem z podobnymi objawami.<\/p>\n\n\n\n Objawy choroby maj\u0105 charakter przewlek\u0142y i nawracaj\u0105cy, znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105c na jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta. Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego nie prowadzi do powa\u017cnych konsekwencji zdrowotnych, ale mo\u017ce znacz\u0105co obni\u017ca\u0107 komfort \u017cycia, dlatego wa\u017cne jest \u0142agodzenie jego objaw\u00f3w i odpowiednie leczenie.<\/p>\n\n\n\n Rozpoznanie zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego opiera si\u0119 na kryteriach klinicznych oraz wykluczeniu innych chor\u00f3b strony przewodu pokarmowego. W diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 m.in. zapalenie wyrostka robaczkowego<\/a> oraz zespo\u0142u rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), kt\u00f3re mog\u0105 dawa\u0107 podobne objawy.<\/p>\n\n\n\n Rozpoznanie IBS opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na:<\/p>\n\n\n\n Stosuje si\u0119 kryteria rzymskie IV<\/strong>, wed\u0142ug kt\u00f3rych IBS rozpoznaje si\u0119, je\u015bli przez minimum 3 dni w miesi\u0105cu (w ci\u0105gu ostatnich 3 miesi\u0119cy) wyst\u0119puje b\u00f3l brzucha powi\u0105zany z wypr\u00f3\u017cnieniem lub zmian\u0105 jego rytmu.<\/p>\n\n\n\n Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 dodatkowe badania: morfologi\u0119, CRP<\/a>, kalprotektyn\u0119, testy na nietolerancje pokarmowe, USG jamy brzusznej lub kolonoskopi\u0119 \u2013 w zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w. W celu wykluczenia zespo\u0142u rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego mog\u0105 by\u0107 wykonane testy oddechowe.<\/p>\n\n\n\n Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego leczenie obejmuje r\u00f3\u017cne metody, w tym leczenie farmakologiczne, dietetyczne i psychologiczne. Leki odgrywaj\u0105 rol\u0119 wspomagaj\u0105c\u0105 \u2013 maj\u0105 na celu \u0142agodzenie objaw\u00f3w, a nie leczenie przyczyny choroby. Leczenie zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego powinno by\u0107 kompleksowe i dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Nie istnieje jedno uniwersalne leczenie IBS \u2013 terapia zawsze dostosowywana jest indywidualnie do objaw\u00f3w i ich nasilenia.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Dieta FODMAP to jedna z najskuteczniejszych metod dietetycznych w IBS. Polega na ograniczeniu:<\/p>\n\n\n\nPrzyczyny zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego<\/h3>\n\n\n\n
Objawy zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego<\/h3>\n\n\n\n
\n
Diagnostyka zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego<\/h3>\n\n\n\n
\n
Leczenie zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego<\/h3>\n\n\n\n
\n
Dieta FODMAP w IBS<\/h3>\n\n\n\n