Wraz z wiekiem organizm przetwarza leki wolniej, a choroby przewlek\u0142e zwi\u0119kszaj\u0105 liczb\u0119 przyjmowanych \u015brodk\u00f3w. U starszych os\u00f3b wielochorobowo\u015b\u0107 i politerapia s\u0105 powszechne, co powoduje wi\u0119ksze ryzyko wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych oraz niebezpiecznych interakcji lek\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie dlatego osoby starsze s\u0105 szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na niebezpieczne interakcje lek\u00f3w<\/strong> oraz dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 m.in<\/a>. do upadk\u00f3w, majaczenia, odwodnienia czy hospitalizacji. Regularne przegl\u0105dy lek\u00f3w prowadzone przez lekarza POZ<\/a> pomagaj\u0105 zapobiega\u0107 objawom niepo\u017c\u0105danym i dostosowywa\u0107 terapi\u0119 do indywidualnych potrzeb pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Dobra wiadomo\u015b\u0107? Wi\u0119kszo\u015bci z tych zdarze\u0144 mo\u017cna zapobiec<\/strong>, stosuj\u0105c si\u0119 do sprawdzonych zasad.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re grupy lek\u00f3w s\u0105 szczeg\u00f3lnie ryzykowne u os\u00f3b starszych i nale\u017cy unika\u0107 ich stosowania, zw\u0142aszcza w przypadku chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych:<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udca1 Wniosek:<\/strong> Leki te nie s\u0105 ca\u0142kowicie zakazane, ale ich stosowanie lek\u00f3w powinno by\u0107 wyj\u0105tkowo ostro\u017cne i dobrze uzasadnione, bior\u0105c pod uwag\u0119 efekt terapeutyczny oraz choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce. Osoby starsze powinny stosowa\u0107 tylko niezb\u0119dne leki o du\u017cym wsp\u00f3\u0142czynniku terapeutycznym. Nale\u017cy unika\u0107 alkoholu podczas leczenia lekami przeciwb\u00f3lowymi i uspokajaj\u0105cymi. Alkohol i niekt\u00f3re pokarmy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na wch\u0142anianie i dzia\u0142anie lek\u00f3w u senior\u00f3w. Warto szuka\u0107 bezpieczniejszych zamiennik\u00f3w, aby zminimalizowa\u0107 liczne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane i zwi\u0119kszone ryzyko powik\u0142a\u0144, zw\u0142aszcza przy lekach psychotropowych.<\/p>\n\n\n\n Kryteria Beersa to opracowana przez ekspert\u00f3w lista lek\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 szkodliwe u os\u00f3b powy\u017cej 65. roku \u017cycia<\/strong>. Zawieraj\u0105:<\/p>\n\n\n\n Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo lek\u00f3w dla os\u00f3b starszych nie zawsze s\u0105 potwierdzone w badaniach klinicznych, poniewa\u017c ta grupa pacjent\u00f3w jest cz\u0119sto niedoreprezentowana w tego typu badaniach. Wiele publikacji wskazuje, \u017ce kryteria Beersa pomagaj\u0105 w wyborze optymalnego leczenia u os\u00f3b powy\u017cej 65. roku \u017cycia, uwzgl\u0119dniaj\u0105c tak\u017ce choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n Lekarze i farmaceuci powinni kierowa\u0107 si\u0119 tymi zaleceniami<\/strong>, by dobiera\u0107 najbezpieczniejsze leki dla pacjent\u00f3w w podesz\u0142ym wieku.<\/p>\n\n\n\n Seniorzy cz\u0119sto przyjmuj\u0105 tak\u017ce suplementy diety, kt\u00f3re mog\u0105 wchodzi\u0107 w niebezpieczne interakcje z r\u00f3\u017cnymi lekami<\/strong>, zar\u00f3wno na recept\u0119, jak i OTC. Stosowanie suplement\u00f3w diety razem z lekami mo\u017ce prowadzi\u0107 do powik\u0142a\u0144 ze strony przewodu pokarmowego i uk\u0142adu pokarmowego, takich jak krwawienia, choroby wrzodowe czy inne zaburzenia trawienne. Niekt\u00f3re interakcje mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c skutkowa\u0107 zaburzeniami elektrolitowymi, co stanowi powa\u017cny problem zdrowotny u os\u00f3b starszych. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce leki OTC mog\u0105 wchodzi\u0107 w interakcje z lekami na recept\u0119, w tym NLPZ i preparatami z mi\u0142orz\u0119bem.<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udd14 Zasada:<\/strong> Przed rozpocz\u0119ciem suplementacji zawsze skonsultuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105.<\/p>\n\n\n\n U os\u00f3b starszych z chorob\u0105 Parkinsona trzeba unika\u0107 lek\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 objawy neurologiczne<\/strong> lub os\u0142abia\u0107 dzia\u0142anie lek\u00f3w dopaminergicznych. Ich dzia\u0142anie mo\u017ce by\u0107 modyfikowane przez inne leki, zw\u0142aszcza u pacjent\u00f3w przyjmuj\u0105cych wiele preparat\u00f3w jednocze\u015bnie, dlatego monitoring funkcji nerek jest kluczowy, a tak\u017ce nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 zmiany st\u0119\u017cenia albumin<\/a>, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na skuteczno\u015b\u0107 i toksyczno\u015b\u0107 lek\u00f3w u os\u00f3b starszych.<\/p>\n\n\n\n1. Leki potencjalnie niew\u0142a\u015bciwe dla senior\u00f3w \u2013 czego unika\u0107?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\u27a4 s\u0105 niezalecane dla os\u00f3b starszych z powodu ryzyka powik\u0142a\u0144 ze strony przewodu pokarmowego i nerek oraz zwi\u0119kszonego ryzyka krwawie\u0144, zw\u0142aszcza w po\u0142\u0105czeniu z lekami przeciwzakrzepowymi<\/a>. Stosowanie lek\u00f3w z tej grupy mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych skutk\u00f3w zdrowotnych, takich jak niewydolno\u015b\u0107 nerek.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 wykazuj\u0105 silne dzia\u0142anie cholinolityczne, blokowanie receptor\u00f3w muskarynowych kojarzone jest z licznymi dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi, takimi jak zaburzenia pami\u0119ci, ot\u0119pienie, majaczenie (charakterze majaczenia), sucho\u015b\u0107 w ustach, upadki. Dany lek jest przeciwwskazany u os\u00f3b starszych z powodu ryzyka zaburze\u0144 pami\u0119ci i ot\u0119pienia.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 nie powinny by\u0107 stosowane po 65. roku \u017cycia z powodu zwi\u0119kszonego ryzyka upadk\u00f3w i zaburze\u0144 pami\u0119ci. W po\u0142\u0105czeniu z opioidami nasilaj\u0105 dzia\u0142anie uspokajaj\u0105ce i ryzyko zahamowania oddechu. Nale\u017cy unika\u0107 alkoholu podczas leczenia tymi lekami.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 s\u0105 nierekomendowane powy\u017cej 65. roku \u017cycia z powodu ryzyka zaka\u017ce\u0144 i z\u0142ama\u0144.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 dzia\u0142aj\u0105 uspokajaj\u0105co, maj\u0105 dzia\u0142anie cholinolityczne i mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 senno\u015b\u0107, majaczenie, zaburzenia poznawcze.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 s\u0105 przeciwwskazane u os\u00f3b starszych z ot\u0119pieniem z powodu zwi\u0119kszonego ryzyka \u015bmierci i dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko udaru, zaburze\u0144 ruchowych i spadku funkcji poznawczych, szczeg\u00f3lnie w demencji<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 nie jest zalecany dla os\u00f3b starszych po 80. roku \u017cycia z powodu zwi\u0119kszonego ryzyka powik\u0142a\u0144 ze strony przewodu pokarmowego.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 nale\u017cy zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy ich stosowaniu, zw\u0142aszcza w po\u0142\u0105czeniu z alkoholem lub innymi lekami uspokajaj\u0105cymi, ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszone ryzyko powik\u0142a\u0144.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 w po\u0142\u0105czeniu z tryptanami, dziurawcem lub \u017ce\u0144-szeniem mog\u0105 powodowa\u0107 zesp\u00f3\u0142 serotoninowy.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 np. furosemid, mog\u0105 wchodzi\u0107 w interakcje z metformin\u0105, co os\u0142abia efekt terapeutyczny diuretyk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
\u27a4 mog\u0105 wchodzi\u0107 w interakcje z lekami na recept\u0119<\/a>, w tym NLPZ i preparatami z mi\u0142orz\u0119bem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n2. Kryteria Beersa \u2013 co to takiego i dlaczego s\u0105 wa\u017cne?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
3. Suplementy diety i \u017cywno\u015b\u0107 \u2013 interakcje, o kt\u00f3rych cz\u0119sto si\u0119 zapomina<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Substancja<\/th> Potencjalna interakcja<\/th><\/tr> Witamina K<\/strong><\/td> os\u0142abia dzia\u0142anie lek\u00f3w przeciwzakrzepowych (np. warfaryny)<\/td><\/tr> Dziurawiec<\/strong><\/td> os\u0142abia dzia\u0142anie lek\u00f3w przeciwdepresyjnych i nasercowych<\/td><\/tr> Magnez, wap\u0144, \u017celazo<\/strong><\/td> zmniejszaj\u0105 wch\u0142anianie antybiotyk\u00f3w (np. fluorochinolon\u00f3w)<\/td><\/tr> Sok grejpfrutowy<\/strong><\/td> mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 st\u0119\u017cenie wielu lek\u00f3w (np. statyn, lek\u00f3w na nadci\u015bnienie)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n 4. Szczeg\u00f3lne ryzyko u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Parkinsona<\/strong><\/h3>\n\n\n\n