{"id":25885,"date":"2026-07-06T15:30:00","date_gmt":"2026-07-06T13:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=25885"},"modified":"2026-07-07T22:31:14","modified_gmt":"2026-07-07T20:31:14","slug":"co-robic-po-ukaszeniu-kleszcza-pierwsza-pomoc-objawy-i-dalsze-kroki","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/co-robic-po-ukaszeniu-kleszcza-pierwsza-pomoc-objawy-i-dalsze-kroki\/","title":{"rendered":"Co robi\u0107 po uk\u0105szeniu kleszcza? Pierwsza pomoc, objawy i dalsze kroki"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uk\u0105szenie kleszcza to sytuacja, kt\u00f3ra budzi niepok\u00f3j u wielu os\u00f3b. Cho\u0107 nie ka\u017cdy kleszcz jest nosicielem gro\u017anych drobnoustroj\u00f3w, warto wiedzie\u0107, jak prawid\u0142owo post\u0119powa\u0107 po jego zauwa\u017ceniu. Szybkie i w\u0142a\u015bciwe usuni\u0119cie paso\u017cyta mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko zaka\u017cenia niekt\u00f3rymi chorobami odkleszczowymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sezon aktywno\u015bci kleszczy trwa zwykle od marca do listopada, jednak podczas \u0142agodnych zim mog\u0105 by\u0107 aktywne niemal przez ca\u0142y rok. Spotkamy je nie tylko w lasach, ale r\u00f3wnie\u017c w parkach, na \u0142\u0105kach, dzia\u0142kach czy miejskich terenach zielonych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym poradniku wyja\u015bniamy krok po kroku, jak usun\u0105\u0107 kleszcza, czego unika\u0107 oraz jakie objawy powinny sk\u0142oni\u0107 do wizyty u lekarza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Co zrobi\u0107 po ugryzieniu kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejsze jest zachowanie spokoju. Samo uk\u0105szenie nie oznacza jeszcze zaka\u017cenia borelioz\u0105 lub inn\u0105 chorob\u0105 odkleszczow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po zauwa\u017ceniu kleszcza nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jak najszybciej przygotowa\u0107 p\u0119set\u0119 lub specjalny przyrz\u0105d do usuwania kleszczy,<\/li>\n\n\n\n<li>usun\u0105\u0107 paso\u017cyta bez zb\u0119dnej zw\u0142oki,<\/li>\n\n\n\n<li>zdezynfekowa\u0107 miejsce uk\u0105szenia,<\/li>\n\n\n\n<li>obserwowa\u0107 sk\u00f3r\u0119 przez kolejne tygodnie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Im kr\u00f3cej kleszcz pozostaje wbity w sk\u00f3r\u0119, tym mniejsze jest ryzyko przeniesienia niekt\u00f3rych bakterii, zw\u0142aszcza wywo\u0142uj\u0105cych borelioz\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Jak prawid\u0142owo usun\u0105\u0107 kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prawid\u0142owe usuni\u0119cie kleszcza jest prost\u0105 czynno\u015bci\u0105, je\u015bli wykonamy j\u0105 spokojnie i ostro\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najlepiej u\u017cy\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>cienkiej p\u0119sety,<\/li>\n\n\n\n<li>specjalnego lassa do usuwania kleszczy,<\/li>\n\n\n\n<li>plastikowej karty do usuwania kleszczy,<\/li>\n\n\n\n<li>dedykowanego chwytaka dost\u0119pnego w aptekach.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Krok 1 \u2013 chwy\u0107 kleszcza jak najbli\u017cej sk\u00f3ry<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z\u0142ap kleszcza tu\u017c przy powierzchni sk\u00f3ry, obejmuj\u0105c jego aparat g\u0119bowy. Staraj si\u0119 nie \u015bciska\u0107 odw\u0142oka.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Krok 2 \u2013 wyci\u0105gnij zdecydowanym ruchem<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poci\u0105gnij kleszcza pionowo do g\u00f3ry, r\u00f3wnym i stanowczym ruchem. Nie wykonuj gwa\u0142townych szarpni\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Krok 3 \u2013 zdezynfekuj miejsce uk\u0105szenia<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po usuni\u0119ciu paso\u017cyta dok\u0142adnie umyj r\u0119ce, a nast\u0119pnie zdezynfekuj miejsce uk\u0142ucia \u015brodkiem odka\u017caj\u0105cym lub wod\u0105 z myd\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\">Co zrobi\u0107, je\u015bli fragment kleszcza pozostanie w sk\u00f3rze?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czasami mo\u017ce pozosta\u0107 niewielki fragment aparatu g\u0119bowego. Najcz\u0119\u015bciej organizm usuwa go samoistnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi miejsce zaczyna ropie\u0107, pojawia si\u0119 nasilony b\u00f3l lub nie uda\u0142o si\u0119 usun\u0105\u0107 wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci paso\u017cyta, warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Jak wyj\u0105\u0107 kleszcza u dziecka?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Usuwanie kleszcza u dziecka przebiega tak samo jak u osoby doros\u0142ej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejsze jest zachowanie spokoju i unikanie gwa\u0142townych ruch\u00f3w. Warto poprosi\u0107 drug\u0105 osob\u0119 o pomoc w przytrzymaniu dziecka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi kleszcz znajduje si\u0119 w trudno dost\u0119pnym miejscu lub nie czujesz si\u0119 pewnie, najlepiej zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza lub punktu pomocy medycznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3rzy rodzice decyduj\u0105 si\u0119 zabezpieczy\u0107 usuni\u0119tego kleszcza do ewentualnych bada\u0144 laboratoryjnych. Mo\u017cna umie\u015bci\u0107 go w szczelnym pojemniku lub woreczku strunowym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Czego nie robi\u0107 podczas usuwania kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wok\u00f3\u0142 usuwania kleszczy naros\u0142o wiele mit\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nigdy nie nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>smarowa\u0107 kleszcza mas\u0142em, t\u0142uszczem ani olejem ani polewa\u0107 go alkoholem przed usuni\u0119ciem,<\/li>\n\n\n\n<li>przypala\u0107 ogniem,<\/li>\n\n\n\n<li>wykr\u0119ca\u0107 paso\u017cyta,<\/li>\n\n\n\n<li>rozgniata\u0107 go palcami,<\/li>\n\n\n\n<li>nak\u0142ada\u0107 lakieru do paznokci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie dzia\u0142ania zwi\u0119ksza ryzyko zaka\u017cenia i mog\u0105 sprzyja\u0107 przedostaniu si\u0119 drobnoustroj\u00f3w do organizmu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Jak wygl\u0105da \u015blad po uk\u0105szeniu kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po usuni\u0119ciu kleszcza zwykle pozostaje niewielki \u015blad przypominaj\u0105cy uk\u0105szenie owada. Tak cz\u0119sto wygl\u0105da ugryzienie kleszcza: jako ma\u0142e zaczerwienienie, grudka lub lekkie zgrubienie sk\u00f3ry, zwykle w miejscu wk\u0142ucia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>niewielkie zaczerwienienie,<\/li>\n\n\n\n<li>ma\u0142a grudka,<\/li>\n\n\n\n<li>delikatne zgrubienie sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>niewielki \u015bwi\u0105d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak zwykle wygl\u0105da \u015blad po ugryzieniu, a \u015blad po ugryzieniu kleszcza najcz\u0119\u015bciej nie daje od razu charakterystycznych objaw\u00f3w og\u00f3lnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie zmiany zwykle ust\u0119puj\u0105 samoistnie w ci\u0105gu kilku dni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niepok\u00f3j powinno wzbudzi\u0107 narastaj\u0105ce zaczerwienienie, s\u0105czenie si\u0119 wydzieliny lub szybko powi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 zmiana sk\u00f3rna, poniewa\u017c wymaga konsultacji lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy \u2013 najwa\u017cniejszy objaw boreliozy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy jest charakterystycznym objawem wczesnej boreliozy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 po 3\u201330 dniach od uk\u0105szenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Typowy rumie\u0144:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>stopniowo si\u0119 powi\u0119ksza,<\/li>\n\n\n\n<li>ma \u015brednic\u0119 przekraczaj\u0105c\u0105 5 cm,<\/li>\n\n\n\n<li>mo\u017ce mie\u0107 kszta\u0142t pier\u015bcienia z ja\u015bniejszym \u015brodkiem,<\/li>\n\n\n\n<li>nie boli i zwykle nie sw\u0119dzi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 rumienia w\u0119druj\u0105cego jest podstaw\u0105 do rozpoznania boreliozy, dlatego wymaga pilnej konsultacji lekarskiej i rozpocz\u0119cia odpowiedniego leczenia, kt\u00f3re trwa zwykle 14\u201328 dni.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Objawy boreliozy \u2013 na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie u ka\u017cdego zaka\u017conego pojawia si\u0119 rumie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do wczesnych objaw\u00f3w boreliozy nale\u017c\u0105 pierwsze objawy i objawy grypopodobne po uk\u0105szeniu kleszcza, takie jak gor\u0105czka czy b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n<li>zm\u0119czenie,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3l g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>powi\u0119kszenie w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nieleczona borelioza mo\u017ce po wielu miesi\u0105cach prowadzi\u0107 do:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przewlek\u0142ych b\u00f3l\u00f3w staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenia staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburze\u0144 neurologicznych,<\/li>\n\n\n\n<li>problem\u00f3w z prac\u0105 serca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W p\u00f3\u017anych postaciach choroby mog\u0105 te\u017c pojawi\u0107 si\u0119 przewlek\u0142e zm\u0119czenie, zaburzenia czucia, pora\u017cenie nerwu twarzowego oraz zaburzenia rytmu serca, co \u015bwiadczy o zaj\u0119ciu uk\u0142adu nerwowego i rozwoju choroby.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po uk\u0105szeniu warto obserwowa\u0107 miejsce wk\u0142ucia oraz swoje samopoczucie przez oko\u0142o 30 dni.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Borelioza \u2013 diagnostyka i leczenie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozpoznanie boreliozy opiera si\u0119 przede wszystkim na obrazie klinicznym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi wyst\u0119puje typowy rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy, lekarz zwykle rozpoczyna leczenie bez konieczno\u015bci wykonywania bada\u0144 laboratoryjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W innych przypadkach mog\u0105 zosta\u0107 zlecone badania serologiczne wykrywaj\u0105ce przeciwcia\u0142a przeciwko <em>Borrelia burgdorferi<\/em>. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wykonanie ich zbyt wcze\u015bnie mo\u017ce da\u0107 wynik fa\u0142szywie ujemny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leczenie polega na stosowaniu odpowiednio dobranych antybiotyk\u00f3w zgodnie z aktualnymi zaleceniami medycznymi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Czym grozi uk\u0105szenie kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kleszcze mog\u0105 przenosi\u0107 r\u00f3\u017cne choroby zaka\u017ane, a choroby odkleszczowe bywaj\u0105 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>borelioza,<\/li>\n\n\n\n<li>kleszczowe zapalenie m\u00f3zgu,<\/li>\n\n\n\n<li>anaplazmoza,<\/li>\n\n\n\n<li>babeszjoza,<\/li>\n\n\n\n<li>riketsjozy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Borelioza jest najcz\u0119stsz\u0105 chorob\u0105 odkleszczow\u0105 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kleszczowe zapalenie m\u00f3zgu to choroba wirusowa mog\u0105ca prowadzi\u0107 do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144 neurologicznych; wyst\u0119puje tak\u017ce w Polsce, gdzie w 2023 roku odnotowano 659 przypadk\u00f3w. Jest to choroba wirusowa, na kt\u00f3r\u0105 nie ma leczenia przyczynowego. Dost\u0119pna jest jednak skuteczna szczepionka ochronna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nieleczona borelioza mo\u017ce prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ych powik\u0142a\u0144 neurologicznych, kardiologicznych oraz stawowych. W 2023 roku zachorowa\u0142o na ni\u0105 w Polsce 25 244 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Co wp\u0142ywa na ryzyko zaka\u017cenia?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie ka\u017cde uk\u0105szenie oznacza zachorowanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ryzyko zwi\u0119kszaj\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>d\u0142ugi czas \u017cerowania kleszcza,<\/li>\n\n\n\n<li>obecno\u015b\u0107 zaka\u017conego kleszcza,<\/li>\n\n\n\n<li>stadium rozwojowe paso\u017cyta, przy czym najmniejsze stadia cz\u0119sto pozostaj\u0105 niezauwa\u017cone,<\/li>\n\n\n\n<li>miejsce wk\u0142ucia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przypadku boreliozy szybkie usuni\u0119cie kleszcza znacz\u0105co zmniejsza prawdopodobie\u0144stwo zaka\u017cenia, a ryzyko zaka\u017cenia borelioz\u0105 wzrasta po 24 godzinach od uk\u0105szenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Czy warto bada\u0107 kleszcza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi zdecydujesz si\u0119 na badanie kleszcza, umie\u015b\u0107 go w szczelnym pojemniku lub woreczku i post\u0119puj zgodnie z instrukcjami wybranego laboratorium.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce dodatni wynik badania kleszcza nie oznacza automatycznie zaka\u017cenia cz\u0142owieka, a ujemny nie daje ca\u0142kowitej pewno\u015bci, \u017ce do zaka\u017cenia nie dosz\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie powinno si\u0119 opiera\u0107 decyzji o leczeniu i dalszej diagnostyce na wyniku badania samego kleszcza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Decyzj\u0119 o dalszej diagnostyce i leczeniu zawsze podejmuje lekarz na podstawie objaw\u00f3w oraz badania pacjenta.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pilna konsultacja lekarska jest konieczna, gdy pojawi\u0105 si\u0119 niepokoj\u0105ce objawy, zw\u0142aszcza w przypadku nasilenia objaw\u00f3w. Mog\u0105 to by\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy,<\/li>\n\n\n\n<li>gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n<li>silne b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>objawy neurologiczne, takie jak sztywno\u015b\u0107 karku,<\/li>\n\n\n\n<li>objawy przypominaj\u0105ce gryp\u0119 po uk\u0105szeniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pierwszej kolejno\u015bci mo\u017cna zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza rodzinnego, kt\u00f3ry w razie potrzeby skieruje pacjenta do specjalisty chor\u00f3b zaka\u017anych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Kleszcz u dziecka \u2013 o czym pami\u0119ta\u0107?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po ka\u017cdym spacerze warto dok\u0142adnie obejrze\u0107 ca\u0142e cia\u0142o dziecka, zw\u0142aszcza:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sk\u00f3r\u0119 g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>okolice uszu,<\/li>\n\n\n\n<li>pachy,<\/li>\n\n\n\n<li>pachwiny,<\/li>\n\n\n\n<li>zgi\u0119cia kolan.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Miejsce po uk\u0105szeniu nale\u017cy kontrolowa\u0107 codziennie przez kilka tygodni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi pojawi si\u0119 rumie\u0144 lub inne niepokoj\u0105ce objawy, nale\u017cy skonsultowa\u0107 si\u0119 z pediatr\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Jak zmniejszy\u0107 ryzyko uk\u0105szenia?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed spacerem po lesie, parku lub \u0142\u0105ce, zw\u0142aszcza od wiosny do jesieni, gdy najbardziej aktywny jest kleszcz pospolity, warto:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>za\u0142o\u017cy\u0107 d\u0142ugie spodnie i zakryte obuwie,<\/li>\n\n\n\n<li>wybiera\u0107 jasn\u0105 odzie\u017c,<\/li>\n\n\n\n<li>stosowa\u0107 repelenty przeciw kleszczom,<\/li>\n\n\n\n<li>unika\u0107 wysokiej trawy, zaro\u015bli i miejscach wilgotnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po powrocie nale\u017cy dok\u0142adnie obejrze\u0107 ca\u0142e cia\u0142o i jak najszybciej usun\u0105\u0107 zauwa\u017conego kleszcza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osobom cz\u0119sto przebywaj\u0105cym na terenach zielonych warto r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107 szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"h2 h2--content-tag wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uk\u0105szenie kleszcza nie oznacza automatycznie zaka\u017cenia gro\u017an\u0105 chorob\u0105, jednak wymaga odpowiedniego post\u0119powania. Najwa\u017cniejsze jest szybkie usuni\u0119cie paso\u017cyta, dezynfekcja miejsca wk\u0142ucia oraz obserwacja sk\u00f3ry i samopoczucia przez kolejne tygodnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi pojawi si\u0119 rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy, gor\u0105czka lub inne niepokoj\u0105ce objawy, nale\u017cy jak najszybciej zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie pozwalaj\u0105 skutecznie zapobiec powa\u017cnym powik\u0142aniom chor\u00f3b odkleszczowych.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":0,"template":"","tags":[11234],"guide_category":[11233],"class_list":["post-25885","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","hentry","tag-t-zdrowe-lato","guide_category-zdrowe-lato"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":25885},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/25885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/34"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=25885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=25885"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=25885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}