{"id":7363,"date":"2021-10-11T12:48:00","date_gmt":"2021-10-11T12:48:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=7363"},"modified":"2024-04-15T16:05:54","modified_gmt":"2024-04-15T14:05:54","slug":"sepsa","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/sepsa\/","title":{"rendered":"Sepsa"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku sepsy? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Symptomy sepsy, szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku, s\u0105 cz\u0119sto trudne lub niemo\u017cliwe do sklasyfikowania przez samych pacjent\u00f3w. W przypadku wyst\u0105pienia pewnych objaw\u00f3w i gwa\u0142townego pogorszenia stanu og\u00f3lnego nale\u017cy natychmiast skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Najszybsz\u0105 dost\u0119pn\u0105 form\u0105 takiego kontaktu jest wideokonsultacja ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry ustali w\u0142a\u015bciw\u0105 diagnoz\u0119 i podejmie decyzje co do dalszych dzia\u0142a\u0144 terapeutycznych.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Sepsa zaczyna si\u0119 od infekcji, na przyk\u0142ad ropnej rany lub zapalenia p\u0142uc. Jednak system immunologiczny reaguje na nie w taki spos\u00f3b, \u017ce zamiast chroni\u0107 organizm, niszczy go. Mechanizm tej reakcji nie jest jeszcze do ko\u0144ca wyja\u015bniony.<\/li>\n\n\n\n
  • Nawet je\u015bli potoczne okre\u015blenie sepsy, czyli \u201ezaka\u017cenie krwi\u201d, nasuwa takie skojarzenie, to mechanizm sepsy nie ma nic wsp\u00f3lnego z zatruciem w sensie faktycznym.<\/li>\n\n\n\n
  • Pierwsze objawy sepsy s\u0105 cz\u0119sto niejednoznaczne. Charakterystyczne objawy to szybki, p\u0142ytki oddech, niskie ci\u015bnienie krwi i zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
  • Przy najmniejszym podejrzeniu sepsy natychmiast skontaktuj si\u0119 z lekarzem! Sepsa jest stanem krytycznym. Stan zdrowia osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105 mo\u017ce szybko ulec dramatycznemu pogorszeniu.<\/li>\n\n\n\n
  • W wielu przypadkach sepsa musi by\u0107 leczona na szpitalnym oddziale intensywnej terapii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Opis sepsy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Sepsa, jak si\u0119 cz\u0119sto zak\u0142ada, nie jest spowodowana obecno\u015bci\u0105 patogen\u00f3w we krwi, ale reakcj\u0105 organizmu na ich obecno\u015b\u0107. Przyczyn\u0105 sepsy s\u0105 zazwyczaj bakterie. W rzadszych przypadkach sepsa wywo\u0142ywana jest przez wirusy, pierwotniaki lub grzyby (Candida). Uk\u0142ad odporno\u015bciowy pr\u00f3buje broni\u0107 si\u0119 przed patogenami, ale walka ta przynosi szkod\u0119 nie tylko intruzom, ale tak\u017ce samemu organizmowi. Sepsa jest chorob\u0105 potencjalnie zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u017cyciu i powinna by\u0107 konsekwentnie leczona tak szybko, jak to mo\u017cliwe. W definicji sepsy dokonuje si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienia w zale\u017cno\u015bci od ci\u0119\u017cko\u015bci objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Formy sepsy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli w krwi pacjenta zostan\u0105 wykryte bakterie (bakteriemia), nie oznacza to, \u017ce dosz\u0142o u niego do sepsy. Ma\u0142e ilo\u015bci bakterii dostaj\u0105 si\u0119 do krwiobiegu poprzez mikrourazy w dzi\u0105s\u0142ach podczas np. szczotkowania z\u0119b\u00f3w, nie wywo\u0142uj\u0105c reakcji zapalnej w ca\u0142ym organizmie. Zdrowy system odporno\u015bciowy organizmu z \u0142atwo\u015bci\u0105 radzi sobie z tak ma\u0142ymi ilo\u015bciami patogen\u00f3w. Dopiero gdy przestaje to by\u0107 mo\u017cliwe i w wyniku tej walki pacjent zaczyna chorowa\u0107, m\u00f3wimy o sepsie. Najwa\u017cniejszymi oznakami sepsy u doros\u0142ych s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce objawy:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • odchylenie temperatury cia\u0142a w g\u00f3r\u0119 lub w d\u00f3\u0142 (<36\u00b0C lub >38\u00b0C),<\/li>\n\n\n\n
    • podwy\u017cszony puls (>90 uderze\u0144\/minut\u0119),<\/li>\n\n\n\n
    • zwi\u0119kszona cz\u0119sto\u015b\u0107 oddech\u00f3w (>20 oddech\u00f3w\/minut\u0119),<\/li>\n\n\n\n
    • odchylenie w liczbie bia\u0142ych krwinek we krwi (leukocyt\u00f3w) (<4000\/\u00b5L lub >12,000\/\u00b5L).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Je\u015bli te warunki s\u0105 spe\u0142nione, m\u00f3wimy o SIRS (zesp\u00f3\u0142 og\u00f3lnoustrojowej odpowiedzi zapalnej, Systemic Inflammatory Response Syndrome), ale jeszcze nie o sepsie.<\/p>\n\n\n\n

      SIRS (zesp\u00f3\u0142 og\u00f3lnoustrojowej odpowiedzi zapalnej, Systemic Inflammatory Response Syndrome)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      SIRS to medyczny termin okre\u015blaj\u0105cy ci\u0119\u017ck\u0105 reakcj\u0119 przeciwzapaln\u0105 organizmu na wp\u0142yw czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. Zesp\u00f3\u0142 og\u00f3lnoustrojowej reakcji zapalnej mo\u017ce by\u0107 spowodowany przez toksyny pochodz\u0105ce z patogen\u00f3w, ale tak\u017ce przez powa\u017cne urazy lub oparzenia. Ze wzgl\u0119du na masywn\u0105 reakcj\u0119 organizm pr\u00f3buje zapobiec powstaniu szk\u00f3d, ale przy okazji niszczy sam siebie.<\/p>\n\n\n\n

      SIRS czy sepsa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      O SIRS (Systemic Inflammatory Response Syndrome) m\u00f3wimy, gdy dochodzi do reakcji zapalnej ca\u0142ego organizmu bez wykrycia lub podejrzenia konkretnego patogenu jako czynnika wyzwalaj\u0105cego. Je\u015bli natomiast we krwi mo\u017cna wykry\u0107 patogen, kt\u00f3ry jest odpowiedzialny za t\u0119 reakcj\u0119, nazywa si\u0119 to seps\u0105. To rozr\u00f3\u017cnienie jest wa\u017cne, by m\u00f3c podejmowa\u0107 decyzje dotycz\u0105ce terapii. W leczeniu SIRS i sepsy wa\u017cne jest, by zaj\u0105\u0107 si\u0119 problemem le\u017c\u0105cym u ich podstaw.<\/p>\n\n\n\n

      Nieinfekcyjna reakcja zapalna obejmuj\u0105ca ca\u0142y organizm mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ana przez wiele czynnik\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich m.in.:<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n
        \n
      • oparzenia,<\/li>\n\n\n\n
      • kontuzje,<\/li>\n\n\n\n
      • powa\u017cne uszkodzenia organ\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
      • ci\u0119\u017ckie reakcje alergiczne (anafilaksja),<\/li>\n\n\n\n
      • zapalenie narz\u0105d\u00f3w, takie jak zapalenie trzustki,<\/li>\n\n\n\n
      • powa\u017cne krwawienie,<\/li>\n\n\n\n
      • niedostateczny dop\u0142yw tlenu do tkanek lub organ\u00f3w (niedokrwienie), np. w przypadku udaru lub ataku serca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

        Leczenie SIRS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Podstawowym leczeniem SIRS jest stabilizacja kr\u0105\u017cenia za pomoc\u0105 kropl\u00f3wek i, je\u015bli to konieczne, lek\u00f3w obkurczaj\u0105cych naczynia krwiono\u015bne. Poza standardowymi terapiami uzupe\u0142niaj\u0105cymi, takimi jak profilaktyka przeciwzakrzepowa i leczenie b\u00f3lu, nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107 zabieg chirurgiczny, je\u015bli przyczyn\u0105 SIRS jest np. uszkodzenie narz\u0105d\u00f3w lub oparzenie. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce dla trwa\u0142ego wyleczenia SIRS wa\u017cne jest wykrycie czynnika wywo\u0142uj\u0105cego i, je\u015bli to mo\u017cliwe, wyeliminowanie go. Rokowanie w przypadku SIRS zale\u017cy od jego przyczyny, og\u00f3lnego stanu zdrowia pacjenta oraz ewentualnej, ju\u017c obecnej niewydolno\u015bci narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Wstrz\u0105s septyczny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Kryteria wyst\u0119powania sepsy s\u0105 spe\u0142nione, gdy tylko mo\u017cna ustali\u0107 zaka\u017an\u0105 przyczyn\u0119 reakcji organizmu. Je\u015bli narz\u0105dy s\u0105 upo\u015bledzone w swoich funkcjach, m\u00f3wimy o ci\u0119\u017ckiej sepsie. Przyczyn\u0105 niewydolno\u015bci narz\u0105d\u00f3w mog\u0105 by\u0107 zakrzepy krwi, mocno obni\u017cone ci\u015bnienie krwi, a tak\u017ce reakcje na w\u0142asne hormony, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 s\u0142u\u017c\u0105 do walki z patogenami. Ryzyko \u015bmierci z powodu nast\u0119pstw ci\u0119\u017ckiej sepsy wynosi a\u017c oko\u0142o 47 procent.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli z powodu tej endogennej reakcji zapalnej ci\u015bnienie krwi nie mo\u017ce by\u0107 d\u0142u\u017cej utrzymywane na wystarczaj\u0105cym poziomie, m\u00f3wi si\u0119 o \u201ewstrz\u0105sie septycznym\u201d. To ostatnie stadium zatrucia krwi w konsekwencji zagra\u017ca dop\u0142ywowi krwi do wa\u017cnych narz\u0105d\u00f3w i prowadzi do \u015bmierci u ponad po\u0142owy os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Wstrz\u0105s septyczny jest krytycznym, zagra\u017caj\u0105cym \u017cyciu stanem, kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w prowadzi do \u015bmierci. W ko\u0144cowej fazie zatrucia krwi (sepsy) dochodzi do ekstremalnego spadku ci\u015bnienia krwi, podczas kt\u00f3rego serce nie jest ju\u017c w stanie wystarczaj\u0105co wype\u0142ni\u0107 krwi\u0105 mocno rozszerzonych naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Skutkiem tego jest niedostateczne zaopatrzenie wa\u017cnych organ\u00f3w, w tym m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

        Wstrz\u0105s septyczny: przebieg<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Wstrz\u0105s septyczny wyst\u0119puje tylko w po\u0142\u0105czeniu z poprzedzaj\u0105cym go zatruciem krwi (seps\u0105). Oznacza to, \u017ce do krwiobiegu pacjenta dosta\u0142 si\u0119 patogen, przed kt\u00f3rym uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie jest w stanie si\u0119 wystarczaj\u0105co obroni\u0107. Z powodu ma\u0142ych zakrzep\u00f3w krwi i w wyniku reakcji zapalnych w ca\u0142ym organizmie dochodzi do uszkodzenia wielu wa\u017cnych dla \u017cycia narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Hormony uk\u0142adu odporno\u015bciowego dodatkowo rozszerzaj\u0105 naczynia krwiono\u015bne, staraj\u0105c si\u0119 nadal zaopatrywa\u0107 wszystkie narz\u0105dy i tkanki cia\u0142a w wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 krwi. Reakcja ta jednak przeci\u0105\u017ca serce do tego stopnia, \u017ce w tym samym czasie du\u017ce ilo\u015bci krwi trafiaj\u0105 do cz\u0142onk\u00f3w cia\u0142a. W ten spos\u00f3b wstrz\u0105s septyczny prowadzi do powa\u017cnego spadku ci\u015bnienia krwi, kt\u00f3re szybko przybiera warto\u015bci zagra\u017caj\u0105ce \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

        Wstrz\u0105s septyczny: czynniki ryzyka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Pewne grupy os\u00f3b s\u0105 szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na seps\u0119 lub wstrz\u0105s septyczny. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, dotyczy to ka\u017cdego, u kogo system immunologiczny nie jest w pe\u0142ni sprawny, lub os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 nara\u017cone na kontakt z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 patogen\u00f3w. Do grupy szczeg\u00f3lnego ryzyka nale\u017c\u0105 pacjenci z nast\u0119puj\u0105cymi schorzeniami:<\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n
          \n
        • cukrzyca,<\/li>\n\n\n\n
        • choroby uk\u0142adu moczowego\/ p\u0142ciowego,<\/li>\n\n\n\n
        • cewniki, implanty, stenty lub protezy,<\/li>\n\n\n\n
        • po przeprowadzonych zabiegach chirurgicznych,<\/li>\n\n\n\n
        • niedob\u00f3r odporno\u015bci (HIV\/AIDS),<\/li>\n\n\n\n
        • rak krwi (bia\u0142aczka),<\/li>\n\n\n\n
        • d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie lek\u00f3w chemioterapeutycznych przy stosowaniu antybiotyk\u00f3w lub preparat\u00f3w kortyzonowych,<\/li>\n\n\n\n
        • bardzo m\u0142odzi i bardzo starzy pacjenci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          Wstrz\u0105s septyczny \u2013 rokowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Wstrz\u0105s septyczny jest medycznym stanem nag\u0142ym i musi by\u0107 leczony intensywn\u0105 terapi\u0105. Konieczne jest zastosowanie r\u00f3\u017cnych metod leczenia. Pacjent jest sztucznie wentylowany (intubowany) i pr\u00f3buje si\u0119 utrzyma\u0107 jego ci\u015bnienie krwi za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w obkurczaj\u0105cych naczynia krwiono\u015bne i kropl\u00f3wek. Eliminuj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142o zaka\u017cenia, lekarze staraj\u0105 si\u0119 wspiera\u0107 organizm pacjenta w jego walce z infekcj\u0105. Mimo to oko\u0142o 60 procent wszystkich pacjent\u00f3w umiera z powodu tej choroby. Rokowanie pogarsza fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w ju\u017c przed wstrz\u0105sem septycznym mia\u0142a os\u0142abion\u0105 obron\u0119 immunologiczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n

          Wstrz\u0105s septyczny jest stanem zagra\u017caj\u0105cym \u017cyciu, kt\u00f3ry wymaga jak najszybszej intensywnej terapii. Osoby, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y wstrz\u0105s septyczny, cz\u0119sto doznaj\u0105 jednak d\u0142ugotrwa\u0142ych uszczerbk\u00f3w na zdrowiu, na przyk\u0142ad z powodu niedostatecznego zaopatrywania w krew szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwych narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

          Sepsa u noworodk\u00f3w<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Szczeg\u00f3lnym przypadkiem sepsy jest sepsa wyst\u0119puj\u0105ca u noworodk\u00f3w. Dotyczy ona sepsy u dzieci w pierwszym miesi\u0105cu ich \u017cycia. Zazwyczaj wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje tego schorzenia, w zale\u017cno\u015bci od tego, jak szybko po porodzie pojawia si\u0119 sepsa. Tak zwana wczesna sepsa, w kt\u00f3rej patogen zosta\u0142 najprawdopodobniej przeniesiony przez matk\u0119 podczas porodu, pojawia si\u0119 w ci\u0105gu pierwszych czterech dni \u017cycia. Po tym czasie wyst\u0119puje u noworodk\u00f3w tak zwana p\u00f3\u017ana sepsa. Nowe badania pokazuj\u0105 jednak, \u017ce ten podzia\u0142 nie ma istotnego znaczenia dla sposob\u00f3w leczenia.<\/p>\n\n\n\n

          Kryteria sepsy u noworodk\u00f3w s\u0105 trudniejsze do rozpoznania ni\u017c u doros\u0142ych pacjent\u00f3w. Sepsa noworodk\u00f3w budzi l\u0119k z powodu jej piorunuj\u0105cego przebiegu. U niemowl\u0105t sepsa mo\u017ce znacznie szybciej przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w chorob\u0119 zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u017cyciu. Z regu\u0142y przed porodem matka jest badana pod k\u0105tem obecno\u015bci w pochwie bakterii, kt\u00f3re mog\u0142yby zagrozi\u0107 dziecku. Dzi\u0119ki tym badaniom oraz surowym przepisom higienicznym cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania sepsy u noworodk\u00f3w w krajach uprzemys\u0142owionych zosta\u0142a w ostatniej dekadzie drastycznie zredukowana.<\/p>\n\n\n\n

          Sepsa \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Szczeg\u00f3lnie we wczesnej fazie sepsy jej objawy s\u0105 trudne do rozpoznania. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce objawy s\u0105 cz\u0119sto niespecyficzne, tzn. mog\u0105 by\u0107 spowodowane tak\u017ce przez wiele innych chor\u00f3b. Niemniej jednak oznaki sepsy musz\u0105 by\u0107 szybko rozpoznane, aby zatrzyma\u0107 to, co si\u0119 dzieje. Szanse na wyzdrowienie wzrastaj\u0105 wraz z wczesn\u0105 diagnoz\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w pomaga te\u017c wiedza o poprzednich infekcjach.<\/p>\n\n\n\n

          Sepsa: objawy we wczesnej fazie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          W pierwszej fazie sepsy (zaka\u017cenia krwi) pewne zmiany mog\u0105 stanowi\u0107 wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119 wyst\u0119powania choroby. Poniewa\u017c nie s\u0105 one specyficzne, cz\u0119ste wyst\u0119powanie nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w jest kolejn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105, \u017ce mog\u0142o doj\u015b\u0107 do sepsy:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • rozpalona sk\u00f3ra, czasem tak\u017ce wysypka,<\/li>\n\n\n\n
          • wysoka gor\u0105czka (ponad 38 stopni Celsjusza), cz\u0119sto w po\u0142\u0105czeniu z dreszczami; uwaga: szczeg\u00f3lnie bardzo m\u0142odzi i bardzo starzy pacjenci z seps\u0105 maj\u0105 nisk\u0105 temperatur\u0119 (poni\u017cej 36 stopni Celsjusza, hipotermia) zamiast gor\u0105czki,<\/li>\n\n\n\n
          • dezorientacja,<\/li>\n\n\n\n
          • przyspieszone oddychanie (hiperwentylacja),<\/li>\n\n\n\n
          • przyspieszone bicie serca (tachykardia),<\/li>\n\n\n\n
          • s\u0142aba kondycja og\u00f3lna,<\/li>\n\n\n\n
          • blady lub szary kolor sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n
          • liczba bia\u0142ych krwinek (leukocyt\u00f3w), kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za obron\u0119 organizmu, jest zwi\u0119kszona u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w z seps\u0105. W ci\u0119\u017ckich przypadkach sepsy poziom leukocyt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 jednak tak\u017ce znacz\u0105co ni\u017cszy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            W zale\u017cno\u015bci od miejsca zaka\u017cenia cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 jeszcze inne objawy sepsy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              \n
            • w przypadku infekcji p\u0142uc: duszno\u015b\u0107 lub ropna plwocina,<\/li>\n\n\n\n
            • zaka\u017cenia dr\u00f3g moczowych: b\u00f3l przy oddawaniu moczu lub zmiana zapachu moczu,<\/li>\n\n\n\n
            • infekcje o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego (takie jak zapalenie opon m\u00f3zgowych): silny b\u00f3l g\u0142owy, zwi\u0119kszona wra\u017cliwo\u015b\u0107 oczu na \u015bwiat\u0142o, kr\u0119cz szyi,<\/li>\n\n\n\n
            • w zaka\u017ceniach jamy brzusznej (np. zapalenie wyrostka robaczkowego): b\u00f3l brzucha.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Objawy ci\u0119\u017ckiej sepsy (zaka\u017cenia krwi)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Nieleczona sepsa prowadzi do upo\u015bledzenia funkcji i w ko\u0144cu do niewydolno\u015bci r\u00f3\u017cnych narz\u0105d\u00f3w. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • Je\u015bli sepsa rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na w\u0105trob\u0119, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczka (icterus), czyli \u017c\u00f3\u0142tawe przebarwienie sk\u00f3ry.<\/li>\n\n\n\n
              • Sepsa mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na funkcj\u0119 nerek, powoduj\u0105c, \u017ce pacjent b\u0119dzie wydala\u0142 coraz mniej moczu \u2013 a\u017c do ca\u0142kowitej niewydolno\u015bci nerek.<\/li>\n\n\n\n
              • Kr\u0105\u017cenie krwi pogarsza si\u0119, bo krew tworzy coraz wi\u0119cej zakrzep\u00f3w. Oznacza to, \u017ce ma\u0142e skrzepy mog\u0105 zw\u0119\u017ca\u0107 lub blokowa\u0107 ma\u0142e naczynia krwiono\u015bne (kapilary). Dotkni\u0119te tym tkanki lub narz\u0105dy nie otrzymuj\u0105 wtedy wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci tlenu. W ten spos\u00f3b sepsa mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 objawy charakteryzuj\u0105ce si\u0119 nag\u0142\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 danego organu, np. udar m\u00f3zgu, niewydolno\u015b\u0107 nerek czy atak serca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Sepsa \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
                  \n
                • W zasadzie ka\u017cda infekcja mo\u017ce, ale nie musi prowadzi\u0107 do sepsy (zaka\u017cenia krwi). Sepsie nie mo\u017cna zapobiega\u0107 w \u017caden konkretny spos\u00f3b. Zasadniczo jednak zaleca si\u0119, by ka\u017cda infekcja \u2013 nawet je\u015bli na pocz\u0105tku wydaje si\u0119 niegro\u017ana \u2013 by\u0142a leczona przez lekarza we wczesnym stadium.<\/li>\n\n\n\n
                • Na pocz\u0105tku sepsy (zatrucia krwi) mamy do czynienia z miejscowym zaka\u017ceniem, kt\u00f3rego przyczyn\u0105 s\u0105 najcz\u0119\u015bciej bakterie, czasem tak\u017ce wirusy, grzyby (sepsa Candida) lub pierwotniaki (organizmy jednokom\u00f3rkowe). System odporno\u015bciowy uruchamia reakcje obronne przeciwko intruzom w postaci stan\u00f3w zapalnych: zwi\u0119ksza si\u0119 przep\u0142yw krwi do tkanki dotkni\u0119tej chorob\u0105, zwi\u0119ksza si\u0119 przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144 krwiono\u015bnych. W ten spos\u00f3b du\u017ce ilo\u015bci bia\u0142ych krwinek (leukocyt\u00f3w) mog\u0105 dotrze\u0107 do miejsca infekcji i wnikn\u0105\u0107 do tkanek, gdzie eliminuj\u0105 patogeny i zniszczone kom\u00f3rki.<\/li>\n\n\n\n
                • Jednak wzmocnione dzia\u0142anie obronne uk\u0142adu odporno\u015bciowego niekiedy nie wystarcza, by ograniczy\u0107 i ostatecznie wyeliminowa\u0107 infekcj\u0119 w miejscu jej powstania. Patogeny zyskuj\u0105 wtedy przewag\u0119: zarazki i ich toksyny dostaj\u0105 si\u0119 do krwiobiegu. Zgodnie z definicj\u0105 nie jest to jeszcze sepsa, ale pocz\u0105tkowo jest to jeszcze bakteriemia (obecno\u015b\u0107 bakterii we krwi).<\/li>\n\n\n\n
                • Je\u015bli te substancje wywo\u0142aj\u0105 reakcj\u0119 zapaln\u0105 w ca\u0142ym organizmie, m\u00f3wimy o typowym przebiegu sepsy. Objawy sepsy s\u0105 zwi\u0105zane z t\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 ca\u0142e cia\u0142o walk\u0105 pomi\u0119dzy systemem odporno\u015bciowym a patogenami. Rozszerzaj\u0105 si\u0119 naczynia krwiono\u015bne w ca\u0142ym ciele, powoduj\u0105c spadek ci\u015bnienia krwi, gwa\u0142townie wzrastaj\u0105 oznaki stanu zapalnego we krwi, serce i p\u0142uca pr\u00f3buj\u0105 zrekompensowa\u0107 brak przep\u0142ywu krwi i podejmuj\u0105 pr\u00f3by jej wzbogacenia w tlen poprzez wzmo\u017con\u0105 prac\u0119, co powoduje przyspieszenie oddechu i t\u0119tna.<\/li>\n\n\n\n
                • Ze wzgl\u0119du na zmieniony przep\u0142yw krwi oraz uszkodzenia naczy\u0144 i tkanek przez patogeny i system odporno\u015bciowy, krew szybciej krzepnie. Zgodnie z kryteriami sepsy, o ci\u0119\u017ckiej sepsie m\u00f3wimy wtedy, gdy funkcje narz\u0105d\u00f3w ulegaj\u0105 uszkodzeniu r\u00f3wnie\u017c przez ma\u0142e niedro\u017cne naczynia (skrzepliny) lub inne substancje powoduj\u0105ce uszkodzenia.<\/li>\n\n\n\n
                • Je\u015bli si\u0142a t\u0142ocz\u0105ca serca nie jest ju\u017c wystarczaj\u0105ca, by przetransportowa\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 krwi do wa\u017cnych dla \u017cycia organ\u00f3w, nazywamy to wstrz\u0105sem septycznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Sepsa: grupy ryzyka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  W zasadzie wszystkie miejscowe zaka\u017cenia (takie jak zapalenie p\u0142uc czy zaka\u017cenia dr\u00f3g moczowych) mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 sepsy. Nierzadko przyczyn\u0105 sepsy s\u0105 zaka\u017cenia szpitalne. Ryzyko wyst\u0105pienia sepsy jest szczeg\u00f3lnie wysokie u:<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                  \n
                  \n
                  \n
                  \n
                  \n \n\n
                    \n
                  • bardzo m\u0142odych (noworodki) i bardzo starych ludzi,<\/li>\n\n\n\n
                  • os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym (np. w wyniku chemioterapii nowotwor\u00f3w lub przy terapii du\u017cymi dawkami kortyzonu w przypadku reumatyzmu lub chor\u00f3b uk\u0142adu oddechowego),<\/li>\n\n\n\n
                  • u pacjent\u00f3w z ranami lub obra\u017ceniami (np. rozleg\u0142e oparzenia),<\/li>\n\n\n\n
                  • przy niekt\u00f3rych zabiegach i badaniach (np. cewniki w naczyniach krwiono\u015bnych, cewniki w p\u0119cherzu moczowym, dreny do ran),<\/li>\n\n\n\n
                  • w przypadku uzale\u017cnie\u0144 (np. alkoholizm, narkomania),<\/li>\n\n\n\n
                  • przy wyst\u0119powaniu genetycznych predyspozycji w kierunku sepsy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                    Sepsa: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                    Je\u015bli podejrzewa si\u0119 seps\u0119, sprawdza si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce kryteria:<\/p>\n\n\n\n