{"id":9290,"date":"2022-05-15T22:59:00","date_gmt":"2022-05-15T22:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9290"},"modified":"2023-05-16T15:52:01","modified_gmt":"2023-05-16T13:52:01","slug":"toksoplazmoza","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/toksoplazmoza\/","title":{"rendered":"Toksoplazmoza"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku toksoplazmozy? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Dla zdrowych os\u00f3b zaka\u017cenie toksoplazmoz\u0105 jest na og\u00f3\u0142 niegro\u017an\u0105 chorob\u0105, kt\u00f3r\u0105 leczy si\u0119 bez konsekwencji. Jednak zaka\u017cenie w czasie ci\u0105\u017cy mo\u017ce spowodowa\u0107 powa\u017cne uszkodzenia u nienarodzonego dziecka, zw\u0142aszcza w jego m\u00f3zgu. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do poronienia. Badanie na obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 toksoplazmozy jest zalecane jeszcze przed zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119! Skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji z lekarzem TELEMEDI, kt\u00f3ry pokieruje Ci\u0119 na w\u0142a\u015bciwe badania pod k\u0105tem toksoplazmozy.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Co to jest toksoplazmoza?<\/strong> Choroba zaka\u017ana wywo\u0142ywana przez paso\u017cyta Toxoplasma gondii. Ludzie odgrywaj\u0105 rol\u0119 \u017cywicieli po\u015brednich paso\u017cyta; \u017cywicielami ostatecznymi s\u0105 koty.<\/li>\n\n\n\n
  • Zaka\u017cenie<\/strong>: Spo\u017cycie surowego lub niedogotowanego mi\u0119sa i w\u0119dlin, kontakt z kocimi odchodami, niedok\u0142adnie umyte warzywa lub sa\u0142aty.<\/li>\n\n\n\n
  • Objawy<\/strong>: Zwykle brak objaw\u00f3w przy zdrowym uk\u0142adzie odporno\u015bciowym, tylko sporadycznie objawy grypopodobne i obrz\u0119k w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych. Rzadko dochodzi do zara\u017cenia narz\u0105d\u00f3w (np. oczu). Jednak\u017ce toksoplazmoza mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje w przypadku obni\u017conej odporno\u015bci (np. z powodu HIV\/AIDS) oraz u nienarodzonych dzieci w \u0142onie matki.<\/li>\n\n\n\n
  • Diagnostyka<\/strong>: Badanie krwi na obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 przeciwko toksoplazmom, ewentualnie bezpo\u015brednie wykrywanie patogen\u00f3w lub ich materia\u0142u genetycznego w pr\u00f3bkach pobranych od pacjenta (np. tkanka w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych); amniopunkcja lub nak\u0142ucie p\u0119powiny u nienarodzonych dzieci.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Zwykle nie jest konieczne, je\u015bli nie ma lub jest niewiele objaw\u00f3w. W przeciwnym razie nale\u017cy zastosowa\u0107 leczenie antybiotykami lub lekami przeciwpaso\u017cytniczymi. Pierwsza infekcja w ci\u0105\u017cy musi by\u0107 zawsze leczona.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Toksoplazmoza \u2013 opis<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Toksoplazmoza jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 wywo\u0142ywan\u0105 przez gatunek chorobotw\u00f3rczego pierwotniaka Toxoplasma gondii. W rzeczywisto\u015bci jest to choroba zwierz\u0105t (zoonoza). Jednak\u017ce ludzie mog\u0105 \u201ez\u0142apa\u0107\u201d toksoplazmoz\u0119 jako \u017cywiciele po\u015bredni paso\u017cyta.<\/p>\n\n\n\n

    Toksoplazmoz\u0105 mog\u0105 zarazi\u0107 si\u0119 osoby w ka\u017cdym wieku. Infekcja zazwyczaj pozostaje niezauwa\u017cona. Rzadko wyst\u0119puj\u0105 objawy takie jak \u0142agodna gor\u0105czka, b\u00f3l g\u0142owy i b\u00f3l ko\u0144czyn, jednak u os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym toksoplazmoza mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje. To samo dotyczy pierwszej infekcji w czasie ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

    W zaka\u017ceniu toksoplazmoz\u0105 organizm wytwarza specyficzne przeciwcia\u0142a przeciwko paso\u017cytowi. Niekt\u00f3re z tych przeciwcia\u0142 nadal kr\u0105\u017c\u0105 we krwi osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105, nawet po wyleczeniu infekcji. W ten spos\u00f3b dana osoba jest chroniona przed nowymi infekcjami w przysz\u0142o\u015bci (odporno\u015b\u0107 na ca\u0142e \u017cycie) \u2013 o ile w pewnym momencie nie dojdzie do niedoboru odporno\u015bci (np. z powodu HIV). Wtedy ponownie mo\u017cna zachorowa\u0107 na toksoplazmoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    Toksoplazmoza \u2013 cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Wed\u0142ug szacunk\u00f3w oko\u0142o po\u0142owa doros\u0142ej populacji w Polsce by\u0142a zara\u017cona toksoplazmoz\u0105. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, liczba os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y ju\u017c zara\u017cone paso\u017cytem Toxoplasma gondii, wzrasta wraz z wiekiem. W grupie wiekowej 70 plus dotyczy to wi\u0119cej ni\u017c siedmiu na dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b (wska\u017anik zaka\u017ce\u0144: 70 procent).<\/p>\n\n\n\n

    Eksperci zak\u0142adaj\u0105 jednak, \u017ce liczba niezg\u0142oszonych przypadk\u00f3w toksoplazmozy w ci\u0105\u017cy jest wysoka. Jednym z powod\u00f3w jest to, \u017ce zazwyczaj zg\u0142aszane s\u0105 tylko te dzieci, kt\u00f3re ju\u017c w momencie urodzenia wykazuj\u0105 odpowiednie objawy choroby. Cz\u0119sto jednak szkody nast\u0119pcze spowodowane zaka\u017ceniem toksoplazmoz\u0105 w \u0142onie matki rozwijaj\u0105 si\u0119 dopiero po up\u0142ywie miesi\u0119cy lub lat.<\/p>\n\n\n\n

    Toksoplazmoza \u2013 profilaktyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Istnieje szereg zasad post\u0119powania, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 ryzyko zara\u017cenia si\u0119 toksoplazmoz\u0105:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • Umyj r\u0119ce myd\u0142em, je\u015bli dotyka\u0142e\u015b surowego mi\u0119sa lub warzyw.<\/li>\n\n\n\n
    • Po obr\u00f3bce mi\u0119sa lub warzyw nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adnie wyczy\u015bci\u0107 u\u017cywane przybory kuchenne (desk\u0119 do krojenia, no\u017ce itp.).<\/li>\n\n\n\n
    • Nie nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 surowego mi\u0119sa i w\u0119dlin (mi\u0119so mielone, tatar, carpaccio, metka, salami, surowa szynka itp.).<\/li>\n\n\n\n
    • Unikaj tak\u017ce niedostatecznie obrobionych termicznie produkt\u00f3w mi\u0119snych i w\u0119dliniarskich (zw\u0142aszcza z wieprzowiny, jagni\u0119ciny lub mi\u0119sa koziego). Aby zabi\u0107 \u201ejaja\u201d (oocysty) paso\u017cyta, mi\u0119so musi zosta\u0107 podgrzane do temperatury wn\u0119trza wynosz\u0105cej co najmniej 50\u00b0C (sma\u017cenie, gotowanie).<\/li>\n\n\n\n
    • \u017bywno\u015b\u0107 z zanieczyszczeniami (ziemniaki, marchew itp.) nale\u017cy przechowywa\u0107 oddzielnie od innej \u017cywno\u015bci, aby nie uleg\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c zanieczyszczeniu.<\/li>\n\n\n\n
    • Myj, obieraj lub gotuj warzywa, sa\u0142aty i owoce przed ich spo\u017cyciem.<\/li>\n\n\n\n
    • Podczas prac w ogrodzie nale\u017cy nosi\u0107 r\u0119kawice, a po ich zako\u0144czeniu dok\u0142adnie umy\u0107 r\u0119ce.<\/li>\n\n\n\n
    • Nie nale\u017cy karmi\u0107 kot\u00f3w surowym mi\u0119sem.<\/li>\n\n\n\n
    • Nie nale\u017cy ca\u0142owa\u0107 kota i trzeba my\u0107 r\u0119ce po kontakcie ze zwierz\u0119tami.<\/li>\n\n\n\n
    • Codziennie czy\u015bci\u0107 kuwet\u0119 ciep\u0142\u0105 wod\u0105. Osoby szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe, takie jak kobiety w ci\u0105\u017cy, powinny pozostawi\u0107 to zadanie innym.<\/li>\n\n\n\n
    • Przykryj piaskownic\u0119 dla dzieci, gdy ta nie jest u\u017cywana. Dzi\u0119ki temu koty nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y u\u017cywa\u0107 jej w charakterze kuwety.<\/li>\n\n\n\n
    • Osoby szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe nie powinny g\u0142aska\u0107 kot\u00f3w wolno \u017cyj\u0105cych.<\/li>\n\n\n\n
    • Nie nale\u017cy pi\u0107 niefiltrowanej wody z jezior, strumieni itp. w \u015brodowisku naturalnym. Mo\u017ce by\u0107 ska\u017cona \u201ejajami\u201d (oocystami) patogenu toksoplazmozy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Kobiety w ci\u0105\u017cy, kt\u00f3re nie przeby\u0142y jeszcze zaka\u017cenia toksoplazmoz\u0105 i w zwi\u0105zku z tym nie maj\u0105 przeciwcia\u0142 przeciwko paso\u017cytowi, powinny szczeg\u00f3lnie przestrzega\u0107 zalecanych \u015brodk\u00f3w zapobiegawczych. W przypadku kot\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105 specjalne zalecenia:<\/p>\n\n\n\n

      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n
        \n
      • Kobiety w ci\u0105\u017cy powinny pozostawi\u0107 codzienne czyszczenie kuwety gor\u0105c\u0105 wod\u0105 (powy\u017cej 70\u00b0C) innym cz\u0142onkom rodziny.<\/li>\n\n\n\n
      • Koty nie powinny by\u0107 karmione surowym mi\u0119sem, a jedynie puszkami lub such\u0105 karm\u0105. Je\u015bli nie jest to mo\u017cliwe, kobiety w ci\u0105\u017cy powinny trzyma\u0107 si\u0119 z dala od kot\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Mi\u0119dzy zaka\u017ceniem toksoplazmoz\u0105 a wyst\u0105pieniem pierwszych objaw\u00f3w mija zwykle dwa do trzech tygodni. Okres ten nazywany jest okresem inkubacji.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy toksoplazmozy przy zdrowym uk\u0142adzie odporno\u015bciowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        U os\u00f3b ze zdrowym uk\u0142adem odporno\u015bciowym toksoplazmoza przebiega bezobjawowo w oko\u0142o 90% przypadk\u00f3w. Rzadko infekcja powoduje objawy grypopodobne, takie jak \u0142agodna gor\u0105czka, b\u00f3l g\u0142owy, b\u00f3le ko\u0144czyn i zm\u0119czenie. Ponadto mo\u017ce doj\u015b\u0107 do obrz\u0119ku w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych (g\u0142\u00f3wnie w okolicy szyi i gard\u0142a, sporadycznie na ca\u0142ym ciele). Lekarze m\u00f3wi\u0105 wtedy o toksoplazmozie w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.<\/p>\n\n\n\n

        Sporadycznie toksoplazmoza wp\u0142ywa na oczy lub inne narz\u0105dy. Nast\u0119pnie mo\u017ce doj\u015b\u0107 np. do zapalenia siatk\u00f3wki i naczyni\u00f3wki oka (retinochorioiditis lub chorioretinitis), zapalenia p\u0142uc (pneumonitis) lub zapalenia m\u00f3zgu (encephalitis).<\/p>\n\n\n\n

        Zaka\u017cenie toksoplazmoz\u0105 mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c charakter przewlek\u0142y. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 zazwyczaj nic nie zauwa\u017caj\u0105 (przebieg utajony).<\/p>\n\n\n\n

        Objawy toksoplazmozy przy os\u0142abionym uk\u0142adzie odporno\u015bciowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza mo\u017ce mie\u0107 ci\u0119\u017cki przebieg, je\u015bli uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest os\u0142abiony. Dotyczy to na przyk\u0142ad pacjent\u00f3w zaka\u017conych wirusem HIV i chorych na AIDS, jak r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b po przeszczepie organ\u00f3w. Cz\u0119sto nie jest to pierwsza infekcja. Zamiast tego wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 by\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej zara\u017cona patogenem toksoplazmozy. Patogen toksoplazmozy pozostaje nast\u0119pnie u\u015bpiony (utajony) w organizmie, czasami niezauwa\u017cony przez lata, zanim zostanie reaktywowany. Bardzo cz\u0119sto dochodzi do zapalenia m\u00f3zgu (encephalitis). Objawy, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105, zale\u017c\u0105 od tego, kt\u00f3ry region m\u00f3zgu jest dotkni\u0119ty zapaleniem. Na przyk\u0142ad mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 b\u00f3le g\u0142owy, gor\u0105czka, zmiany charakteru, parali\u017c i napady padaczkowe.<\/p>\n\n\n\n

        Rzadziej u os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 toksomplasmoza atakuje tak\u017ce wzrok. Jednak\u017ce wszystkie inne organy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dotkni\u0119te, szczeg\u00f3lnie u pacjent\u00f3w z AIDS (serce, p\u0142uca, w\u0105troba itp.).<\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza jest wywo\u0142ywana przez jednokom\u00f3rkowego paso\u017cyta, pierwotniaka Toxoplasma gondii. Ludzie s\u0142u\u017c\u0105 paso\u017cytowi jedynie jako \u017cywiciele po\u015bredni (podobnie jak \u015bwinie i byd\u0142o); g\u0142\u00f3wnym \u017cywicielem s\u0105 koty i drapie\u017cniki z rodziny kotowatych.<\/p>\n\n\n\n

        W jelicie kota paso\u017cyt namna\u017ca si\u0119 i rozwija jajopodobne formy (oocysty). S\u0105 one w du\u017cych ilo\u015bciach wydalane z ka\u0142em. Po jednym do czterech dni dojrzewania w \u015brodowisku powietrznym oocysty staj\u0105 si\u0119 zaka\u017ane i pozostaj\u0105 zaka\u017ane przez kilka miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

        Drogi zaka\u017cenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Ssaki, ptaki i ludzie najcz\u0119\u015bciej zara\u017caj\u0105 si\u0119 patogenem toksoplazmozy poprzez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. \u201eJaja\u201d paso\u017cyta s\u0105 najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywane z niedostatecznie dogotowanym i surowym mi\u0119sem lub w\u0119dlinami. Najcz\u0119\u015bciej jest to wieprzowina, mi\u0119so owcze i kozie, ale czasami tak\u017ce dziczyzna i dr\u00f3b. Wystarczy raz zje\u015b\u0107 potraw\u0119 z surowego mi\u0119sa, aby zarazi\u0107 si\u0119 toksoplazmoz\u0105!<\/p>\n\n\n\n

        R\u00f3wnie\u017c \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ro\u015bnie w ziemi lub w jej pobli\u017cu (warzywa, owoce), mo\u017ce zosta\u0107 zanieczyszczona jajami toksoplazmy (np. przez odchody kota) i w ten spos\u00f3b by\u0107 zaka\u017ana. Ponadto mo\u017cliwe jest zaka\u017cenie rozmazem, czyli bezpo\u015brednie przeniesienie toksoplazm. Na przyk\u0142ad je\u015bli podczas sprz\u0105tania kociej kuwety dojdzie do kontaktu z zaka\u017anymi odchodami, a nast\u0119pnie kto\u015b dotknie ust nieumytymi r\u0119kami, mo\u017ce zarazi\u0107 si\u0119 toksoplazmoz\u0105. Mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 zarazi\u0107 r\u00f3wnie\u017c podczas prac w ogrodzie, je\u015bli kopie si\u0119 w ziemi zanieczyszczonej kocimi odchodami.<\/p>\n\n\n\n

        Stosunkowo rzadko paso\u017cyty s\u0105 przenoszone z kobiety ci\u0119\u017carnej na nienarodzone dziecko w \u0142onie matki. Mo\u017ce si\u0119 to zdarzy\u0107, je\u015bli kobieta zostanie zara\u017cona patogenem toksoplazmozy po raz pierwszy w czasie ci\u0105\u017cy. Je\u015bli do zaka\u017cenia dosz\u0142o przed zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119, zazwyczaj nie ma zagro\u017cenia dla nienarodzonego dziecka: przeciwcia\u0142a, kt\u00f3re organizm matki wytworzy\u0142 przeciwko patogenowi, chroni\u0105 r\u00f3wnie\u017c dziecko przed zaka\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n

        Inn\u0105, do\u015b\u0107 rzadk\u0105 drog\u0105 zaka\u017cenia jest przeniesienie paso\u017cyt\u00f3w podczas transplantacji \u2013 tj. gdy narz\u0105dy dawcy chorego na toksoplazmoz\u0119 zostaj\u0105 przekazane do organizmu chorego.<\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Wymienione objawy mog\u0105 stanowi\u0107 dla lekarza wst\u0119pne wskazania do ewentualnego zaka\u017cenia toksoplazm\u0105. W celu wyja\u015bnienia tych podejrze\u0144 dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3\u017cne metody diagnostyczne.<\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 badanie na obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        U pacjent\u00f3w ze zdrowym uk\u0142adem odporno\u015bciowym zwykle pobiera si\u0119 pr\u00f3bk\u0119 krwi w celu zbadania poziomu przeciwcia\u0142. Rodzaj i ilo\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 wskazuje, czy pacjent by\u0142 wcze\u015bniej zaka\u017cony toksoplazmoz\u0105, czy te\u017c jest to zaka\u017cenie w\u0142a\u015bnie trwaj\u0105ce. W tym ostatnim przypadku badanie przeciwcia\u0142 ujawnia r\u00f3wnie\u017c stadium choroby, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 pacjent.<\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 wykrywanie bezpo\u015brednie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Aby ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wykry\u0107 aktywn\u0105 infekcj\u0119, w pr\u00f3bkach pobranych od pacjenta musi zosta\u0107 wykryty sam patogen lub jego materia\u0142 genetyczny (DNA). W ten spos\u00f3b toksoplazmoza mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykryta u os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym. W tych przypadkach test na przeciwcia\u0142a toksoplazmozy mo\u017ce by\u0107 negatywny (z powodu os\u0142abienia uk\u0142adu odporno\u015bciowego nie mo\u017ce by\u0107 wytworzona wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 przeciwcia\u0142).<\/p>\n\n\n\n

        W celu bezpo\u015bredniego wykrycia patogenu lekarz pobiera od pacjenta pr\u00f3bk\u0119 tkanki (np. z obrz\u0119kni\u0119tych w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych). Na tej podstawie podejmuje si\u0119 pr\u00f3b\u0119 wyhodowania toksoplazmy w hodowli kom\u00f3rkowej lub w badaniach na zwierz\u0119tach.<\/p>\n\n\n\n

        W celu wykrycia materia\u0142u genetycznego paso\u017cyta badane s\u0105 pr\u00f3bki tkanek lub p\u0142yn\u00f3w ustrojowych pacjenta (przy u\u017cyciu reakcji \u0142a\u0144cuchowej polimerazy, PCR).<\/p>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza \u2013 leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Toksoplazmoza bez objaw\u00f3w lub tylko z \u0142agodnym obrz\u0119kiem w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych nie wymaga leczenia. Leczenie jest jednak bezwzgl\u0119dnie konieczne w przypadku:<\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n