{"id":8876,"date":"2021-11-29T12:13:00","date_gmt":"2021-11-29T12:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=8876"},"modified":"2022-12-30T20:23:12","modified_gmt":"2022-12-30T20:23:12","slug":"wscieklizna","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/wscieklizna\/","title":{"rendered":"W\u015bcieklizna"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku w\u015bcieklizny? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Czy Ty lub Twoje dziecko zostali\u015bcie ugryzieni przez dzikie lub domowe zwierz\u0119? W takim razie nale\u017cy niezw\u0142ocznie uda\u0107 si\u0119 do lekarza, poniewa\u017c nawet je\u015bli zwierz\u0119 podejrzane o w\u015bcieklizn\u0119 nie wykazuje objaw\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 chore. B\u0142yskawiczn\u0105 metod\u0105 kontaktu z lekarzem, kt\u00f3ry podejmie decyzj\u0119 co do dalszych krok\u00f3w post\u0119powania, jest wideokonsultacja ze specjalist\u0105 TELEMEDI.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • W\u015bcieklizna jest chorob\u0105 odzwierz\u0119c\u0105 \u2013 tzn. chorob\u0105 przenoszon\u0105 ze zwierz\u0105t na ludzi.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyn\u0105 w\u015bcieklizny s\u0105 wirusy z rodzaju Lyssavirus, do kt\u00f3rych nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c klasyczny wirus w\u015bcieklizny.<\/li>\n\n\n\n
  • Choroba przebiega w trzech fazach: faza zwiastun\u00f3w, ostra faza neurologiczna i faza ko\u0144cowa, czyli \u015bpi\u0105czka.<\/li>\n\n\n\n
  • U ludzi, gdy pojawi\u0105 si\u0119 objawy w\u015bcieklizny, choroba jest praktycznie zawsze \u015bmiertelna.<\/li>\n\n\n\n
  • Szczepienia ochronne s\u0105 dost\u0119pne i zalecane dla niekt\u00f3rych grup os\u00f3b.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie: oczyszczenie rany oraz aktywne i pasywne szczepienia jak najszybciej po kontakcie z wirusami w\u015bcieklizny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    W\u015bcieklizna: opis<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    W\u015bcieklizna jest wirusow\u0105 infekcj\u0105 o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Czynnikami wywo\u0142uj\u0105cymi chorob\u0119 s\u0105 wirusy z rodzaju Lyssavirus. Okres inkubacji, czyli czas od zaka\u017cenia do wybuchu objaw\u00f3w choroby, wynosi na og\u00f3\u0142 od trzech do o\u015bmiu tygodni, ale w rzadkich przypadkach mo\u017ce by\u0107 nawet kr\u00f3tszy ni\u017c dziewi\u0119\u0107 dni. Gdy choroba ju\u017c wybuchnie, prawie zawsze jest \u015bmiertelna. Niemniej jednak szczepienie wykonane bezpo\u015brednio po zaka\u017ceniu mo\u017ce zapobiec wybuchowi choroby.<\/p>\n\n\n\n

    Przenoszenie wirusa przez \u015blin\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W\u015bcieklizna jest prawie zawsze przenoszona przez zaka\u017cone zwierz\u0119ta. Je\u015bli zwierz\u0119 zostanie zainfekowane wirusami w\u015bcieklizny, najpierw namna\u017caj\u0105 si\u0119 one w centralnym uk\u0142adzie nerwowym, a nast\u0119pnie rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119. Wirusy te s\u0105 mi\u0119dzy innymi masowo wydalane w \u015blinie. Przenoszenie na ludzi nast\u0119puje zazwyczaj poprzez ugryzienie zaka\u017conego zwierz\u0119cia. Zaka\u017cenie jest jednak mo\u017cliwe r\u00f3wnie\u017c poprzez zranienia sk\u00f3ry lub wtedy, gdy materia\u0142 zaka\u017any, np. \u015blina, wejdzie w bezpo\u015bredni kontakt z b\u0142on\u0105 \u015bluzow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Dzikie zwierz\u0119ta zara\u017cone w\u015bcieklizn\u0105 cz\u0119sto trac\u0105 swoj\u0105 l\u0119kliwo\u015b\u0107 wobec ludzi (np. lisy). Je\u015bli dzikie zwierz\u0119 zachowuje si\u0119 nietypowo, nale\u017cy zwraca\u0107 na nie szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 i zachowa\u0107 dystans. Je\u017celi znajdziesz nietoperza le\u017c\u0105cego na ziemi i chcesz mu pom\u00f3c, powiniene\u015b zawsze mie\u0107 za\u0142o\u017cone r\u0119kawice. Je\u015bli mimo to zostaniesz uk\u0105szony, musisz natychmiast uda\u0107 si\u0119 do lekarza!<\/p>\n\n\n\n

    W\u015bcieklizna: objawy i przebieg choroby<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Okres inkubacji w\u015bcieklizny (czas od zaka\u017cenia do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w choroby) w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wynosi od trzech do o\u015bmiu tygodni. W niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce to jednak trwa\u0107 nawet kilka lat. W rzadkich przypadkach okres inkubacji jest kr\u00f3tszy ni\u017c dziewi\u0119\u0107 dni. Im bli\u017cej m\u00f3zgu znajduje si\u0119 miejsce wnikni\u0119cia wirusa w\u015bcieklizny, tym kr\u00f3tszy jest okres inkubacji. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wirusy przemieszczaj\u0105 si\u0119 z punktu wtargni\u0119cia wzd\u0142u\u017c nerw\u00f3w w kierunku m\u00f3zgu. Kiedy ju\u017c tam dotr\u0105, dochodzi do ujawnienia si\u0119 choroby. Jest to wtedy \u015bmiertelne.<\/p>\n\n\n\n

    Trzy etapy w\u015bcieklizny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W\u015bcieklizna u ludzi rozwija si\u0119 w trzech etapach:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • Faza zwiastun\u00f3w:<\/strong> w pierwszym stadium w\u015bcieklizny wyst\u0119puj\u0105 pocz\u0105tkowo niespecyficzne objawy, takie jak b\u00f3l g\u0142owy, nudno\u015bci, wymioty, b\u00f3le brzucha, biegunka, zwykle tak\u017ce gor\u0105czka i ewentualnie kaszel. Miejsce uk\u0105szenia mrowieje i sw\u0119dzi. W miar\u0119 post\u0119pu choroby pacjenci staj\u0105 si\u0119 dra\u017cliwi i wra\u017cliwi na \u015bwiat\u0142o, ha\u0142as i przeci\u0105gi. Gor\u0105czka stale wzrasta.<\/li>\n\n\n\n
    • Ostra faza neurologiczna (faza pora\u017ce\u0144):<\/strong> tak zwana posta\u0107 m\u00f3zgowa zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 objawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w\u0142a\u015bnie w m\u00f3zgu. U chorego pojawia si\u0119 wyra\u017ana niech\u0119\u0107 do wody. Podczas po\u0142ykania mi\u0119\u015bnie gard\u0142a napinaj\u0105 si\u0119, przez co pacjenci boj\u0105 si\u0119 prze\u0142yka\u0107. Chorzy unikaj\u0105 nawet po\u0142ykania w\u0142asnej \u015bliny, wi\u0119c wyp\u0142ywa ona z ich ust. Nawet widok wody lub kropl\u00f3wki i szum wody wywo\u0142uj\u0105 niepok\u00f3j i skurcze. Stan psychiczny pacjent\u00f3w oscyluje mi\u0119dzy agresj\u0105 a depresj\u0105. Rzadsza, paralityczna posta\u0107 w\u015bcieklizny atakuje g\u0142\u00f3wnie nerwy rdzenia kr\u0119gowego i nerwy obwodowe. Na tym etapie wyst\u0119puje ju\u017c przede wszystkim parali\u017c narastaj\u0105cy.<\/li>\n\n\n\n
    • Faza \u015bpi\u0105czki<\/strong>: w ostatnim stadium w\u015bcieklizny chory cierpi na post\u0119puj\u0105ce objawy parali\u017cu. Pacjent w ko\u0144cu zapada w \u015bpi\u0105czk\u0119 i zazwyczaj umiera z powodu parali\u017cu oddechowego. Gdy w\u015bcieklizna ju\u017c wybuchnie, jest \u015bmiertelna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym w\u015bcieklizn\u0119 s\u0105 wirusy z rodzaju Lyssavirus. W krajach uprzemys\u0142owionych wirus wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie u zwierz\u0105t le\u015bnych, kt\u00f3re przenosz\u0105 patogen w\u015bcieklizny na zwierz\u0119ta domowe i ludzi. Z drugiej strony w Afryce, Azji i Ameryce \u0141aci\u0144skiej to psy s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi nosicielami, a zatem s\u0105 odpowiedzialne za wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgon\u00f3w z powodu w\u015bcieklizny na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

      Najcz\u0119stsz\u0105 drog\u0105 przenoszenia w\u015bcieklizny na cz\u0142owieka s\u0105 uk\u0105szenia lub zadrapania przez zaka\u017cone psy, koty, lisy, szopy, skunksy, szakale i wilki, a tak\u017ce zwierz\u0119ta owado\u017cerne (np. je\u017ce) i nietoperze. Byd\u0142o, konie, drobna zwierzyna \u0142owna i inne zwierz\u0119ta ro\u015blino\u017cerne mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zosta\u0107 zara\u017cone, ale rzadko przenosz\u0105 w\u015bcieklizn\u0119 na ludzi.<\/p>\n\n\n\n

      Zarazi\u0107 mo\u017cna si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poprzez zwyk\u0142y kontakt, na przyk\u0142ad podczas g\u0142askania zaka\u017conych zwierz\u0105t \u2013 ryzyko zaka\u017cenia jest wtedy jednak bardzo niskie, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 wirus\u00f3w znajduje si\u0119 w \u015blinie. Ryzyko zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 jest szczeg\u00f3lnie wysokie, je\u015bli dojdzie do kontaktu z b\u0142onami \u015bluzowymi lub ranami.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizn\u0119 u ludzi podejrzewa si\u0119 w ka\u017cdym przypadku kontaktu z potencjalnie zara\u017conym zwierz\u0119ciem \u2013 szczeg\u00f3lnie w przypadku ugryzie\u0144 i zadrapa\u0144. Zwi\u0119kszone podejrzenia nasuwaj\u0105 si\u0119, gdy wyst\u0119puj\u0105 ju\u017c odpowiednie objawy kliniczne.<\/p>\n\n\n\n

      Aby postawi\u0107 dok\u0142adn\u0105 diagnoz\u0119, materia\u0142 genetyczny \u2013 RNA \u2013 patogenu w\u015bcieklizny (lyssavirus) jest wykrywany w \u015blinie, w rog\u00f3wce oka lub w p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym. Nie zawsze jednak mo\u017cliwe jest zdiagnozowanie zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 w ten spos\u00f3b. Pewne, jednoznaczne rozpoznanie w\u015bcieklizny jest cz\u0119sto mo\u017cliwe dopiero po \u015bmierci chorego.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie musi by\u0107 wykonane natychmiast po podejrzeniu kontaktu ze zwierz\u0119ciem chorym na w\u015bcieklizn\u0119. W przypadku infekcji jest to jedyna szansa na ratunek.  <\/p>\n\n\n\n

      Po ugryzieniu przez zwierz\u0119 lub innym kontakcie z potencjalnie zara\u017conym zwierz\u0119ciem nale\u017cy jak najszybciej dok\u0142adnie sp\u0142uka\u0107 i oczy\u015bci\u0107 miejsca ugryzienia lub kontaktu, wod\u0105 z myd\u0142em lub z p\u0142ynem do mycia naczy\u0144. Nale\u017cy je r\u00f3wnie\u017c dezynfekowa\u0107 za pomoc\u0105 roztwor\u00f3w alkoholu lub jodyny.<\/p>\n\n\n\n

      Po ugryzieniu przez zwierz\u0119 nale\u017cy zawsze skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem, kt\u00f3ry poda odpowiedni\u0105 szczepionk\u0119. Nawet w przypadku niewielkich zadrapa\u0144 lub po polizaniu sk\u00f3ry przez agresywne lub dzikie zwierz\u0119 nale\u017cy jak najszybciej zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

      W procesie leczenia lekarz podaje pacjentowi gotowe przeciwcia\u0142a (immunoglobuliny), kt\u00f3re zwalczaj\u0105 wirusa w\u015bcieklizny w organizmie (uodpornienie bierne). Ponadto pacjent otrzymuje aktywn\u0105 szczepionk\u0119, kt\u00f3ra zawiera martwe sk\u0142adniki wirusa i stymuluje w\u0142asn\u0105 ochron\u0119 organizmu przed wirusami, tj. powstawanie specyficznych przeciwcia\u0142 przeciwko wirusowi.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u017celi wyst\u0105pi\u0105 pierwsze objawy w\u015bcieklizny, szczepienie lub podanie surowicy nie jest ju\u017c skuteczne. Leczenie w\u015bcieklizny polega w\u00f3wczas wy\u0142\u0105cznie na \u0142agodzeniu objaw\u00f3w, takich jak drgawki czy pora\u017cenie oddechowe. Od pojawienia si\u0119 pierwszych objaw\u00f3w w\u015bcieklizny do \u015bmierci rzadko up\u0142ywa wi\u0119cej ni\u017c siedem dni.<\/p>\n\n\n\n

      Szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W przypadku zaka\u017cenia jedynym sposobem na prze\u017cycie jest jak dot\u0105d zaszczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie. Aby by\u0142a skuteczna, szczepionka musi by\u0107 podana jak najszybciej po ugryzieniu przez zwierz\u0119 chore na w\u015bcieklizn\u0119. Osoby podr\u00f3\u017cuj\u0105ce do region\u00f3w o wysokim ryzyku wyst\u0119powania w\u015bcieklizny powinny ewentualnie profilaktycznie zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna jest wywo\u0142ywana przez zaka\u017cenie wirusem z rodzaju Lyssavirus. Zazwyczaj patogen jest przenoszony na ludzi poprzez ugryzienie zaka\u017conego zwierz\u0119cia (psa, lisa, nietoperza wampira itp.). Kiedy choroba si\u0119 rozprzestrzenia, jest zawsze \u015bmiertelna.<\/p>\n\n\n\n

      Bezpieczn\u0105 ochron\u0119 przed w\u015bcieklizn\u0105 zapewnia odpowiednia szczepionka. Szczepionki przeciwko w\u015bciekli\u017anie mog\u0105 pom\u00f3c zar\u00f3wno w profilaktyce, jak i w ostrych przypadkach. W trakcie szczepie\u0144 profilaktycznych organizm w ci\u0105gu kilku tygodni buduje d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 ochron\u0119 szczepionkow\u0105. W przypadku podejrzenia zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 podaje si\u0119 szczepionk\u0119 retrospektywn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Profilaktyczne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Profilaktyczne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie jest zalecane osobom, kt\u00f3re maj\u0105 bliski kontakt z nietoperzami z powod\u00f3w zawodowych lub innych. Personel laboratoryjny, kt\u00f3ry pracuje z wirusami w\u015bcieklizny, powinien by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zaszczepiony jako \u015brodek zapobiegawczy. To samo dotyczy os\u00f3b podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych w\u015bcieklizna jest powszechna.<\/p>\n\n\n\n

      Szczepionka zapobiegawcza (profilaktyczna) przeciwko w\u015bciekli\u017anie zawiera atenuowane (odzjadliwione) wirusy w\u015bcieklizny. Powoduje to, \u017ce organizm wytwarza specyficzne przeciwcia\u0142a przeciwko wirusowi chorobotw\u00f3rczemu, a tym samym zapewnia skuteczn\u0105 samoobron\u0119. Wymaga to podania \u0142\u0105cznie trzech dawek szczepionki \u2013 druga dawka podawana jest po siedmiu dniach, a trzecia od 21 do 28 dni po pierwszej. Nie ma potrzeby zachowania odst\u0119p\u00f3w czasowych do innych szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

      Oko\u0142o 14 dni po ostatnim zastrzyku powstaje wystarczaj\u0105ca ochrona szczepionkowa. Jest ona wyj\u0105tkowo pewna. Je\u015bli jeste\u015b stale nara\u017cony na zaka\u017cenie, musisz regularnie odnawia\u0107 szczepionk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      W przypadku os\u00f3b o szczeg\u00f3lnie wysokim ryzyku zaka\u017cenia (np. pracownicy laboratori\u00f3w lub osoby zaszczepione z niedoborem odporno\u015bci) skuteczno\u015b\u0107 szczepienia mo\u017cna sprawdzi\u0107 za pomoc\u0105 testu na obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

      Poekspozycyjne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Osobom nieszczepionym, kt\u00f3re uleg\u0142y zaka\u017ceniu, \u017cycie mo\u017ce uratowa\u0107 szczepienie poekspozycyjne przeciwko w\u015bciekli\u017anie. Warunkiem koniecznym jest podanie go natychmiast po kontakcie z chorym zwierz\u0119ciem \u2013 najlepiej w ci\u0105gu kilku godzin. Im wcze\u015bniej zostanie podana szczepionka poekspozycyjna, tym wi\u0119ksze szanse na prze\u017cycie pacjenta.<\/p>\n\n\n\n

      Pierwsz\u0105 czynno\u015bci\u0105 po ugryzieniu przez zwierz\u0119 podejrzane o zaka\u017cenie w\u015bcieklizn\u0105 jest natychmiastowe dok\u0142adne przep\u0142ukanie i zdezynfekowanie rany. W ten spos\u00f3b niekt\u00f3re z wirus\u00f3w mog\u0105 ulec unieszkodliwieniu. Nast\u0119pnie nale\u017cy jak najszybciej skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n

      Poekspozycyjne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie jest uodpornieniem biernym: lekarz wstrzykuje gotowe przeciwcia\u0142a przeciwko wirusowi w\u015bcieklizny (hiperimmunoglobulina w\u015bcieklizny) bezpo\u015brednio w miejsce wnikni\u0119cia patogenu (np. w ran\u0119 po ugryzieniu i wok\u00f3\u0142 niej). Przeciwcia\u0142a te natychmiast zwalczaj\u0105 wirusa w\u015bcieklizny. Kolejne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie sk\u0142ada si\u0119 z czterech do pi\u0119ciu dawek szczepionki, kt\u00f3re s\u0105 podawane w okre\u015blonych odst\u0119pach czasu, w zale\u017cno\u015bci od kalendarza szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

      Dodatkowo pacjent otrzymuje opisane powy\u017cej \u201enormalne\u201d szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie (uodpornienie czynne), kt\u00f3re stymuluje organizm do wytwarzania w\u0142asnych przeciwcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

      Szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie \u2013 skutki uboczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Szczepionka przeciw w\u015bciekli\u017anie jest zwykle dobrze tolerowana. Mo\u017cliwe s\u0105 \u0142agodne reakcje w miejscu iniekcji (takie jak zaczerwienienie) oraz \u0142agodne reakcje og\u00f3lne, takie jak zm\u0119czenie, dyskomfort \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowy lub wzrost temperatury cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna: profilaktyka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Przed wyjazdem za granic\u0119 nale\u017cy dowiedzie\u0107 si\u0119, czy w miejscu docelowym wyst\u0119puje w\u015bcieklizna. W takim przypadku mo\u017ce by\u0107 zalecane profilaktyczne szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie. Zw\u0142aszcza w regionach le\u017c\u0105cych poza typowymi o\u015brodkami turystycznymi, gdzie szczepienie poekspozycyjne mo\u017ce nie by\u0107 dost\u0119pne wystarczaj\u0105co szybko. Z tego wzgl\u0119du nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do lekarza medycyny tropikalnej o porad\u0119, w jaki spos\u00f3b najlepiej si\u0119 chroni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna jest bardzo zara\u017aliwa. Nawet ugryzienie przez ubranie, lekkie zadrapanie lub kontakt ze ska\u017con\u0105 \u015blin\u0105 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do \u015bmiertelnej infekcji.<\/p>\n\n\n\n

      Dzikie zwierz\u0119ta s\u0105 zazwyczaj p\u0142ochliwe. Je\u015bli zwierz\u0119 jest wyj\u0105tkowo ufne, trzymaj si\u0119 od niego z daleka.<\/p>\n\n\n\n

      Po kontakcie ze zwierz\u0119ciem podejrzanym o w\u015bcieklizn\u0119 nale\u017cy dok\u0142adnie oczy\u015bci\u0107 dotkni\u0119te chorob\u0105 obszary sk\u00f3ry wod\u0105 z myd\u0142em i, je\u015bli to mo\u017cliwe, zdezynfekowa\u0107 je. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c sytuacji, gdy tylko dotyka\u0142e\u015b trupa zwierz\u0119cia, kt\u00f3re mog\u0142o umrze\u0107 na w\u015bcieklizn\u0119. W ka\u017cdym przypadku nale\u017cy skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem!<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli znalaz\u0142e\u015b zw\u0142oki zwierz\u0119cia, kt\u00f3re mog\u0142o by\u0107 zara\u017cone w\u015bcieklizn\u0105, zle\u0107 przeprowadzenie jego sekcji.<\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna: przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Je\u017celi osoba zara\u017cona nie by\u0142a szczepiona przeciwko w\u015bciekli\u017anie, rokowanie zale\u017cy od tego, czy i jak szybko uzyska ona aktywn\u0105 ochron\u0119 immunologiczn\u0105. Dlatego w przypadku kontaktu z potencjalnie zara\u017conym zwierz\u0119ciem nale\u017cy jak najszybciej skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n

      Im wcze\u015bniejsze szczepienie przeciwcia\u0142ami, tym lepsze rokowanie. Je\u015bli wirus ju\u017c zadomowi\u0142 si\u0119 w m\u00f3zgu i pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze objawy choroby, nic nie mo\u017ce ju\u017c pom\u00f3c choremu. Z regu\u0142y mi\u0119dzy wyst\u0105pieniem pierwszych objaw\u00f3w w\u015bcieklizny a \u015bmierci\u0105 up\u0142ywa maksymalnie siedem dni. W takim przypadku pacjent umiera z powodu pora\u017cenia funkcji uk\u0142adu oddechowego lub serca.<\/p>\n\n\n\n

      Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Czy ludzie mog\u0105 prze\u017cy\u0107 w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Gdy dojdzie do zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105, nie ma skutecznego leczenia. Chocia\u017c niewielka liczba os\u00f3b prze\u017cy\u0142a w\u015bcieklizn\u0119, choroba zazwyczaj prowadzi do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

      Czy wszystkie psy choruj\u0105 na w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Pies czy kot nie rodz\u0105 si\u0119 z w\u015bcieklizn\u0105. To powszechne, b\u0142\u0119dne przekonanie. Psy i koty mog\u0105 mie\u0107 w\u015bcieklizn\u0119 tylko wtedy, gdy zostan\u0105 ugryzione przez zwierz\u0119 chore na w\u015bcieklizn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Dlaczego nie mo\u017cna wyleczy\u0107 w\u015bcieklizny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W\u015bcieklizna infekuje o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy (OUN) i \u2013 je\u015bli nie jest leczona \u2013 mo\u017ce by\u0107 \u015bmiertelna, je\u015bli dotrze do m\u00f3zgu. Gdy ju\u017c dojdzie do m\u00f3zgu, nie ma obecnie \u017cadnego dost\u0119pnego leczenia.<\/p>\n\n\n\n

      Czy zaszczepiony pies nadal mo\u017ce zachorowa\u0107 na w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Jest ma\u0142o prawdopodobne, aby zaszczepiony pies, kot lub fretka zarazi\u0142y si\u0119 w\u015bcieklizn\u0105. Je\u017celi dosz\u0142o do nara\u017cenia na zaka\u017cenie, prawdopodobie\u0144stwo zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 zale\u017cy od charakteru i zakresu tego nara\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

      Czy w\u015bcieklizna mo\u017ce ujawni\u0107 si\u0119 wiele lat p\u00f3\u017aniej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Potwierdzona przypadki w\u015bcieklizny pojawia\u0142y si\u0119 nawet do 7 lat po ekspozycji, jednak przyczyny tak d\u0142ugiego okresu utajenia nie s\u0105 znane. Pierwsze objawy choroby s\u0105 niespecyficzne: gor\u0105czka, niepok\u00f3j i z\u0142e samopoczucie. Cz\u0119sto pojawia si\u0119 mrowienie i silny \u015bwi\u0105d w miejscu ugryzienia przez chore zwierz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Kto wynalaz\u0142 szczepionk\u0119 na w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Ludwik Pasteur opracowa\u0142 pierwsz\u0105 skuteczn\u0105 szczepionk\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie, kt\u00f3ra zosta\u0142a po raz pierwszy zastosowana w leczeniu ofiary ugryzienia przez cz\u0142owieka 6 lipca 1885 r.<\/p>\n\n\n\n

      Co zrobi\u0107, je\u015bli m\u00f3j pies mnie ugryzie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nawet je\u015bli ugryzienie psa jest pozornie niegro\u017ane, mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych infekcji lub w\u015bcieklizny, a w ko\u0144cu do \u015bmierci. W przypadku ugryzienia przez psa najlepiej, aby zaj\u0105\u0142 si\u0119 tym lekarz. Jest to jeszcze wa\u017cne w przypadku ugryzienia przez obcego psa.<\/p>\n\n\n\n

      Sk\u0105d mam wiedzie\u0107, czy m\u00f3j pies jest chory na w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Fizyczne objawy w\u015bcieklizny u ps\u00f3w, na kt\u00f3re nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119, to gor\u0105czka, trudno\u015bci w prze\u0142ykaniu, nadmierne \u015blinienie si\u0119, zataczanie si\u0119, drgawki, a nawet parali\u017c. W miar\u0119 rozwoju wirusa pies mo\u017ce zachowywa\u0107 si\u0119 tak, jakby by\u0142 nadmiernie pobudzony, co oznacza, \u017ce \u015bwiat\u0142o, ruch i d\u017awi\u0119k mog\u0105 niekorzystnie na niego wp\u0142ywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      Czy wiewi\u00f3rki przenosz\u0105 w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Ma\u0142e gryzonie (takie jak wiewi\u00f3rki, chomiki, \u015bwinki morskie, myszoskoczki, szczury i myszy) oraz zaj\u0119czaki (w tym kr\u00f3liki i zaj\u0105ce) prawie nigdy nie s\u0105 zara\u017cone w\u015bcieklizn\u0105 i nie stwierdzono, aby przenosi\u0142y w\u015bcieklizn\u0119 na ludzi.<\/p>\n\n\n\n

      Jak wiele os\u00f3b prze\u017cy\u0142o w\u015bcieklizn\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Do tej pory na \u015bwiecie odnotowano jedynie 29 przypadk\u00f3w os\u00f3b, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y w\u015bcieklizn\u0119; ostatni przypadek odnotowano w Indiach w 2017 roku. Spo\u015br\u00f3d nich 3 pacjent\u00f3w (10,35%) prze\u017cy\u0142o dzi\u0119ki zastosowaniu protoko\u0142u Milwaukee (eksperymentalna forma leczenia objawowej w\u015bcieklizny u cz\u0142owieka), a pozostali pacjenci prze\u017cyli dzi\u0119ki wsparciu intensywnej terapii.<\/p>\n\n\n\n

      W jakim kraju jest najwi\u0119cej przypadk\u00f3w w\u015bcieklizny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W Indiach. Szacuje si\u0119, \u017ce 31 000 zgon\u00f3w ludzi z powodu w\u015bcieklizny wyst\u0119puje rocznie w Azji, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 oko\u0142o 20 000 \u2013 koncentruje si\u0119 w Indiach. Na ca\u0142ym \u015bwiecie Indie maj\u0105 najwy\u017cszy wska\u017anik w\u015bcieklizny u ludzi, g\u0142\u00f3wnie z powodu du\u017cej liczby bezpa\u0144skich ps\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      W jakich pa\u0144stwach w\u015bcieklizna nie wyst\u0119puje?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Kraje wolne od w\u015bcieklizny, czyli kraje, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnych zg\u0142oszonych przypadk\u00f3w w\u015bcieklizny, to: Samoa, Antigua, Aruba, Australia, Barbados, Belgia, Bermudy, Fid\u017ci, Polinezja Francuska (Tahiti), Guam, Hawaje, Irlandia, Jamajka, Japonia, Malta, Nowa Kaledonia, Nowa Zelandia, Irlandia P\u00f3\u0142nocna, Saint Lucia, Singapur, Szwecja, St. Kitts i Nevis, St. Vincent i Grenadyny, Wyspy Turks i Caicos, Wielka Brytania, Watykan.<\/p>\n\n\n\n

      Czy mo\u017cna mie\u0107 kontakt z osob\u0105, kt\u00f3ra przyjmuje szczepionk\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Kontakt z osob\u0105, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a szczepionk\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie, nie stanowi nara\u017cenia na w\u015bcieklizn\u0119, nie stwarza ryzyka zaka\u017cenia i nie wymaga profilaktyki poekspozycyjnej. Wirus w\u015bcieklizny staje si\u0119 niezaka\u017any, gdy wysycha i gdy jest wystawiony na dzia\u0142anie \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego.<\/p>\n\n\n\n

      Jak d\u0142ugo \u017cyje pies z w\u015bcieklizn\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nie ma lekarstwa na w\u015bcieklizn\u0119 i prawie zawsze jest ona \u015bmiertelna. Po wyst\u0105pieniu objaw\u00f3w klinicznych zaka\u017cone zwierz\u0119 umiera zazwyczaj w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni.<\/p>\n\n\n\n

      Jakie s\u0105 objawy w\u015bcieklizny u ps\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n