{"id":9255,"date":"2022-05-14T19:50:00","date_gmt":"2022-05-14T19:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9255"},"modified":"2024-05-21T20:06:34","modified_gmt":"2024-05-21T18:06:34","slug":"fibromialgia","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/fibromialgia\/","title":{"rendered":"Fibromialgia"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku fibromialgii? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnymi objawami fibromialgii s\u0105 rozproszone (tzn. niedaj\u0105ce si\u0119 jednoznacznie zlokalizowa\u0107) i silne b\u00f3le oraz stany os\u0142abienia. Dolegliwo\u015bci s\u0105 cz\u0119sto tak dziwne, \u017ce osoby, kt\u00f3rych dotycz\u0105, nie s\u0105 traktowane przez zwyk\u0142ych lekarzy dostatecznie powa\u017cnie. Dlatego wielu chorych na fibromialgi\u0119 odwiedza wielu specjalist\u00f3w i lekarzy w poszukiwaniu diagnozy i w\u0142a\u015bciwego leczenia. Je\u015bli podejrzewasz u siebie fibromialgi\u0119, najlepszym rozwi\u0105zaniem jest skorzystanie z mo\u017cliwo\u015bci szybkiego kontaktu z lekarzem wybranej specjalizacji za pomoc\u0105 wideokonsultacji oferowanych przez TELEMEDI.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Co to jest fibromialgia? Zesp\u00f3\u0142 b\u00f3lowy bez rozpoznawalnych zmian w mi\u0119\u015bniach i stawach.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
  • Objawy: G\u0142\u0119boki b\u00f3l mi\u0119\u015bni, cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c zm\u0119czenie, zaburzenia snu, b\u00f3le g\u0142owy, objawy podobne do jelita dra\u017cliwego, depresja, l\u0119k itp.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny: Czynnik wyzwalaj\u0105cy jest nadal w du\u017cej mierze nieznany, mo\u017cliwe, \u017ce jest to zaburzone odczuwanie b\u00f3lu, zmiany genetyczne, zmiany we w\u0142\u00f3knach nerwowych, urazy psychiczne.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
  • Rozpoznanie: Na podstawie charakterystycznych objaw\u00f3w, wykluczenia innych przyczyn oraz Arkuszy Dozna\u0144 B\u00f3lowych.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie: Indywidualnie zaplanowane; sk\u0142adnikami terapii s\u0105 np. terapia ruchowa, terapia ciep\u0142em, psychoterapia, metody relaksacyjne, leki (antydepresyjne, przeciwdrgawkowe).<\/strong><\/li>\n\n\n\n
  • Rokowanie: Fibromialgia nie jest uleczalna, ale mo\u017cna j\u0105 kontrolowa\u0107 za pomoc\u0105 terapii. Nie pozostawia \u017cadnych trwa\u0142ych uszkodze\u0144 fizycznych<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Fibromialgia \u2013 definicja<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Fibromialgia jest zespo\u0142em b\u00f3lowym. Opr\u00f3cz b\u00f3l\u00f3w mi\u0119\u015bniowych powoduje r\u00f3wnie\u017c inne dolegliwo\u015bci, takie jak zm\u0119czenie, znu\u017cenie i zaburzenia snu. W przypadku wyra\u017anego nasilenia fibromialgii wydajno\u015b\u0107 osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105 mo\u017ce by\u0107 znacznie ograniczona. Typowe dla tej choroby jest to, \u017ce podczas badania (np. MRI lub USG) nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 \u017cadnych organicznych przyczyn objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Ze wzgl\u0119du na rozproszony, przewlek\u0142y b\u00f3l, kt\u00f3ry mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w dowolnym miejscu cia\u0142a, fibromialgia jest czasami nazywana r\u00f3wnie\u017c \u201euog\u00f3lnionym reumatyzmem tkanek mi\u0119kkich\u201d. Choroba dotyka oko\u0142o 2% populacji. W 80 procentach przypadk\u00f3w s\u0105 to kobiety w \u015brednim wieku.<\/p>\n\n\n\n

    Fibromialgia \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Termin \u201efibromialgia\u201d oznacza b\u00f3l mi\u0119\u015bni w\u0142\u00f3knistych. Ju\u017c to opisuje centralny objaw fibromialgii: g\u0142\u0119boki b\u00f3l mi\u0119\u015bni. Trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c trzy miesi\u0105ce i towarzysz\u0105 jej inne dolegliwo\u015bci, zw\u0142aszcza zaburzenia snu i wyczerpanie. Wiele os\u00f3b cierpi r\u00f3wnie\u017c z powodu objaw\u00f3w psychicznych, takich jak depresja czy stany l\u0119kowe. Ze wzgl\u0119du na z\u0142o\u017cony uk\u0142ad objaw\u00f3w lekarze nazywaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c zespo\u0142em fibromialgii.<\/p>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wne objawy \u2013 b\u00f3l<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wnym objawem fibromialgii jest przewlek\u0142y, rozproszony b\u00f3l. Osoby cierpi\u0105ce na fibromialgi\u0119 cz\u0119sto opisuj\u0105 j\u0105 jako g\u0142\u0119boki b\u00f3l mi\u0119\u015bni, kt\u00f3remu mo\u017ce towarzyszy\u0107 sztywno\u015b\u0107, pieczenie, pulsowanie, dr\u0119twienie i mrowienie. Ponadto, czasami odczuwany jest obrz\u0119k staw\u00f3w lub mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • B\u00f3l wyst\u0119puje w kilku cz\u0119\u015bciach cia\u0142a<\/strong>. Zazwyczaj osoby z fibromialgi\u0105 zg\u0142aszaj\u0105 b\u00f3l w szyi lub w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci plec\u00f3w, w dolnej cz\u0119\u015bci plec\u00f3w i w co najmniej jednej innej lokalizacji, w obu r\u0119kach i nogach.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • Zmienna intensywno\u015b\u0107 b\u00f3lu<\/strong>: Na poziom i intensywno\u015b\u0107 b\u00f3lu w fibromialgii maj\u0105 wp\u0142yw pogoda, temperatura, pora dnia, poziom stresu i aktywno\u015b\u0107 fizyczna. U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w b\u00f3l jest szczeg\u00f3lnie intensywny w godzinach porannych, a nast\u0119pnie ich stan poprawia si\u0119 w ci\u0105gu dnia. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, ciep\u0142o i umiarkowana aktywno\u015b\u0107 mog\u0105 zwykle poprawi\u0107 objawy fibromialgii.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • B\u00f3le g\u0142owy i nie tylko<\/strong>: Opr\u00f3cz b\u00f3lu mi\u0119\u015bni, osoby z fibromialgi\u0105 cz\u0119sto cierpi\u0105 na b\u00f3le g\u0142owy lub migreny. Cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c objawy jelita dra\u017cliwego, z cz\u0119stymi b\u00f3lami brzucha, biegunk\u0105 lub zaparciami. Inni pacjenci cierpi\u0105 z powodu b\u00f3lu podobnego do tego, jaki towarzyszy zaka\u017ceniu dr\u00f3g moczowych.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • B\u00f3l twarzy<\/strong>: Szczeg\u00f3lna odmiana fibromialgii objawia si\u0119 jako tzw. zesp\u00f3\u0142 stawu skroniowo-\u017cuchwowego, w kt\u00f3rym wyst\u0119puje b\u00f3l twarzy i szcz\u0119ki. Szcz\u0119ki mog\u0105 by\u0107 poruszane tylko w ograniczonym zakresie, co sprawia chorym problemy podczas prze\u017cuwania posi\u0142k\u00f3w.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • Punkty bolesne fibromialgii<\/strong>: Przez d\u0142ugi czas te bolesne punkty (tender points, fibromyalgia pain points) w okre\u015blonych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a by\u0142y uwa\u017cane za typowe dla fibromialgii. Je\u015bli mechaniczne podra\u017cnienie powodowa\u0142o b\u00f3l w co najmniej 11 z tych 18 punkt\u00f3w nacisku, diagnoz\u0119 fibromialgii uznawano za potwierdzon\u0105. Zgodnie z aktualnym stanem nauki punkty bolesne nie s\u0105 ju\u017c jednak wystarczaj\u0105cym kryterium do rozpoznania fibromialgii. Zamiast tego, aby m\u00f3c zdiagnozowa\u0107 chorob\u0119, musi wyst\u0105pi\u0107 pewien okre\u015blony zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      G\u0142\u00f3wne objawy \u2013 zm\u0119czenie i zaburzenia snu<\/p>\n\n\n\n

      Cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u fibromialgii w wielu przypadkach jest r\u00f3wnie\u017c zm\u0119czenie i wyczerpanie. Do tego cz\u0119sto dochodz\u0105 zaburzenia snu \u2013 osoby cierpi\u0105ce na t\u0119 chorob\u0119 maj\u0105 lekki sen i cz\u0119sto budz\u0105 si\u0119 w nocy.<\/p>\n\n\n\n

      Pacjenci z fibromialgi\u0105 cz\u0119\u015bciej cierpi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na bezdech senny. Jest to spowodowane powtarzaj\u0105cymi si\u0119 kr\u00f3tkimi przerwami w oddychaniu w nocy. W rezultacie sen nie jest zbyt spokojny i wzrasta ryzyko chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n
        \n
      • Zm\u0119czenie w fibromialgii:<\/strong> Zaburzenia snu mog\u0105 prowadzi\u0107 do zespo\u0142u przewlek\u0142ego zm\u0119czenia (CFS \u2013 Chronic fatigue syndrome). Jest to termin techniczny okre\u015blaj\u0105cy przewlek\u0142e zm\u0119czenie. W rzeczywisto\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b cierpi\u0105cych na CFS spe\u0142nia kryteria fibromialgii. Z kolei wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b cierpi\u0105cych na fibromialgi\u0119 cierpi te\u017c na CFS.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
      • Zesp\u00f3\u0142 niespokojnych n\u00f3g<\/strong>: Schorzeniem, kt\u00f3re cz\u0119sto wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c u pacjent\u00f3w z fibromialgi\u0105, jest tzw. zesp\u00f3\u0142 niespokojnych n\u00f3g. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 cierpi\u0105 z powodu uci\u0105\u017cliwego ci\u0105gni\u0119cia lub mrowienia w nogach, gdy s\u0105 one w stanie spoczynku. Objawy mog\u0105 by\u0107 z\u0142agodzone tylko poprzez ruch. Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 znaczne zaburzenia snu i p\u00f3\u017aniejsze zm\u0119czenie. Pacjenci z objawami fibromialgii powinni zatem zosta\u0107 zbadani, czy nie wyst\u0119puje u nich r\u00f3wnie\u017c zesp\u00f3\u0142 niespokojnych n\u00f3g<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

        Inne objawy fibromialgii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Czasami osoby z fibromialgi\u0105 zg\u0142aszaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c objawy dotycz\u0105ce oczu: mo\u017cliwy jest obrz\u0119k lub nagromadzenie p\u0142ynu (obrz\u0119k) w okolicy oczu. Fibromialgia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 zaburzenia widzenia, takie jak migotanie przed oczami.<\/p>\n\n\n\n

        Nierzadko chorobie towarzysz\u0105 dolegliwo\u015bci natury psychicznej. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119ste s\u0105 np. nerwowo\u015b\u0107, wewn\u0119trzny niepok\u00f3j, zniech\u0119cenie i utrata nap\u0119du. U 62 do 86 procent pacjent\u00f3w w ci\u0105gu \u017cycia rozwija si\u0119 nawet depresja. Zaburzenia l\u0119kowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z fibromialgi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 to kolejna wsp\u00f3lna cecha: osoby z fibromialgi\u0105 cz\u0119sto reaguj\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwie na bod\u017ace takie jak zapachy, ha\u0142as czy \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

        Inne objawy fibromialgii wyst\u0119puj\u0105 w wyniku zaburzonej regulacji organizmu. Do takich objaw\u00f3w wegetatywnych nale\u017c\u0105: <\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n
          \n
        • wzmo\u017cone dr\u017cenie (tremor), <\/strong><\/li>\n\n\n\n
        • nadmierna potliwo\u015b\u0107 (hyperhidrosis), <\/strong><\/li>\n\n\n\n
        • zmniejszone wydzielanie \u015bliny, <\/strong><\/li>\n\n\n\n
        • zimne palce.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          Stopie\u0144 nat\u0119\u017cenia fibromialgii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Nasilenie i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 objaw\u00f3w fibromialgii r\u00f3\u017cni si\u0119 znacznie w zale\u017cno\u015bci od pacjenta. Lekarze dziel\u0105 t\u0119 chorob\u0119 na r\u00f3\u017cne stopnie ci\u0119\u017cko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

          Osoby dotkni\u0119te \u0142agodniejszymi formami nie maj\u0105 prawie \u017cadnych lub w og\u00f3le nie raportuj\u0105 o innych dolegliwo\u015bciach fizycznych lub objawach psychicznych poza b\u00f3lem w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a. Cz\u0119sto obserwuje si\u0119 u nich d\u0142u\u017csze okresy bezobjawowe, a jako\u015b\u0107 ich \u017cycia nie ulega znacznemu pogorszeniu.<\/p>\n\n\n\n

          W innych przypadkach przewlek\u0142emu b\u00f3lowi towarzysz\u0105 jeszcze dodatkowe objawy fizyczne i psychiczne o r\u00f3\u017cnym nasileniu. Codzienne \u017cycie os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 mo\u017ce by\u0107 w zwi\u0105zku z tym umiarkowanie lub znacznie upo\u015bledzone.<\/p>\n\n\n\n

          Fibromialgia \u2013 leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Nie ma lekarstwa na fibromialgi\u0119. Jednak przy odpowiednim leczeniu objawy fibromialgii mo\u017cna kontrolowa\u0107. Nie ma jednak \u017cadnej listy sprawdzonych, og\u00f3lnie skutecznych terapii. Przeciwnie, ka\u017cdy pacjent otrzymuje indywidualnie dopasowane leczenie.<\/p>\n\n\n\n

          W zale\u017cno\u015bci od rodzaju i stopnia nasilenia objaw\u00f3w oraz przebiegu fibromialgii dobierane s\u0105 odpowiednie \u015brodki terapeutyczne, kt\u00f3re s\u0105 realizowane wsp\u00f3lnie przez lekarza i pacjenta. Decyduj\u0105ce znaczenie dla powodzenia terapii ma aktywne zaanga\u017cowanie pacjenta we wszystkie dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

          Trening fizyczny<\/p>\n\n\n\n

          G\u0142\u00f3wnym celem leczenia fibromialgii jest zazwyczaj trwa\u0142e z\u0142agodzenie b\u00f3lu mi\u0119\u015bni. Lekarze zalecaj\u0105, aby pacjenci wykonywali trening wytrzyma\u0142o\u015bciowy dwa do trzech razy w tygodniu, z nisk\u0105 lub umiarkowan\u0105 intensywno\u015bci\u0105. Celem jest utrzymanie si\u0119 w takiej strefie tlenowej, w kt\u00f3rej organizm nie zu\u017cywa wi\u0119cej tlenu, ni\u017c pobiera. Dobrym wska\u017anikiem tego jest sytuacja, w kt\u00f3rej podczas \u0107wicze\u0144 cz\u0142owiek ma jeszcze wystarczaj\u0105co du\u017co powietrza, aby m\u00f3c bez wysi\u0142ku prowadzi\u0107 rozmow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

          Sporty, kt\u00f3re s\u0105 odpowiednie jako trening wytrzyma\u0142o\u015bciowy dla fibromialgii, to na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

          \n
          \n
          \n
          \n
          \n
          \n \n\n
            \n
          • turystyka piesza,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • p\u0142ywanie,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • kolarstwo,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • taniec,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • trening na ergometrze,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • aqua-jogging,<\/span><\/li>\n\n\n\n
          • spacery.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

            Takie sporty \u0107wicz\u0105 sprawno\u015b\u0107 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Ponadto w przypadku fibromialgii zaleca si\u0119 ukierunkowany trening funkcji staw\u00f3w i mi\u0119\u015bni, jak r\u00f3wnie\u017c elastyczno\u015bci, si\u0142y i koordynacji:<\/p>\n\n\n\n

            \n
            \n
            \n
            \n
            \n
            \n \n\n
              \n
            • gimnastyka w wodzie (dwa do trzech razy w tygodniu),<\/strong><\/li>\n\n\n\n
            • gimnastyka (dwa do trzech razy w tygodniu),<\/strong><\/li>\n\n\n\n
            • trening funkcjonalny (dwa razy w tygodniu).<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

              Fizykoterapia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                \n
              • Leczenie ciep\u0142em mo\u017ce poprawi\u0107 objawy zespo\u0142u fibromialgii.<\/li>\n\n\n\n
              • Z drugiej strony zimno pogarsza objawy \u2013 przynajmniej jest tak w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w. Jednak niekt\u00f3rzy pacjenci zg\u0142aszaj\u0105 pozytywne efekty krioterapii ca\u0142ego cia\u0142a. Polega ona na sp\u0119dzaniu kilku minut w zimnej komorze o bardzo niskiej temperaturze.<\/li>\n\n\n\n
              • Tak zwana balneoterapia z k\u0105pielami leczniczymi ma r\u00f3wnie\u017c koj\u0105cy wp\u0142yw na wielu pacjent\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
              • W leczeniu fibromialgii nie zaleca si\u0119 natomiast stosowania masa\u017cy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Psychoterapia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                To, jak silnie odczuwany jest b\u00f3l, zale\u017cy od wewn\u0119trznego nastawienia do odczuwanego dyskomfortu. W ramach terapii poznawczo-behawioralnej pacjenci ucz\u0105 si\u0119 na nowo ocenia\u0107 sw\u00f3j b\u00f3l. Jest on wtedy nadal obecny, ale nie jest ju\u017c punktem centralnym \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                W tym celu terapeuta, we wsp\u00f3\u0142pracy z pacjentem, odkrywa te wzorce my\u015blenia i postrzegania, kt\u00f3re negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na przebieg choroby. Je\u015bli zostan\u0105 one prze\u0142amane, mo\u017ce to znacz\u0105co zmniejszy\u0107 subiektywn\u0105 dolegliwo\u015b\u0107 odczuwanego b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n

                Techniki relaksacyjne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Stres zwi\u0119ksza dolegliwo\u015bci u os\u00f3b z fibromialgi\u0105. Dlatego techniki relaksacyjne s\u0105 wa\u017cnym elementem terapii fibromialgii. Nale\u017c\u0105 do nich trening autogenny i progresywna relaksacja mi\u0119\u015bni Jacobsena. Pomocne mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dalekowschodnie techniki relaksacyjne, takie jak tai chi, qigong i joga.<\/p>\n\n\n\n

                Leczenie farmakologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Nie ma lek\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142yby jednoznacznie dopuszczone do leczenia fibromialgii. Je\u015bli jednak przebieg choroby jest ci\u0119\u017cki, terapi\u0119 mo\u017cna uzupe\u0142ni\u0107 lekami, kt\u00f3re zosta\u0142y opracowane dla innych chor\u00f3b. S\u0105 to leki przeciwdepresyjne i leki przeciwdrgawkowe.<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • Antydepresanty<\/strong>: U wielu chorych z fibromialgi\u0105 wyst\u0119puj\u0105 wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia l\u0119kowe czy depresja. Opr\u00f3cz terapii poznawczo-behawioralnej mog\u0105 zosta\u0107 przepisane leki przeciwdepresyjne. Wp\u0142ywaj\u0105 one na metabolizm neuroprzeka\u017anik\u00f3w w m\u00f3zgu, dzi\u0119ki czemu maj\u0105 dzia\u0142anie podnosz\u0105ce nastr\u00f3j, przeciwl\u0119kowe, a tak\u017ce \u2013 w zale\u017cno\u015bci od sk\u0142adnika aktywnego \u2013 depresyjne (uspokajaj\u0105ce) lub aktywizuj\u0105ce.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Leki przeciwdepresyjne mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zmniejszy\u0107 b\u00f3l i zm\u0119czenie, a tym samym poprawia\u0107 og\u00f3lne samopoczucie. Dlatego s\u0105 one cz\u0119sto przepisywane pacjentom, u kt\u00f3rych nie wyst\u0119puj\u0105 objawy depresji.<\/p>\n\n\n\n

                  Zaleca si\u0119 stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w przeciwdepresyjnych z grupy selektywnych inhibitor\u00f3w wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SSNRI), takich jak duloksetyna, lub tr\u00f3jpier\u015bcieniowych lek\u00f3w przeciwdepresyjnych, takich jak amitryptylina.<\/p>\n\n\n\n

                  UWAGA<\/strong>: Leki przeciwdepresyjne powinny by\u0107 stosowane przez d\u0142u\u017cszy okres tylko wtedy, gdy s\u0105 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  • \u015arodki przeciwdrgawkowe<\/strong>: Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 grup\u0105 lek\u00f3w w terapii fibromialgii s\u0105 tzw. leki przeciwdrgawkowe. Zosta\u0142y one opracowane w celu leczenia b\u00f3lu nerw\u00f3w i epilepsji, ale mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowane w terapii fibromialgii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                    Niekt\u00f3rzy pacjenci otrzymuj\u0105 na przyk\u0142ad lek przeciwdrgawkowy pregabalin\u0119, kt\u00f3ra ma r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie przeciwb\u00f3lowe \u2013 blokuje pewne substancje przeka\u017anikowe, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za przenoszenie b\u00f3lu. Mo\u017ce to szczeg\u00f3lnie pom\u00f3c pacjentom, dla kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym objawem choroby jest silny b\u00f3l.<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • \u015arodki przeciwb\u00f3lowe \u2013 najcz\u0119\u015bciej zupe\u0142nie nieskuteczne: <\/strong>Mimo tego, \u017ce b\u00f3l jest g\u0142\u00f3wnym objawem fibromialgii, wi\u0119kszo\u015b\u0107 powszechnie stosowanych lek\u00f3w przeciwb\u00f3lowych nie jest zalecana w terapii fibromialgii \u2013 ich dzia\u0142anie jest niewielkie lub \u017cadne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                      Poniewa\u017c fibromialgia nie jest zwi\u0105zana ze zmianami zapalnymi, nie maj\u0105 sensu r\u00f3wnie\u017c przeciwzapalne \u015brodki przeciwb\u00f3lowe, takie jak ibuprofen, kwas acetylosalicylowy czy paracetamol. Nie stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c silnie dzia\u0142aj\u0105cego przeciwzapalnie kortyzonu.<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      • Opioidowe \u015brodki przeciwb\u00f3lowe r\u00f3wnie\u017c nie nadaj\u0105 si\u0119 do terapii fibromialgii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie dzia\u0142a. Wyj\u0105tkiem jest tramadol. Jest on przepisywany g\u0142\u00f3wnie pacjentom z wyra\u017anymi objawami b\u00f3lowymi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                        Alternatywne metody leczenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Opr\u00f3cz konwencjonalnych metod medycznych niekt\u00f3rzy pacjenci z fibromialgi\u0105 stosuj\u0105 alternatywne metody leczenia. Nale\u017c\u0105 do nich metody tradycyjnej medycyny chi\u0144skiej (TCM \u2013 Traditional Chinese medicine), takie jak akupunktura, ale tak\u017ce osteopatia.<\/p>\n\n\n\n

                        Inni pacjenci z fibromialgi\u0105 polegaj\u0105 na homeopatii. W zale\u017cno\u015bci od rodzaju objaw\u00f3w r\u00f3\u017cne leki homeopatyczne mog\u0105 by\u0107 brane pod uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                        Fibromialgia \u2013 stosowanie marihuany nie jest zalecane<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        W zasadzie, pod pewnymi warunkami, medyczna marihuana mo\u017ce pom\u00f3c w leczeniu przewlek\u0142ego b\u00f3lu. Do tej pory nie ma jednak wa\u017cnych bada\u0144, kt\u00f3re potwierdza\u0142yby jej skuteczno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c w przypadku b\u00f3lu w fibromialgii. Dlatego w aktualnych wytycznych medycznych konopie indyjskie nie s\u0105 zalecane w leczeniu fibromialgii.<\/p>\n\n\n\n

                        Edukacja pacjent\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Na pocz\u0105tku terapii fibromialgii bardzo pomocna mo\u017ce by\u0107 edukacja. Pacjenci dowiaduj\u0105 si\u0119 wi\u0119cej o swojej chorobie i leczeniu. Otrzymuj\u0105 oni informacje i sugestie dotycz\u0105ce samokontroli (aktywno\u015b\u0107 fizyczna, redukcja stresu itp.) i mog\u0105 wymienia\u0107 si\u0119 pomys\u0142ami z innymi osobami dotkni\u0119tymi chorob\u0105. Mo\u017ce to pom\u00f3c ka\u017cdej osobie lepiej radzi\u0107 sobie z chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                        \u015arodki rehabilitacyjne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Niekt\u00f3rzy pacjenci tak bardzo cierpi\u0105 z powodu objaw\u00f3w takich jak b\u00f3l, silne zm\u0119czenie, depresja lub l\u0119k, \u017ce cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie pracowa\u0107. W skrajnych przypadkach niekt\u00f3re osoby z fibromialgi\u0105 przechodz\u0105 na wcze\u015bniejsz\u0105 emerytur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                        Terapia rehabilitacyjna w klinice mo\u017ce by\u0107 przydatna w przypadku takich powa\u017cnych upo\u015bledze\u0144 i utraty sprawno\u015bci. W ramach multimodalnej terapii fibromialgii oferowane jest wiele r\u00f3\u017cnych metod leczenia (np. trening pacjenta, \u015brodki fizyczne, metody relaksacyjne, opieka psychologiczna lub psychoterapeutyczna).<\/p>\n\n\n\n

                        Fibromialgia \u2013 dieta<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                        Nie istnieje \u017cadna szczeg\u00f3lna dieta, kt\u00f3rej skuteczno\u015b\u0107 w zwalczaniu objaw\u00f3w fibromialgii zosta\u0142a udowodniona. Istniej\u0105 jednak dowody na to, \u017ce dieta z przewag\u0105 pokarm\u00f3w ro\u015blinnych mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na przebieg choroby.<\/p>\n\n\n\n

                        Wiele os\u00f3b cierpi\u0105cych na fibromialgi\u0119 ma nadziej\u0119 na popraw\u0119 objaw\u00f3w dzi\u0119ki odpowiedniej diecie. Nie ma jednak specyficznej i naukowo udowodnionej diety na fibromialgi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                        Przyjmuje si\u0119 jednak, \u017ce u chorych na fibromialgi\u0119 nasila si\u0119 tzw. stres oksydacyjny. Oznacza to, \u017ce w organizmie kr\u0105\u017c\u0105 bardziej agresywne zwi\u0105zki, tzw. wolne rodniki. Powstaj\u0105 one podczas normalnych proces\u00f3w metabolicznych, jak r\u00f3wnie\u017c np. w wyniku promieniowania UV i palenia tytoniu. S\u0105 one niebezpieczne, poniewa\u017c mog\u0105 uszkadza\u0107 kom\u00f3rki i DNA.<\/p>\n\n\n\n

                        Wielu pacjent\u00f3w z fibromialgi\u0105 opiera si\u0119 zatem na diecie zawieraj\u0105cej wiele sk\u0142adnik\u00f3w przeciwutleniaj\u0105cych, kt\u00f3re mog\u0105 rozbroi\u0107 wolne rodniki. Takie antyoksydanty (jak np. witamina C) wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w owocach i warzywach.<\/p>\n\n\n\n

                        Dieta przy fibromialgii \u2013 du\u017co owoc\u00f3w i warzyw<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        W rzeczywisto\u015bci istniej\u0105 pewne przes\u0142anki wskazuj\u0105ce na to, \u017ce dieta oparta w przewa\u017caj\u0105cej mierze na ro\u015blinach mo\u017ce pozytywnie wp\u0142ywa\u0107 na przebieg choroby. Szczeg\u00f3lnie pomocna mo\u017ce by\u0107 dieta wega\u0144ska: w niekt\u00f3rych badaniach osoby cierpi\u0105ce na fibromialgi\u0119, kt\u00f3re stosowa\u0142y diet\u0119 wega\u0144sk\u0105, mia\u0142y wy\u017cszy poziom przeciwutleniaczy we krwi, a ich objawy uleg\u0142y poprawie. Jednak\u017ce baza danych nie jest jeszcze wystarczaj\u0105ca, aby bez zastrze\u017ce\u0144 zaleca\u0107 wega\u0144sk\u0105 diet\u0119 w fibromialgii.<\/p>\n\n\n\n

                        Dieta na fibromialgi\u0119 \u2013 lekka, pe\u0142nowarto\u015bciowa dieta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Zamiast tego eksperci zalecaj\u0105 obecnie lekkostrawn\u0105 diet\u0119 mieszan\u0105, opart\u0105 g\u0142\u00f3wnie na pokarmach ro\u015blinnych. Jako osoba cierpi\u0105ca na fibromialgi\u0119, powiniene\u015b wzi\u0105\u0107 sobie do serca poni\u017csze wskaz\u00f3wki:<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                        \n
                        \n
                        \n
                        \n
                        \n \n\n
                          \n
                        • Spo\u017cywaj porcj\u0119 owoc\u00f3w lub warzyw co najmniej pi\u0119\u0107 razy dziennie.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                        • T\u0142uszcz i cukier spo\u017cywaj tylko z umiarem.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                        • Jedz te\u017c mi\u0119so w umiarkowanych ilo\u015bciach. Zawiera ono m.in. du\u017co kwasu arachidonowego \u2013 kwasu t\u0142uszczowego omega-6, kt\u00f3ry sprzyja procesom zapalnym.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                        • Zamiast tego pokrywaj swoje zapotrzebowanie na bia\u0142ko najlepiej produktami mlecznymi lub \u2013 jeszcze lepiej \u2013 ro\u015blinnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami bia\u0142ka, takimi jak nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych (soczewica, fasola, soja itp.).<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                          Ponadto alkohol, czekolada i kawa powinny by\u0107 spo\u017cywane w niewielkich tylko ilo\u015bciach \u2013 u\u017cywki te mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 niepok\u00f3j mi\u0119\u015bni i podra\u017cnia\u0107 \u015bci\u0119gna. Z kolei zielona herbata jest polecana ze wzgl\u0119du na jej silne dzia\u0142anie antyoksydacyjne.<\/p>\n\n\n\n

                          Zmniejszenie nadwagi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Osoby z fibromialgi\u0105 maj\u0105 nadwag\u0119 cz\u0119\u015bciej ni\u017c reszta populacji. Dok\u0142adny zwi\u0105zek mi\u0119dzy nadwag\u0105 a fibromialgi\u0105 jest nadal niejasny, ale utrata wagi mo\u017ce z pewno\u015bci\u0105 poprawi\u0107 objawy. Osoby z nadwag\u0105 cierpi\u0105ce na fibromialgi\u0119 powinny stosowa\u0107 diet\u0119 o obni\u017conej kaloryczno\u015bci i wykonywa\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 \u0107wicze\u0144 fizycznych. Lekarz prowadz\u0105cy pacjenta mo\u017ce tu zawsze udzieli\u0107 odpowiednich wskaz\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

                          Fibromialgia \u2013 od\u017cywianie przy zespole jelita dra\u017cliwego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Wielu pacjent\u00f3w z fibromialgi\u0105 cierpi z powodu objaw\u00f3w jelita dra\u017cliwego, takich jak b\u00f3l, wzd\u0119cia, biegunka i czasami zaparcia. W takich przypadkach zaleca si\u0119 unikanie t\u0142ustych potraw, ro\u015blin str\u0105czkowych i ostrych przypraw, a tak\u017ce unikanie w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci kawy, alkoholu i nikotyny. Ponadto osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 powinny je\u015b\u0107 powoli i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci spo\u017cywa\u0107 posi\u0142ki o sta\u0142ych porach.<\/p>\n\n\n\n

                          Suplementy diety<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Suplementy diety nie s\u0105 jeszcze zalecane w wytycznych medycznych dotycz\u0105cych \u017cywienia w fibromialgii. Chocia\u017c istniej\u0105 badania, kt\u00f3re sugeruj\u0105 pozytywny efekt, dane te nie s\u0105 jeszcze wystarczaj\u0105ce. Zwykle lepiej jest czerpa\u0107 wszystkie potrzebne sk\u0142adniki od\u017cywcze z po\u017cywienia \u2013 a przy zr\u00f3wnowa\u017conej, zr\u00f3\u017cnicowanej i zdrowej diecie nie stanowi to problemu.<\/p>\n\n\n\n

                          Tylko w niekt\u00f3rych przypadkach przyjmowanie pokarmu mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ce, np. gdy pacjenci z fibromialgi\u0105 unikaj\u0105 wielu pokarm\u00f3w z powodu dolegliwo\u015bci jelita dra\u017cliwego. U pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy z powodu b\u00f3lu w okolicy szcz\u0119ki jedz\u0105 zbyt ma\u0142o (zw\u0142aszcza pokarm\u00f3w sta\u0142ych), mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c doj\u015b\u0107 do niedoboru sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. W\u00f3wczas konieczne mo\u017ce by\u0107 przyjmowanie suplement\u00f3w diety.<\/p>\n\n\n\n

                          UWAGA<\/strong>: Zasadniczo suplementy diety powinny by\u0107 traktowane krytycznie i przyjmowane wy\u0142\u0105cznie w porozumieniu z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n