{"id":6240,"date":"2021-09-10T10:16:00","date_gmt":"2021-09-10T10:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=6240"},"modified":"2022-11-29T18:32:42","modified_gmt":"2022-11-29T18:32:42","slug":"podkrazone-oczy","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/podkrazone-oczy\/","title":{"rendered":"Podkr\u0105\u017cone oczy"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\"><strong>Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku podkr\u0105\u017conych oczu?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Podkr\u0105\u017cone oczy s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zupe\u0142nie nieszkodliwe. Tylko w przypadku wyst\u0119powania dodatkowych dolegliwo\u015bci wskazany jest kontakt z lekarzem. Naj\u0142atwiej zrealizowa\u0107 to poprzez videokonsultacj\u0119 ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry zdiagnozuje ewentualne przyczyny podkr\u0105\u017conych oczu i w razie potrzeby pokieruje pacjenta na badania uzupe\u0142niaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\"><strong>Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Powstawanie i przyczyny<\/strong>: W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w cienie pod oczami s\u0105 spowodowane prze\u015bwitywaniem naczy\u0144 krwiono\u015bnych (dziedzicznym lub wynikaj\u0105cym np. z niewyspania, niedoboru p\u0142yn\u00f3w lub \u017celaza, spo\u017cywania alkoholu, palenia papieros\u00f3w, nadu\u017cywania narkotyk\u00f3w, zaburze\u0144 pracy nerek lub tarczycy). Czasami ciemne kr\u0119gi wok\u00f3\u0142 oczu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c spowodowane hiperpigmentacj\u0105 sk\u00f3ry (dziedziczn\u0105 lub wynikaj\u0105c\u0105 np. z podwy\u017cszonego promieniowania UV, niekt\u00f3rych chor\u00f3b sk\u00f3ry, narkotyk\u00f3w lub niekt\u00f3rych lek\u00f3w).<\/li><li><strong>Kiedy nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/strong> W przypadku nagle pojawiaj\u0105cych si\u0119, d\u0142ugotrwa\u0142ych cieni wok\u00f3\u0142 oczu, kt\u00f3rych nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 (np. z powodu braku snu lub niedo\u017cywienia). Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 inne objawy.<\/li><li><strong>Wskaz\u00f3wki<\/strong>: Umie\u015b\u0107 wilgotne torebki herbaty (zielonej lub czarnej), plasterki og\u00f3rka lub zimne \u0142y\u017ceczki na dotkni\u0119tych obszarach sk\u00f3ry (pomaga tylko wtedy, gdy widoczne s\u0105 naczynia krwiono\u015bne!). Upewnij si\u0119, \u017ce si\u0119 wysypiasz, pijesz wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 p\u0142yn\u00f3w i stosujesz zdrow\u0105 diet\u0119. Unikaj alkoholu, nikotyny i innych narkotyk\u00f3w. Je\u015bli to konieczne, zatuszuj cienie makija\u017cem.<\/li><li><strong>Leczenie<\/strong>: Je\u015bli to konieczne, nale\u017cy leczy\u0107 przyczyn\u0119, np. stosowa\u0107 suplementy \u017celaza w przypadku niedoboru \u017celaza, leczenie podstawowych zaburze\u0144 nerek lub tarczycy. W przypadku przebarwie\u0144: krem wybielaj\u0105cy, laseroterapia lub autologiczny przeszczep tkanki t\u0142uszczowej w okolice pod oczami. W przypadku prze\u015bwiecaj\u0105cych naczy\u0144 krwiono\u015bnych: wstrzykni\u0119cie autologicznego t\u0142uszczu lub kwasu hialuronowego.<\/li><\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Podkr\u0105\u017cone oczy: Leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Odpowied\u017a na pytanie &#8222;Co pomaga na powstawanie cieni pod oczami?&#8221; zale\u017cy od przyczyny ich powstawania.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli przyczyn\u0105 ciemnych kr\u0119g\u00f3w pod oczami jest hiperpigmentacja, do wyboru s\u0105 r\u00f3\u017cne leki, kt\u00f3re mog\u0105 zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 melaniny w sk\u00f3rze (np. hydrochinon). Jednak te substancje wybielaj\u0105ce powinny by\u0107 stosowane bardzo ostro\u017cnie i pod kierunkiem lekarza, poniewa\u017c czasami maj\u0105 silne skutki uboczne. Alternatyw\u0105 s\u0105 specjalne lasery, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych lekarz mo\u017ce dok\u0142adnie usun\u0105\u0107 pigment ze sk\u00f3ry. Te dwie metody mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c \u0142\u0105czy\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli cienie pojawiaj\u0105 si\u0119 z powodu prze\u015bwituj\u0105cych naczy\u0144 krwiono\u015bnych, leczenie jest zupe\u0142nie inne. Kremy wybielaj\u0105ce by\u0142yby tu zupe\u0142nie nie na miejscu, poniewa\u017c sprawiaj\u0105, \u017ce sk\u00f3ra staje si\u0119 jeszcze cie\u0144sza i bardziej przezroczysta, ni\u017c ju\u017c jest. Zamiast tego t\u0142uszcz pobrany od samego od pacjenta jest wstrzykiwany pomi\u0119dzy sk\u00f3r\u0119 a le\u017c\u0105ce pod ni\u0105 naczynia krwiono\u015bne (autologiczny przeszczep t\u0142uszczu). Alternatywnie mo\u017cna zastosowa\u0107 kwas hialuronowy, ale autologiczny t\u0142uszcz jest lepiej tolerowany i ma mniej skutk\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podkr\u0105\u017cone oczy: Co mo\u017cna zrobi\u0107 samodzielnie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Istnieje wiele porad dotycz\u0105cych walki z problemem ciemnych kr\u0119g\u00f3w wok\u00f3\u0142 oczu. Nale\u017cy jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 i nie stosowa\u0107 si\u0119 do nich bez zastanowienia. Niekt\u00f3re popularne domowe sposoby na podkr\u0105\u017cone mog\u0105 powodowa\u0107 problemy. Przyk\u0142adowo, przyk\u0142adanie do oczu mokrych torebek z herbat\u0105 lub plasterk\u00f3w og\u00f3rka mo\u017ce tak\u017ce powodowa\u0107 alergie lub podra\u017cnienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele z popularnych porad w tym zakresie \u2013 takich jak przyk\u0142adanie zimnej \u0142y\u017ceczki do herbaty czy przemywanie zimn\u0105 wod\u0105 \u2013 opiera si\u0119 na sch\u0142adzaniu okolic oczu. Powoduje to skurcz miejscowych naczy\u0144 krwiono\u015bnych, dzi\u0119ki czemu s\u0105 one mniej widoczne przez sk\u00f3r\u0119. Efekt ten jest jednak kr\u00f3tkotrwa\u0142y, a je\u015bli przyczyn\u0105 powstawania ciemnych kr\u0119g\u00f3w jest hiperpigmentacja, to te metody w og\u00f3le nie pomog\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Zamiast tego sensowniejsze jest unikanie typowych czynnik\u00f3w ryzyka powstawania cieni wok\u00f3\u0142 oczu. Upewnij si\u0119, \u017ce dobrze si\u0119 wysypiasz i pijesz wystarczaj\u0105co du\u017co p\u0142yn\u00f3w. Alkohol powinien by\u0107 spo\u017cywany tylko z umiarem, a palenia tytoniu najlepiej ca\u0142kowicie unika\u0107. Je\u015bli to nie pomo\u017ce, mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tzw. korektor\u00f3w. Dzi\u0119ki tym specjalnym kremom kosmetycznym mo\u017cna przynajmniej tymczasowo ukry\u0107 cienie pod oczami.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przyczyny\"><strong>Podkr\u0105\u017cone oczy: powstawanie i przyczyny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Ciemne kr\u0119gi wok\u00f3\u0142 oczu cz\u0119sto sprawiaj\u0105, \u017ce wygl\u0105daj\u0105 one na zapadni\u0119te, a osoba z tym problemem wygl\u0105da na chor\u0105. W rzeczywisto\u015bci jednak choroby rzadko s\u0105 powodem powstawania podkr\u0105\u017conych oczu. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ciemne cienie wok\u00f3\u0142 oczu s\u0105 nieszkodliwe i nie maj\u0105 wp\u0142ywu na zdrowie.<\/p>\n\n\n\n<p>Istniej\u0105 zasadniczo dwa r\u00f3\u017cne mechanizmy powstawania podkr\u0105\u017conych oczu: hiperpigmentacja i prze\u015bwitywanie naczy\u0144 krwiono\u015bnych przez cienk\u0105 sk\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadmierna pigmentacja sk\u00f3ry (hiperpigmentacja)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sk\u00f3ra posiada specjalne pigmenty zwane melaninami, kt\u00f3re decyduj\u0105 o kolorze sk\u00f3ry. Im wi\u0119cej jest ich w sk\u00f3rze, tym ciemniejsza si\u0119 ona wydaje. Je\u015bli w poszczeg\u00f3lnych obszarach odk\u0142ada si\u0119 wi\u0119cej melanin, termin medyczny okre\u015bla to jako hiperpigmentacj\u0119 lub melasm\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli hiperpigmentacja dotyczy okolic oczu, zazwyczaj objawia si\u0119 ona w postaci niebieskich lub niebiesko-szarych kr\u0119g\u00f3w pod oczami. Przyczynami powstawania tego typu przebarwie\u0144 s\u0105 m.in:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>niedob\u00f3r snu,<\/li><li>brak p\u0142yn\u00f3w,<\/li><li>niedo\u017cywienie,<\/li><li>niedob\u00f3r \u017celaza,<\/li><li>nadu\u017cywanie lek\u00f3w, w tym zwi\u0119kszone spo\u017cycie alkoholu i nikotyny,<\/li><li>toksyny \u015brodowiskowe, np. metale ci\u0119\u017ckie,<\/li><li>niekt\u00f3re choroby podstawowe, na przyk\u0142ad nerek lub tarczycy.<\/li><\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Hiperpigmentacja mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dziedziczna. Zdarza si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce kilka os\u00f3b w rodzinie ma ciemne kr\u0119gi pod oczami bez \u017cadnego konkretnego powodu ich wyst\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prze\u015bwituj\u0105ce naczynia krwiono\u015bne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w to nie sama sk\u00f3ra jest powodem powstawania cieni pod oczami. Zamiast tego w wielu przypadkach przyczyna le\u017cy g\u0142\u0119biej.<\/p>\n\n\n\n<p>Oko otoczone jest w okr\u0119gu przez mi\u0119sie\u0144 (Musculus orbicularis oris). Poniewa\u017c sk\u00f3ra i podsk\u00f3rna tkanka t\u0142uszczowa s\u0105 bardzo cienkie, zw\u0142aszcza poni\u017cej oka (infraorbital), naczynia krwiono\u015bne zaopatruj\u0105ce ten mi\u0119sie\u0144 mog\u0105 prze\u015bwitywa\u0107 przez sk\u00f3r\u0119. Sprawia to, \u017ce obszary dotkni\u0119te problemem wygl\u0105daj\u0105 na zacienione i pojawiaj\u0105 si\u0119 widoczne ciemne kr\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n<p>Stopie\u0144, w jakim naczynia krwiono\u015bne prze\u015bwituj\u0105 przez sk\u00f3r\u0119, r\u00f3\u017cni si\u0119 znacznie u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. Zale\u017cy to mi\u0119dzy innymi od rodzaju sk\u00f3ry i grubo\u015bci podsk\u00f3rnej tkanki t\u0142uszczowej. W zwi\u0105zku z tym osoby o bardzo jasnej karnacji, szczup\u0142e, w szczeg\u00f3lno\u015bci maj\u0105 tendencj\u0119 do posiadania ciemnych kr\u0119g\u00f3w pod oczami. Poza tym istnieje wiele innych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 sprzyja\u0107 prze\u015bwitywaniu naczy\u0144:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>niedob\u00f3r snu,<\/li><li>brak p\u0142yn\u00f3w,<\/li><li>niedo\u017cywienie,<\/li><li>niedob\u00f3r \u017celaza,<\/li><li>nadu\u017cywanie lek\u00f3w, w tym zwi\u0119kszone spo\u017cycie alkoholu i nikotyny,<\/li><li>toksyny \u015brodowiskowe, np. metale ci\u0119\u017ckie,<\/li><li>niekt\u00f3re choroby podstawowe, na przyk\u0142ad nerek lub tarczycy.<\/li><\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Zasadniczo, im mniej naczy\u0144 krwiono\u015bnych transportuje tlen, tym bardziej s\u0105 one widoczne na powierzchni sk\u00f3ry. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce krew uboga w tlen jest ciemniejsza ni\u017c krew bogata w tlen. Brak snu prowadzi czasem do gorszego ukrwienia naczy\u0144 podoczodo\u0142owych, dlatego cz\u0119sto jest powodem nag\u0142ego pojawienia si\u0119 ciemnych kr\u0119g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Podkr\u0105\u017cone oczy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c spowodowane pewnymi zmianami zachodz\u0105cymi w starszym wieku. Z jednej strony podsk\u00f3rna tkanka t\u0142uszczowa traci z wiekiem swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107, a z drugiej strony sk\u00f3ra staje si\u0119 bardziej wiotka. Oba te czynniki przyczyniaj\u0105 si\u0119 do silniejszego uwidocznienia naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Dodatkowo korytko \u0142zowe \u2013 specyficzny odcinek po wewn\u0119trznej stronie okolicy podoczodo\u0142owej \u2013 staje si\u0119 coraz bardziej zapadni\u0119te, co pot\u0119guje efekt cienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Podobnie jak w przypadku hiperpigmentacji, czynniki genetyczne mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c odpowiedzialne za bardziej widoczne naczynia krwiono\u015bne.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"lekarz\"><strong>Podkr\u0105\u017cone oczy: Kiedy nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Cienie pod oczami rzadko maj\u0105 powa\u017cne przyczyny. Osoby, kt\u00f3re maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do wyst\u0119powania cieni pod oczami i nie maj\u0105 innych dolegliwo\u015bci, nie musz\u0105 si\u0119 martwi\u0107. Cz\u0119sto cienie pod oczami s\u0105 dziedziczne i nie maj\u0105 znaczenia medycznego. Tak\u017ce po nieprzespanych nocach podkr\u0105\u017cone oczy nie s\u0105 niczym niezwyk\u0142ym i zazwyczaj szybko znikaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli jednak nagle zauwa\u017cysz u siebie d\u0142u\u017cej utrzymuj\u0105ce si\u0119 cienie pod oczami, a wcze\u015bniej one nie wyst\u0119powa\u0142y, powiniene\u015b wspomnie\u0107 o tej okoliczno\u015bci podczas nast\u0119pnej wizyty u lekarza rodzinnego. Dotyczy to zw\u0142aszcza sytuacji, gdy wyst\u0105pi\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne objawy (takie jak nietypowe zm\u0119czenie, problemy z koncentracj\u0105 itp.). Informacje uzyskane podczas konsultacji lekarskiej dotycz\u0105ce historii choroby (anamneza) oraz ewentualne badania (np. badanie krwi) pomog\u0105 lekarzowi ustali\u0107 przyczyn\u0119 wyst\u0119powania cieni pod oczami oraz innych objaw\u00f3w. W razie potrzeby rozpocznie on odpowiednie leczenie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Jakie niedobory wyst\u0119puj\u0105 w przypadku ciemnych kr\u0119g\u00f3w pod oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Silny niedob\u00f3r \u017celaza prowadzi do niedostatecznego zaopatrzenia krwi w tlen, co z kolei mo\u017ce prowadzi\u0107 do zm\u0119czenia, chronicznego zm\u0119czenia, problem\u00f3w z koncentracj\u0105 i obni\u017conego nastroju, a tak\u017ce do ciemnych kr\u0119g\u00f3w pod oczami. Ponadto niedob\u00f3r cynku prowadzi m.in. do powstawania cieni pod oczami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak rozja\u015bni\u0107 cienie pod oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dobrze dobrany kosmetyk rozja\u015bniaj\u0105cy mo\u017ce rozja\u015bni\u0107 cienie pod oczami i sprawi\u0107, \u017ce sk\u00f3ra pod oczami b\u0119dzie bardziej promienna. Pami\u0119taj, aby wybra\u0107 produkt, kt\u00f3ry zawiera witamin\u0119 C i niacynamid. U\u017cywaj kremu pod oczy przeznaczonego do Twojego typu sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy witamina E zmniejsza cienie pod oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Stosowanie olejku z witaminy E i olejku migda\u0142owego na sk\u00f3r\u0119 pod oczami mo\u017ce pom\u00f3c rozja\u015bni\u0107 cienie i zmniejszy\u0107 opuchlizn\u0119 pod oczami dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalnych i przeciwutleniaj\u0105cych, kt\u00f3re zawieraj\u0105 te dwa olejki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy stres mo\u017ce powodowa\u0107 cienie pod oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy jeste\u015b zestresowany, krew jest dostarczana do innych cz\u0119\u015bci cia\u0142a ni\u017c twarz, co sprawia, \u017ce wygl\u0105da ona bardzo blado. Powoduje to, \u017ce naczynia krwiono\u015bne pod oczami s\u0105 bardziej widoczne, co ostatecznie prowadzi do powstania ciemnych kr\u0119g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jaka witamina jest dobra na cienie pod oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z najlepszych sk\u0142adnik\u00f3w, jakie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w kremach pod oczy, jest witamina C, poniewa\u017c pozbywa si\u0119 ona wolnych rodnik\u00f3w i rozja\u015bnia sk\u00f3r\u0119. Witamina C jest r\u00f3wnie\u017c silnym stymulatorem kolagenu, a wi\u0119c dodanie jej do swojej diety lub wyb\u00f3r kosmetyk\u00f3w, kt\u00f3re j\u0105 zawieraj\u0105, mo\u017ce pom\u00f3c wzmocni\u0107 delikatn\u0105 sk\u00f3r\u0119 pod oczami i ukry\u0107 przebarwienia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"zrodla\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Ivan Vrcek, Omar Ozgur, TanujNakra, Infraorbital Dark Circles: A Review of the Pathogenesis, Evaluation and Treatment, \u201eJournal of Cutaneous and AestheticSurgery\u201d, 9.<\/li><li>Stanis\u0142aw Konturek: Fizjologia cz\u0142owieka. Wyd. VII poprawione i uzupe\u0142nione. T. II: Uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/li><li>Organizm cz\u0142owieka. Zrozumia\u0142y i pe\u0142ny przewodnik po budowie i funkcjach ludzkiego organizmu. Londyn: Marshall Editions Limited, 1989.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"CdTjV6dxuB\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/\">Choroby sk\u00f3ry<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Choroby sk\u00f3ry&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/embed\/#?secret=jUWl3TWRuV#?secret=CdTjV6dxuB\" data-secret=\"CdTjV6dxuB\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":6241,"template":"","tags":[172,4],"guide_category":[228],"class_list":["post-6240","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-podkrazone-oczy","tag-poradnik","guide_category-oczy"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":6240},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/6240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/6241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=6240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=6240"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=6240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}