{"id":9250,"date":"2022-05-14T10:45:00","date_gmt":"2022-05-14T10:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=9250"},"modified":"2023-08-29T21:40:38","modified_gmt":"2023-08-29T19:40:38","slug":"miazdzyca","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/miazdzyca\/","title":{"rendered":"Mia\u017cd\u017cyca"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\"><strong>Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku mia\u017cd\u017cycy?&nbsp;<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli pierwsze objawy mia\u017cd\u017cycy ju\u017c si\u0119 pojawi\u0142y, nale\u017cy pilnie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Nieleczona mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych chor\u00f3b wt\u00f3rnych, takich jak zawa\u0142 serca czy udar m\u00f3zgu. Skorzystaj z wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry zapozna si\u0119 z Twoimi objawami, zaproponuje metody leczenia, a w razie potrzeby wystawi potrzebne recepty i zwolnienie lekarskie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\"><strong>Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic, potocznie zwana r\u00f3wnie\u017c arterioskleroz\u0105, jest chorob\u0105 t\u0119tnic. Z definicji te naczynia krwiono\u015bne odprowadzaj\u0105 krew od serca. W du\u017cym obiegu kr\u0105\u017cenia transportuj\u0105 one bogat\u0105 w tlen krew z serca do narz\u0105d\u00f3w, mi\u0119\u015bni i tkanek. U pacjent\u00f3w z mia\u017cd\u017cyc\u0105 t\u0119tnic w \u015bcianach naczy\u0144 krwiono\u015bnych gromadz\u0105 si\u0119 t\u0142uszcze, skrzepy krwi, tkanka \u0142\u0105czna i z\u0142ogi wapnia. Z\u0142ogi te nazywane s\u0105 blaszkami mia\u017cd\u017cycowymi.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mia\u017cd\u017cyca obejmuje wszystkie stwardnienia \u015bciany t\u0119tnicy. Zalicza si\u0119 do nich np. stwardnienie t\u0119tnic typu M\u00f6nckeberga (mia\u017cd\u017cyca M\u00f6nckeberga, ang. Monckeberg&#8217;s arteriosclerosis, medial calcific sclerosis), w kt\u00f3rej dochodzi do zwapnienia \u015brodkowej \u015bciany naczynia. Jest to wynik zbyt du\u017cej ilo\u015bci wapnia we krwi i wi\u0105\u017ce si\u0119 z takimi chorobami jak przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek czy cukrzyca. Powszechnie znana i najcz\u0119stsza posta\u0107 mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic z tworzeniem si\u0119 blaszek mia\u017cd\u017cycowych w wewn\u0119trznej \u015bcianie naczynia (intima) nazywana jest arterioskleroz\u0105. W j\u0119zyku potocznym te dwa terminy s\u0105 jednak cz\u0119sto u\u017cywane synonimicznie.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>W zasadzie mia\u017cd\u017cyca mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 we wszystkich t\u0119tnicach cia\u0142a, ale najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w pewnych obszarach naczyniowych w szyi, m\u00f3zgu, sercu, miednicy lub t\u0119tnicach g\u0142\u00f3wnych i t\u0119tnicach n\u00f3g. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto dotyczy to miejsc, w kt\u00f3rych przep\u0142yw krwi napotyka na fizyczne przeszkody \u2013 np. w rozga\u0142\u0119zieniach naczy\u0144. Konsekwencj\u0105 mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic jest zw\u0119\u017cenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych i utrata ich elastyczno\u015bci.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>W wyniku tego krew nie mo\u017ce ju\u017c swobodnie p\u0142yn\u0105\u0107. W najgorszym przypadku w blaszkach mia\u017cd\u017cycowych tworzy si\u0119 skrzep p\u0142ytek krwi (skrzeplina) \u2013 wtedy nieuchronnie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zawa\u0142u serca. Mia\u017cd\u017cyca mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c os\u0142abi\u0107 \u015bcian\u0119 naczynia do tego stopnia, \u017ce dochodzi do jego rozszerzenia i powstania t\u0119tniaka. Konsekwencje mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic s\u0105 najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 zgon\u00f3w w zachodnich krajach uprzemys\u0142owionych.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\"><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic rozwija si\u0119 powoli \u2013 cz\u0119sto potrzeba lat, a nawet dziesi\u0119cioleci, aby pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze dolegliwo\u015bci. Cz\u0119sto objawy mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero w starszym wieku. Spos\u00f3b manifestacji choroby zale\u017cy od tego, kt\u00f3re naczynia w organizmie s\u0105 dotkni\u0119te chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli naczynia wie\u0144cowe s\u0105 zw\u0119\u017cone, mamy do czynienia z chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105. Objawy s\u0105 spowodowane zmniejszonym przep\u0142ywem krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. Pacjenci odczuwaj\u0105 uczucie ucisku w klatce piersiowej lub b\u00f3l w klatce piersiowej po lewej stronie (dusznica bolesna). Je\u015bli skrzep krwi zablokuje ju\u017c zw\u0119\u017con\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105, dochodzi do zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli przep\u0142yw krwi w t\u0119tnicy szyjnej i jej odga\u0142\u0119zieniach jest zaburzony lub je\u015bli t\u0119tnica szyjna jest zablokowana przez skrzep krwi, nieuchronnie dochodzi do udaru. Prowadzi to do zaburze\u0144 czynno\u015bciowych uk\u0142adu nerwowego, takich jak parali\u017c czy zaburzenia mowy.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0119tnice w miednicy i nogach mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zw\u0119\u017cone przez mia\u017cd\u017cyc\u0119. Tak zwana choroba okluzyjna t\u0119tnic obwodowych (PAOD \u2013 peripheral arterial occlusive disease) jest spowodowana zaburzeniami kr\u0105\u017cenia w udach i \u0142ydkach. B\u00f3l n\u00f3g pojawia si\u0119 nawet po przej\u015bciu niewielkiego dystansu. Poniewa\u017c osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 musz\u0105 robi\u0107 cz\u0119ste przerwy w chodzeniu, choroba ta nazywana jest r\u00f3wnie\u017c \u201eklaudycj\u0105 przerywan\u0105\u201d. Zw\u0119\u017cenie t\u0119tnic w miednicy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 impotencj\u0119 u m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n<p>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic w naczyniach nerkowych prowadzi do objaw\u00f3w upo\u015bledzenia funkcji nerek i wysokiego ci\u015bnienia krwi. W najgorszym przypadku dochodzi do niewydolno\u015bci nerek.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przyczyny\"><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Nie wiadomo jeszcze dok\u0142adnie, jak rozwija si\u0119 mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 jest uszkodzenie wewn\u0119trznej warstwy \u015bciany naczyniowej. Sprzyja to mi\u0119dzy innymi odk\u0142adaniu si\u0119 tam t\u0142uszcz\u00f3w. Eksperci nie s\u0105 zgodni co do tego, co powoduje uszkodzenie t\u0119tnic. Istniej\u0105 zatem r\u00f3\u017cne teorie dotycz\u0105ce mechanizmu rozwoju mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hipoteza rozwoju mia\u017cd\u017cycy wywo\u0142anej lipoproteinami (Lipoprotein-induced atherosclerosis hypothesis)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Istniej\u0105 dwie formy cholesterolu: \u201edobry cholesterol\u201d, w skr\u00f3cie HDL, kt\u00f3ry usuwa t\u0142uszcz z organizmu i zabiera go do w\u0105troby, gdzie jest on rozk\u0142adany, oraz \u201ez\u0142y cholesterol\u201d, LDL. Ten ostatni transportuje t\u0142uszcz z w\u0105troby do kom\u00f3rek cia\u0142a. T\u0142uszcz mo\u017ce wtedy utkn\u0105\u0107 w wewn\u0119trznych \u015bcianach t\u0119tnic, powoduj\u0105c stan zapalny. Powoduje to powstawanie blaszek mia\u017cd\u017cycowych \u2013 bia\u0142e krwinki migruj\u0105 do \u015bciany naczynia i poch\u0142aniaj\u0105 jak najwi\u0119cej LDL. W procesie tym kom\u00f3rki odporno\u015bciowe p\u0119czniej\u0105, tworz\u0105c tzw. kom\u00f3rki piankowate, kt\u00f3re wzywaj\u0105 do dzia\u0142ania inne kom\u00f3rki obronne, uwalniaj\u0105ce substancje prozapalne. Wraz z kom\u00f3rkami krwi i kom\u00f3rkami piankowatymi tworz\u0105 one w \u015bcianie t\u0119tnicy rosn\u0105ce tzw. pasma t\u0142uszczowo-lipidowe (ang. fatty streaks) \u2013 podstaw\u0119 budowy blaszek mia\u017cd\u017cycowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Teoria odpowiedzi na uszkodzenie (response to injury hypothesis)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z t\u0105 hipotez\u0105 czynnikiem wyzwalaj\u0105cym mia\u017cd\u017cyc\u0119 jest uraz mechaniczny wewn\u0119trznej warstwy \u015bciany t\u0119tnicy. Mo\u017ce ona by\u0107 spowodowana na przyk\u0142ad wysokim ci\u015bnieniem krwi. Organizm reaguje na uraz naro\u015blami i tworzeniem si\u0119 kom\u00f3rek piankowatych \u2013 powstaj\u0105 ogniska zapalne i blaszki mia\u017cd\u017cycowe.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hipoteza infekcyjna rozwoju mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z tym modelem wyja\u015bniaj\u0105cym wewn\u0119trzna \u015bciana naczynia jest uszkadzana przez toksyny pochodz\u0105ce z pewnych bakterii, wirus\u00f3w lub reakcji immunologicznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czynniki ryzyka mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osoby starsze s\u0105 bardziej nara\u017cone na mia\u017cd\u017cyc\u0119. Dotyka te\u017c cz\u0119\u015bciej m\u0119\u017cczyzn ni\u017c kobiety. Eksperci upatruj\u0105 przyczyny tego stanu rzeczy w \u017ce\u0144skich hormonach, przede wszystkim estrogenie, kt\u00f3ry ma podobno dzia\u0142anie ochronne. M\u0119\u017cczy\u017ani r\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniej zapadaj\u0105 na mia\u017cd\u017cyc\u0119 ni\u017c kobiety.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto pewn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 czynniki dziedziczne (predyspozycje genetyczne). Je\u015bli bliscy krewni (m\u0119\u017cczy\u017ani poni\u017cej 55 roku \u017cycia, kobiety poni\u017cej 65 roku \u017cycia) cierpi\u0105 na choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia spowodowane mia\u017cd\u017cyc\u0105, ryzyko dla danej osoby jest r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszone. Dziedziczne zaburzenia lipometaboliczne, ale tak\u017ce pochodzenie etniczne r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiek, p\u0142e\u0107 i uwarunkowania genetyczne s\u0105 od cz\u0142owieka niezale\u017cne. Jednak z\u0142a dieta, brak ruchu, palenie tytoniu, choroby metaboliczne takie jak cukrzyca i inne aspekty \u017cycia, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c sprzyjaj\u0105 rozwojowi choroby we wszystkich grupach wiekowych \u2013 zale\u017c\u0105 ju\u017c w pe\u0142ni od naszych w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144. Najwa\u017cniejszymi czynnikami ryzyka s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u017bywno\u015b\u0107 wysokot\u0142uszczowa i wysokokaloryczna prowadzi do wysokiego poziomu cholesterolu LDL i oty\u0142o\u015bci \u2013 oba te czynniki zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko mia\u017cd\u017cycy.<\/li>\n\n\n\n<li>Brak \u0107wicze\u0144 fizycznych mo\u017ce podnosi\u0107 ci\u015bnienie krwi i pogarsza\u0107 metabolizm cholesterolu.<\/li>\n\n\n\n<li>Wysoki poziom cholesterolu LDL sprzyja tworzeniu si\u0119 blaszek mia\u017cd\u017cycowych.<\/li>\n\n\n\n<li>Wysoki poziom trigliceryd\u00f3w we krwi.<\/li>\n\n\n\n<li>Podwy\u017cszone ci\u015bnienie krwi bezpo\u015brednio uszkadza wewn\u0119trzne \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/li>\n\n\n\n<li>Substancje zawarte w dymie tytoniowym sprzyjaj\u0105 mi\u0119dzy innymi tworzeniu si\u0119 tzw. niestabilnych blaszek mia\u017cd\u017cycowych. S\u0105 to z\u0142ogi w t\u0119tnicach, kt\u00f3re mog\u0105 p\u0119ka\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li>Problemy psychospo\u0142eczne: Obejmuj\u0105 one nie tylko czynniki takie jak s\u0142abe wykszta\u0142cenie, niskie dochody czy bezrobocie, ale tak\u017ce samotno\u015b\u0107 i choroby psychiczne, takie jak depresja czy powa\u017cne zaburzenia l\u0119kowe.<\/li>\n\n\n\n<li>Cukrzyca (diabetes mellitus) uszkadza naczynia krwiono\u015bne (angiopatia), zw\u0142aszcza gdy poziom cukru we krwi jest stale lub cz\u0119sto podwy\u017cszony.<\/li>\n\n\n\n<li>Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (\u201ereumatyzm staw\u00f3w\u201d) i inne przewlek\u0142e stany zapalne lub choroby autoimmunologiczne.<\/li>\n\n\n\n<li>Bezdech senny (zesp\u00f3\u0142 obturacyjnego bezdechu sennego).<\/li>\n\n\n\n<li>Menopauza (z powodu niedoboru estrogen\u00f3w) u kobiet.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"badanie\"><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Podczas badania lekarskiego lekarz b\u0119dzie pyta\u0142 o nawyki zwi\u0105zane z trybem \u017cycia. Pozwala mu to na stworzenie indywidualnego profilu ryzyka pacjenta. Na przyk\u0142ad b\u0119dzie on zainteresowany tym, czy pacjent pali papierosy, czy \u0107wiczy regularnie i wystarczaj\u0105co du\u017co, jak si\u0119 od\u017cywia i czy ma jakiekolwiek istniej\u0105ce wcze\u015bniej schorzenia, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do mia\u017cd\u017cycy. B\u0119dzie on r\u00f3wnie\u017c pyta\u0142 o choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia u cz\u0142onk\u00f3w rodziny (wywiad rodzinny).<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki badaniu krwi lekarz mo\u017ce stwierdzi\u0107, czy wyst\u0119puj\u0105 podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia lipid\u00f3w (cholesterolu, tr\u00f3jgliceryd\u00f3w) i cukru we krwi. W przypadku podejrzenia mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic lekarz okre\u015bli r\u00f3wnie\u017c ci\u015bnienie krwi, wag\u0119 i ewentualnie obw\u00f3d brzucha pacjenta. Ponadto zbada Tw\u00f3j puls, kt\u00f3ry przy wyst\u0119powaniu istotnych zw\u0119\u017ce\u0144 arterii ulega os\u0142abieniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarz poszukuje te\u017c objaw\u00f3w chor\u00f3b wt\u00f3rnych mia\u017cd\u017cycy i przeprowadza odpowiednie badania. S\u0105 to na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Os\u0142uchiwanie za pomoc\u0105 stetoskopu pozwala czasem us\u0142ysze\u0107 nieprawid\u0142owe d\u017awi\u0119ki przep\u0142ywu krwi przez serce, aort\u0119 lub t\u0119tnice szyjne.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zw\u0119\u017cenia lub poszerzenia naczy\u0144 t\u0119tniczych mog\u0105 by\u0107 wykryte zewn\u0119trznie za pomoc\u0105 specjalnego badania ultrasonograficznego (sonografia dopplerowska). Wyniki bada\u0144 t\u0119tnic szyjnych mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykorzystane do oceny ryzyka wyst\u0105pienia udaru m\u00f3zgu.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Je\u015bli obecna jest choroba wie\u0144cowa (CHD \u2013 Coronary heart disease), lekarz wykona nie tylko normalne EKG, ale tak\u017ce EKG wysi\u0142kowe. Lekarz mo\u017ce wykry\u0107 z\u0142ogi w wewn\u0119trznych \u015bcianach naczy\u0144 wie\u0144cowych podczas badania cewnikiem kardiologicznym. Czasami lekarz wprowadza ma\u0142\u0105 sond\u0119 ultrad\u017awi\u0119kow\u0105 bezpo\u015brednio do naczynia wie\u0144cowego, kt\u00f3re ma by\u0107 zbadane.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Je\u015bli lekarz podejrzewa chorob\u0119 okluzyjn\u0105 t\u0119tnic obwodowych (PAOD \u2013 peripheral arterial occlusive disease), mierzy odleg\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 pacjent mo\u017ce przej\u015b\u0107 bez zatrzymywania si\u0119.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Je\u015bli podejrzewa si\u0119 mia\u017cd\u017cyc\u0119 naczy\u0144 nerkowych, lekarz sprawdza czynno\u015b\u0107 nerek za pomoc\u0105 bada\u0144 krwi i moczu.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic jest r\u00f3wnie\u017c najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 impotencji. Odpowiednie wskaz\u00f3wki od pacjenta oraz badanie ultrasonograficzne mog\u0105 dostarczy\u0107 informacji o tym, czy istnieje zw\u0119\u017cenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych penisa (lub w miednicy).<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Rozleg\u0142o\u015b\u0107 zw\u0119\u017cenia naczy\u0144 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c uwidoczniona za pomoc\u0105 innych metod obrazowania. W celu uwidocznienia naczy\u0144 krwiono\u015bnych mo\u017cna zastosowa\u0107 badania rentgenowskie (w tym tomografi\u0119 komputerow\u0105) lub rezonans magnetyczny (MRI) z podaniem \u015brodka kontrastowego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Mia\u017cd\u017cyc\u0119 t\u0119tnic mo\u017cna zasadniczo leczy\u0107 farmakologicznie lub chirurgicznie. To, jak\u0105 terapi\u0119 zastosuje si\u0119 w danym przypadku, zale\u017cy od stopnia zw\u0119\u017cenia naczy\u0144 i zagro\u017cenia powik\u0142aniami. Jednak jeszcze wa\u017cniejsze, je\u015bli jest to mo\u017cliwe, jest wyeliminowanie czynnik\u00f3w ryzyka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zmiana stylu \u017cycia i leczenie farmakologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli masz ju\u017c mia\u017cd\u017cyc\u0119 t\u0119tnic lub jeste\u015b w grupie podwy\u017cszonego ryzyka wyst\u0105pienia tej choroby, mo\u017cesz wprowadzi\u0107 zmiany w stylu \u017cycia, aby spowolni\u0107 jej rozw\u00f3j lub post\u0119p. We wczesnych stadiach choroby blaszki mia\u017cd\u017cycowe w naczyniach mog\u0105 si\u0119 nawet cofa\u0107. Upewnij si\u0119, \u017ce stosujesz zdrow\u0105 diet\u0119 i za\u017cywasz wystarczaj\u0105co du\u017co ruchu. Dla niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w przydatna mo\u017ce by\u0107 dieta obni\u017caj\u0105ca poziom cholesterolu. Nale\u017cy zredukowa\u0107 nadwag\u0119, powstrzyma\u0107 si\u0119 od palenia papieros\u00f3w i unika\u0107 sta\u0142ego, negatywnego stresu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy leczy\u0107 konkretne choroby, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko mia\u017cd\u017cycy. Nale\u017c\u0105 do nich np. cukrzyca lub przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek.<\/p>\n\n\n\n<p>Leki przeciwnadci\u015bnieniowe (inhibitory ACE) mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zmniejszy\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia mia\u017cd\u017cycy. Inne \u015brodki, takie jak statyny, fibraty lub substancje hamuj\u0105ce wch\u0142anianie cholesterolu w jelitach, obni\u017caj\u0105 niekorzystny poziom lipid\u00f3w we krwi.<\/p>\n\n\n\n<p>Te same leki, kt\u00f3re s\u0105 stosowane w leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego, s\u0105 cz\u0119sto wykorzystywane w leczeniu zaawansowanej mia\u017cd\u017cycy. Zawieraj\u0105 one substancje czynne, kt\u00f3re hamuj\u0105 krzepni\u0119cie krwi i w ten spos\u00f3b mog\u0105 zapobiega\u0107 tworzeniu si\u0119 skrzepu krwi (zakrzep\u00f3w). Przyk\u0142adami s\u0105 kwas acetylosalicylowy lub klopidogrel.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leczenie chirurgiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zagra\u017caj\u0105ce \u017cyciu skutki mia\u017cd\u017cycy, takie jak zaawansowana choroba t\u0119tnic wie\u0144cowych (choroba wie\u0144cowa) lub zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 niedro\u017cno\u015b\u0107 t\u0119tnic w nogach, musz\u0105 by\u0107 leczone chirurgicznie (lub interwencyjnie). Wyb\u00f3r terapii zale\u017cy od rodzaju i rozleg\u0142o\u015bci zwapnie\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w uk\u0142adzie krwiono\u015bnym.<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Angioplastyka balonowa: Ma\u0142y cewnik balonowy jest wprowadzany przez krwiobieg do zaw\u0119\u017conego obszaru i nape\u0142niany. Powoduje to rozszerzenie naczynia i krew mo\u017ce zn\u00f3w swobodnie p\u0142yn\u0105\u0107. Je\u015bli istnieje ryzyko ponownego zablokowania naczynia lub je\u015bli mia\u017cd\u017cyca jest bardzo nasilona, do naczynia wprowadza si\u0119 jednocze\u015bnie ma\u0142\u0105 drucian\u0105 siatk\u0119 (stent), aby utrzyma\u0107 jego dro\u017cno\u015b\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li>Bypass: Chirurg tworzy \u201ebypass\u201d, kt\u00f3ry przenosi krew poza zaw\u0119\u017cony obszar. W tym celu wykorzystuje albo w\u0142asne naczynie krwiono\u015bne pacjenta (zwykle kawa\u0142ek \u017cy\u0142y z podudzia lub t\u0119tnicy piersiowej), albo plastikow\u0105 protez\u0119 naczyniow\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Operacja w przypadku zw\u0119\u017cenia t\u0119tnicy szyjnej: W przypadku zw\u0119\u017cenia t\u0119tnicy szyjnej zazwyczaj r\u00f3wnie\u017c wykonywana jest operacja. Cz\u0119sto zw\u0119\u017cenie jest usuwane z t\u0119tnicy. W tym celu lekarz wykonuje naci\u0119cie w zmienionym chorobowo miejscu, ods\u0142ania t\u0119tnic\u0119 i usuwa z\u0142ogi mia\u017cd\u017cycowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przebieg\"><strong>Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Przebieg i rokowanie w mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Lokalizacja krytycznych blaszek mia\u017cd\u017cycowych i zmian naczyniowych.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rozleg\u0142o\u015b\u0107 zw\u0119\u017ce\u0144 naczy\u0144 (stenoz) i d\u0142ugo\u015b\u0107 odcinka, na kt\u00f3rym utrudniaj\u0105 one przep\u0142yw krwi.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Stan zdrowia pacjenta: Osoby, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci przeby\u0142y zawa\u0142 serca lub udar m\u00f3zgu s\u0105 bardziej zagro\u017cone.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Eliminacja czynnik\u00f3w ryzyka (zmiana stylu \u017cycia, leczenie wyzwalaj\u0105cych chor\u00f3b metabolicznych).<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Im wcze\u015bniej podejmie si\u0119 decyzj\u0119 o zmianie stylu \u017cycia, tym lepsze perspektywy wyzdrowienia. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych chor\u00f3b wt\u00f3rnych \u2013 takich jak choroba wie\u0144cowa serca.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Czy mia\u017cd\u017cyc\u0119 mo\u017cna wyleczy\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201eWyleczenie\u201d mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic jest praktycznie niemo\u017cliwe, ale dzi\u0119ki optymalnemu leczeniu \u2013 kt\u00f3re bezwzgl\u0119dnie wymaga konsekwentnej wsp\u00f3\u0142pracy pacjenta \u2013 mo\u017cna zazwyczaj zapobiec post\u0119powi choroby nawet w zaawansowanych stadiach i poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 i d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak d\u0142ugo mo\u017cna \u017cy\u0107 z mia\u017cd\u017cyc\u0105 t\u0119tnic?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia pacjent\u00f3w z mia\u017cd\u017cyc\u0105 t\u0119tnic jest cz\u0119sto znacznie kr\u00f3tsza ni\u017c os\u00f3b zdrowych. Mog\u0105 umrze\u0107 na przyk\u0142ad z powodu ataku serca. Jako\u015b\u0107 \u017cycia jest r\u00f3wnie\u017c ograniczona, je\u015bli osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 cierpi\u0105 np. na dusznic\u0119 bolesn\u0105 lub chorob\u0119 okluzyjn\u0105 t\u0119tnic obwodowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W jakim wieku zaczyna si\u0119 mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ryzyko zachorowania na mia\u017cd\u017cyc\u0119 wzrasta stale od oko\u0142o 40 roku \u017cycia. W m\u0142odszych grupach wiekowych na chorob\u0119 cz\u0119\u015bciej zapadaj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani ni\u017c kobiety, jednak w starszym wieku proporcje te si\u0119 wyr\u00f3wnuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kt\u00f3re produkty spo\u017cywcze wspomagaj\u0105 oczyszczanie naczy\u0144 krwiono\u015bnych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Te produkty spo\u017cywcze w naturalny spos\u00f3b oczyszczaj\u0105 naczynia krwiono\u015bne:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kurkuma,<\/li>\n\n\n\n<li>ryby,<\/li>\n\n\n\n<li>olej lniany,<\/li>\n\n\n\n<li>czosnek,<\/li>\n\n\n\n<li>granat,<\/li>\n\n\n\n<li>zielona herbata,<\/li>\n\n\n\n<li>pomidory,<\/li>\n\n\n\n<li>owies,<\/li>\n\n\n\n<li>grejpfrut,<\/li>\n\n\n\n<li>ciecierzyca,<\/li>\n\n\n\n<li>bor\u00f3wki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Jakich pokarm\u00f3w powiniene\u015b unika\u0107, je\u015bli masz mia\u017cd\u017cyc\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nasycone kwasy t\u0142uszczowe, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w pokarmach pochodzenia zwierz\u0119cego, mog\u0105 podnosi\u0107 poziom cholesterolu LDL. Dlatego nale\u017cy je\u015b\u0107 jak najmniej mas\u0142a i unika\u0107 t\u0142ustych w\u0119dlin i mi\u0119s. Z drugiej strony spo\u017cywanie du\u017cej ilo\u015bci warzyw i owoc\u00f3w ma pozytywny wp\u0142yw na poziom cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie s\u0105 4 etapy mia\u017cd\u017cycy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W roboczej teorii wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 cztery etapy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Uszkodzenie kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka. Jest to prawdopodobnie pocz\u0105tkowy czynnik, kt\u00f3ry rozpoczyna proces tworzenia si\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowej.<\/li>\n\n\n\n<li>Odk\u0142adanie si\u0119 lipoprotein.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Reakcja zapalna.<\/li>\n\n\n\n<li>Tworzenie czapeczek w\u0142\u00f3knistych kom\u00f3rek mi\u0119\u015bni g\u0142adkich.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Jakie s\u0105 charakterystyczne objawy mia\u017cd\u017cycy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Objawy umiarkowanej lub ci\u0119\u017ckiej mia\u017cd\u017cycy zale\u017c\u0105 od tego, kt\u00f3re t\u0119tnice s\u0105 dotkni\u0119te chorob\u0105. Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Je\u015bli masz mia\u017cd\u017cyc\u0119 w t\u0119tnicach serca, mo\u017cesz mie\u0107 takie objawy jak b\u00f3l lub ucisk w klatce piersiowej.<\/li>\n\n\n\n<li>Je\u015bli mia\u017cd\u017cyca dotyczy t\u0119tnic prowadz\u0105cych do m\u00f3zgu, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 takie oznaki i objawy jak nag\u0142e dr\u0119twienie lub os\u0142abienie r\u0105k lub n\u00f3g, trudno\u015bci w m\u00f3wieniu lub niewyra\u017ana mowa, tymczasowa utrata wzroku w jednym oku lub opadanie mi\u0119\u015bni twarzy. S\u0105 to sygna\u0142y przemijaj\u0105cego ataku niedokrwiennego (TIA), kt\u00f3ry, je\u015bli nie jest leczony, mo\u017ce przej\u015b\u0107 w udar.<\/li>\n\n\n\n<li>Je\u015bli masz mia\u017cd\u017cyc\u0119 w t\u0119tnicach w r\u0119kach i nogach, mo\u017cesz mie\u0107 oznaki lub objawy choroby t\u0119tnic obwodowych, takie jak b\u00f3l nogi podczas chodzenia (klaudynacja) lub obni\u017cone ci\u015bnienie krwi w dotkni\u0119tej ko\u0144czynie.<\/li>\n\n\n\n<li>Je\u015bli mia\u017cd\u017cyca dotyczy t\u0119tnic prowadz\u0105cych do nerek, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 wysokie ci\u015bnienie krwi lub niewydolno\u015b\u0107 nerek.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Jakie s\u0105 objawy wyst\u0119powania zmian mia\u017cd\u017cycowych t\u0119tnic w nogach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bolesne skurcze w jednym lub obu biodrach, udach lub mi\u0119\u015bniach \u0142ydek po niekt\u00f3rych czynno\u015bciach, takich jak chodzenie lub wchodzenie po schodach.<\/li>\n\n\n\n<li>Dr\u0119twienie lub os\u0142abienie n\u00f3g.<\/li>\n\n\n\n<li>Ch\u0142\u00f3d w dolnej cz\u0119\u015bci nogi lub stopy, zw\u0142aszcza w por\u00f3wnaniu z drug\u0105 stron\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Owrzodzenia na palcach, stopach lub nogach, kt\u00f3re nie chc\u0105 si\u0119 zagoi\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Jaka witamina usuwa blaszki mia\u017cd\u017cycowe z t\u0119tnic?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Niacyna, czyli witamina B3, jest najlepszym znanym \u015brodkiem podnosz\u0105cym poziom HDL we krwi, kt\u00f3ry pomaga usuwa\u0107 z\u0142ogi cholesterolu ze \u015bcian t\u0119tnic.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy stres powoduje powstawanie blaszek mia\u017cd\u017cycowych w t\u0119tnicach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badania sugeruj\u0105, \u017ce wysoki poziom kortyzolu spowodowany d\u0142ugotrwa\u0142ym stresem mo\u017ce podnosi\u0107 poziom cholesterolu, tr\u00f3jgliceryd\u00f3w i cukru we krwi, a tak\u017ce ci\u015bnienia krwi. S\u0105 to powszechne czynniki ryzyka chor\u00f3b serca. Stres mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 zmiany, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 odk\u0142adaniu si\u0119 blaszek mia\u017cd\u017cycowych w t\u0119tnicach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie narz\u0105dy s\u0105 nara\u017cone na mia\u017cd\u017cyc\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mia\u017cd\u017cyca mo\u017ce dotyczy\u0107 ka\u017cdej t\u0119tnicy w organizmie, w tym t\u0119tnic w sercu, m\u00f3zgu, ramionach, nogach, miednicy i nerkach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kt\u00f3ra t\u0119tnica najcz\u0119\u015bciej ulega zatorowi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Chocia\u017c zatory mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w innych t\u0119tnicach prowadz\u0105cych do serca, to ga\u0142\u0105\u017a mi\u0119dzykomorowa przednia lewej t\u0119tnicy wie\u0144cowej jest miejscem, gdzie najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 zatory. Oko\u0142o jedna trzecia pacjent\u00f3w z chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105 serca ma zatory w jednej t\u0119tnicy, oko\u0142o jedna trzecia ma zatory w dw\u00f3ch t\u0119tnicach, a jedna trzecia ma zatory we wszystkich trzech t\u0119tnicach. LAD to skr\u00f3t od angielskiego wyra\u017cenia \u201eleft anterior descending artery\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy aspiryna redukuje blaszki mia\u017cd\u017cycowe w t\u0119tnicach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wyniki niekt\u00f3rych bada\u0144 pokazuj\u0105, \u017ce aspiryna nie tylko zmniejsza stan zapalny w t\u0119tnicach i wzrost blaszki mia\u017cd\u017cycowej, ale tak\u017ce korzystnie zmienia konsystencj\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowej, kt\u00f3ra pozostaje w t\u0119tnicach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie badanie jest najlepsze, aby sprawdzi\u0107, czy t\u0119tnice s\u0105 zatkane?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Koronarografia CT mo\u017ce ujawni\u0107 nagromadzenie blaszki mia\u017cd\u017cycowej i zidentyfikowa\u0107 zatory w t\u0119tnicach, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do ataku serca. Przed badaniem do ramienia wstrzykuje si\u0119 barwnik kontrastowy, aby t\u0119tnice by\u0142y lepiej widoczne. Badanie trwa zazwyczaj 30 minut.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy witamina D pomaga na mia\u017cd\u017cyc\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badania wykaza\u0142y, \u017ce u pacjent\u00f3w z niewystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015bci\u0105 witaminy D kom\u00f3rki odporno\u015bciowe wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z naczyniami krwiono\u015bnymi w pobli\u017cu serca, a nast\u0119pnie zatrzymuj\u0105 cholesterol, kt\u00f3ry blokuje te naczynia krwiono\u015bne. Niski poziom witaminy D u os\u00f3b z cukrzyc\u0105 wydaje si\u0119 sprzyja\u0107 odk\u0142adaniu si\u0119 cholesterolu w t\u0119tnicach, co ostatecznie blokuje przep\u0142yw krwi przez nie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kt\u00f3ry sok owocowy jest dobry na mia\u017cd\u017cyc\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Naukowcy twierdz\u0105, \u017ce korzystny wp\u0142yw soku z granatu na stwardnienie t\u0119tnic jest prawdopodobnie w du\u017cej mierze spowodowany jego wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 przeciwutleniaczy. Badania wykazuj\u0105, \u017ce poziom przeciwutleniaczy w soku z granat\u00f3w jest wy\u017cszy ni\u017c w innych sokach owocowych, w tym jagodowym, \u017curawinowym, pomara\u0144czowym, a nawet w czerwonym winie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy mia\u017cd\u017cyca mo\u017ce powodowa\u0107 problemy z oczami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0119tnice siatk\u00f3wki mog\u0105 zosta\u0107 zablokowane, gdy zakrzep krwi lub z\u0142ogi t\u0142uszczu w nich utkn\u0105. Takie zatory s\u0105 bardziej prawdopodobne, je\u015bli w oku wyst\u0119puje mia\u017cd\u017cyca. Zakrzepy mog\u0105 przemieszcza\u0107 si\u0119 z innych cz\u0119\u015bci cia\u0142a i zablokowa\u0107 t\u0119tnic\u0119 w siatk\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 stent w 100% zablokowanej t\u0119tnicy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pacjenci zazwyczaj rozwijaj\u0105 objawy mia\u017cd\u017cycy, gdy t\u0119tnica staje si\u0119 zw\u0119\u017cona przez zatory zajmuj\u0105ce oko\u0142o 70 procent \u015bwiat\u0142a t\u0119tnicy. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w mo\u017cna je stosunkowo \u0142atwo leczy\u0107 za pomoc\u0105 stent\u00f3w. Jednak w przypadku gdy t\u0119tnica jest zablokowana w 100 procentach, za\u0142o\u017cenie stentu mo\u017ce by\u0107 sporym wyzwaniem i niesie ze sob\u0105 du\u017ce ryzyko.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy oliwa z oliwek mo\u017ce usun\u0105\u0107 blaszki mia\u017cd\u017cycowe z t\u0119tnic?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Oliwa z oliwek zawiera t\u0142uszcze jednonienasycone, kt\u00f3re pomagaj\u0105 podnie\u015b\u0107 poziom cholesterolu HDL \u2013 \u201ezdrowego\u201d cholesterolu przenoszonego w organizmie przez lipoproteiny o du\u017cej g\u0119sto\u015bci. W rzeczywisto\u015bci pomaga on oczyszcza\u0107 t\u0119tnice, gdy si\u0119 w nich przemieszcza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy mleko powoduje zatykanie t\u0119tnic?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mleko i inne produkty mleczne s\u0105 jednym z g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 zatykaj\u0105cych t\u0119tnice t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych. Produkty mleczne zawieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c cholesterol. Diety o wysokiej zawarto\u015bci t\u0142uszczu, t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i cholesterolu zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko chor\u00f3b serca i mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"zrodla\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Medycyna pisana na nowo \/ 3.7.4.2. Mia\u017cd\u017cyca. W: Grzegorz Bartosz: Druga twarz tlenu. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.<\/li>\n\n\n\n<li>Randall C. Thompson i in. Atherosclerosis across 4000 years of human history: the Horus study of four ancient populations. \u201eThe Lancet\u201d. 381.<\/li>\n\n\n\n<li>Kumar V., Cotran R. S., Robbins S. L., Robbins Basic Pathology, t\u0142um. Olszewski W.T, Wydawnictwo Medyczne Urban &amp; Pater Wroc\u0142aw, wydanie I 2005.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"XCtG0m1qf3\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-moczu\/\">Krew w&nbsp;moczu<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Krew w&nbsp;moczu&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-moczu\/embed\/#?secret=sqmNPcTaa9#?secret=XCtG0m1qf3\" data-secret=\"XCtG0m1qf3\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"qc9Q1ce5uK\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tachykardia-czestoskurcz-kolatanie-serca\/\">Tachykardia (cz\u0119stoskurcz, ko\u0142atanie serca)<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Tachykardia (cz\u0119stoskurcz, ko\u0142atanie serca)&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tachykardia-czestoskurcz-kolatanie-serca\/embed\/#?secret=sLZLPLJ7xt#?secret=qc9Q1ce5uK\" data-secret=\"qc9Q1ce5uK\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"wv43LgrTbs\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zwolnienie-lekarskie-wstecz\/\">Zwolnienie lekarskie wstecz<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Zwolnienie lekarskie wstecz&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zwolnienie-lekarskie-wstecz\/embed\/#?secret=4EDlD6WEQt#?secret=wv43LgrTbs\" data-secret=\"wv43LgrTbs\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":9251,"template":"","tags":[329,4],"guide_category":[146],"class_list":["post-9250","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-miazdzyca","tag-poradnik","guide_category-serce"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":9250},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/9250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/9251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=9250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=9250"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=9250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}