{"id":25884,"date":"2026-07-06T13:27:00","date_gmt":"2026-07-06T11:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=25884"},"modified":"2026-07-07T22:29:43","modified_gmt":"2026-07-07T20:29:43","slug":"kleszcze-w-miescie-czy-mozna-je-spotkac-w-parkach","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/kleszcze-w-miescie-czy-mozna-je-spotkac-w-parkach\/","title":{"rendered":"Kleszcze w mie\u015bcie \u2013 czy mo\u017cna je spotka\u0107 w parkach?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak \u2014 kleszcze w mie\u015bcie mo\u017cna spotka\u0107 w parkach, na skwerach i osiedlowych terenach zielonych, wi\u0119c ryzyko uk\u0105szenia dotyczy tak\u017ce zwyk\u0142ego spaceru z dzieckiem, psem lub codziennej drogi przez ziele\u0144 miejsk\u0105. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie wyst\u0119puj\u0105 one wy\u0142\u0105cznie w lasach i na \u0142\u0105kach; badania prowadzone w polskich miastach pokazuj\u0105, \u017ce paj\u0119czaki te coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przestrzeni miejskiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli korzystasz z park\u00f3w, spacerujesz z psem albo chcesz bezpieczniej planowa\u0107 czas na \u015bwie\u017cym powietrzu, znajdziesz tu najwa\u017cniejsze informacje: gdzie kleszcze wyst\u0119puj\u0105 najcz\u0119\u015bciej, jakie maj\u0105 siedliska i kiedy s\u0105 najbardziej aktywne, jakie choroby mog\u0105 przenosi\u0107, jak prawid\u0142owo usun\u0105\u0107 kleszcza oraz jak skutecznie ograniczy\u0107 ryzyko uk\u0105szenia. To wiedza przydatna nie tylko podczas wyjazdu do lasu, ale te\u017c na co dzie\u0144, bo kontakt z kleszczem w mie\u015bcie mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Parki miejskie \u2013 gdzie i kiedy mo\u017cna spotka\u0107 kleszcze?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kleszcze najlepiej czuj\u0105 si\u0119 w miejscach wilgotnych, zacienionych i poro\u015bni\u0119tych wysok\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105. Ich naturalnym \u015brodowiskiem kleszczy jest g\u0119sta ro\u015blinno\u015b\u0107, a naj\u0142atwiej znale\u017a\u0107 je nisko nad ziemi\u0105. Wbrew powszechnej opinii nie spadaj\u0105 z drzew \u2013 najcz\u0119\u015bciej czekaj\u0105 na \u017cywiciela w trawie, niskich krzewach oraz \u015bci\u00f3\u0142ce. Zwykle zajmuj\u0105 ro\u015bliny na wysoko\u015bci oko\u0142o 30\u201350 cm, dlatego ryzyko kontaktu wzrasta przy przechodzeniu przez wysok\u0105 traw\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Typowe miejsca wyst\u0119powania kleszczy w parkach miejskich to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obrze\u017ca \u015bcie\u017cek spacerowych,<\/li>\n\n\n\n<li>wysokie trawy,<\/li>\n\n\n\n<li>g\u0119ste krzewy,<\/li>\n\n\n\n<li>zaro\u015bla,<\/li>\n\n\n\n<li>miejsca z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 opad\u0142ych li\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>tereny w pobli\u017cu zbiornik\u00f3w wodnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sezon aktywno\u015bci kleszczy rozpoczyna si\u0119 zwykle ju\u017c w marcu, gdy temperatura przekracza oko\u0142o 5\u20137\u00b0C, i trwa nawet do listopada. Najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 obserwuje si\u0119 wiosn\u0105 oraz jesieni\u0105, jednak \u0142agodne zimy sprawiaj\u0105, \u017ce pojedyncze osobniki mog\u0105 by\u0107 aktywne przez ca\u0142y rok. Aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 tak\u017ce zim\u0105 przy \u0142agodnej pogodzie. Najcz\u0119\u015bciej atakuj\u0105 mi\u0119dzy 8\u201312 oraz 16\u201320.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na liczebno\u015b\u0107 kleszczy w miastach wp\u0142ywaj\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>coraz cieplejszy klimat,<\/li>\n\n\n\n<li>\u0142agodne zimy,<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017ca liczba ptak\u00f3w i gryzoni b\u0119d\u0105cych \u017cywicielami,<\/li>\n\n\n\n<li>obecno\u015b\u0107 je\u017cy, lis\u00f3w i saren odwiedzaj\u0105cych miejskie tereny zielone.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Paso\u017cyty mog\u0105 by\u0107 te\u017c przenoszone przez zwierz\u0119ta, w tym domowe, z lesie do ogrodzie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania prowadzone w polskich miastach wykaza\u0142y, \u017ce zag\u0119szczenie kleszczy w niekt\u00f3rych parkach mo\u017ce by\u0107 por\u00f3wnywalne z terenami le\u015bnymi. To pokazuje, co okazuje si\u0119 tak\u017ce w miejskich parkach: ich obecno\u015b\u0107 nie oznacza rezygnacji ze spacer\u00f3w na \u015bwie\u017cym powietrzu, ale wymaga szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kleszcz pospolity<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej spotykanym gatunkiem w Polsce jest kleszcz pospolity (<em>Ixodes ricinus<\/em>), nale\u017c\u0105cy do podgromady roztoczy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doros\u0142a samica przed pobraniem krwi ma oko\u0142o 3\u20134 mm d\u0142ugo\u015bci, natomiast po \u017cerowaniu mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 swoje rozmiary nawet kilkukrotnie. Samce s\u0105 mniejsze i ciemniejsze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cykl rozwojowy kleszcza obejmuje cztery stadia:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jajo,<\/li>\n\n\n\n<li>larwy,<\/li>\n\n\n\n<li>nimfy,<\/li>\n\n\n\n<li>posta\u0107 doros\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka\u017cde stadium, z wyj\u0105tkiem jaja, wymaga pobrania krwi od \u017cywiciela, a larwy i nimfy r\u00f3wnie\u017c \u017ceruj\u0105 na \u017cywicielu; ca\u0142y ten proces trwa od kilku miesi\u0119cy do 3 lat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 kleszcz pospolity wykazuje od kwietnia do czerwca oraz od wrze\u015bnia do pa\u017adziernika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce przenosi\u0107 patogeny, w tym bakterie i wirusy, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 powa\u017cne choroby, mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>borelioz\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>kleszczowe zapalenie m\u00f3zgu,<\/li>\n\n\n\n<li>anaplazmoz\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>babeszjoz\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>riketsjozy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Polsce odsetek osobnik\u00f3w zaka\u017conych borelioz\u0105 mo\u017ce si\u0119ga\u0107 nawet kilkudziesi\u0119ciu procent, a oko\u0142o 30% kleszczy bywa zaka\u017conych chorobami.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kleszcz \u0142\u0105kowy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim cz\u0119sto spotykanym gatunkiem jest kleszcz \u0142\u0105kowy (<em>Dermacentor reticulatus<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest wi\u0119kszy od kleszcza pospolitego i posiada charakterystyczny jasny wz\u00f3r na grzbiecie, dzi\u0119ki czemu \u0142atwiej go rozpozna\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 wykazuje wczesn\u0105 wiosn\u0105 oraz jesieni\u0105, a kleszcza \u0142\u0105kowego mo\u017cna spotka\u0107 ju\u017c w marcu, je\u015bli warunki s\u0105 sprzyjaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>na \u0142\u0105kach,<\/li>\n\n\n\n<li>w wysokich trawach,<\/li>\n\n\n\n<li>na obrze\u017cach park\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>w pobli\u017cu teren\u00f3w podmok\u0142ych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przeciwie\u0144stwie do kleszcza pospolitego cz\u0119\u015bciej paso\u017cytuje na wi\u0119kszych ssakach, jednak mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c atakowa\u0107 ludzi. Mo\u017ce te\u017c przenosi\u0107 gro\u017ane choroby, a u cz\u0119\u015bci osobnik\u00f3w stwierdza si\u0119 bakterie Rickettsia \u2014 wed\u0142ug bada\u0144 nawet u 64% kleszczy \u0142\u0105kowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kleszczowe zapalenie m\u00f3zgu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z najgro\u017aniejszych chor\u00f3b przenoszonych przez kleszcze jest kleszczowe zapalenie m\u00f3zgu (KZM).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to wirusowa choroba atakuj\u0105ca o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy, a kleszcze podczas \u017cerowania przekazuj\u0105 wirusy wraz ze \u015blinie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze objawy przypominaj\u0105 gryp\u0119 i mog\u0105 obejmowa\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gor\u0105czk\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>os\u0142abienie,<\/li>\n\n\n\n<li>nudno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w po kilku dniach rozwija si\u0119 druga faza choroby, w kt\u00f3rej dochodzi do zapalenia opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych lub m\u00f3zgu. Takie zaka\u017cenie mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencji i d\u0142ugotrwale wp\u0142yn\u0105\u0107 na zdrowie, a niekiedy d\u0142ugotrwale utrudnia\u0107 codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie istnieje leczenie przyczynowe KZM \u2013 stosuje si\u0119 leczenie objawowe oraz monitorowanie stanu chorego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 zapobiegania jest szczepienie ochronne, szczeg\u00f3lnie zalecane osobom cz\u0119sto przebywaj\u0105cym na terenach zielonych, dlatego profilaktyka jest wa\u017cne zw\u0142aszcza dla mieszka\u0144c\u00f3w regularnie korzystaj\u0105cych z park\u00f3w i skwer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kleszcze w \u0141azienkach Kr\u00f3lewskich \u2013 studium przypadku<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najlepiej przebadanych miejsc pod wzgl\u0119dem obecno\u015bci kleszczy s\u0105 warszawskie \u0141azienki Kr\u00f3lewskie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania prowadzone przez polskich naukowc\u00f3w wykaza\u0142y obecno\u015b\u0107 licznych populacji kleszcza pospolitego; w niekt\u00f3rych badaniach notowano w Warszawie oko\u0142o 34 osobnik\u00f3w na 100 m\u00b2, a co trzeci kleszcz mo\u017ce by\u0107 zaka\u017cony drobnoustrojami wywo\u0142uj\u0105cymi choroby, w tym borelioz\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na du\u017c\u0105 liczb\u0119 kleszczy wp\u0142ywaj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rozleg\u0142e tereny zielone,<\/li>\n\n\n\n<li>obecno\u015b\u0107 ptak\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>liczne wiewi\u00f3rki,<\/li>\n\n\n\n<li>je\u017ce,<\/li>\n\n\n\n<li>odpowiednia wilgotno\u015b\u0107 \u015brodowiska.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podobne wyniki uzyskano r\u00f3wnie\u017c w innych du\u017cych parkach miejskich w Polsce, co potwierdza, \u017ce ryzyko uk\u0105szenia nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie las\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Co zrobi\u0107 po ugryzieniu kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Im szybciej usuniemy kleszcza po uk\u0105szenia lub ugryzienia, tym mniejsze ryzyko przeniesienia niekt\u00f3rych drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do usuwania najlepiej wykorzysta\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>cienk\u0105 p\u0119set\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>specjaln\u0105 kart\u0119 do usuwania kleszczy,<\/li>\n\n\n\n<li>lasso do usuwania kleszczy,<\/li>\n\n\n\n<li>dedykowany chwytak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kleszcza nale\u017cy chwyci\u0107 jak najbli\u017cej sk\u00f3ry \u017cywiciela i zdecydowanym, ale delikatnym ruchem wyci\u0105gn\u0105\u0107 pionowo do g\u00f3ry, bez zgniatania. Nie nale\u017cy wykr\u0119ca\u0107 paso\u017cyta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po usuni\u0119ciu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zdezynfekuj miejsce uk\u0105szenia,<\/li>\n\n\n\n<li>umyj r\u0119ce,<\/li>\n\n\n\n<li>obserwuj sk\u00f3r\u0119 przez oko\u0142o 30 dni; je\u015bli zauwa\u017cymy niepokoj\u0105ce zmiany na ciele, trzeba skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do lekarza nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119, je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy,<\/li>\n\n\n\n<li>gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>silne b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>objawy neurologiczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie zaleca si\u0119 smarowania kleszcza t\u0142uszczem, alkoholem ani przypalania go, bo jego \u015blina zawiera substancje u\u0142atwiaj\u0105ce \u017cerowanie i mog\u0105ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Jak zmniejszy\u0107 ryzyko uk\u0105szenia w parkach miejskich?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spacer po parku nie musi oznacza\u0107 du\u017cego ryzyka, je\u015bli pami\u0119tamy o kilku prostych zasadach i nawet podczas aktywno\u015bci na \u015bwie\u017cym powietrzu stosujemy odpowiednie nawyki ochronne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed wyj\u015bciem warto:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>za\u0142o\u017cy\u0107 d\u0142ugie spodnie i ubrania zakrywaj\u0105ce jak najwi\u0119cej sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>wybra\u0107 jasn\u0105 odzie\u017c, na kt\u00f3rej \u0142atwiej zauwa\u017cy\u0107 kleszcza,<\/li>\n\n\n\n<li>za\u0142o\u017cy\u0107 pe\u0142ne obuwie,<\/li>\n\n\n\n<li>stosowa\u0107 repelenty przeznaczone na sk\u00f3r\u0119 lub ubranie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 warto zachowa\u0107 zw\u0142aszcza przy przechodzeniu przez wysok\u0105 traw\u0119 i zaro\u015bla.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po powrocie do domu nale\u017cy dok\u0142adnie sprawdzi\u0107 ca\u0142e cia\u0142o pod k\u0105tem kleszczy, zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pachwiny,<\/li>\n\n\n\n<li>pachy,<\/li>\n\n\n\n<li>zgi\u0119cia kolan,<\/li>\n\n\n\n<li>okolice uszu,<\/li>\n\n\n\n<li>sk\u00f3r\u0119 g\u0142owy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uk\u0105szenia bywaj\u0105 bezbolesne, dlatego \u0142atwo je przeoczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ograniczaniu liczby kleszczy pomagaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c odpowiednie dzia\u0142ania zarz\u0105dc\u00f3w park\u00f3w, takie jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>regularne koszenie wysokiej trawy,<\/li>\n\n\n\n<li>usuwanie nadmiaru zaro\u015bli,<\/li>\n\n\n\n<li>utrzymywanie \u015bcie\u017cek spacerowych,<\/li>\n\n\n\n<li>prowadzenie kampanii edukacyjnych dla mieszka\u0144c\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Gdzie szuka\u0107 wiarygodnych informacji?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej aktualne informacje dotycz\u0105ce kleszczy oraz chor\u00f3b odkleszczowych publikuj\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH,<\/li>\n\n\n\n<li>G\u0142\u00f3wny Inspektorat Sanitarny,<\/li>\n\n\n\n<li>Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego,<\/li>\n\n\n\n<li>Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chor\u00f3b (ECDC),<\/li>\n\n\n\n<li>\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Publikacje tych instytucji opieraj\u0105 si\u0119 na aktualnych badaniach naukowych i stanowi\u0105 wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kleszcze nie s\u0105 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie mieszka\u0144cami las\u00f3w. Coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w parkach miejskich, gdzie znajduj\u0105 odpowiednie warunki do rozwoju. Spacer po miejskiej zieleni nie powinien jednak budzi\u0107 niepotrzebnego niepokoju \u2013 wystarczy pami\u0119ta\u0107 o kilku prostych zasadach profilaktyki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stosowanie repelent\u00f3w, odpowiedni ubi\u00f3r oraz dok\u0142adne obejrzenie sk\u00f3ry po powrocie do domu znacz\u0105co zmniejszaj\u0105 ryzyko chor\u00f3b odkleszczowych. W przypadku uk\u0105szenia najwa\u017cniejsze jest szybkie i prawid\u0142owe usuni\u0119cie kleszcza oraz obserwacja miejsca wk\u0142ucia przez kolejne tygodnie.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":0,"template":"","tags":[11234],"guide_category":[11233],"class_list":["post-25884","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-t-zdrowe-lato","guide_category-zdrowe-lato"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":25884},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/25884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/34"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=25884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=25884"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=25884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}