{"id":8874,"date":"2021-11-26T12:01:00","date_gmt":"2021-11-26T12:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=8874"},"modified":"2023-08-29T21:38:23","modified_gmt":"2023-08-29T19:38:23","slug":"tezec","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tezec\/","title":{"rendered":"T\u0119\u017cec"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku t\u0119\u017cca? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Je\u015bli po urazie lub skaleczeniu wyst\u0119puj\u0105 skurcze mi\u0119\u015bni, powiniene\u015b koniecznie skontaktowa\u0107 si\u0119 z lekarzem, kt\u00f3ry mo\u017ce rozpozna\u0107 ewentualne zaka\u017cenie t\u0119\u017ccem. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie typowych objaw\u00f3w klinicznych. Wygodnym i szybkim sposobem na zasi\u0119gni\u0119cie opinii lekarskiej jest wideokonsultacja ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry upewni si\u0119 co do diagnozy, wystawi recept\u0119 na odpowiednie lekarstwa oraz ewentualnie wystawi choremu zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Opis: infekcja bakteryjna, toksyny bakteryjne powoduj\u0105 silne skurcze mi\u0119\u015bni, nieleczona ma przebieg \u015bmiertelny z powodu pora\u017cenia uk\u0142adu oddechowego.<\/li>\n\n\n\n
  • Symptomy: szcz\u0119ko\u015bcisk, dysfagia, pora\u017cenie krtani, dra\u017cliwo\u015b\u0107, niepok\u00f3j, ekstremalne skurcze mi\u0119\u015bni tu\u0142owia, przeci\u0105\u017cenie mi\u0119\u015bni grzbietu a\u017c do z\u0142amania kr\u0119g\u00f3w, pora\u017cenie oddechowe.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny: zaka\u017cenie bakteri\u0105 Clostridium tetani nawet przez najmniejsze zranienia, przetrwalniki znajduj\u0105 si\u0119 w glebie lub odchodach zwierz\u0119cych, bakteria namna\u017ca si\u0119 tam, gdzie brakuje tlenu (dlatego powierzchowne rany s\u0105 mniej niebezpieczne ni\u017c g\u0142\u0119bsze zranienia).<\/li>\n\n\n\n
  • Rozpoznanie: typowe objawy po zranieniu, wykrywanie bakterii w surowicy.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie: wyci\u0119cie brzeg\u00f3w rany, podanie przeciwcia\u0142, intensywna opieka medyczna z podawaniem tlenu, w razie potrzeby respiracja.<\/li>\n\n\n\n
  • Rokowanie: przy braku leczenia prawie zawsze \u015bmiertelne, przy intensywnym leczeniu \u015bmiertelno\u015b\u0107 si\u0119ga 20 procent.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    T\u0119\u017cec: opis<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    T\u0119\u017cec jest wywo\u0142ywany przez zaka\u017cenie bakteri\u0105 Clostridium tetani. Zarodniki bakterii znajduj\u0105 si\u0119 w odchodach zwierz\u0105t, zw\u0142aszcza koni, a g\u0142\u00f3wnie w glebie. Przetrwalniki s\u0105 bardzo odporne i mog\u0105 przetrwa\u0107 przez d\u0142ugi czas bez \u017cywiciela. Namna\u017caj\u0105 si\u0119 one tylko w \u015brodowisku beztlenowym, tzn. przy braku tlenu.<\/p>\n\n\n\n

    Dostaj\u0105 si\u0119 one do organizmu cz\u0142owieka nawet przez niewielkie zranienia. Ich toksyny w\u0119druj\u0105 nast\u0119pnie do m\u00f3zgu i rdzenia kr\u0119gowego. Cz\u0119sto wystarczy ma\u0142e skaleczenie lub drzazga w sk\u00f3rze, aby dosz\u0142o do zaka\u017cenia. W przypadku t\u0119\u017cca nie jest mo\u017cliwe przenoszenie choroby z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka, dlatego osoby chore nie s\u0105 zara\u017aliwe.<\/p>\n\n\n\n

    T\u0119\u017cec: co dzieje si\u0119 w organizmie podczas infekcji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Bakterie Clostridium tetani wytwarzaj\u0105 dwie toksyny:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • Jedna z nich, tetanolizyna, niszczy czerwone krwinki i mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 uszkodzenia serca.<\/li>\n\n\n\n
    • Drug\u0105 toksyn\u0105 produkowan\u0105 przez bakterie jest tetanospasmina. Przemieszcza si\u0119 ona wzd\u0142u\u017c nerw\u00f3w i ostatecznie dociera do centralnego uk\u0142adu nerwowego. Toksyna ta hamuje impulsy nerwowe, kt\u00f3re normalnie zapobiegaj\u0105 nadmiernym skurczom mi\u0119\u015bni. Je\u015bli ta hamuj\u0105ca regulacja zawiedzie, nerwy s\u0105 silnie nadpobudliwe. Skutkiem tego s\u0105 silne, d\u0142ugotrwa\u0142e, bolesne skurcze mi\u0119\u015bni, kt\u00f3re s\u0105 typowe dla t\u0119\u017cca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      T\u0119\u017cec: okres inkubacji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Czas pomi\u0119dzy zaka\u017ceniem a wyst\u0105pieniem pierwszych objaw\u00f3w (okres inkubacji) jest w t\u0119\u017ccu bardzo r\u00f3\u017cny. W szybkich przebiegach pierwsze objawy choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c po kilku dniach, w innych przypadkach trwa to nawet do trzech tygodni. Opisywano nawet przypadki, w kt\u00f3rych objawy pojawi\u0142y si\u0119 dopiero po kilku miesi\u0105cach. Je\u015bli okres inkubacji jest bardzo kr\u00f3tki, oznacza to, \u017ce wiele patogen\u00f3w mog\u0142o dosta\u0107 si\u0119 do organizmu w tym samym czasie. Choroba ma wtedy szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017cki przebieg.<\/p>\n\n\n\n

      T\u0119\u017cec: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      T\u0119\u017cec objawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie silnymi, uporczywymi skurczami mi\u0119\u015bni. W zasadzie mog\u0105 one dotyczy\u0107 ka\u017cdej cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Typowe jest, \u017ce bod\u017ace akustyczne, wzrokowe oraz dotykowe mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 skurcze.<\/p>\n\n\n\n

      Szcz\u0119ko\u015bcisk i grymasy (\u201eu\u015bmiech sardoniczny\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Typowym objawem uog\u00f3lnionego t\u0119\u017cca jest szcz\u0119ko\u015bcisk. J\u0119zyk i mi\u0119\u015bnie szcz\u0119ki napinaj\u0105 si\u0119, co powoduje grymas: ci\u0105g\u0142e \u201eu\u015bmiechanie si\u0119\u201d i uniesione brwi, znane r\u00f3wnie\u017c jako \u201eu\u015bmiech sardoniczny\u201d. Pacjenci nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w stanie szeroko otworzy\u0107 ust.<\/p>\n\n\n\n

      Dysfagia i pora\u017cenie krtani<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli mi\u0119\u015bnie gard\u0142a i krtani s\u0105 uszkodzone, pacjent ma trudno\u015bci z po\u0142ykaniem. W skrajnych przypadkach pacjenci nie mog\u0105 ani m\u00f3wi\u0107, ani krzycze\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      \u0141ukowate wygi\u0119cie cia\u0142a <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Do tego dochodz\u0105 silne skurcze w mi\u0119\u015bniach plec\u00f3w i brzucha. Osoby dotkni\u0119te tym schorzeniem wyginaj\u0105 plecy w \u0142uk. W skrajnych przypadkach powstaj\u0105 takie si\u0142y, \u017ce dochodzi nawet do z\u0142amania kr\u0119g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Inne objawy spazm\u00f3w t\u0119\u017ccowych to:<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n
        \n
      • b\u00f3l i sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni, szczeg\u00f3lnie w obr\u0119bie szyi i twarzy,<\/li>\n\n\n\n
      • wzrost ci\u015bnienia krwi,<\/li>\n\n\n\n
      • pocenie si\u0119,<\/li>\n\n\n\n
      • niespokojno\u015b\u0107, dra\u017cliwo\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n
      • palpitacje (tachykardia),<\/li>\n\n\n\n
      • skurcze w ko\u0144czynach,<\/li>\n\n\n\n
      • problemy z oddychaniem,<\/li>\n\n\n\n
      • dzieci cierpi\u0105ce na t\u0119\u017cec noworodkowy wykazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyra\u017ane os\u0142abienie zdolno\u015bci do picia,<\/li>\n\n\n\n
      • og\u00f3lne objawy choroby, takie jak b\u00f3l g\u0142owy, gor\u0105czka, dreszcze. Mog\u0105 one wyst\u0105pi\u0107 w okresie poprzedzaj\u0105cym drgawki, ale cz\u0119sto si\u0119 nie pojawiaj\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

        Nieleczony przebieg t\u0119\u017cca jest dramatyczny. Pacjenci w ko\u0144cu umieraj\u0105 z powodu parali\u017cu mi\u0119\u015bni oddechowych. Pozostaj\u0105 w pe\u0142ni \u015bwiadomi a\u017c do \u015bmierci, co sprawia, \u017ce ich cierpienia s\u0105 szczeg\u00f3lnie dotkliwe.<\/p>\n\n\n\n

        R\u00f3\u017cne przebiegi t\u0119\u017cca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Lekarze rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 cztery formy t\u0119\u017cca:<\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n
          \n
        • Forma uog\u00f3lniona:<\/strong> ta forma ma klasyczny przebieg choroby z ci\u0119\u017ckimi skurczami mi\u0119\u015bni w ca\u0142ym ciele.<\/li>\n\n\n\n
        • Forma miejscowa<\/strong>: w tym przypadku objawy (takie jak sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni) s\u0105 zwykle ograniczone do ko\u0144czyny, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 miejsce wnikni\u0119cia patogenu. Dzieje si\u0119 tak cz\u0119\u015bciej, gdy istnieje jeszcze cz\u0119\u015bciowa ochrona poszczepienna.<\/li>\n\n\n\n
        • T\u0119\u017cec m\u00f3zgowy:<\/strong> w tej szczeg\u00f3lnej formie zaka\u017cona rana znajduje si\u0119 na g\u0142owie. Poniewa\u017c drogi nerwowe do m\u00f3zgu s\u0105 tutaj kr\u00f3tkie, okres inkubacji jest r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tki.<\/li>\n\n\n\n
        • T\u0119\u017cec noworodkowy:<\/strong> t\u0119\u017cec noworodkowy wyst\u0119puje tylko u noworodk\u00f3w. Choruj\u0105 dzieci nieszczepionych matek. Do zaka\u017cenia dochodzi cz\u0119sto z powodu niedostatecznej higieny przed lub po porodzie, przy czym patogeny dostaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej przez p\u0119pek. Ta forma t\u0119\u017cca jest najbardziej rozpowszechniona na \u015bwiecie i wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w krajach o niskim standardzie higieny i s\u0142abej opiece medycznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          T\u0119\u017cec: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Bakteria Clostridium tetani rozmna\u017ca si\u0119 tylko w warunkach beztlenowych, tzn. tylko tam, gdzie nie dociera tlen.<\/p>\n\n\n\n

          Rana powierzchowna o nieco wi\u0119kszej powierzchni jest lepiej wentylowana ni\u017c g\u0142\u0119bsze skaleczenie lub przebicie ostrym przedmiotem. Taka rana jest wi\u0119c mniej niebezpieczna. Z drugiej strony pozornie niegro\u017any uraz, kt\u00f3ry wyst\u0105pi na przyk\u0142ad podczas prac ogrodowych, mo\u017ce by\u0107 idealnym punktem wnikni\u0119cia patogenu t\u0119\u017cca.<\/p>\n\n\n\n

          Ponadto patogen czuje si\u0119 bardzo dobrze w ju\u017c martwej tkance, poniewa\u017c tutaj r\u00f3wnie\u017c panuje \u015brodowisko beztlenowe. Taka martwa (martwicza) tkanka wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej w wi\u0119kszych ranach, zw\u0142aszcza je\u015bli nie s\u0105 one odpowiednio leczone za pomoc\u0105 zabieg\u00f3w chirurgicznych.<\/p>\n\n\n\n

          Czynnik ryzyka: choroby sk\u00f3ry<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Zaka\u017ceniu t\u0119\u017ccem mog\u0105 sprzyja\u0107 r\u00f3wnie\u017c choroby sk\u00f3ry, takie jak egzema.<\/p>\n\n\n\n

          Czynnik ryzyka zwi\u0105zany z wiekiem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Osoby starsze s\u0105 bardziej nara\u017cone na zachorowanie na t\u0119\u017cec. Przeciwcia\u0142a, kt\u00f3re ich organizm wytworzy\u0142 po szczepieniu, cz\u0119sto ulegaj\u0105 szybszemu zanikowi ni\u017c u os\u00f3b m\u0142odszych. Dlatego potrzebuj\u0105 one szczepie\u0144 przypominaj\u0105cych w kr\u00f3tszych odst\u0119pach czasu. Je\u015bli tak si\u0119 nie dzieje, s\u0105 one gorzej chronione.<\/p>\n\n\n\n

          Osoby starsze cz\u0119sto maj\u0105 gorsze kr\u0105\u017cenie krwi, na przyk\u0142ad z powodu chor\u00f3b naczy\u0144 krwiono\u015bnych lub cukrzycy. W przypadku urazu ukrwienie rany jest gorsze, a tym samym jest ona gorzej zaopatrzona w tlen. W zwi\u0105zku z tym bakterie beztlenowe \u0142atwiej si\u0119 w niej namna\u017caj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          T\u0119\u017cec: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Lekarz stawia diagnoz\u0119 t\u0119\u017cca na podstawie typowych objaw\u00f3w klinicznych: je\u015bli w wyniku zranienia dochodzi do sztywno\u015bci mi\u0119\u015bni lub skurcz\u00f3w, diagnoza t\u0119\u017cca jest zazwyczaj jednoznaczna. W celu dalszej diagnostyki dost\u0119pne s\u0105 testy, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna wykry\u0107 toksyn\u0119 bakterii t\u0119\u017cca w materiale z rany lub w surowicy krwi (testy neutralizacji). Nie zawsze s\u0105 one jednak rozstrzygaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

          T\u0119\u017cec: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          W leczeniu t\u0119\u017cca obowi\u0105zuj\u0105 trzy podstawowe zasady:<\/p>\n\n\n\n

          \n
          \n
          \n
          \n
          \n
          \n \n\n