{"id":9220,"date":"2022-05-13T11:30:24","date_gmt":"2022-05-13T11:30:24","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9220"},"modified":"2024-10-23T09:33:38","modified_gmt":"2024-10-23T07:33:38","slug":"polineuropatia","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/polineuropatia\/","title":{"rendered":"Polineuropatia"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku polineuropatii? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Zasadniczo, im wcze\u015bniej lekarze rozpoznaj\u0105 i lecz\u0105 polineuropati\u0119, tym lepsze jest rokowanie. Jednak choroba nerw\u00f3w cz\u0119sto rozwija si\u0119 stopniowo. Niestety wiele os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 uwa\u017ca pocz\u0105tkowe objawy, takie jak mrowienie w d\u0142oniach lub stopach, za dokuczliwe, ale nieszkodliwe. Je\u015bli zauwa\u017cysz u siebie podobne objawy, nie lekcewa\u017c ich! Skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry dokona interpretacji Twoich objaw\u00f3w, postawi w\u0142a\u015bciw\u0105 diagnoz\u0119 i w razie potrzeby rozpocznie leczenie polineuropatii. Je\u015bli to b\u0119dzie konieczne, wystawi r\u00f3wnie\u017c recepty na leki i zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Co to jest polineuropatia? Grupa schorze\u0144, w kt\u00f3rych dochodzi do uszkodzenia kilku lub wielu nerw\u00f3w obwodowych. S\u0105 to nerwy znajduj\u0105ce si\u0119 poza o\u015brodkowym uk\u0142adem nerwowym (m\u00f3zg i rdze\u0144 kr\u0119gowy). Polineuropatia nazywana jest r\u00f3wnie\u017c polineuropati\u0105 obwodow\u0105 lub neuropati\u0105 obwodow\u0105 (Periphere Neuropathie \u2013 PNP).<\/li>\n\n\n\n
  • Objawy: W zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3re nerwy zosta\u0142y uszkodzone. Cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia czucia, mrowienie, b\u00f3l i dr\u0119twienie n\u00f3g lub r\u0105k, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, skurcze i parali\u017c mi\u0119\u015bni, zaburzenia opr\u00f3\u017cniania p\u0119cherza moczowego, zaparcia lub biegunki, impotencja, zaburzenia rytmu serca itp.<\/li>\n\n\n\n
  • Badania: Badanie fizykalne, elektroneurografia (ENG), elektromiografia (EMG), badania krwi itp.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny: G\u0142\u00f3wnie cukrzyca i nadu\u017cywanie alkoholu. Inne przyczyny to pozosta\u0142e choroby nabyte lub zatrucia. Rzadziej polineuropatia jest uwarunkowana genetycznie. Czasami w og\u00f3le nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 przyczyny.<\/li>\n\n\n\n
  • Terapia: Je\u015bli to mo\u017cliwe, przyczyna jest usuwana lub leczona. Ponadto objawy mog\u0105 by\u0107 leczone w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny (np. za pomoc\u0105 lek\u00f3w, pr\u0105d\u00f3w TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation), fizjoterapii, k\u0105pieli naprzemiennych, ok\u0142ad\u00f3w, pomocy ortopedycznych).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Polineuropatia \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    W polineuropatii dochodzi do uszkodzenia nerw\u00f3w obwodowych. Mog\u0105 to by\u0107 na przyk\u0142ad nerwy, kt\u00f3re kontroluj\u0105 skurcze mi\u0119\u015bni (nerwy ruchowe), trawienie lub oddychanie (nerwy autonomiczne). Nerwy odpowiedzialne za wra\u017cliwe odczuwanie dotyku, temperatury, ci\u015bnienia i wibracji (nerwy wra\u017cliwe) s\u0105 r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    To, jakie objawy polineuropatii wyst\u0119puj\u0105 u danego pacjenta, zale\u017cy wi\u0119c od tego, jakie nerwy zosta\u0142y uszkodzone. W zwi\u0105zku z tym rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 zaburzenia motoryczne, autonomiczne i sensoryczne.<\/p>\n\n\n\n

    Objawy polineuropatii mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c klasyfikowane wed\u0142ug ich lokalizacji w organizmie.<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • Najcz\u0119\u015bciej objawy polineuropatii dotycz\u0105 obu st\u00f3p lub obu r\u0105k. Jest to tzw. polineuropatia symetryczna<\/strong>. Je\u015bli natomiast uszkodzenie nerw\u00f3w wyst\u0119puje tylko po jednej stronie cia\u0142a, m\u00f3wi si\u0119 o polineuropatii asymetrycznej<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
    • Je\u015bli uszkodzenie nerw\u00f3w dotyczy g\u0142\u00f3wnie cz\u0119\u015bci cia\u0142a oddalonych od tu\u0142owia (takich jak stopy, d\u0142onie), nazywa si\u0119 to polineuropati\u0105 dystaln\u0105<\/strong>. Znacznie rzadziej choroba obejmuje cz\u0119\u015bci cia\u0142a znajduj\u0105ce si\u0119 blisko tu\u0142owia (polineuropatia proksymalna<\/strong>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Objawy polineuropatii \u2013 nerwy czucia, receptory<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nerwy, kt\u00f3re prowadz\u0105 od sk\u00f3ry do m\u00f3zgu, nazywane s\u0105 receptorami. Informuj\u0105 one m\u00f3zg np. o dotyku, ci\u015bnieniu, temperaturze, bod\u017acach b\u00f3lowych lub wibracjach. Gdy ich wra\u017cliwo\u015b\u0107 jest zaburzona przez polineuropati\u0119, cierpi na tym percepcja np. w r\u0119kach i nogach. Cz\u0119sto dotkni\u0119te t\u0105 dolegliwo\u015bci\u0105 s\u0105 palce u st\u00f3p. Wyst\u0119puje wtedy na przyk\u0142ad niedoczulica, mrowienie lub k\u0142uj\u0105ce, piek\u0105ce b\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n

      Mo\u017cliwym objawem polineuropatii s\u0105 r\u00f3wnie\u017c odr\u0119twienia. Je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 one w nogach, osoby nimi dotkni\u0119te maj\u0105 problemy z koordynacj\u0105, np. podczas chodzenia.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli zaburzone jest poczucie temperatury, \u0142atwiej mo\u017ce doj\u015b\u0107 do uraz\u00f3w. Pacjenci z polineuropati\u0105 nie zauwa\u017caj\u0105 wtedy, \u017ce np. ich k\u0105piel jest zdecydowanie za gor\u0105ca. Osoby z wyra\u017an\u0105 polineuropati\u0105 mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c odczuwa\u0107 b\u00f3l tylko w ograniczonym zakresie. Zwi\u0119ksza to ryzyko uraz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      UWAGA<\/strong>: Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polineuropatii wi\u0105\u017ce si\u0119 z zaburzeniami czucia.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy polineuropatii \u2013 nerwy ruchowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nerwy ruchowe przenosz\u0105 polecenia z m\u00f3zgu do mi\u0119\u015bni szkieletowych. Polecenia te powoduj\u0105 skurcz i rozkurcz mi\u0119\u015bnia. W polineuropatii ruchowej nerwy te ulegaj\u0105 uszkodzeniu. W wyniku tego mi\u0119\u015bnie dotkni\u0119te chorob\u0105 trac\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119. W najgorszym przypadku dochodzi do pora\u017cenia mi\u0119\u015bni. Mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3wnie\u017c skurcze mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

      Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, je\u015bli tkanka mi\u0119\u015bniowa przez d\u0142u\u017cszy czas jest niedostatecznie aktywowana lub w og\u00f3le nie jest aktywowana przez nerwy ruchowe, ulega degeneracji \u2013 kurczy si\u0119 i s\u0142abnie. Szczeg\u00f3lnie szybko dzieje si\u0119 to w mi\u0119\u015bniach szkieletowych. W ci\u0119\u017ckich przypadkach polineuropatia ruchowa mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaniku mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy polineuropatii \u2013 autonomiczny uk\u0142ad nerwowy (\u0142ac. systema nervosum autonomicum)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nerwy autonomiczne (wegetatywne) kontroluj\u0105 funkcjonowanie narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych, takich jak serce, p\u0142uca, \u017co\u0142\u0105dek, jelita, narz\u0105dy p\u0142ciowe i p\u0119cherz moczowy. Nie s\u0105 one podporz\u0105dkowane woli cz\u0142owieka. Nie mo\u017cna na przyk\u0142ad \u015bwiadomie nakaza\u0107 mi\u0119\u015bniu sercowemu, aby si\u0119 skurczy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli nerwy autonomiczne s\u0105 uszkodzone, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 powa\u017cne, a nawet zagra\u017caj\u0105ce \u017cyciu objawy. Na przyk\u0142ad je\u015bli w polineuropatii uszkodzone s\u0105 nerwy jelitowe, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 biegunka lub zaparcie. Je\u015bli uszkodzone s\u0105 nerwy reguluj\u0105ce prac\u0119 p\u0119cherza, zaburzone jest oddawanie moczu, czyli opr\u00f3\u017cnianie p\u0119cherza. Uszkodzenie nerw\u00f3w w p\u0142ucach mo\u017ce spowodowa\u0107 niewydolno\u015b\u0107 oddechow\u0105. Je\u015bli polineuropatia autonomiczna dotyczy nerw\u00f3w w mi\u0119\u015bniu sercowym, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do gro\u017anych zaburze\u0144 rytmu serca.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy polineuropatii w skr\u00f3cie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W poni\u017cszej tabeli przedstawiono w skr\u00f3cie g\u0142\u00f3wne objawy polineuropatii.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy czuciowe<\/strong><\/th>Objawy motoryczne<\/strong><\/th>Objawy autonomiczne<\/strong><\/th><\/tr>
      Sw\u0119dzenie, mrowienie<\/td>Drgawki mi\u0119\u015bniowe<\/td>Zaburzenia dzia\u0142ania \u017arenic<\/td><\/tr>
      K\u0142ucie<\/td>Skurcze mi\u0119\u015bni<\/td>Zatrzymanie wody w organizmie (obrz\u0119k)<\/td><\/tr>
      Uczucie sw\u0119dzenia i dr\u0119twienia<\/td>Os\u0142abienie mi\u0119\u015bni<\/td>Wrzody<\/td><\/tr>
      Uczucie skr\u0119powania<\/td>Zanik mi\u0119\u015bni<\/td>Zmniejszona potliwo\u015b\u0107<\/td><\/tr>
      Wra\u017cenie opuchni\u0119cia<\/td><\/td>Palpitacje w spoczynku<\/td><\/tr>
      Uczucie nieprzyjemnego ucisku<\/td><\/td>Parali\u017c \u017co\u0142\u0105dka (gastropareza)<\/td><\/tr>
      Uczucie, jakby si\u0119 chodzi\u0142o po wacie<\/td><\/td>Biegunka, zaparcia<\/td><\/tr>
      Niestabilno\u015b\u0107 chodu (zw\u0142aszcza w ciemno\u015bci)<\/td><\/td>Zaburzone opr\u00f3\u017cnianie p\u0119cherza moczowego<\/td><\/tr>
      Brak odczuwania temperatury<\/td><\/td>Impotencja (zaburzenia erekcji)<\/td><\/tr>
      Bezbolesne rany<\/td><\/td>Zawroty g\u0142owy\/ omdlenia przy wstawaniu<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

      Polineuropatia cukrzycowa \u2013 objawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W polineuropatii spowodowanej cukrzyc\u0105 objawy rozwijaj\u0105 si\u0119 stopniowo. Jako pierwsze uszkodzeniu ulegaj\u0105 zazwyczaj receptory, czyli czuciowe w\u0142\u00f3kna nerwowe. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 zauwa\u017caj\u0105 wtedy np. uczucie dr\u0119twienia lub mrowienia w nogach. Wiele os\u00f3b odczuwa r\u00f3wnie\u017c piek\u0105cy b\u00f3l w stopach (zesp\u00f3\u0142 piek\u0105cych st\u00f3p).<\/p>\n\n\n\n

      Te objawy polineuropatii s\u0105 szczeg\u00f3lnie zauwa\u017calne w spoczynku lub w nocy. Niekt\u00f3rzy pacjenci m\u00f3wi\u0105, \u017ce z trudem znosz\u0105 nawet ci\u0119\u017car i dotyk ko\u0142dry.<\/p>\n\n\n\n

      Cz\u0119sto w polineuropatii cukrzycowej dochodzi jedynie do zmniejszenia odczuwania b\u00f3lu. Drobne urazy pozostaj\u0105 wtedy cz\u0119sto zupe\u0142nie niezauwa\u017cone. Poniewa\u017c w wielu przypadkach cukrzycy zaburzone jest r\u00f3wnie\u017c kr\u0105\u017cenie krwi, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do powstania \u017ale goj\u0105cych si\u0119 ran. Dzieje si\u0119 to najcz\u0119\u015bciej na stopach (zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej). Dotkni\u0119ta tkanka mo\u017ce nawet obumrze\u0107 (martwica). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych na cukrzyc\u0119 cierpi na polineuropati\u0119 w obu stopach lub nogach.<\/p>\n\n\n\n

      W miar\u0119 post\u0119pu choroby polineuropatia mo\u017ce rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 na autonomiczny uk\u0142ad nerwowy. Mo\u017cliwe konsekwencje to np. zaburzenia po\u0142ykania, wymioty oraz naprzemienne biegunki i zaparcia. Objawami polineuropatii mo\u017ce by\u0107 te\u017c nietrzymanie moczu i zaburzenia potencji (u m\u0119\u017cczyzn).<\/p>\n\n\n\n

      Polineuropatia alkoholowa \u2013 objawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Cz\u0119sto wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c polineuropatia alkoholowa. Zwykle post\u0119puje ona powoli. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b dotkni\u0119tych t\u0105 chorob\u0105 ma zaburzenia nerwowe w obu nogach (polineuropatia symetryczna): wyst\u0119puje b\u00f3l, brak czucia, zaburzenia czucia, zanik mi\u0119\u015bni i znaczne os\u0142abienie mi\u0119\u015bni (niedow\u0142ad). Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 nie mog\u0105 wtedy np. prawid\u0142owo sta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      W ci\u0119\u017ckich przypadkach objawy polineuropatii rozwijaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w okolicach oczu, np. zaburzenia pracy \u017arenic i pora\u017cenia mi\u0119\u015bni oka.<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n

      UWAGA<\/strong>: W niekt\u00f3rych przypadkach polineuropatia alkoholowa przebiega r\u00f3wnie\u017c bezobjawowo.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Polineuropatia \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Lekarze znaj\u0105 obecnie ponad 200 r\u00f3\u017cnych przyczyn polineuropatii. Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 uszkodzenia nerw\u00f3w jest cukrzyca (polineuropatia cukrzycowa) lub alkohol (polineuropatia alkoholowa).<\/p>\n\n\n\n

      Polineuropatia w cukrzycy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Polineuropatia cukrzycowa jest najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 polineuropatii. Mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno w cukrzycy typu 1, jak i typu 2.<\/p>\n\n\n\n

      Szacuje si\u0119, \u017ce u co drugiej osoby chorej na cukrzyc\u0119 rozwinie si\u0119 w ci\u0105gu \u017cycia polineuropatia. Decyduj\u0105cym czynnikiem jest to, czy i jak dobrze leczona jest cukrzyca: u chorych na cukrzyc\u0119, u kt\u00f3rych poziom cukru we krwi jest \u017ale kontrolowany, polineuropatia rozwija si\u0119 szczeg\u00f3lnie wcze\u015bnie i szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017cko.<\/p>\n\n\n\n

      Mechanizmy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym stale podwy\u017cszony poziom cukru we krwi uszkadza nerwy, nie zosta\u0142y jeszcze dok\u0142adnie wyja\u015bnione.<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n
        \n
      • Z jednej strony wysoki poziom cukru we krwi mo\u017ce bezpo\u015brednio uszkadza\u0107 nerwy. Eksperci podejrzewaj\u0105, \u017ce cz\u0105steczki cukru tworz\u0105 reaktywne zwi\u0105zki z r\u00f3\u017cnymi bia\u0142kami. Atakuj\u0105 one kom\u00f3rki nerwowe i z czasem nieodwracalnie je uszkadzaj\u0105.<\/li>\n\n\n\n
      • Po drugie wysoki poziom cukru we krwi uszkadza drobne naczynia krwiono\u015bne w organizmie (mikroangiopatia). Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do tego, \u017ce nerwy nie s\u0105 ju\u017c zaopatrywane w wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 tlenu i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. W efekcie cierpi na tym ich funkcjonowanie. Z czasem niedostatecznie zaopatrzone nerwy mog\u0105 nawet obumrze\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

        W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w u chorych na cukrzyc\u0119 uszkodzenie nerw\u00f3w post\u0119puje w spos\u00f3b utajony. Dlatego objawy polineuropatii rozwijaj\u0105 si\u0119 powoli. Uszkodzenia nerw\u00f3w rozwijaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b u ka\u017cdego pacjenta. Rodzaj i nasilenie objaw\u00f3w mog\u0105 si\u0119 zatem znacznie r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        Polineuropatia spowodowana alkoholem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Drugim najcz\u0119stszym czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym polineuropati\u0119 jest alkohol, a konkretnie jego przewlek\u0142e spo\u017cywanie. R\u00f3wnie\u017c w tym przypadku dok\u0142adne mechanizmy, kt\u00f3re prowadz\u0105 do uszkodzenia nerw\u00f3w, nie zosta\u0142y jeszcze ca\u0142kowicie wyja\u015bnione. Badania wskazuj\u0105 jednak, \u017ce alkohol mo\u017ce bezpo\u015brednio atakowa\u0107 nerwy. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce ten w\u0142a\u015bnie mechanizm jest w g\u0142\u00f3wnej mierze odpowiedzialny za uszkodzenia nerw\u00f3w u alkoholik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Drugim czynnikiem komplikuj\u0105cym mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce alkoholizm jest cz\u0119sto zwi\u0105zany z niedo\u017cywieniem. Wielu alkoholik\u00f3w ma ubog\u0105 i jednostronn\u0105 diet\u0119. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 m.in. do niedoboru witaminy B12. Witamina ta jest bardzo wa\u017cna dla funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego. Niedob\u00f3r witaminy B12 mo\u017ce wi\u0119c dodatkowo sprzyja\u0107 zaburzeniom uk\u0142adu nerwowego u alkoholik\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce niedob\u00f3r witaminy B12 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c sam w sobie wywo\u0142ywa\u0107 polineuropati\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Inne przyczyny polineuropatii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Inne mo\u017cliwe przyczyny polineuropatii obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n
          \n
        • niedob\u00f3r witaminy B12 (np. u wegan lub po operacji \u017co\u0142\u0105dka),<\/li>\n\n\n\n
        • chorob\u0119 nerek,<\/li>\n\n\n\n
        • chorob\u0119 w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n
        • zaburzenia tarczycy (niedoczynno\u015b\u0107 i nadczynno\u015b\u0107),<\/li>\n\n\n\n
        • podagr\u0119,<\/li>\n\n\n\n
        • toksyn (takich jak arsen, o\u0142\u00f3w) i lek\u00f3w (zw\u0142aszcza leki przeciwnowotworowe),<\/li>\n\n\n\n
        • rozpuszczalniki (np. w\u0119glowodory takie jak benzen lub trichloroeten, alkohole takie jak metanol; z tego powodu toksyczna polineuropatia jest uznawana, po przeprowadzeniu odpowiednich bada\u0144, za chorob\u0119 zawodow\u0105 w niekt\u00f3rych grupach zawodowych, takich jak malarze lub posadzkarze),<\/li>\n\n\n\n
        • niekt\u00f3re choroby zaka\u017ane, takie jak borelioza, b\u0142onica, mononukleoza, p\u00f3\u0142pasiec, zaka\u017cenia opryszczkowe (herpes simplex), HIV itp.,<\/li>\n\n\n\n
        • zesp\u00f3\u0142 Guillaina-Barr\u00e9go (chorob\u0119 autoimmunologiczn\u0105),<\/li>\n\n\n\n
        • chorob\u0119 Fabry\u2019ego (wrodzone zaburzenie metabolizmu),<\/li>\n\n\n\n
        • nowotwory (polineuropatia mo\u017ce by\u0107 tu pierwszym objawem).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polineuropatii jest wywo\u0142ywana przez tego typu choroby lub zatrucia. Czasami czynnikiem wyzwalaj\u0105cym s\u0105 r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re leki stosowane mi\u0119dzy innymi w terapii nowotwor\u00f3w. Rzadziej uszkodzenia nerw\u00f3w s\u0105 uwarunkowane genetycznie. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne choroby wrodzone, kt\u00f3rym towarzyszy polineuropatia. Nale\u017c\u0105 do nich choroba Charcota-Mariego-Tootha typu 1A (HMSN, od ang. hereditary motor and sensory neuropathy), kt\u00f3rej istnieje kilka podtyp\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

          U oko\u0142o 20 procent wszystkich pacjent\u00f3w przyczyna polineuropatii pozostaje niewyja\u015bniona.<\/p>\n\n\n\n

          \n
          \n
          \n
          \n
          \n
          \n \n\n

          UWAGA<\/strong>: Kiedy toksyny, takie jak alkohol, metale ci\u0119\u017ckie lub leki, uszkadzaj\u0105 nerwy, mamy do czynienia z polineuropati\u0105 toksyczn\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          Kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rek nerwowych jest uszkadzana?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Ka\u017cda kom\u00f3rka nerwowa sk\u0142ada si\u0119 z cia\u0142a kom\u00f3rkowego i w\u0142\u00f3kna nerwowego (aksonu). Akson mo\u017ce mie\u0107 do jednego metra d\u0142ugo\u015bci. Mo\u017cna my\u015ble\u0107 o przewodach nerwowych jak o przewodach elektrycznych. Organizm chroni swoje \u201ekable nerwowe\u201d warstw\u0105 izolacyjn\u0105. Nazywa si\u0119 to os\u0142onk\u0105 mielinow\u0105 lub warstw\u0105 mieliny. Opr\u00f3cz funkcji ochronnej os\u0142onka mielinowa ma jeszcze jedno zadanie: przyspiesza przekazywanie elektrycznych sygna\u0142\u00f3w nerwowych.<\/p>\n\n\n\n

          W zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rki nerwowej zosta\u0142a uszkodzona, rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 polineuropati\u0119 demielinizacyjn\u0105 i aksonaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Polineuropatia demielinizacyjna charakteryzuje si\u0119 rozpadem ochronnej warstwy os\u0142onki mielinowej. Z drugiej strony, je\u015bli uszkodzony jest sam akson, mamy do czynienia z polineuropati\u0105 aksonaln\u0105. Obie formy polineuropatii mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0107 w po\u0142\u0105czeniu. W tym przypadku uszkodzeniu ulegaj\u0105 w r\u00f3wnym stopniu os\u0142onki mielinowe i aksony.<\/p>\n\n\n\n

          Polineuropatia \u2013 badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          W przypadku wyst\u0105pienia ewentualnych objaw\u00f3w polineuropatii nale\u017cy niezw\u0142ocznie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Je\u015bli uszkodzenie nerw\u00f3w zostanie wcze\u015bnie wykryte i jego przyczyna zostanie wyleczona, ma to pozytywny wp\u0142yw na przebieg polineuropatii.<\/p>\n\n\n\n

          Konsultacja lekarz-pacjent<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Lekarz najpierw przeprowadzi z pacjentem szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 rozmow\u0119 w celu zebrania wywiadu medycznego (anamnezy). Zapyta ci\u0119 o objawy i o to, jak d\u0142ugo ju\u017c je masz. B\u0119dzie on r\u00f3wnie\u017c pyta\u0142 o wszelkie wcze\u015bniejsze lub ukryte choroby (takie jak cukrzyca, choroby nerek, niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy itp.). Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c opowiedzie\u0107 lekarzowi o wszystkich przyjmowanych lekach i toksynach, na kt\u00f3re pacjent mo\u017ce by\u0107 nara\u017cony np. w pracy.<\/p>\n\n\n\n

          Informacje o za\u017cywaniu narkotyk\u00f3w i alkoholu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne w diagnostyce polineuropatii. Nale\u017cy otwarcie i szczerze odpowiada\u0107 na pytania lekarza. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017ce on znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 przyczyn\u0119 zaburze\u0144 nerwowych.<\/p>\n\n\n\n

          Badania i testy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Po przeprowadzeniu wywiadu lekarz przeprowadzi badanie fizykalne. Na przyk\u0142ad b\u0119dzie on bada\u0142 odruchy pacjenta (takie jak odruch \u015bci\u0119gna Achillesa, kt\u00f3ry jako pierwszy ulega os\u0142abieniu). Sprawdzi r\u00f3wnie\u017c, czy \u017arenice prawid\u0142owo reaguj\u0105 na padaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o. Lekarz poszukuje r\u00f3wnie\u017c ewentualnych wad (deformacji) uk\u0142adu kostnego. Na przyk\u0142ad szponiaste palce i stopy wydr\u0105\u017cone mog\u0105 wskazywa\u0107, \u017ce polineuropatia jest dziedziczna.<\/p>\n\n\n\n

          Nast\u0119pnie przeprowadza si\u0119 inne badania. Niekt\u00f3re z nich przeprowadzane s\u0105 u ka\u017cdego pacjenta, inne tylko w niekt\u00f3rych przypadkach.<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Elektroneurografia (ENG)<\/strong> mierzy pr\u0119dko\u015b\u0107 przewodzenia nerw\u00f3w. W tym celu lekarz przyk\u0142ada niewielki impuls elektryczny w co najmniej dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych punktach nerwu. Nast\u0119pnie mierzy czas potrzebny na reakcj\u0119 (skurcz) powi\u0105zanego z nim mi\u0119\u015bnia. W polineuropatii pr\u0119dko\u015b\u0107 przewodzenia nerw\u00f3w jest zwykle zmniejszona.<\/li>\n\n\n\n
          • Elektromiografia (EMG)<\/strong> bada elektryczn\u0105 aktywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni. W zaburzeniach ruchowych, takich jak os\u0142abienie lub parali\u017c mi\u0119\u015bni, mo\u017cliwe jest ustalenie, czy problem le\u017cy w samym mi\u0119\u015bniu, czy te\u017c w nerwach, kt\u00f3re go zaopatruj\u0105. Je\u015bli EMG wykazuje, \u017ce funkcja nerwu jest zaburzona, wskazuje to na polineuropati\u0119.<\/li>\n\n\n\n
          • W ilo\u015bciowym badaniu sensorycznym <\/strong>lekarz sprawdza, jak nerw reaguje na okre\u015blone bod\u017ace, takie jak ci\u015bnienie czy temperatura. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna stwierdzi\u0107, czy wra\u017cliwo\u015b\u0107 nerwu jest upo\u015bledzona \u2013 jak w przypadku polineuropatii. Jest to dobry spos\u00f3b na wykrycie uszkodzenia nerw\u00f3w. Badanie to jest jednak bardzo czasoch\u0142onne. Ponadto pacjent musi si\u0119 dobrze skoncentrowa\u0107 i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Z tego powodu metoda ta nie jest rutynowo stosowana w diagnostyce polineuropatii.<\/li>\n\n\n\n
          • Elektrokardiografia (EKG)<\/strong> mo\u017ce dostarczy\u0107 informacji o tym, czy autonomiczne w\u0142\u00f3kna nerwowe serca s\u0105 uszkodzone.<\/li>\n\n\n\n
          • Za pomoc\u0105 badania ultrasonograficznego p\u0119cherza moczowego <\/strong>lekarz mo\u017ce stwierdzi\u0107, czy po oddaniu moczu w p\u0119cherzu znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze resztki moczu. Je\u015bli tak jest, to prawdopodobnie p\u0119cherz nie opr\u00f3\u017cnia si\u0119 prawid\u0142owo. Zdarza si\u0119 to bardzo cz\u0119sto w przypadku polineuropatii autonomicznej.<\/li>\n\n\n\n
          • Podczas biopsji nerwu<\/strong> przez niewielkie naci\u0119cie sk\u00f3ry pobierana jest niewielka pr\u00f3bka tkanki nerwowej. Pr\u00f3bka tkanki jest nast\u0119pnie badana diagnostycznie pod mikroskopem. Badanie to przeprowadza si\u0119 jednak tylko w bardzo szczeg\u00f3lnych przypadkach. Na przyk\u0142ad mo\u017ce to by\u0107 konieczne u chorych na cukrzyc\u0119, u kt\u00f3rych uszkodzone s\u0105 tylko nerwy po jednej stronie cia\u0142a (asymetryczna polineuropatia cukrzycowa). R\u00f3wnie\u017c w przypadku, gdy lekarz podejrzewa tr\u0105d jako przyczyn\u0119 uszkodzenia nerwu, mo\u017ce on przeprowadzi\u0107 biopsj\u0119 nerwu.<\/li>\n\n\n\n
          • Biopsja sk\u00f3ry<\/strong> jest r\u00f3wnie\u017c wykonywana tylko w wybranych przypadkach. Polega na wyci\u0119ciu niewielkiego fragmentu sk\u00f3ry (np. na podudziu) i dok\u0142adnym jego zbadaniu.<\/li>\n\n\n\n
          • Badania krwi<\/strong> s\u0105 g\u0142\u00f3wnie wykorzystywane do identyfikacji powszechnych i uleczalnych przyczyn uszkodzenia nerw\u00f3w. Rzadsze przyczyny mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykryte przez pewne warto\u015bci laboratoryjne, je\u015bli s\u0105 podejrzewane. Niekt\u00f3re przyk\u0142ady bada\u0144 laboratoryjnych dla polineuropatii to:\n
              \n
            • Podwy\u017cszone poziom marker\u00f3w stan\u00f3w zapalnych (takie jak CRP, bia\u0142e krwinki itp.) mog\u0105 wskazywa\u0107 na zapaln\u0105 przyczyn\u0119 uszkodzenia nerwu.<\/li>\n\n\n\n
            • Doustny test tolerancji glukozy (oGTT \u2013 ang. Oral Glucose Tolerance Test) pokazuje, jak dobrze organizm mo\u017ce przetwarza\u0107 cukier. Nieprawid\u0142owe wyniki bada\u0144 mog\u0105 wskazywa\u0107 na niewykryt\u0105 cukrzyc\u0119 (lub jej prekursora). Badanie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi na czczo jest r\u00f3wnie\u017c bardzo pouczaj\u0105ce.<\/li>\n\n\n\n
            • Je\u015bli stwierdzona jest cukrzyca, szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest warto\u015b\u0107 HbA1c (d\u0142ugotrwa\u0142y poziom cukru we krwi), kt\u00f3ra pokazuje, jak dobrze cukrzyca by\u0142a kontrolowana w ostatnich miesi\u0105cach.<\/li>\n\n\n\n
            • Status witaminy B12 jest mierzony, aby sprawdzi\u0107, czy istnieje mo\u017cliwy niedob\u00f3r.<\/li>\n\n\n\n
            • Je\u015bli warto\u015bci parametr\u00f3w w\u0105trobowych lub nerkowych s\u0105 poza norm\u0105, polineuropatia jest prawdopodobnie spowodowana chorob\u0105 w\u0105troby lub nerek. Uszkodzenie w\u0105troby mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c spowodowane nadu\u017cywaniem alkoholu.<\/li>\n\n\n\n
            • Je\u015bli istnieje podejrzenie, \u017ce przyczyn\u0105 polineuropatii jest jaka\u015b choroba zaka\u017ana, przydatne s\u0105 specjalne badania krwi. Na przyk\u0142ad podejrzenie boreliozy mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bnione poprzez badanie krwi pacjenta na obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 przeciwko bakteriom wywo\u0142uj\u0105cym t\u0119 chorob\u0119 (borrelia).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
            • Badania genetyczne<\/strong> s\u0105 wskazane, je\u015bli w rodzinie wyst\u0119puje kilka przypadk\u00f3w polineuropatii. Wtedy podejrzenie, \u017ce jest to dziedziczne uszkodzenie nerw\u00f3w, jest oczywiste.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              To samo dotyczy sytuacji, gdy u pacjenta wyst\u0119puj\u0105 pewne deformacje stopy (palce szponiaste, wydr\u0105\u017cone stopy) lub inne deformacje szkieletu (np. skolioza). S\u0105 one typowe dla dziedzicznej polineuropatii. Nast\u0119pnie lekarz mo\u017ce zleci\u0107 zbadanie materia\u0142u genetycznego pacjenta pod k\u0105tem odpowiednich zmian (mutacji).<\/p>\n\n\n\n

              Polineuropatia \u2013 leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

              Skuteczna terapia polineuropatii polega na wyeliminowaniu lub leczeniu przyczyny choroby \u2013 o ile jest to mo\u017cliwe. Nazywa si\u0119 to terapi\u0105 przyczynow\u0105. Wiele objaw\u00f3w polineuropatii mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c leczy\u0107 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny. Terapia objawowa mo\u017ce uzupe\u0142nia\u0107 terapi\u0119 przyczynow\u0105, je\u015bli taka jest mo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n

              Terapia przyczynowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Niekt\u00f3re przyk\u0142ady leczenia przyczynowego dla polineuropatii to:<\/p>\n\n\n\n

              \n
              \n
              \n
              \n
              \n
              \n \n\n