{"id":9314,"date":"2022-05-16T15:29:00","date_gmt":"2022-05-16T15:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=9314"},"modified":"2024-11-04T21:18:12","modified_gmt":"2024-11-04T20:18:12","slug":"marskosc-watroby","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/marskosc-watroby\/","title":{"rendered":"Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\"><strong>Jak TELEMEDIC mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku marsko\u015bci w\u0105troby?&nbsp;<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest powa\u017cn\u0105 chorob\u0105. Rozwija si\u0119 ona stopniowo w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ych obci\u0105\u017ce\u0144, takich jak nadu\u017cywanie alkoholu lub przewlek\u0142e zapalenie w\u0105troby (hepatitis). Marsko\u015bci w\u0105troby z regu\u0142y nie da si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107. Mo\u017cna jednak spowolni\u0107 jej post\u0119py, je\u015bli odpowiednio wcze\u015bnie wyeliminuje si\u0119 przyczyny. Je\u017celi podejrzewasz u siebie chorob\u0119 w\u0105troby, skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry zweryfikuje Twoje obawy i w razie potrzeby zaplanuje dalsze post\u0119powanie terapeutyczne.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\"><strong>Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Opis<\/strong>: W marsko\u015bci w\u0105troby (zw\u0142\u00f3knieniu w\u0105troby) zdrowa tkanka w\u0105troby coraz bardziej przekszta\u0142ca si\u0119 w bezu\u017cyteczn\u0105 tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (tkank\u0119 bliznowat\u0105). W\u0105troba w coraz mniejszym stopniu jest w stanie spe\u0142nia\u0107 swoje wa\u017cne funkcje.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Objawy<\/strong>: Og\u00f3lne dolegliwo\u015bci (takie jak zm\u0119czenie, brak apetytu, utrata wagi), objawy sk\u00f3rne schorze\u0144 w\u0105troby (zaczerwienione d\u0142onie i podeszwy st\u00f3p, \u015bwi\u0105d, za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry i bia\u0142ej tward\u00f3wki oka itp.), cz\u0119sto tak\u017ce inne powik\u0142ania (opuchlina itp.).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przyczyny<\/strong>: Przewa\u017cnie nadu\u017cywanie alkoholu lub zapalenie w\u0105troby wywo\u0142ane przez wirusy (hepatitis). Czasami tak\u017ce inne choroby w\u0105troby, dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, serca, choroby metaboliczne itp. lub okre\u015blone leki czy toksyny.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Leczenie<\/strong>: Nale\u017cy wyeliminowa\u0107\/leczy\u0107 przyczyn\u0119 choroby. W ten spos\u00f3b mo\u017cna zatrzyma\u0107 jej post\u0119py. Istniej\u0105cego uszkodzenia w\u0105troby nie mo\u017cna ju\u017c odwr\u00f3ci\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rokowanie<\/strong>: Zale\u017cy od tego, jak bardzo zaawansowana jest ju\u017c marsko\u015b\u0107 w\u0105troby i czy mo\u017cna usun\u0105\u0107\/leczy\u0107 jej przyczyn\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"co\"><strong>Co to jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W marsko\u015bci w\u0105troby tkanka w\u0105troby ulega zniszczeniu i stopniowo zamienia si\u0119 w tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (bliznowacieje). Mo\u017ce ona zosta\u0107 wywo\u0142ana przez uszkodzenie w\u0105troby, np. w wyniku nadu\u017cywania alkoholu, zapalenia w\u0105troby (hepatitis) lub innych chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Funkcja narz\u0105du ulega pogorszeniu z powodu narastaj\u0105cej degeneracji tkanki w\u0105troby. W ko\u0144cowym stadium marsko\u015bci w\u0105troby nie mo\u017ce ona ju\u017c w wystarczaj\u0105cym stopniu wype\u0142nia\u0107 swojej funkcji jako centralny organ przemiany materii, kiedy to z powodu pogorszenia si\u0119 wszystkich funkcji w\u0105troby (ostrej niewydolno\u015bci w\u0105troby) pacjent umiera.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby powoduje r\u00f3\u017cne objawy og\u00f3lne, takie jak zm\u0119czenie, brak apetytu lub md\u0142o\u015bci. Ponadto wyst\u0119puj\u0105 objawy choroby podstawowej. Je\u015bli uszkodzenie w\u0105troby jest bardziej zaawansowane, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c specyficzne objawy marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Og\u00f3lne objawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby pocz\u0105tkowo nie daje \u017cadnych objaw\u00f3w lub objawia si\u0119 og\u00f3lnymi symptomami choroby, takimi jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zm\u0119czenie i s\u0142aba wydajno\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>utrata apetytu,<\/li>\n\n\n\n<li>nudno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>utrata wagi,<\/li>\n\n\n\n<li>uczucie pe\u0142no\u015bci w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 objawy choroby podstawowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy choroby podstawowej, czyli rzeczywistej przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby. Na przyk\u0142ad objawami choroby Wilsona, zwi\u0105zanej z przechowywaniem miedzi w organizmie, s\u0105 zaburzenia pami\u0119ci, chwiejno\u015b\u0107 i psychozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Specyficzne objawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W p\u00f3\u017aniejszym stadium marsko\u015bci w\u0105troby wyst\u0119puj\u0105 specyficzne objawy uszkodzenia tkanki w\u0105troby: w\u0105troba mo\u017ce by\u0107 powi\u0119kszona lub pomniejszona, szorstka lub grudkowata z powodu tworz\u0105cej si\u0119 tkanki bliznowatej. U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w stwierdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c powi\u0119kszenie \u015bledziony. Jednoczesne powi\u0119kszenie \u015bledziony i w\u0105troby nazywane jest hepatosplenomegali\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnymi objawami marsko\u015bci w\u0105troby s\u0105 tzw. w\u0105trobowe objawy sk\u00f3rne:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>za\u017c\u00f3\u0142cenie tward\u00f3wki oczu oraz sk\u00f3ry (\u017c\u00f3\u0142taczka-icterus),<\/li>\n\n\n\n<li>paj\u0105czki naczyniowe: ma\u0142e, widoczne rozga\u0142\u0119zienia naczy\u0144 krwiono\u015bnych, kt\u00f3re rozchodz\u0105 si\u0119 w kszta\u0142cie gwiazdy lub paj\u0105ka (szczeg\u00f3lnie na twarzy i dekolcie),<\/li>\n\n\n\n<li>zaczerwienienie d\u0142oni (rumie\u0144 d\u0142oniowy) i podeszew st\u00f3p (rumie\u0144 podeszwowy),<\/li>\n\n\n\n<li>rozpadliny k\u0105cik\u00f3w ust (bolesne p\u0119kni\u0119cia w k\u0105cikach ust) i czerwono b\u0142yszcz\u0105ce wargi,<\/li>\n\n\n\n<li>sw\u0119dzenie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia hormonalne: je\u015bli w\u0105troba jest uszkodzona, mi\u0119dzy innymi nie mo\u017ce ju\u017c prawid\u0142owo rozk\u0142ada\u0107 \u017ce\u0144skich hormon\u00f3w p\u0142ciowych (estrogen\u00f3w). Mo\u017ce to powodowa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce objawy marsko\u015bci w\u0105troby:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>m\u0119\u017cczy\u017ani: rozw\u00f3j piersi, utrata ow\u0142osienia na brzuchu (\u0142ysienie brzuszne), kurczenie si\u0119 j\u0105der, spadek pop\u0119du seksualnego lub potencji;<\/li>\n\n\n\n<li>kobiety: brak lub nieregularno\u015b\u0107 miesi\u0105czki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby: objawy powik\u0142a\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gdy marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest ju\u017c bardzo zaawansowana, w\u0105troba nie jest w stanie zrekompensowa\u0107 du\u017cej utraty funkcjonuj\u0105cych kom\u00f3rek. Taka marsko\u015b\u0107 w\u0105troby mo\u017ce powodowa\u0107 r\u00f3\u017cne powik\u0142ania. Nale\u017c\u0105 do nich wodobrzusze, nadci\u015bnienie wrotne, rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy i choroby m\u00f3zgu zwi\u0105zane z w\u0105trob\u0105 (encefalopatia w\u0105trobowa). Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 \u017cylaki w prze\u0142yku.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy marsko\u015bci w\u0105troby tego rodzaju powik\u0142ania powoduj\u0105 dodatkowe objawy.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wodobrzusze<\/strong>: Wodobrzusze bardzo cz\u0119sto rozwija si\u0119 w zaawansowanych stadiach marsko\u015bci w\u0105troby. Z powodu nagromadzenia si\u0119 p\u0142yn\u00f3w zwi\u0119ksza si\u0119 obw\u00f3d brzucha. W pozycji le\u017c\u0105cej p\u0142yn w jamie brzusznej rozszerza si\u0119 na boki. Je\u015bli p\u0142yn uciska na przepon\u0119, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 problemy z oddychaniem.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nadci\u015bnienie wrotne<\/strong>: \u017by\u0142a wrotna zbiera krew z r\u00f3\u017cnych narz\u0105d\u00f3w jamy brzusznej (\u017co\u0142\u0105dek, jelita, \u015bledziona itd.) i doprowadza j\u0105 do w\u0105troby. U pacjent\u00f3w z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby krew ta mo\u017ce gromadzi\u0107 si\u0119 na zewn\u0105trz zbliznowacia\u0142ej w\u0105troby. Prowadzi to do nadci\u015bnienia wrotnego (wysokie ci\u015bnienie w \u017cyle wrotnej). Mo\u017cliwe konsekwencje to \u017cylaki prze\u0142yku lub \u017co\u0142\u0105dka, kt\u00f3re mog\u0105 p\u0119kn\u0105\u0107 i powodowa\u0107 niebezpieczne krwawienie.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rak w\u0105troby<\/strong>: Rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy mo\u017ce dawa\u0107 o sobie zna\u0107 poprzez b\u00f3le uciskowe w prawej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha. We wczesnych stadiach choroby objawy nie zawsze jednak wyst\u0119puj\u0105. Z tego powodu wszyscy pacjenci z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby s\u0105 profilaktycznie badani pod k\u0105tem raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Encefalopatia w\u0105trobowa<\/strong>: Encefalopatia w\u0105trobowa jest najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cym powik\u0142aniem marsko\u015bci w\u0105troby. Oko\u0142o 70 procent os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 wykazuje objawy zaburzenia metabolizmu m\u00f3zgu. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 jest wzrost zawarto\u015bci toksyn, takich jak amoniak, we krwi, poniewa\u017c funkcja detoksykacyjna w\u0105troby jest niewystarczaj\u0105ca. W zale\u017cno\u015bci od wyst\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w encefalopati\u0119 w\u0105trobow\u0105 dzieli si\u0119 na cztery stadia:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Etap 1: Chorzy s\u0105 nieco senni, lekko spowolnieni w swoich reakcjach i nieznacznie zdezorientowani. Wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wahania nastroju, s\u0142aba koncentracja i niewyra\u017ana mowa.<\/li>\n\n\n\n<li>Etap 2: Senno\u015b\u0107 si\u0119 nasila. Ponadto, pacjenci s\u0105 apatyczni, maj\u0105 dr\u017c\u0105ce r\u0119ce i zmienia si\u0119 ich charakter pisma.<\/li>\n\n\n\n<li>Etap 3: Pacjenci du\u017co \u015bpi\u0105, ale mo\u017cna ich obudzi\u0107. Pobudzenie, agresywno\u015b\u0107 i zmiany w aktywno\u015bci elektrycznej m\u00f3zgu (zmiany EEG) s\u0105 kolejnymi objawami na tym etapie.<\/li>\n\n\n\n<li>Etap 4: Z powodu niewydolno\u015bci w\u0105troby pacjenci zapadaj\u0105 w \u015bpi\u0105czk\u0119 (coma hepaticum). Nie reaguj\u0105 ju\u017c na bod\u017ace b\u00f3lowe, nie wykazuj\u0105 odruch\u00f3w, a powietrze, kt\u00f3rym oddychaj\u0105, ma typowy s\u0142odki zapach (foetor hepaticus).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"zylaki\"><strong>\u017bylaki prze\u0142yku<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby mo\u017ce powodowa\u0107 powstawanie \u017cylak\u00f3w w prze\u0142yku. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c \u017cy\u0142y w prze\u0142yku s\u0142u\u017c\u0105 wtedy jako droga zast\u0119pcza dla du\u017cych ilo\u015bci krwi \u017cylnej w drodze z jamy brzusznej do serca. \u017bylaki prze\u0142yku nie powoduj\u0105 pocz\u0105tkowo \u017cadnych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Sytuacja staje si\u0119 jednak niebezpieczna, gdy \u017cylaki prze\u0142yku p\u0119kaj\u0105. Tzw. krwawienie z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku mo\u017ce prowadzi\u0107 do zagra\u017caj\u0105cej \u017cyciu utraty krwi i objawia\u0107 si\u0119 m.in. kaszlem z krwi\u0105 (krwioplucie). Je\u015bli pacjent wci\u0105gnie t\u0119 krew do dr\u00f3g oddechowych, istnieje ryzyko uduszenia si\u0119 lub ci\u0119\u017ckiego zapalenia p\u0142uc. Ponadto krew mo\u017ce przedosta\u0107 si\u0119 przez \u017co\u0142\u0105dek do jelita i spowodowa\u0107 zabarwienie stolca na kolor czarny. Lekarze okre\u015blaj\u0105 to jako smoliste stolce.<\/p>\n\n\n\n<p>UWAGA: Krwotok \u017cylakowy w prze\u0142yku zagra\u017ca \u017cyciu i musi by\u0107 natychmiast intensywnie leczony!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Post\u0119p marsko\u015bci w\u0105troby mo\u017ce zosta\u0107 zatrzymany, je\u015bli w por\u0119 zostanie usuni\u0119ta jej przyczyna. Dzi\u0119ki odpowiedniemu leczeniu mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c z\u0142agodzi\u0107 objawy. Jednak szkody, kt\u00f3re ju\u017c powsta\u0142y, pozostaj\u0105 \u2013 nie da si\u0119 ich odwr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Terapia marsko\u015bci w\u0105troby sk\u0142ada si\u0119 z kilku element\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pacjent musi unika\u0107 substancji, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 w\u0105trob\u0119. Przede wszystkim dotyczy to alkoholu. Wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 od alkoholu dotyczy nie tylko pacjent\u00f3w z alkoholow\u0105 marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby, ale tak\u017ce wszystkich innych os\u00f3b! Lekarz mo\u017ce udzieli\u0107 wskaz\u00f3wek i mo\u017cliwo\u015bci odstawienia alkoholu (poradnie, o\u015brodki terapeutyczne itp.). Ponadto pacjenci powinni szuka\u0107 wsparcia u krewnych, przyjaci\u00f3\u0142 lub w grupach samopomocy (takich jak Anonimowi Alkoholicy).<\/li>\n\n\n\n<li>R\u00f3wnie\u017c leki uszkadzaj\u0105 w\u0105trob\u0119, dlatego w marsko\u015bci w\u0105troby nale\u017cy je przyjmowa\u0107 tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Ponadto pacjenci zawsze powinni najpierw skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek preparat\u00f3w na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 \u2013 w tym lek\u00f3w bez recepty i suplement\u00f3w diety.<\/li>\n\n\n\n<li>Ka\u017cda terapia marsko\u015bci w\u0105troby obejmuje r\u00f3wnie\u017c leczenie choroby podstawowej (najlepiej jak to mo\u017cliwe). Na przyk\u0142ad lekarz przepisuje okre\u015blone leki na zapalenie w\u0105troby (hepatitis).<\/li>\n\n\n\n<li>Bardzo wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c specyficzne leczenie powik\u0142a\u0144. Na przyk\u0142ad leki moczop\u0119dne pomagaj\u0105 wyp\u0142uka\u0107 nagromadzone w organizmie p\u0142yny. Ponadto osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 powinny stosowa\u0107 diet\u0119 niskosodow\u0105. W ci\u0119\u017ckich przypadkach wodobrzusza konieczne mo\u017ce by\u0107 wykonanie tzw. punkcji: w tym przypadku lekarz wk\u0142uwa cienk\u0105 ig\u0142\u0119 do jamy brzusznej, aby odprowadzi\u0107 p\u0142yn przez rurk\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li>W ci\u0119\u017ckiej, zaawansowanej marsko\u015bci w\u0105troby przeszczep w\u0105troby jest cz\u0119sto ostatni\u0105 szans\u0105 dla pacjenta.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby i dieta<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, lekarze zalecaj\u0105 pacjentom z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 diet\u0119 bogat\u0105 w witaminy. Je\u015bli nie wyst\u0119puj\u0105 powik\u0142ania, a stan od\u017cywienia pacjenta jest prawid\u0142owy (nie wyst\u0119puje nadwaga ani niedowaga), nie jest wskazane stosowanie specjalnej \u201ediety w\u0105trobowej\u201d. Je\u015bli konieczne jest zastosowanie specjalnej diety, lekarz prowadz\u0105cy om\u00f3wi to z pacjentem.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad pacjenci z nadwag\u0105 i st\u0142uszczon\u0105 w\u0105trob\u0105 powinni stosowa\u0107 diet\u0119 niskot\u0142uszczow\u0105 i niskokaloryczn\u0105. Pomaga to w utracie wagi (wraz z regularnymi \u0107wiczeniami).<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli uszkodzenie w\u0105troby zaburza ju\u017c funkcje m\u00f3zgu (encefalopatia w\u0105trobowa), szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest zmniejszenie ilo\u015bci toksyn we krwi. Aby to zrobi\u0107, chorzy powinni je\u015b\u0107 mniej bia\u0142ka, co zmniejsza ilo\u015b\u0107 toksycznego amoniaku w organizmie. Ponadto wydalanie tej toksyny mo\u017ce by\u0107 wspierane przez laktuloz\u0119, \u0142agodny \u015brodek przeczyszczaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla wszystkich innych pacjent\u00f3w z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby obowi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c nast\u0119puj\u0105ca zasada: powinni oni zwraca\u0107 uwag\u0119 na regularne wypr\u00f3\u017cnienia, aby wspom\u00f3c wydalanie toksyn przez jelita. Pomocna mo\u017ce by\u0107 dieta bogata w b\u0142onnik i wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 p\u0142yn\u00f3w. Pacjenci powinni om\u00f3wi\u0107 z lekarzem ilo\u015b\u0107 p\u0142yn\u00f3w, kt\u00f3re powinni wypija\u0107 w ci\u0105gu dnia. W niekt\u00f3rych przypadkach nie wolno pi\u0107 zbyt du\u017co p\u0142yn\u00f3w, na przyk\u0142ad w przypadku wodobrzusza.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przyczyny\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Do marsko\u015bci w\u0105troby, jako ich p\u00f3\u017ane nast\u0119pstwo, mog\u0105 prowadzi\u0107 r\u00f3\u017cne choroby. W krajach uprzemys\u0142owionych nadu\u017cywanie alkoholu jest przyczyn\u0105 ponad po\u0142owy wszystkich przypadk\u00f3w marsko\u015bci w\u0105troby. U pozosta\u0142ych pacjent\u00f3w marsko\u015b\u0107 w\u0105troby mo\u017ce by\u0107 spowodowana zapaleniem w\u0105troby (WZW typu B lub WZW typu C) lub (rzadziej) inn\u0105 chorob\u0105. Czasami jest to r\u00f3wnie\u017c spowodowane przyjmowaniem okre\u015blonych lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby spowodowana alkoholem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u0142ugotrwa\u0142e nadu\u017cywanie alkoholu jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn marsko\u015bci w\u0105troby. Lekarze nazywaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c alkoholow\u0105 marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako centralny organ przemiany materii w\u0105troba jest odpowiedzialna za rozk\u0142ad alkoholu. W procesie tym wytwarza si\u0119 du\u017ca ilo\u015b\u0107 toksyn. Pocz\u0105tkowo powoduj\u0105 one, \u017ce w\u0105troba gromadzi nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu \u2013 rozwija si\u0119 tzw. st\u0142uszczenie w\u0105troby. Na tym etapie zmiany w tkance w\u0105troby s\u0105 jeszcze cz\u0119\u015bciowo odwracalne.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli nadmierne spo\u017cycie alkoholu trwa nadal, kom\u00f3rki nadmiernie obci\u0105\u017cone t\u0142uszczem gin\u0105. S\u0105 one zast\u0119powane przez tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (tkank\u0119 bliznowat\u0105). Lekarze m\u00f3wi\u0105 wtedy o zw\u0142\u00f3knieniu w\u0105troby. Rozw\u00f3j tkanki bliznowatej i tkanki \u0142\u0105cznej jest nieodwracalny. Je\u015bli zw\u0142\u00f3knienie post\u0119puje, prowadzi w ko\u0144cu do marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p>Ilo\u015bci alkoholu, kt\u00f3re prowadz\u0105 do marsko\u015bci w\u0105troby, s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, dzienne spo\u017cycie oko\u0142o 40 gram\u00f3w czystego alkoholu etylowego mo\u017ce nieodwracalnie uszkodzi\u0107 w\u0105trob\u0119 u m\u0119\u017cczyzn. Kobiety reaguj\u0105 jeszcze bardziej wra\u017cliwie na alkohol. U nich nawet 20 gram\u00f3w alkoholu dziennie mo\u017ce spowodowa\u0107 trwa\u0142e uszkodzenie w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby spowodowana wirusowym zapaleniem w\u0105troby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ponad 30 procent wszystkich przypadk\u00f3w marsko\u015bci w\u0105troby jest spowodowanych przewlek\u0142ym zapaleniem w\u0105troby (WZW) typu B lub C. Obie formy choroby \u2013 WZW B i WZW C \u2013 s\u0105 wywo\u0142ywane przez okre\u015blony typ wirusa. U os\u00f3b zaka\u017conych wirusy te znajduj\u0105 si\u0119 praktycznie we wszystkich p\u0142ynach ustrojowych, takich jak krew, nasienie, mocz czy \u015blina.<\/p>\n\n\n\n<p>Z powodu przewlek\u0142ego stanu zapalnego kom\u00f3rki w\u0105troby mog\u0105 by\u0107 z czasem tak uszkodzone, \u017ce obumieraj\u0105 i tworz\u0105 si\u0119 zbliznowacenia \u2013 dochodzi do marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Innymi przyczynami marsko\u015bci w\u0105troby mog\u0105 by\u0107:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>choroby w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych: np. zapalenie w\u0105troby o pod\u0142o\u017cu immunologicznym (autoimmunologiczne zapalenie w\u0105troby), przewlek\u0142e zapalenie ma\u0142ych dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych w w\u0105trobie (pierwotna \u017c\u00f3\u0142ciowa marsko\u015b\u0107 w\u0105troby\/zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, PBC), przewlek\u0142e zapalenie i bliznowacenie \u015brednich i wi\u0119kszych dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (pierwotne stwardniaj\u0105ce zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, PSC),<\/li>\n\n\n\n<li>choroby metaboliczne: hemochromatoza, choroba Wilsona, mukowiscydoza itp.,<\/li>\n\n\n\n<li>choroby tropikalne, takie jak schistosomatoza lub zara\u017cenie motylic\u0105 w\u0105trobow\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>choroby serca, takie jak przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 serca,<\/li>\n\n\n\n<li>toksyny takie jak czterochlorek w\u0119gla lub arsen,<\/li>\n\n\n\n<li>leki takie jak metotreksat (na raka i choroby autoimmunologiczne).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych przypadkach nie udaje si\u0119 odkry\u0107 przyczyny choroby. Jest to tzw. kryptogenna marsko\u015b\u0107 w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"badanie\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Lekarz przeprowadzi najpierw rozmow\u0119 z pacjentem i zbierze wywiad chorobowy (anamneza). B\u0119dzie on pyta\u0107 o objawy pacjenta i wszelkie wcze\u015bniejsze lub le\u017c\u0105ce u podstaw objaw\u00f3w choroby. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest mo\u017cliwe zaka\u017cenie wirusem zapalenia w\u0105troby. Lekarz zapyta r\u00f3wnie\u017c, czy pacjent przyjmuje jakie\u015b leki i ile spo\u017cywa alkoholu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Badanie fizykalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym krokiem w przypadku podejrzenia marsko\u015bci w\u0105troby jest badanie fizykalne. Lekarz wyczuwa wielko\u015b\u0107 w\u0105troby i \u015bledziony, jak r\u00f3wnie\u017c kraw\u0119dzie w\u0105troby. Wykona on r\u00f3wnie\u017c badanie palpacyjne jamy brzusznej, aby sprawdzi\u0107, czy w jamie brzusznej nie znajduje si\u0119 p\u0142yn (wodobrzusze).<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym wska\u017anikiem marsko\u015bci w\u0105troby s\u0105 tzw. objawy sk\u00f3rne w\u0105troby. Lekarz sprawdza na przyk\u0142ad, czy d\u0142onie s\u0105 zaczerwienione (rumie\u0144 d\u0142oni), czy nie ma \u201epaj\u0105czk\u00f3w naczyniowych\u201d lub czy pacjent nie ma \u017c\u00f3\u0142taczki (icterus).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Badanie krwi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badanie krwi mo\u017ce okre\u015bli\u0107 stopie\u0144 uszkodzenia w\u0105troby. Je\u015bli poni\u017csze warto\u015bci ulegn\u0105 zmniejszeniu, oznacza to, \u017ce w\u0105troba nie pracuje ju\u017c tak dobrze, jak powinna:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>albumina,<\/li>\n\n\n\n<li>cholinesteraza (CHE),<\/li>\n\n\n\n<li>czynniki krzepni\u0119cia II, VII, IX, X (obni\u017caj\u0105 szybko\u015b\u0107 krzepni\u0119cia krwi).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W marsko\u015bci w\u0105troby mog\u0105 by\u0107 podwy\u017cszone nast\u0119puj\u0105ce warto\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>bilirubina,<\/li>\n\n\n\n<li>amoniak (w encefalopatii w\u0105trobowej),<\/li>\n\n\n\n<li>enzymy w\u0105trobowe GOT (ASAT), GPT (ALAT), GLDH i gamma-GT.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Metody obrazowania medycznego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Za pomoc\u0105 badania ultrasonograficznego (USG) lekarz mo\u017ce oceni\u0107 wielko\u015b\u0107 i stan w\u0105troby. USG mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 do wykrywania nadci\u015bnienia wrotnego. Czasami lekarz wykorzystuje do tego specjaln\u0105 technik\u0119 ultrasonograficzn\u0105 \u2013 sonografi\u0119 dopplerowsk\u0105. Inny specjalny rodzaj badania ultrasonograficznego (FibroScan) pokazuje, jak bardzo uszkodzona jest ju\u017c w\u0105troba.<\/p>\n\n\n\n<p>Tomografia komputerowa (CT) jest konieczna tylko wtedy, gdy wyniki badania USG s\u0105 niejasne.<\/p>\n\n\n\n<p>W celu wykrycia strukturalnej przemiany zdrowych tkanek w\u0105troby w zbliznowacia\u0142\u0105 tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 lekarz pobiera pr\u00f3bk\u0119 tkanki (biopsj\u0119) w\u0105troby i wysy\u0142a j\u0105 do laboratorium w celu analizy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne badania<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Czasami wskazane s\u0105 dalsze badania. Na przyk\u0142ad w przypadku nowo wykrytej marsko\u015bci w\u0105troby cz\u0119sto zaleca si\u0119 wykonanie gastroskopii. Lekarz mo\u017ce w ten spos\u00f3b wykry\u0107 \u017cylaki w prze\u0142yku lub \u017co\u0142\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla wyja\u015bnienia lekkich uszkodze\u0144 m\u00f3zgu spowodowanych marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby (encefalopatii w\u0105trobowej) mo\u017cna przeprowadzi\u0107 m.in. tak zwane testy psychometryczne.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"skala\"><strong>Stopnie zaawansowania marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 skala Child-Pugh<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby mo\u017cna podzieli\u0107 na r\u00f3\u017cne stadia. Lekarze stosuj\u0105 tzw. skal\u0119 Childa-Pugha: uwzgl\u0119dnia ona pi\u0119\u0107 kryteri\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 stopie\u0144 zaawansowania obkurczonej w\u0105troby. Kryteria skali Childa-Pugha s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wodobrzusze stwierdzane w badaniu ultrasonograficznym,<\/li>\n\n\n\n<li>uszkodzenie m\u00f3zgu w wyniku choroby w\u0105troby (encefalopatia w\u0105trobowa),<\/li>\n\n\n\n<li>st\u0119\u017cenie albuminy we krwi: albumina jest bia\u0142kiem, kt\u00f3re jest produkowane w w\u0105trobie \u2013 w marsko\u015bci w\u0105troby wytwarzana jest mniejsza ilo\u015b\u0107 albuminy,<\/li>\n\n\n\n<li>st\u0119\u017cenie bilirubiny we krwi: bilirubina jest produktem rozpadu barwnika krwi \u2013 hemoglobiny; w normalnych warunkach jest ona dalej rozk\u0142adana w w\u0105trobie, w przypadku marsko\u015bci w\u0105troby gromadzi si\u0119 we krwi,<\/li>\n\n\n\n<li>czas protrombinowy INR: ten marker krzepni\u0119cia krwi zale\u017cy od substancji wytwarzanych w w\u0105trobie; w marsko\u015bci w\u0105troby wytwarzana jest mniejsza ilo\u015b\u0107 tych substancji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p>Lekarz sprawdza te kryteria i przypisuje ka\u017cdemu z nich okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><th>Kryterium<\/th><th>1 punkt<\/th><th>2 punkty<\/th><th>3 punkty<\/th><\/tr><tr><td>St\u0119\u017cenie albuminy we krwi (g\/dl)<\/td><td>&gt; 3,5<\/td><td>2,8 &#8211; 3,5<\/td><td>&lt; 2,8<\/td><\/tr><tr><td>Wodobrzusze<\/td><td>brak<\/td><td>umiarkowane<\/td><td>zaawansowane<\/td><\/tr><tr><td>St\u0119\u017cenie bilirubiny (mg\/dl)<\/td><td>&lt; 2,0<\/td><td>2,0 &#8211; 3,0<\/td><td>&gt; 3,0<\/td><\/tr><tr><td>Encefalopatia w\u0105trobowa<\/td><td>brak<\/td><td>umiarkowane<\/td><td>zaawansowane<\/td><\/tr><tr><td>Czas protrombinowy INR<\/td><td>&lt; 1,7<\/td><td>&nbsp;1,7 &#8211; 2,3<\/td><td>&gt; 2,3<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Je\u015bli marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest spowodowana pierwotn\u0105 \u017c\u00f3\u0142ciow\u0105 marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby, warto\u015b\u0107 bilirubiny jest oceniana w inny spos\u00f3b: za odczyt poni\u017cej 4 mg\/dl przyznaje si\u0119 1 punkt. Je\u015bli warto\u015b\u0107 bilirubiny wynosi od 4 do 10 mg\/dl, przyznawane s\u0105 2 punkty. Za warto\u015bci bilirubiny powy\u017cej 10 mg\/dl lekarz przyznaje 3 punkty.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Stopnie zaawansowania marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wszystkie zdobyte punkty s\u0105 sumowane, aby otrzyma\u0107 wynik w skali Child-Pugha. Mie\u015bci si\u0119 on w przedziale od 5 do 15 punkt\u00f3w: marsko\u015b\u0107 w\u0105troby o najl\u017cejszym nasileniu skutkuje ocen\u0105 5, natomiast najci\u0119\u017csze uszkodzenie w\u0105troby skutkuje ca\u0142kowit\u0105 ocen\u0105 15.<\/p>\n\n\n\n<p>Poszczeg\u00f3lne zakresy punktowe przypisane s\u0105 do r\u00f3\u017cnych stadi\u00f3w marsko\u015bci w\u0105troby. Suma punkt\u00f3w od 5 do 6 wskazuje na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby typu klasy Child A \u2013 naj\u0142agodniejsze stadium marsko\u015bci w\u0105troby. Klasa Child B odpowiada punktacji w skali Child-Pugh od 7 do 9. Z kolei punktacja od 10 do 15 oznacza najwy\u017csze stadium marsko\u015bci w\u0105troby: klas\u0119 Child C.<\/p>\n\n\n\n<p>Na podstawie okre\u015blonego w ten spos\u00f3b stadium zaawansowania choroby lekarz mo\u017ce oszacowa\u0107, jak wysokie jest ryzyko \u015bmierci pacjenta w ci\u0105gu nast\u0119pnych dwunastu miesi\u0119cy:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><th><strong>Skala Child-Pugha<\/strong><\/th><th><strong>Stadium choroby<\/strong><\/th><th><strong>\u015amiertelno\u015b\u0107 w ci\u0105gu roku<\/strong><\/th><\/tr><tr><td>5-6<\/td><td>Klasa Child A<\/td><td>3 do10%<\/td><\/tr><tr><td>7-9<\/td><td>Klasa Child B<\/td><td>10 do 30%<\/td><\/tr><tr><td>10-15<\/td><td>Klasa Child C<\/td><td>50 do 80%<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przebieg\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Im wcze\u015bniej marsko\u015b\u0107 w\u0105troby zostanie rozpoznana i podj\u0119te zostanie jej leczenie, tym lepsze s\u0105 rokowania. Skuteczne leczenie polega na usuni\u0119ciu lub wyleczeniu przyczyny choroby (alkoholizm, zapalenie w\u0105troby itp.). Na przyk\u0142ad, alkoholicy, kt\u00f3rzy trwale zaprzestali picia, maj\u0105 stosunkowo dobre rokowania w przypadku marsko\u015bci w\u0105troby. Jednak ju\u017c powsta\u0142ych w tkance w\u0105troby szk\u00f3d nie da si\u0119 wyleczy\u0107. Mo\u017cna jedynie zatrzyma\u0107 post\u0119p marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli osoby z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby zwi\u0105zan\u0105 z alkoholem nadal pij\u0105 alkohol, perspektywy s\u0105 znacznie gorsze. Jeden na dw\u00f3ch z nich umiera w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat. Co wi\u0119cej, powik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby mog\u0105 jeszcze bardziej pogorszy\u0107 prognoz\u0119 oczekiwanej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Najcz\u0119stszymi przyczynami \u015bmierci u pacjent\u00f3w z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby s\u0105 niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby, krwawienie z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku lub \u017co\u0142\u0105dka oraz rak w\u0105troby (rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"zapobieganie\"><strong>Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby \u2013 profilaktyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Aby unikn\u0105\u0107 marsko\u015bci w\u0105troby, nale\u017cy przede wszystkim unika\u0107 alkoholu lub przynajmniej spo\u017cywa\u0107 go z umiarem. Zdrowy m\u0119\u017cczyzna mo\u017ce wypi\u0107 do 0,75 litra piwa lub 0,375 litra wina dziennie. Zdrowym kobietom zaleca si\u0119 maksymalnie 0,5 litra piwa lub 0,25 litra wina. W przypadku obu p\u0142ci nie nale\u017cy jednak pozwala\u0107 sobie na t\u0119 \u201edozwolon\u0105\u201d ilo\u015b\u0107 alkoholu ka\u017cdego dnia!<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki szczepieniu przeciwko wirusowemu zapaleniu w\u0105troby mo\u017cna zapobiec drugiej najcz\u0119stszej przyczynie marsko\u015bci w\u0105troby. Takie szczepienie jest wskazane szczeg\u00f3lnie przed planowanymi wyjazdami zagranicznymi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 na toksyczne substancje chemiczne w miejscu pracy (czterochlorek w\u0119gla, benzen itp.): lekarze zak\u0142adowi lub lekarze medycyny pracy poinformuj\u0105 pracownik\u00f3w o mo\u017cliwych zagro\u017ceniach i \u015brodkach bezpiecze\u0144stwa w miejscu pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>Leki i preparaty witaminowe nale\u017cy przyjmowa\u0107 tylko w razie potrzeby. Jako centralny organ przemiany materii, w\u0105troba musi rozk\u0142ada\u0107 i detoksykowa\u0107 wszystkie substancje pochodzenia zewn\u0119trznego. Nale\u017cy uprzednio zapyta\u0107 lekarza lub farmaceut\u0119 o szkodliwo\u015b\u0107 danego preparatu dla w\u0105troby \u2013 by\u0107 mo\u017ce istnieje inny, lepiej tolerowany preparat, kt\u00f3ry nie zwi\u0119ksza ryzyka uszkodzenia w\u0105troby i wyst\u0105pienia marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Czy mo\u017cna wyleczy\u0107 si\u0119 z marsko\u015bci w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie ma lekarstwa na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby, ale usuni\u0119cie jej przyczyn mo\u017ce spowolni\u0107 przebieg choroby. Je\u015bli uszkodzenia nie s\u0105 zbyt powa\u017cne, w\u0105troba mo\u017ce z czasem sama si\u0119 wyleczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak d\u0142ugo mo\u017cna \u017cy\u0107 z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osoby z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby cz\u0119sto nie wykazuj\u0105 wyra\u017anych objaw\u00f3w, a oczekiwana d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia wynosi oko\u0142o 9-12 lat.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie s\u0105 pierwsze oznaki z\u0142ego stanu w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli wyst\u0105pi\u0105 oznaki i objawy choroby w\u0105troby, mog\u0105 one obejmowa\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u017c\u00f3\u0142tawe zabarwienie sk\u00f3ry i oczu (\u017c\u00f3\u0142taczka),<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3l i obrz\u0119k brzucha,<\/li>\n\n\n\n<li>opuchlizn\u0119 n\u00f3g i kostek,<\/li>\n\n\n\n<li>sw\u0119dzenie sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>ciemne zabarwienie moczu,<\/li>\n\n\n\n<li>blady kolor stolca,<\/li>\n\n\n\n<li>przewlek\u0142e zm\u0119czenie,<\/li>\n\n\n\n<li>nudno\u015bci lub wymioty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Jak odczuwane s\u0105 b\u00f3le przy marsko\u015bci w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f3l w samej w\u0105trobie mo\u017ce by\u0107 odczuwany jako t\u0119py, pulsuj\u0105cy b\u00f3l lub uczucie k\u0142ucia w prawej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha, tu\u017c pod \u017cebrami. Og\u00f3lne b\u00f3le brzucha i dyskomfort mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z obrz\u0119kiem spowodowanym zatrzymaniem p\u0142yn\u00f3w oraz powi\u0119kszeniem \u015bledziony i w\u0105troby w wyniku marsko\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jaka cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a sw\u0119dzi przy problemach z w\u0105trob\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sw\u0119dzenie zwi\u0105zane z chorobami w\u0105troby nasila si\u0119 zwykle p\u00f3\u017anym wieczorem i w nocy. U niekt\u00f3rych os\u00f3b sw\u0119dzenie mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w jednym miejscu, np. na ko\u0144czynach, podeszwach st\u00f3p lub d\u0142oniach, u innych natomiast wyst\u0119puje na ca\u0142ym ciele.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy uszkodzenia w\u0105troby powoduj\u0105 cz\u0119ste oddawanie moczu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cz\u0119stomocz mo\u017ce by\u0107 wczesn\u0105 oznak\u0105 k\u0142opot\u00f3w z nerkami, a problemy z w\u0105trob\u0105 mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na nerki. W\u0105troba nie mo\u017ce przetwarza\u0107 produkt\u00f3w przemiany materii tak, jak powinna, a jej uszkodzenie zmniejsza przep\u0142yw krwi do nerek, przez co nie mog\u0105 one prawid\u0142owo wykonywa\u0107 swojej pracy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak mog\u0119 sprawdzi\u0107 stan zdrowia w\u0105troby w domu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Testy domowe wymagaj\u0105 pobrania pr\u00f3bki krwi, cz\u0119sto z palca. Niekt\u00f3re z tych bada\u0144 mog\u0105 sprawdza\u0107 r\u00f3\u017cne markery w celu zbadania stanu zdrowia w\u0105troby i innych narz\u0105d\u00f3w. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3re firmy oferuj\u0105 test lipidowy lub cholesterolowy, kt\u00f3ry mo\u017ce monitorowa\u0107 zar\u00f3wno zdrowie w\u0105troby, jak i serca.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy uszkodzenie w\u0105troby powoduje wydzielanie nieprzyjemnego zapachu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nieprzyjemny zapach oddechu wskazuje na niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby, poniewa\u017c wynika ze wzrostu zawarto\u015bci siarczku dimetylu w wydychanym powietrzu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak wygl\u0105da stolec przy problemach z w\u0105trob\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zdrowy stolec ma br\u0105zowy kolor dzi\u0119ki pracy w\u0105troby. Br\u0105zowy kolor pochodzi od soli \u017c\u00f3\u0142ciowych wytwarzanych przez w\u0105trob\u0119. Je\u015bli w\u0105troba nie wytwarza normalnie \u017c\u00f3\u0142ci lub je\u015bli jej przep\u0142yw jest zablokowany, stolec b\u0119dzie blady, podobny do koloru gliny. Blady kolor stolca cz\u0119sto wyst\u0119puje wraz z za\u017c\u00f3\u0142ceniem sk\u00f3ry (\u017c\u00f3\u0142taczka).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy problemy z w\u0105trob\u0105 mog\u0105 powodowa\u0107 wzd\u0119cia brzucha?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wodobrzusze to jeden z najcz\u0119stszych objaw\u00f3w, kt\u00f3ry jest spowodowany marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby. Do oznak i objaw\u00f3w wodobrzusza nale\u017c\u0105 b\u00f3le i wzd\u0119cia brzucha, duszno\u015bci oraz niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy kawa jest szkodliwa dla w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spo\u017cywanie du\u017cej ilo\u015bci kofeiny mo\u017ce by\u0107 szkodliwe dla w\u0105troby, zw\u0142aszcza je\u015bli jest spo\u017cywana w po\u0142\u0105czeniu z alkoholem. Kiedy kofeina dostaje si\u0119 do organizmu w jakiejkolwiek formie, w\u0105troba uwalnia pewne enzymy, kt\u00f3re metabolizuj\u0105 t\u0119 substancj\u0119 chemiczn\u0105, zanim przedostanie si\u0119 ona do krwiobiegu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakich pokarm\u00f3w nie toleruje w\u0105troba?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Istnieje 6 rodzaj\u00f3w pokarm\u00f3w, kt\u00f3rych nale\u017cy unika\u0107, je\u015bli masz st\u0142uszczon\u0105 w\u0105trob\u0119.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alkohol, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 st\u0142uszczenia w\u0105troby, jak r\u00f3wnie\u017c innych chor\u00f3b w\u0105troby.<\/li>\n\n\n\n<li>Cukier. Nale\u017cy unika\u0107 s\u0142odzonych pokarm\u00f3w, takich jak s\u0142odycze, ciastka, napoje gazowane i soki owocowe.<\/li>\n\n\n\n<li>Sma\u017cone potrawy.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00f3l kuchenna.<\/li>\n\n\n\n<li>Bia\u0142e pieczywo, ry\u017c i makaron.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Czerwone mi\u0119so.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Czy kurkuma jest dobra dla w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142anie antyoksydacyjne kurkumy wydaje si\u0119 tak silne, \u017ce mo\u017ce zapobiec uszkodzeniu w\u0105troby przez toksyny. Mo\u017ce to by\u0107 korzystne dla os\u00f3b, kt\u00f3re przyjmuj\u0105 silne leki na cukrzyc\u0119 lub inne schorzenia, kt\u00f3re mog\u0105 uszkodzi\u0107 w\u0105trob\u0119 przy ich d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy problemy z w\u0105trob\u0105 mog\u0105 powodowa\u0107 przybieranie na wadze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem w w\u0105trobie gromadzi si\u0119 t\u0142uszcz i toksyny, a metabolizm ulega spowolnieniu. W\u0105troba przestaje funkcjonowa\u0107 i nie mo\u017ce przetwarza\u0107 cukr\u00f3w i t\u0142uszcz\u00f3w tak skutecznie jak dotychczas, co powoduje odk\u0142adanie si\u0119 t\u0142uszczu w innych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a i prowadzi do przybierania na wadze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie zmiany na sk\u00f3rze wywo\u0142uje marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Na sk\u00f3rze mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 czerwono-fioletowa wysypka w postaci drobnych kropek lub wi\u0119kszych plamek, spowodowana krwawieniem z ma\u0142ych naczy\u0144 krwiono\u015bnych w sk\u00f3rze. W przypadku d\u0142ugotrwa\u0142ego zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 \u015bwi\u0105d ca\u0142ego cia\u0142a, a na sk\u00f3rze lub powiekach mog\u0105 odk\u0142ada\u0107 si\u0119 ma\u0142e \u017c\u00f3\u0142te grudki t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy czosnek jest dobry dla w\u0105troby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zawarty w czosnku selen mo\u017ce pomaga\u0107 oczyszcza\u0107 w\u0105trob\u0119. Wzmaga on produkcj\u0119 enzym\u00f3w w\u0105trobowych, kt\u00f3re w naturalny spos\u00f3b wyp\u0142ukuj\u0105 toksyny z organizmu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"zrodla\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Interna Szczeklika : podr\u0119cznik chor\u00f3b wewn\u0119trznych 2012. Krak\u00f3w: Medycyna Praktyczna, 2012.<\/li>\n\n\n\n<li>V. Kumar, R. Cotrani, S. Robbins: Patologia Robbinsa. Urban&amp;Partner, 2005.<\/li>\n\n\n\n<li>Iredale JP. Cirrhosis: new research provides a basis for rational and targeted treatments.. \u201eBMJ (Clinical research ed.)\u201d. 7407 (327).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"9zuHolBaJ4\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-jader\/\">B\u00f3l j\u0105der<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l j\u0105der&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-jader\/embed\/#?secret=nBh1jzlK1Q#?secret=9zuHolBaJ4\" data-secret=\"9zuHolBaJ4\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"9Nyy8in1HL\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/badanie-moczu-co-wykrywa\/\">Badanie moczu &#8211; co&nbsp;wykrywa?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Badanie moczu &#8211; co&nbsp;wykrywa?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/badanie-moczu-co-wykrywa\/embed\/#?secret=C2FZxNWSAw#?secret=9Nyy8in1HL\" data-secret=\"9Nyy8in1HL\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"q6Wn7sagJY\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czarny-stolec\/\">Czarny stolec<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Czarny stolec&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czarny-stolec\/embed\/#?secret=exqmUqSU6X#?secret=q6Wn7sagJY\" data-secret=\"q6Wn7sagJY\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"aK6l2xxjXT\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bialkomocz-co-oznacza-obecnosc-bialka-w-moczu\/\">Bia\u0142komocz &#8211; co&nbsp;oznacza obecno\u015b\u0107 bia\u0142ka w&nbsp;moczu?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Bia\u0142komocz &#8211; co&nbsp;oznacza obecno\u015b\u0107 bia\u0142ka w&nbsp;moczu?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bialkomocz-co-oznacza-obecnosc-bialka-w-moczu\/embed\/#?secret=JNhiQ1QmqH#?secret=aK6l2xxjXT\" data-secret=\"aK6l2xxjXT\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"6Ls6EPPuvB\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czeste-oddawanie-moczu\/\">Cz\u0119ste oddawanie moczu<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Cz\u0119ste oddawanie moczu&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czeste-oddawanie-moczu\/embed\/#?secret=hGiFzcjgDG#?secret=6Ls6EPPuvB\" data-secret=\"6Ls6EPPuvB\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"NPMkcpsuSN\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/albumina-ludzka\/\">Albumina ludzka<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Albumina ludzka&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/albumina-ludzka\/embed\/#?secret=9T3iHffVsB#?secret=NPMkcpsuSN\" data-secret=\"NPMkcpsuSN\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"0HeGCEOF3a\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zielony-stolec-czy-jest-oznaka-choroby\/\">Zielony stolec &#8211; czy&nbsp;jest oznak\u0105 choroby?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Zielony stolec &#8211; czy&nbsp;jest oznak\u0105 choroby?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zielony-stolec-czy-jest-oznaka-choroby\/embed\/#?secret=H52khqAzBx#?secret=0HeGCEOF3a\" data-secret=\"0HeGCEOF3a\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":9315,"template":"","tags":[343,4],"guide_category":[77],"class_list":["post-9314","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-marskosc-watroby","tag-poradnik","guide_category-brzuch"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":9314},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/9314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/9315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=9314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=9314"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=9314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}