{"id":9320,"date":"2022-05-17T15:30:00","date_gmt":"2022-05-17T15:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9320"},"modified":"2023-04-18T13:26:10","modified_gmt":"2023-04-18T11:26:10","slug":"narkolepsja","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/narkolepsja\/","title":{"rendered":"Narkolepsja"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku narkolepsji? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ka\u017cdy, kto podejrzewa, \u017ce cierpi na narkolepsj\u0119, powinien skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Specjalista TELEMEDI w trakcie wideokonsultacji najpierw szczeg\u00f3\u0142owo wyja\u015bni histori\u0119 choroby, oceni przedstawione mu objawy i na tej podstawie podejmie decyzj\u0119 co do sposob\u00f3w dalszego leczenia pacjenta. W razie potrzeby wystawi te\u017c konieczne recepty oraz zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Objawy<\/strong>: G\u0142\u00f3wne objawy narkolepsji to silna senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i ogromna potrzeba snu. Wiele os\u00f3b dotkni\u0119tych t\u0105 chorob\u0105 nagle traci czucie w mi\u0119\u015bniach.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny i czynniki ryzyka:<\/strong> Przyczyny wyst\u0119powania narkolepsji nie s\u0105 znane. Istotn\u0105 rol\u0119 mog\u0105 tu odgrywa\u0107 reakcje autoimmunologiczne, infekcje lub czynniki genetyczne.<\/li>\n\n\n\n
  • Diagnoza<\/strong>: Diagnoza narkolepsji jest cz\u0119sto oparta na typowych objawach (senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i utrata napi\u0119cia mi\u0119\u015bniowego).<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Narkolepsji nie da si\u0119 wyleczy\u0107. Istniej\u0105 jednak leki i inne \u015brodki, kt\u00f3re mog\u0105 poprawi\u0107 jej objawy.<\/li>\n\n\n\n
  • Przebieg i rokowanie<\/strong>: Narkolepsja pojawia si\u0119 nagle w niekt\u00f3rych przypadkach, w innych stopniowo i utrzymuje si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Jednak dzi\u0119ki stosowaniu skutecznych strategii radzenia sobie z chorob\u0105 codzienne \u017cycie chorego staje si\u0119 \u0142atwiejsze.<\/li>\n\n\n\n
  • Profilaktyka<\/strong>: Poniewa\u017c przyczyny narkolepsji nie s\u0105 znane, nie ma sposobu, aby jej zapobiec. Jednak zachowuj\u0105c si\u0119 w\u0142a\u015bciwie, mo\u017cna unikn\u0105\u0107 niebezpiecznych sytuacji w \u017cyciu codziennym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Co to jest narkolepsja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Narkolepsja jest rodzajem \u201euzale\u017cnienia od snu\u201d. Z medycznego punktu widzenia mo\u017cna j\u0105 zaliczy\u0107 do grupy zaburze\u0144 snu (hipersomnia). Lekarze rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce rodzaje tego zaburzenia snu:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
      \n
    • narkolepsja z katapleksj\u0105 (zwiotczenie mi\u0119\u015bni) = klasyczna narkolepsja lub narkolepsja typu 1,<\/li>\n\n\n\n
    • narkolepsja bez katapleksji = narkolepsja typu 2,<\/li>\n\n\n\n
    • narkolepsja wt\u00f3rna (spowodowana uszkodzeniem podwzg\u00f3rza lub pnia m\u00f3zgu, np. w wyniku zmniejszonego przep\u0142ywu krwi, guza lub neurosarkoidozy).UWAGA<\/strong>: Kwas acetylosalicylowy (ASA) mo\u017ce powodowa\u0107 wrzody \u017co\u0142\u0105dka lub dwunastnicy jako efekt uboczny. Dlatego pacjenci dotkni\u0119ci t\u0105 chorob\u0105 musz\u0105 cz\u0119sto przyjmowa\u0107 opr\u00f3cz ASA tzw. inhibitor pompy protonowej (\u201estomach protector\u201d).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Narkolepsja jest rzadk\u0105 chorob\u0105 neurologiczn\u0105, kt\u00f3rej nie da si\u0119 wyleczy\u0107. Towarzyszy ona osobom ni\u0105 dotkni\u0119tym przez ca\u0142e \u017cycie, ale nie zagra\u017ca bezpo\u015brednio ich \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

      Eksperci szacuj\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b cierpi\u0105cych na narkolepsj\u0119 w Polsce na oko\u0142o 20 000 \u2013 chocia\u017c liczba niezg\u0142oszonych przypadk\u00f3w jest podobno bardzo wysoka. Jednym z powod\u00f3w jest to, \u017ce cz\u0119sto mija kilka lat, zanim zostanie postawiona prawid\u0142owa diagnoza \u201enarkolepsji\u201d.<\/p>\n\n\n\n

      Jakie s\u0105 objawy narkolepsji?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      U os\u00f3b z narkolepsj\u0105 (hipersomni\u0105) zaburzone jest funkcjonowanie tej cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, kt\u00f3ra kontroluje rytm sen-czuwanie. Charakterystyczne dla narkolepsji jest to, \u017ce pacjenci zasypiaj\u0105 nagle i w spos\u00f3b niekontrolowany, oraz w najbardziej absurdalnych sytuacjach, na przyk\u0142ad w trakcie rozmowy lub podczas spo\u017cywania posi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n

      Wielu pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na narkolepsj\u0119 opr\u00f3cz napad\u00f3w snu cierpi r\u00f3wnie\u017c na katapleksj\u0119. W tym przypadku dochodzi do utraty kontroli nad napi\u0119ciem mi\u0119\u015bniowym i nag\u0142ego ich zwiotczenia \u2013 pacjenci nagle upadaj\u0105, ale s\u0105 przy tym w pe\u0142ni przytomni.<\/p>\n\n\n\n

      Nast\u0119puj\u0105ce objawy s\u0105 typowe dla narkolepsji i musz\u0105 wyst\u0119powa\u0107 przez okres d\u0142u\u017cszy ni\u017c sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, aby mo\u017cna by\u0142o jednoznacznie zdiagnozowa\u0107 narkolepsj\u0119:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Skrajna senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i gwa\u0142towna ch\u0119\u0107 snu<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Jest to g\u0142\u00f3wny objaw narkolepsji i wyst\u0119puje on u wszystkich os\u00f3b cierpi\u0105cych na t\u0119 chorob\u0119. Pewne sytuacje, kt\u00f3re czasem u zdrowych ludzi powoduj\u0105 najwy\u017cej uczucie senno\u015bci, u narkoleptyk\u00f3w wywo\u0142uj\u0105 nieodpart\u0105 potrzeb\u0119 snu. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest zapadaj\u0105cy zmrok: aktywno\u015bci w przyciemnionych pomieszczeniach (wyk\u0142ady, konferencje, kino itp.) staj\u0105 si\u0119 dla narkoleptyka m\u0119czarni\u0105 lub s\u0105 ca\u0142kowicie niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

        Szczeg\u00f3lnie krytyczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c sytuacje nudne, monotonne i jednostajne. Senno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ywana przez brak aktywno\u015bci, na przyk\u0142ad podczas d\u0142ugotrwa\u0142ego siedzenia lub s\u0142uchania. Mo\u017cliwe jest obudzenie narkoleptyka. Je\u015bli jednak nie wyspa\u0142 si\u0119 wystarczaj\u0105co, natychmiast zasypia z powrotem.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli narkoleptycy ulegaj\u0105 skrajnej senno\u015bci, ich ch\u00f3d staje si\u0119 niestabilny (ko\u0142ysz\u0105 si\u0119 lub zataczaj\u0105), ich wymowa staje si\u0119 niewyra\u017ana (czasami gubi\u0105 s\u0142owa), a w ich oczach pojawia si\u0119 szkliste i pozbawione wyrazu spojrzenie.<\/p>\n\n\n\n

        Dla os\u00f3b postronnych cz\u0119sto wydaje si\u0119, \u017ce narkoleptyk jest alkoholikiem. Dlatego otoczenie cz\u0119sto nie ma zbyt wiele zrozumienia dla os\u00f3b z narkolepsj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Katapleksja<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          U 80 do 90 procent os\u00f3b dotkni\u0119tych tym schorzeniem katapleksja wyst\u0119puje obok narkolepsji i jest jej drugim g\u0142\u00f3wnym objawem. Mi\u0119\u015bnie nagle wiotczej\u0105, poniewa\u017c chory traci kontrol\u0119 nad ich napi\u0119ciem (tonusem mi\u0119\u015bniowym). \u015awiadomo\u015b\u0107 chorego nie jest przyt\u0142umiona, ale nie jest on w stanie komunikowa\u0107 si\u0119 z otoczeniem.<\/p>\n\n\n\n

          Pacjenci zazwyczaj ca\u0142kowicie pami\u0119taj\u0105 wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 podczas katapleksji. Typowymi bod\u017acami wyzwalaj\u0105cymi zwiotczenie mi\u0119\u015bni s\u0105 gwa\u0142towne pobudzenia emocjonalne, takie jak \u015bmiech, rado\u015b\u0107, zaskoczenie, przera\u017cenie czy strach.<\/p>\n\n\n\n

          Katapleksja trwa zazwyczaj tylko kilka sekund. Je\u015bli dotyczy to ca\u0142ego uk\u0142adu mi\u0119\u015bniowego, narkoleptyk zatacza si\u0119 lub nawet upada. Z drugiej strony \u0142agodne katapleksje cz\u0119sto dotycz\u0105 tylko pojedynczych partii mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

          Narkoleptyk upuszcza przedmioty, poniewa\u017c wyst\u0119puje brak napi\u0119cia mi\u0119\u015bni r\u0105k lub ramion. Je\u015bli dotkni\u0119te s\u0105 mi\u0119\u015bnie twarzy i szcz\u0119ki, mo\u017ce on r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi\u0107 niewyra\u017anie i cicho.<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. Zaburzony sen nocny<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            Objaw ten dotyczy oko\u0142o 50 procent os\u00f3b cierpi\u0105cych na narkolepsj\u0119. Zwykle nie pojawia si\u0119 on na samym pocz\u0105tku narkolepsji, ale rozwija si\u0119 stopniowo. Pacjenci cz\u0119sto budz\u0105 si\u0119 w nocy lub d\u0142ugo le\u017c\u0105 bezsennie w \u0142\u00f3\u017cku. Ponadto sen jest stosunkowo lekki i niespokojny \u2013 pacjenci cz\u0119sto budz\u0105 si\u0119 rano zm\u0119czeni.<\/p>\n\n\n\n

            Niekt\u00f3rzy pacjenci z narkolepsj\u0105 odczuwaj\u0105 potrzeb\u0119 poruszania si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku (niepok\u00f3j ruchowy) i cierpi\u0105 z powodu koszmar\u00f3w sennych. Niekt\u00f3rzy lunatykuj\u0105 lub m\u00f3wi\u0105 przez sen. Jest to cz\u0119sto wyzwanie r\u00f3wnie\u017c dla ich partner\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. Parali\u017c senny<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              Parali\u017c senny wyst\u0119puje u oko\u0142o 50 procent pacjent\u00f3w z narkolepsj\u0105. W tym przypadku pacjenci nie s\u0105 w stanie porusza\u0107 si\u0119 ani m\u00f3wi\u0107 podczas przechodzenia z fazy czuwania do fazy snu (lub odwrotnie). Parali\u017c senny trwa od kilku sekund do kilku minut i powoduje u chorego skrajny niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

              Zwykle ko\u0144czy si\u0119 on samoistnie, cz\u0119sto wtedy, gdy bliscy chorego g\u0142o\u015bno do niego m\u00f3wi\u0105 lub go dotykaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                \n
              1. Halucynacje<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                Do 50 procent pacjent\u00f3w cierpi na halucynacje. Urojenia zmys\u0142owe wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c podczas przechodzenia z czuwania do snu (omamy hipnagogiczne) lub odwrotnie po przebudzeniu (omamy hipnopompiczne). Trwaj\u0105 one zazwyczaj kilka minut. Fabu\u0142a halucynacji jest r\u00f3\u017cnorodna i cz\u0119sto bardzo zbli\u017cona do rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                1. Zachowania automatyczne<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                  Tak zwane zachowania automatyczne wyst\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad wtedy, gdy dana osoba jest bardzo zm\u0119czona i stara si\u0119 nie poddawa\u0107 presji snu. Po prostu kontynuuje ona rozpocz\u0119te ju\u017c dzia\u0142ania, co czasami prowadzi do bardzo niebezpiecznych sytuacji. Na przyk\u0142ad osoba narkoleptyczna przechodzi przez ulic\u0119 na czerwonym \u015bwietle i nie zwraca uwagi na ruch uliczny.<\/p>\n\n\n\n

                  W stanie automatycznego zachowania pacjent nie dostrzega ju\u017c swojego otoczenia i zwi\u0105zanych z nim niebezpiecznych sytuacji. Niebezpieczne sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w domu, np. gdy osoby z narkolepsj\u0105 trzymaj\u0105 no\u017ce lub wchodz\u0105 na drabin\u0119. Kontuzje r\u00f3wnie\u017c nie s\u0105 rzadko\u015bci\u0105. Narkoleptyk zwykle nie pami\u0119ta czasu zachowa\u0144 automatycznych.<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  1. Objawy towarzysz\u0105ce narkolepsji<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                    Opr\u00f3cz wymienionych objaw\u00f3w czasami wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce inne objawy towarzysz\u0105ce narkolepsji. Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad b\u00f3le g\u0142owy lub migreny, zaburzenia pami\u0119ci i koncentracji oraz nieszcz\u0119\u015bliwe wypadki. Ponadto u os\u00f3b dotkni\u0119tych t\u0105 chorob\u0105 wyst\u0119puj\u0105 czasem depresje, zaburzenia potencji i zmiany osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                    Jakie s\u0105 przyczyny narkolepsji?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                    Przyczyny narkolepsji s\u0105 nadal niejasne (hipersomnia idiopatyczna). Lekarze dyskutuj\u0105 o tym, \u017ce narkolepsja ma cechy choroby autoimmunologicznej \u2013 tutaj obrona immunologiczna skierowana jest przeciwko w\u0142asnemu organizmowi. Istotn\u0105 rol\u0119 mog\u0105 odgrywa\u0107 tu r\u00f3wnie\u017c czynniki infekcyjne, takie jak wirusy grypy lub paciorkowce.<\/p>\n\n\n\n

                    Wielu pacjent\u00f3w z narkolepsj\u0105 ma ni\u017cszy poziom hipokretyny\/oreksyny w p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym. S\u0105 to tak zwane hormony neuropeptydowe. S\u0105 one produkowane w podwzg\u00f3rzu (diencephalon) i wp\u0142ywaj\u0105 na przyk\u0142ad na zachowania \u017cywieniowe i wzorce snu.<\/p>\n\n\n\n

                    U prawie wszystkich os\u00f3b cierpi\u0105cych na narkolepsj\u0119 (98%) wynik badania genetycznego w kierunku HLA DRB1*1501 i HLA DQB1*0602 jest pozytywny. HLA oznacza system antygen\u00f3w ludzkich leukocyt\u00f3w (system HLA). Jest to grupa ludzkich gen\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 wa\u017cne dla funkcjonowania uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/p>\n\n\n\n

                    Jednak\u017ce te allele genetyczne nie s\u0105 specyficzne dla diagnozy narkolepsji, poniewa\u017c s\u0105 one r\u00f3wnie\u017c wykrywalne u 25 do 35 procent normalnej populacji. Badanie genetyczne nie jest wi\u0119c wystarczaj\u0105ce do postawienia jedynej diagnozy.<\/p>\n\n\n\n

                    Jak zdiagnozowa\u0107 narkolepsj\u0119?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                    Narkolepsja nale\u017cy do kompetencji specjalist\u00f3w. Powinna by\u0107 zdiagnozowana w laboratorium snu, przez do\u015bwiadczonego neurologa lub lekarza zajmuj\u0105cego si\u0119 snem (somnologa).<\/p>\n\n\n\n

                    Po pierwsze lekarz zapyta pacjenta o histori\u0119 choroby. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, aby wiedzia\u0142 on dok\u0142adnie, jakie objawy wyst\u0119puj\u0105 u pacjenta. G\u0142\u00f3wnymi objawami s\u0105 senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i katapleksja. Bliscy krewni i cz\u0142onkowie rodziny cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c udzielaj\u0105 informacji.<\/p>\n\n\n\n

                    Kwestionariusze snu i dzienniki snu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne kwestionariusze i dzienniki snu. Wa\u017cne s\u0105 mi\u0119dzy innymi: <\/p>\n\n\n\n

                    \n
                    \n
                    \n
                    \n
                    \n
                    \n \n\n