{"id":9378,"date":"2022-05-19T14:01:00","date_gmt":"2022-05-19T14:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9378"},"modified":"2024-10-28T20:43:56","modified_gmt":"2024-10-28T19:43:56","slug":"malaria","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/malaria\/","title":{"rendered":"Malaria"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku malarii?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Je\u017celi po powrocie z podr\u00f3\u017cy do kraj\u00f3w tropikalnych pojawi si\u0119 u Ciebie gor\u0105czka, natychmiast skontaktuj si\u0119 z lekarzem!  Ka\u017cdy rodzaj malarii jest uleczalny, pod warunkiem, \u017ce jest w por\u0119 rozpoznany i leczony. Zgony z powodu malarii prawie zawsze s\u0105 spowodowane tym, \u017ce diagnoza malarii zosta\u0142a postawiona zbyt p\u00f3\u017ano lub wcale, poniewa\u017c nawet nie pomy\u015blano o mo\u017cliwo\u015bci jej wyst\u0105pienia. Skorzystaj z wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry oceni Twoje objawy, postawi w\u0142a\u015bciw\u0105 diagnoz\u0119 i zadecyduje o dalszym post\u0119powaniu. B\u0119dzie m\u00f3g\u0142 on tak\u017ce wystawi\u0107 odpowiednie recepty i zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Czym jest malaria<\/strong>? Tropikalna choroba zaka\u017ana wywo\u0142ywana przez jednokom\u00f3rkowe pierwotniaki (zarodziec malaryczny \u2013 Plasmodium malariae). W zale\u017cno\u015bci od rodzaju patogenu rozwijaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne formy malarii (malaria tropica, malaria tertiana, malaria quartana, malaria Knowlesi), przy czym mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3wnie\u017c infekcje mieszane.<\/li>\n\n\n\n
  • Wyst\u0119powanie<\/strong>: Tropikalne i subtropikalne regiony na ca\u0142ym \u015bwiecie (z wyj\u0105tkiem Australii). Szczeg\u00f3lnie dotkni\u0119ta malari\u0105 jest Afryka. Szacuje si\u0119, \u017ce ka\u017cdego roku na \u015bwiecie na malari\u0119 zapada oko\u0142o 200 milion\u00f3w ludzi, z czego oko\u0142o 600 tysi\u0119cy umiera (g\u0142\u00f3wnie dzieci).<\/li>\n\n\n\n
  • Zaka\u017cenie<\/strong>: Zazwyczaj przez uk\u0105szenie krwiopijnych komar\u00f3w (widliszek \u2013 Anopheles) zainfekowanych patogenami malarii.<\/li>\n\n\n\n
  • Objawy<\/strong>: Typowe s\u0105 epizody gor\u0105czkowe (st\u0105d nazwa gor\u0105czka nieregularna), kt\u00f3rych rytm zale\u017cy od postaci malarii. Inne mo\u017cliwe objawy to og\u00f3lne z\u0142e samopoczucie, b\u00f3le g\u0142owy i ko\u0144czyn, biegunka, nudno\u015bci, wymioty i zawroty g\u0142owy.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Zale\u017cy m.in. od postaci malarii. Patogeny s\u0105 leczone lekami przeciwpaso\u017cytniczymi. W zale\u017cno\u015bci od potrzeb leczy si\u0119 tak\u017ce objawy i powik\u0142ania.<\/li>\n\n\n\n
  • Rokowanie<\/strong>: W zasadzie wszystkie formy malarii mog\u0105 by\u0107 wyleczone. Szczeg\u00f3lnie w przypadku malarii tropikalnej rokowanie zale\u017cy jednak od tego, czy pacjent jest wcze\u015bnie i prawid\u0142owo leczony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Gdzie wyst\u0119puje malaria?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Malaria wyst\u0119puje w tropikalnych i wielu subtropikalnych regionach \u015bwiata, z wyj\u0105tkiem Australii. R\u00f3\u017cne regiony wyst\u0119powania malarii r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak w pewnym stopniu typem patogenu malarii, kt\u00f3ry tam wyst\u0119puje. Ponadto, liczba nowych przypadk\u00f3w w ci\u0105gu roku (zapadalno\u015b\u0107) r\u00f3\u017cni si\u0119 w poszczeg\u00f3lnych regionach wyst\u0119powania malarii. Im wy\u017csza zachorowalno\u015b\u0107 w danym regionie, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nie tylko miejscowa ludno\u015b\u0107, ale tak\u017ce tury\u015bci mog\u0105 zarazi\u0107 si\u0119 malari\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli chodzi o ryzyko zara\u017cenia malari\u0105, \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) rozr\u00f3\u017cnia nast\u0119puj\u0105ce obszary:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Obszary bez ryzyka malarii:<\/strong> np. Europa, Ameryka P\u00f3\u0142nocna, Australia, Sri Lanka.<\/li>\n\n\n\n
    • Obszary o niskim (ograniczonym) ryzyku malarii:<\/strong> np. niekt\u00f3re obszary w Meksyku, Kostaryki i Tajlandii, Wyspy Zielonego Przyl\u0105dka.<\/li>\n\n\n\n
    • Obszary o wysokim ryzyku malarii<\/strong>: np. prawie ca\u0142y tropikalny i subtropikalny region Afryki na po\u0142udnie od Sahary, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 Indii i Indonezji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n
      \n \n\n

      UWAGA<\/strong>: W ostatnich latach mieszka\u0144cy po\u0142udniowej Europy (np. Hiszpanii, Grecji) w pojedynczych przypadkach r\u00f3wnie\u017c zostali zara\u017ceni malari\u0105, a konkretnie jej przewa\u017cnie niegro\u017an\u0105 odmian\u0105 Malaria tertiana.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Poni\u017cej znajduj\u0105 si\u0119 informacje o ryzyku wyst\u0105pienia malarii w wybranych regionach \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

      Obszary wyst\u0119powania malarii w Afryce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Oko\u0142o 90 procent wszystkich przypadk\u00f3w malarii odnotowuje si\u0119 w Afryce. Na przyk\u0142ad w ca\u0142ej Kenii<\/strong>, na wysoko\u015bci poni\u017cej 2500 m n.p.m., istnieje wysokie ryzyko infekcji przez ca\u0142y rok, nawet w rejonach turystycznych na wybrze\u017cu i w miastach. W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ludzie w Kenii zapadaj\u0105 na najgro\u017aniejsz\u0105 form\u0119 malarii \u2013 malari\u0119 tropikaln\u0105 (wywo\u0142ywan\u0105 przez Plasmodium falciparum).<\/li>\n\n\n\n
      • Inne kraje afryka\u0144skie o wysokim ca\u0142orocznym ryzyku malarii to na przyk\u0142ad Malawi, Madagaskar, Ghana, Gambia, Liberia, Republika Konga, Nigeria, Sierra Leone i Komory<\/strong>. W Tanzanii<\/strong> ryzyko zara\u017cenia malari\u0105 jest wysokie przez ca\u0142y rok w regionach po\u0142o\u017conych poni\u017cej 1800 m n.p.m. (tak\u017ce w miastach). Pomi\u0119dzy 1800 a 2500 metr\u00f3w oraz na wyspie Zanzibar<\/strong> ryzyko malarii jest niskie.<\/li>\n\n\n\n
      • W RPA <\/strong>wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c regionalne r\u00f3\u017cnice w ryzyku zachorowania na malari\u0119: w Prowincji P\u00f3\u0142nocnej, na po\u0142udniowym wschodzie i wschodzie Prowincji Mpumalanga (w\u0142\u0105czaj\u0105c Park Narodowy Krugera i s\u0105siednie parki narodowe) oraz na p\u00f3\u0142nocy i p\u00f3\u0142nocnym wschodzie Prowincji Limpopo wyst\u0119puje wysokie ryzyko malarii od wrze\u015bnia do maja i \u015brednie lub niskie od czerwca do sierpnia. W pozosta\u0142ej, p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju ryzyko zara\u017cenia malari\u0105 jest niskie. Reszta RPA i miasta w RPA s\u0105 uwa\u017cane za wolne od malarii.<\/li>\n\n\n\n
      • Namibia <\/strong>notuje wysokie ryzyko wyst\u0119powania malarii przez ca\u0142y rok na p\u00f3\u0142nocy i p\u00f3\u0142nocnym wschodzie kraju (np. Caprivi Strip, Kavango West, Kavango North, Ohangwena). Na niekt\u00f3rych obszarach p\u00f3\u0142nocno-wschodnich (dystrykt Otjozondjupa) ryzyko malarii jest wysokie od wrze\u015bnia do maja, a niskie przez reszt\u0119 roku. W pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bciach kraju ryzyko zaka\u017cenia jest w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w niewielkie. Niekt\u00f3re obszary (takie jak stolica Windhoek, wybrze\u017ce i pustynia Namib) s\u0105 nawet uwa\u017cane za wolne od malarii. Podobnie jak w RPA, prawie wszystkie przypadki malarii w Namibii s\u0105 klasyfikowane jako niebezpieczna odmiana tej choroby, czyli malaria tropikalna.<\/li>\n\n\n\n
      • W Botswanie<\/strong>, na terenach po\u0142o\u017conych na p\u00f3\u0142noc od miasta Maun (m.in. Delta Okawango, Park Narodowy Chobe itp.) przez ca\u0142y rok istnieje wysokie ryzyko zachorowania na malari\u0119. Od wrze\u015bnia do maja dotyczy to r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142ej, p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju, poni\u017cej rzeki Maun. Przez pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku ryzyko zara\u017cenia malari\u0105 w tym rejonie jest niskie. W po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci kraju prawie wsz\u0119dzie ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest minimalne, poza stolic\u0105 Gabarone, kt\u00f3ra jest uwa\u017cana za zupe\u0142nie woln\u0105 od malarii.<\/li>\n\n\n\n
      • W Egipcie<\/strong> w okresie od czerwca do pa\u017adziernika w okolicach miasta El Faiy\u00fbm mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 wyst\u0119powania bardzo niskiego ryzyka malarii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Regiony dotkni\u0119te malari\u0105 w Azji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          \n
        • W Azji ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowane w zale\u017cno\u015bci od regionu. Tajlandia<\/strong> na przyk\u0142ad ma niskie ca\u0142oroczne ryzyko malarii na obszarach granicznych w p\u00f3\u0142nocnej po\u0142owie kraju (w tym na obszarach turystycznych w tzw. Z\u0142otym Tr\u00f3jk\u0105cie) i w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci kraju (w tym na wybrze\u017cu). To samo dotyczy Parku Narodowego Khao Sok i wi\u0119kszo\u015bci wysp (np. Ko Chang, Ko Mak). Natomiast centralne obszary w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Tajlandii, Bangkok, Chanthaburi, Chiang Mai, Chiang Rai, Pattaya, Phuket, Samet, Ko Samui i wyspy prowincji Krabi s\u0105 uwa\u017cane za wolne od malarii. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, Plasmodium falciparum, pierwotniak wywo\u0142uj\u0105cy gro\u017an\u0105 malari\u0119 tropikaln\u0105, stanowi tylko nieca\u0142\u0105 jedn\u0105 czwart\u0105 patogen\u00f3w malarii w Tajlandii.<\/li>\n\n\n\n
        • W Indonezji<\/strong> du\u017ce miasta s\u0105 wolne od malarii. W pozosta\u0142ych regionach ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest minimalne (np. Sumatra, Bali, Jawa<\/strong>), niskie (np. wyspy Moluk\u00f3w<\/strong>) lub wysokie (Irian Jaya \/ Papua Zachodnia i wyspa Sumba). Plasmodium falciparum (czynnik wywo\u0142uj\u0105cy malari\u0119 tropikaln\u0105) jest tutaj najcz\u0119stszym patogenem malarii.<\/li>\n\n\n\n
        • W Indiach <\/strong>istniej\u0105 wyra\u017ane regionalne i sezonowe r\u00f3\u017cnice w ryzyku zara\u017cenia malari\u0105. Na wschodzie i p\u00f3\u0142nocnym wschodzie kraju istnieje ca\u0142oroczne ryzyko zara\u017cenia malari\u0105 na wysoko\u015bciach poni\u017cej 2000 metr\u00f3w. Ryzyko jest najwi\u0119ksze od maja do listopada. W pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest minimalne poni\u017cej 2000 metr\u00f3w przez ca\u0142y rok. Dotyczy to tak\u017ce miast Delhi, Rad\u017castanu i Bombaju oraz Wysp Andama\u0144skich i Nikobarskich. Obszary na wysoko\u015bci powy\u017cej 2000 metr\u00f3w w Himachal Pradesh, Jammu i Kaszmirze, Sikkim, Arunchal Pradesh i na Lakkadiwach s\u0105 wolne od malarii.<\/li>\n\n\n\n
        • W Malezji<\/strong> ryzyko zachorowania na malari\u0119 w g\u0142\u0119bi kraju jest niskie lub minimalne przez ca\u0142y rok. Stolica Kuala Lumpur i stan Penang s\u0105 uwa\u017cane za wolne od malarii.<\/li>\n\n\n\n
        • W Chinach<\/strong> na obszarach wiejskich, po\u0142o\u017conych poni\u017cej 1500 metr\u00f3w n.p.m. w prowincji Yunnan na granicy z Myanmarem ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest niskie przez ca\u0142y rok. To samo dotyczy niekt\u00f3rych obszar\u00f3w we wschodnim Tybecie. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 kraju, w tym Hongkong, jest wolna od malarii.<\/li>\n\n\n\n
        • Wietnam<\/strong> ma wysokie ryzyko zachorowania na malari\u0119 w regionach granicznych z Kambod\u017c\u0105 i minimalne w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju. G\u0142\u00f3wne o\u015brodki miejskie nie s\u0105 obszarami wyst\u0119powania malarii.<\/li>\n\n\n\n
        • Sri Lanka<\/strong> nie jest uwa\u017cana za obszar wyst\u0119powania malarii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Obszary wyst\u0119powania malarii na Karaibach, w Ameryce \u015arodkowej i Po\u0142udniowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Na Haiti<\/strong> wysokie ryzyko zachorowania na malari\u0119 wyst\u0119puje przez ca\u0142y rok w prowincjach Grand\u00c1nse i Nippes. W pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju (w tym w miastach) ryzyko zaka\u017cenia jest niskie. Je\u015bli kto\u015b na Haiti zachoruje na malari\u0119, czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym jest prawie zawsze Plasmodium falciparum (czynnik wywo\u0142uj\u0105cy malari\u0119 tropikaln\u0105). W Republice Dominika\u0144skiej <\/strong>wszystkie przypadki malarii s\u0105 powodowane przez ten patogen. Ryzyko zaka\u017cenia istnieje jednak tylko na niekt\u00f3rych obszarach (np. w prowincjach zachodnich) i jest ono niskie przez ca\u0142y rok.<\/li>\n\n\n\n
          • Obecnie nie ma udokumentowanych przypadk\u00f3w zaka\u017ce\u0144 malari\u0105 nabytych na Jamajce<\/strong>. Jednak nosiciel malarii \u2013 komar widliszek (Anopheles) \u2013 jest szeroko rozpowszechniony na wyspie. Dlatego eksperci zalecaj\u0105 ochron\u0119 przed komarami, aby by\u0107 bezpiecznym.<\/li>\n\n\n\n
          • W Meksyku<\/strong> regionalne ryzyko zara\u017cenia si\u0119 malari\u0105 jest minimalne lub niskie. Dotkni\u0119te malari\u0105 obszary obejmuj\u0105 po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prowincji Chihuahua, prowincj\u0119 Chiapas i niekt\u00f3re obszary w prowincjach Cancun, Durango, Sonora i Tabasco. Na wszystkich tych obszarach wyst\u0119puje tylko Plasmodium vivax, jeden z dw\u00f3ch patogen\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych malaria tertiana.<\/li>\n\n\n\n
          • W Gwatemali<\/strong> ryzyko zara\u017cenia malari\u0105 jest wysokie przez ca\u0142y rok w okr\u0119gu administracyjnym (Departamento) Escuintla, na wybrze\u017cu Pacyfiku. W wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142ych region\u00f3w kraju ryzyko jest \u015brednie lub minimalne przez ca\u0142y rok. Miasta Guatemala City (stolica) i Antigua, a tak\u017ce okolice jeziora Atitl\u00e1n, s\u0105 uwa\u017cane za obszar wolny od malarii.<\/li>\n\n\n\n
          • W Salwadorze<\/strong> i Kostaryce<\/strong> na niekt\u00f3rych obszarach istnieje niskie ryzyko malarii.<\/li>\n\n\n\n
          • W Ameryce Po\u0142udniowej<\/strong>, na przyk\u0142ad w dorzeczu Amazonki, wyst\u0119puje wysokie ryzyko malarii. Region ten obejmuje Brazyli\u0119, Wenezuel\u0119, Boliwi\u0119, Ekwador, Kolumbi\u0119, Peru, Gujan\u0119 Francusk\u0105 i Gujan\u0119<\/strong>. W innych regionach i krajach Ameryki Po\u0142udniowej ryzyko zaka\u017cenia waha si\u0119 od umiarkowanego do minimalnego. Niekt\u00f3re obszary s\u0105 r\u00f3wnie\u017c uznane za wolne od malarii. W Peru s\u0105 to Machu Picchu, jezioro Titicaca i stolica Lima. W Brazylii<\/strong> nie ma ryzyka zara\u017cenia na przyk\u0142ad w miastach Brasilia i Rio de Janeiro, czy te\u017c w okolicach wodospad\u00f3w Iguacu, a Argentyna<\/strong> jest w ca\u0142o\u015bci wolna od malarii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Obszary wyst\u0119powania malarii na Bliskim Wschodzie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              \n
            • W Turcji<\/strong> obszary turystyczne s\u0105 uwa\u017cane za wolne od malarii. W po\u0142udniowo-wschodniej Anatolii oraz na r\u00f3wninach Amikova i Cukurova ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest niskie od maja do pa\u017adziernika. Rozpowszechniony jest jednak tylko patogen malarii Plasmodium vivax, kt\u00f3ry wywo\u0142uje mniej niebezpieczn\u0105 Malaria tertiana.<\/li>\n\n\n\n
            • W Iraku<\/strong> ryzyko zachorowania na malari\u0119 jest minimalne w okresie od maja do listopada na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie, poni\u017cej 1500 metr\u00f3w nad poziomem morza oraz na po\u0142udniu kraju. W Iranie <\/strong>niekt\u00f3re regiony na po\u0142udniu i po\u0142udniowym wschodzie kraju maj\u0105 minimalne ryzyko infekcji pomi\u0119dzy marcem a listopadem.<\/li>\n\n\n\n
            • W Jemenie<\/strong> na malari\u0119 mo\u017cna zachorowa\u0107 przez ca\u0142y rok i na terenie ca\u0142ego kraju, przy czym ryzyko wzrasta w kierunku z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie kraju.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Profilaktyka malarii<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

              Nie ma szczepionki przeciwko malarii. Je\u015bli jednak b\u0119dzie si\u0119 przestrzega\u0107 r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w ochronnych, mo\u017cna zapobiec zaka\u017ceniu. Chodzi tu przede wszystkim o dzia\u0142ania zmniejszaj\u0105ce ryzyko uk\u0105sze\u0144 komar\u00f3w na obszarach dotkni\u0119tych malari\u0105. W takich miejscach nale\u017cy na przyk\u0142ad nosi\u0107 jasne ubrania, kt\u00f3re mo\u017cliwie jak najlepiej zakrywaj\u0105 cia\u0142o (d\u0142ugie r\u0119kawy, d\u0142ugie spodnie, skarpety). Je\u015bli to konieczne, mo\u017cna wcze\u015bniej zaimpregnowa\u0107 swoje ubranie \u015brodkiem odstraszaj\u0105cym komary. Rozs\u0105dne jest tak\u017ce zabezpieczenie miejsca do spania przed komarami, na przyk\u0142ad moskitier\u0105 w oknie i nad \u0142\u00f3\u017ckiem.<\/p>\n\n\n\n

              W niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017cliwe i przydatne jest tak\u017ce zapobieganie malarii za pomoc\u0105 lek\u00f3w (chemioprofilaktyka malarii).<\/p>\n\n\n\n

              Przed wyjazdem najlepiej jest zasi\u0119gn\u0105\u0107 porady lekarza (najlepiej specjalisty od medycyny tropikalnej lub medycyny podr\u00f3\u017cy), kt\u00f3ry mo\u017ce zaleci\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 profilaktyk\u0119 malarii, w zale\u017cno\u015bci od ryzyka malarii w kraju docelowym, czasu trwania podr\u00f3\u017cy i rodzaju podr\u00f3\u017cy (np. podr\u00f3\u017c z plecakiem lub pobyt w hotelu).<\/p>\n\n\n\n

              W zasadzie istniej\u0105 dwie mo\u017cliwo\u015bci zapobiegania malarii w obszarze ryzyka tej choroby zaka\u017anej: profilaktyka ekspozycyjna (unikanie uk\u0105sze\u0144 komar\u00f3w) i profilaktyka lecznicza (chemoprofilaktyka, zapobiegawcze przyjmowanie lek\u00f3w przeciwmalarycznych). Kiedy u\u017cywa si\u0119 terminu \u201eprofilaktyka malarii\u201d, zwykle odnosi si\u0119 on do profilaktyki malarii za pomoc\u0105 lek\u00f3w. Jest on og\u00f3lnie zalecany w krajach o wysokim ryzyku infekcji.<\/p>\n\n\n\n

              Na obszarach o ni\u017cszym ryzyku malarii wystarczaj\u0105ca mo\u017ce by\u0107 tzw. SBET (Standby Emergency Treatment): leki na malari\u0119 zabiera si\u0119 ze sob\u0105 tylko w nag\u0142ych przypadkach, gdy podr\u00f3\u017cnicy udaj\u0105 si\u0119 w odleg\u0142e rejony (gdzie opieka medyczna jest s\u0142aba). Je\u015bli u podr\u00f3\u017cuj\u0105cego wyst\u0105pi\u0105 ewentualne objawy malarii, mo\u017ce on podj\u0105\u0107 leczenie \u2013 zgodnie z zaleceniami lekarza przed rozpocz\u0119ciem podr\u00f3\u017cy. Je\u015bli jest to rzeczywi\u015bcie malaria, wczesne samoleczenie mo\u017ce znacznie poprawi\u0107 rokowania.<\/p>\n\n\n\n

              Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli chor\u00f3b (European Centre for Disease Prevention and Control \u2013 ECDC) regularnie publikuje aktualne rekomendacje dotycz\u0105ce tego, jaki rodzaj profilaktyki malarii jest wskazany w poszczeg\u00f3lnych krajach.<\/p>\n\n\n\n

              \n
              \n
              \n
              \n
              \n
              \n \n\n

              UWAGA<\/strong>: Istniej\u0105 szybkie testy na malari\u0119, kt\u00f3re w ci\u0105gu kilku minut mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na pytanie: \u201eCzy mam malari\u0119?\u201d. ECDC odradza jednak podr\u00f3\u017cuj\u0105cym takie szybkie testy, poniewa\u017c ich wynik nie zawsze jest wiarygodny. Tylko przeszkolony personel powinien u\u017cywa\u0107 takich szybkich test\u00f3w i to w wyj\u0105tkowych przypadkach, w odleg\u0142ych regionach bez infrastruktury medycznej.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

              Profilaktyka malarii: unikaj uk\u0105sze\u0144 komar\u00f3w!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Patogen malarii jest przenoszony przez uk\u0105szenie, aktywnego o zmierzchu i w nocy komara widliszka (Anopheles). Dlatego, skuteczna ochrona przed komarami jest cz\u0119\u015bci\u0105 profilaktyki malarii. Nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 poni\u017csze wskaz\u00f3wki:<\/p>\n\n\n\n

              \n
              \n
              \n
              \n
              \n
              \n \n\n
                \n
              • Je\u015bli to mo\u017cliwe, wieczorem i w nocy zatrzymuj si\u0119 w pokojach hotelowych zabezpieczonych przed komarami (pokoje z klimatyzacj\u0105 i moskitierami w oknach i drzwiach).<\/li>\n\n\n\n
              • \u015apij pod moskitier\u0105. Dla dodatkowej ochrony popryskaj moskitier\u0119 \u015brodkiem owadob\u00f3jczym (permetryna). Mo\u017cesz te\u017c kupi\u0107 siatki, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c wst\u0119pnie zaimpregnowane.<\/li>\n\n\n\n
              • No\u015b jasne ubrania, kt\u00f3re zakrywaj\u0105 sk\u00f3r\u0119 (d\u0142ugie spodnie, skarpety, bluzki z d\u0142ugimi r\u0119kawami). Je\u015bli to mo\u017cliwe, zaimpregnuj ubranie \u015brodkiem owadob\u00f3jczym lub kup ubranie wst\u0119pnie zaimpregnowane.<\/li>\n\n\n\n
              • W obszarach wysokiego ryzyka przydatne mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c noszenie du\u017cego, ale przewiewnego nakrycia g\u0142owy. Mo\u017cesz te\u017c przymocowa\u0107 do brzegu nakrycia g\u0142owy moskitier\u0119.<\/li>\n\n\n\n
              • Zastosuj \u015brodek odstraszaj\u0105cy komary na ods\u0142oni\u0119t\u0105 sk\u00f3r\u0119. Powinien by\u0107 stosowany 20 do 30 minut po na\u0142o\u017ceniu kremu z filtrem przeciws\u0142onecznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                \u015arodki odstraszaj\u0105ce komary (repelenty)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Repelenty s\u0105 aplikowane bezpo\u015brednio na sk\u00f3r\u0119 w postaci spray\u00f3w, ma\u015bci lub krem\u00f3w. Zapewniaj\u0105 one ochron\u0119 przed uk\u0105szeniem tylko na tym obszarze sk\u00f3ry, kt\u00f3ry zosta\u0142 bezpo\u015brednio potraktowany preparatem.<\/p>\n\n\n\n

                Na wi\u0119kszo\u015b\u0107 repelent\u00f3w znajduje si\u0119 informacja o tym, jak d\u0142ugo po zastosowaniu danego produktu utrzymuje si\u0119 ochrona przed uk\u0105szeniami owad\u00f3w. Decyduj\u0105cym czynnikiem jest st\u0119\u017cenie sk\u0142adnika aktywnego. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w produkt jest skuteczny przez kilka godzin. Informacje te s\u0105 jednak tylko cz\u0119\u015bciowo wiarygodne. Na przyk\u0142ad je\u015bli przebywasz w gor\u0105cych miejscach, o tropikalnym klimacie i du\u017co si\u0119 pocisz, repelent zmyje si\u0119 z ciebie, wraz z potem, znacznie szybciej. W rejonach, gdzie istnieje ryzyko malarii, nale\u017cy wi\u0119c, w ramach profilaktyki malarii, ponownie aplikowa\u0107 repelenty wcze\u015bniej ni\u017c jest to wskazane w ulotce.<\/p>\n\n\n\n

                Dzia\u0142anie i sk\u0142adniki aktywne repelent\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Repelenty r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od insektycyd\u00f3w tym, \u017ce nie zabijaj\u0105 owad\u00f3w. Substancje zawarte w repelentach albo dzia\u0142aj\u0105 odstraszaj\u0105co na komary, albo maskuj\u0105 zapach cia\u0142a cz\u0142owieka, tak \u017ce komary nie s\u0105 w stanie go zlokalizowa\u0107. W Polsce mo\u017cna kupi\u0107 r\u00f3\u017cne repelenty.<\/p>\n\n\n\n

                \n
                \n
                \n
                \n
                \n
                \n \n\n

                UWAGA<\/strong>: Nie wszystkie produkty sprzedawane w aptekach i drogeriach jako repelenty nadaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do ochrony przed komarami widliszkami (Anopheles). Dlatego przy zakupie pytaj konkretnie o repelenty do profilaktyki malarii.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                  \n
                • Bardzo cz\u0119stym sk\u0142adnikiem aktywnym repelent\u00f3w stosowanych w profilaktyce malarii jest DEET<\/strong> (N,N-dietylo-m-toulamid lub w skr\u00f3cie diethyptoluamid). Jest bardzo skuteczny i sprawdzony przez wiele lat preparat. Repelenty powinny zawiera\u0107 DEET w st\u0119\u017ceniu od 30 do 50 procent.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  DEET nie powinien by\u0107 jednak stosowany w czasie ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105 oraz u niemowl\u0105t. U ma\u0142ych dzieci nie powinien by\u0107 stosowany na du\u017cych powierzchniach. DEET nie jest w og\u00f3le zalecany do stosowania na zranionej lub wra\u017cliwej sk\u00f3rze. Unikaj tak\u017ce kontaktu DEET z tworzywami sztucznymi (okulary przeciws\u0142oneczne, torebki itp.). Substancja aktywna mo\u017ce je rozpu\u015bci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  • Innym popularnym sk\u0142adnikiem aktywnym odstraszaj\u0105cym komary przeciwko malarii jest ikarydyna<\/strong>. Jest on mniej zbadany, ale oferuje por\u00f3wnywaln\u0105 ochron\u0119 do DEET. Ponadto ryzyko wyst\u0105pienia skutk\u00f3w ubocznych jest mniejsze (lepsza tolerancja sk\u00f3ry), zapach jest przyjemniejszy, a kontakt z tworzywami sztucznymi nie stanowi problemu. Ikarydyna mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowana w czasie ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105. Aby skutecznie zapobiega\u0107 malarii, repelenty powinny zawiera\u0107 ikarydyn\u0119 w st\u0119\u017ceniu 20-30%.<\/li>\n\n\n\n
                  • W profilaktyce malarii dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce r\u00f3\u017cne repelenty na bazie ro\u015blinnej lub olejk\u00f3w eterycznych<\/strong> (olejek z drzewa herbacianego, olejek cytronelowy itp.). Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce s\u0105 one lepiej tolerowane przez \u015brodowisko i przez zdrowie ludzi. Ich czas dzia\u0142ania jest jednak kr\u00f3tszy ni\u017c klasycznych repelent\u00f3w (z DEET lub ikarydyn\u0105). Ponadto olejki eteryczne mog\u0105 podra\u017cnia\u0107 sk\u00f3r\u0119 i b\u0142ony \u015bluzowe, zw\u0142aszcza gdy sk\u00f3ra jest wystawiona na dzia\u0142anie silnego \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                    Profilaktyka malarii oparta na \u015brodkach farmakologicznych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Medyczna profilaktyka malarii (chemoprofilaktyka malarii) jest prowadzona przy u\u017cyciu lek\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie\u017c u\u017cywane do leczenia malarii. Spos\u00f3b dzia\u0142ania tych lek\u00f3w polega na tym, \u017ce albo zak\u0142\u00f3caj\u0105 one metabolizm patogen\u00f3w (zarod\u017ace, Plasmodium), albo zapobiegaj\u0105 ich namna\u017caniu. Je\u015bli leki s\u0105 przyjmowane zapobiegawczo w ramach chemoprofilaktyki, to nie zapobiega si\u0119 samej infekcji, ale wybuchowi objaw\u00f3w choroby.<\/p>\n\n\n\n

                    Lek na malari\u0119 najlepiej kupi\u0107 jeszcze w Polsce. W wielu regionach wyst\u0119powania malarii w obiegu znajduj\u0105 si\u0119 zwodniczo wygl\u0105daj\u0105ce, ale zupe\u0142nie nieskuteczne podr\u00f3bki tych preparat\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

                    W profilaktyce malarii dost\u0119pne s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce leki:<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • Atowakwon (atovaquone)\/Proguanil<\/strong>: Preparaty zawieraj\u0105ce sta\u0142\u0105 kombinacj\u0119 tych dw\u00f3ch substancji czynnych s\u0105 odpowiednie do profilaktyki malarii i samoleczenia w nag\u0142ych wypadkach, jak r\u00f3wnie\u017c do leczenia niepowik\u0142anej malarii tropikalnej i innych form malarii.<\/li>\n\n\n\n
                    • Meflochina<\/strong>: Ta substancja czynna mo\u017ce by\u0107 stosowana w profilaktyce malarii w regionach o wysokim ryzyku zachorowania na malari\u0119. Pod pewnymi warunkami mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowana w terapii malarii. Nie jest zalecana do samoleczenia w nag\u0142ych wypadkach (m.in. z powodu mo\u017cliwych skutk\u00f3w ubocznych). Meflochina jest jedynym lekiem, kt\u00f3ry kobiety w ci\u0105\u017cy mog\u0105 przyjmowa\u0107 w ramach profilaktyki malarii.<\/li>\n\n\n\n
                    • Doksycyklina<\/strong>: Antybiotyk, kt\u00f3ry dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c przeciwko patogenom malarii. Jest skuteczny i dobrze tolerowany. Dlatego te\u017c jest on zalecany w niekt\u00f3rych krajach, a tak\u017ce przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (WHO) w profilaktyce malarii (jako alternatywa dla atovaquone\/proguanilu lub meflochiny).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                      \n
                      \n
                      \n
                      \n
                      \n
                      \n \n\n

                      UWAGA<\/strong>: Profilaktyka malarii za pomoc\u0105 lek\u00f3w nie zapewnia stuprocentowej ochrony przed zaka\u017ceniem. Dlatego zdecydowanie nale\u017cy stosowa\u0107 powy\u017csze wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce ochrony przed uk\u0105szeniami komar\u00f3w (profilaktyka ekspozycji).<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                      Wszystkie wy\u017cej wymienione leki wymagaj\u0105 recepty i dlatego s\u0105 dost\u0119pne w aptekach tylko za okazaniem recepty lekarskiej. O tym, kt\u00f3ry lek jest najodpowiedniejszy do profilaktyki malarii w indywidualnych przypadkach, oraz o sposobie jego dawkowania i stosowania, nale\u017cy porozmawia\u0107 z lekarzem w ramach konsultacji przed podr\u00f3\u017c\u0105. Wybieraj\u0105c odpowiedni lek, lekarz we\u017amie pod uwag\u0119 przede wszystkim nast\u0119puj\u0105ce kwestie:<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                      \n
                      \n
                      \n
                      \n
                      \n \n\n
                        \n
                      • kierunek docelowy podr\u00f3\u017cy,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • czas trwania pobytu,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • wiek podr\u00f3\u017cuj\u0105cego,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • ewentualna ci\u0105\u017ca,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • wszelkie wcze\u015bniejsze choroby,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • wszelkie przyjmowane leki (takie jak antykoagulanty lub pigu\u0142ki antykoncepcyjne),<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                      • nietolerancje na pewne substancje.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                        W zale\u017cno\u015bci od aktywnego sk\u0142adnika przyjmowanie lek\u00f3w w profilaktyce malarii musi by\u0107 rozpocz\u0119te na pewien czas przed przybyciem do obszaru zagro\u017conego malari\u0105. Ponadto przez jaki\u015b czas po powrocie nale\u017cy kontynuowa\u0107 przyjmowanie leku. Przedwczesne zaprzestanie podawania lek\u00f3w mo\u017ce doprowadzi\u0107 do p\u00f3\u017anego wyst\u0105pienia objaw\u00f3w malarii!<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                        \n
                        \n
                        \n
                        \n
                        \n \n\n

                        UWAGA<\/strong>: Jak najwcze\u015bniej nale\u017cy om\u00f3wi\u0107 z lekarzem kwesti\u0119 profilaktyki malarii! B\u0119dzie wtedy jeszcze wystarczaj\u0105co du\u017co czasu, aby w por\u0119 zacz\u0105\u0107 przyjmowanie leku na malari\u0119 i ewentualnie przej\u015b\u0107 na inny preparat, je\u015bli pacjent nie b\u0119dzie tolerowa\u0142 pierwszego leku.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                        Farmakologiczna profilaktyka malarii: skutki uboczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Wszystkie leki stosowane w profilaktyce malarii mog\u0105 mie\u0107 efekty uboczne. Rodzaj i prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia takich niepo\u017c\u0105danych skutk\u00f3w zale\u017c\u0105 od substancji czynnej.<\/p>\n\n\n\n

                          \n
                        • Kombinacja substancji czynnej atovaqoun\/proguanil<\/strong> mo\u017ce tymczasowo powodowa\u0107 nudno\u015bci, niestrawno\u015b\u0107 i b\u00f3le g\u0142owy. Rzadziej pojawiaj\u0105 si\u0119 psychowegetatywne efekty uboczne, takie jak zawroty g\u0142owy, ko\u0142atanie serca, bezsenno\u015b\u0107, nietypowe sny i depresja.<\/li>\n\n\n\n
                        • Meflochina<\/strong> mo\u017ce powodowa\u0107 psychowegetatywne efekty uboczne, takie jak koszmary senne, obni\u017cony nastr\u00f3j, niepok\u00f3j i dezorientacja. Rzadziej wyst\u0119puj\u0105 napady padaczkowe i objawy psychotyczne (takie jak halucynacje), w zale\u017cno\u015bci od dawki i indywidualnej sk\u0142onno\u015bci do takich objaw\u00f3w. Lek ten nie mo\u017ce by\u0107 zatem stosowany we wszystkich chorobach psychicznych i w wielu chorobach neurologicznych (takich jak zaburzenia napadowe). W przypadku pewnych zmian w rytmie serca (zaburzenia przewodzenia w sercu) meflochina powinna by\u0107 stosowana z wielk\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                          UWAGA<\/strong>: Je\u015bli podczas przyjmowania meflochiny wyst\u0105pi\u0105 objawy psychiczne, takie jak ostry niepok\u00f3j, depresja lub dezorientacja, nale\u017cy natychmiast odstawi\u0107 lek i zamiast niego za\u017cy\u0107 inny lek stosowany w profilaktyce malarii.<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          • Doksycyklina<\/strong> mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce sk\u00f3ra b\u0119dzie bardziej wra\u017cliwa na promienie UV, dlatego podczas jej przyjmowania nale\u017cy unika\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego opalania si\u0119. Inne mo\u017cliwe skutki uboczne to wrzody prze\u0142yku (je\u015bli za\u017cywa si\u0119 doksycyklin\u0119 ze zbyt ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody), nudno\u015bci (je\u015bli za\u017cywa si\u0119 j\u0105 na pusty \u017co\u0142\u0105dek), niestrawno\u015b\u0107, grzybica pochwy i podwy\u017cszone warto\u015bci w\u0105troby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                            Dzieci poni\u017cej 8 roku \u017cycia, kobiety w ci\u0105\u017cy i matki karmi\u0105ce nie mog\u0105 stosowa\u0107 doksycykliny. Ponadto ten antybiotyk nie mo\u017ce by\u0107 przyjmowany razem z produktami mlecznymi.<\/p>\n\n\n\n

                            Profilaktyka malarii: SBET Standby Emergency Treatment<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Terapia SBET Standby Emergency Treatment umo\u017cliwia samodzielne rozpocz\u0119cie leczenia malarii w nag\u0142ych przypadkach. W tym celu, podczas podr\u00f3\u017cy do obszaru o niskim ryzyku zachorowania na malari\u0119, nale\u017cy mie\u0107 przy sobie lek przeciwmalaryczny, kt\u00f3ry lekarz przepisa\u0142 indywidualnie danemu podr\u00f3\u017cnikowi i wyja\u015bni\u0142 mu, przed rozpocz\u0119ciem podr\u00f3\u017cy, spos\u00f3b jego zastosowania. Nale\u017cy zacz\u0105\u0107 przyjmowa\u0107 ten lek, je\u015bli:<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                            \n
                            \n
                            \n
                            \n
                            \n \n\n
                              \n
                            • wyst\u0119puje gor\u0105czka (> 38 stopni Celsjusza, mierzon\u0105 pod pach\u0105) siedem lub wi\u0119cej dni po pierwszym dniu pobytu na obszarze o niskim ryzyku zachorowania na malari\u0119, <\/strong><\/li>\n\n\n\n
                            • ta gor\u0105czka trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c 24 godziny,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                            • nie mo\u017cna skontaktowa\u0107 si\u0119 z lekarzem w ci\u0105gu nast\u0119pnych 48 godzin.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                              Te precyzyjne wytyczne maj\u0105 na celu zapobie\u017cenie sytuacji, w kt\u00f3rej ktokolwiek za\u017cywa leki na malari\u0119 z powodu przej\u015bciowych atak\u00f3w gor\u0105czki o innych przyczynach.<\/p>\n\n\n\n

                              Dawkowanie lek\u00f3w do samodzielnego leczenia w nag\u0142ych wypadkach opiera si\u0119 na schemacie dawkowania zaleconym przez lekarza przed podr\u00f3\u017c\u0105, w zale\u017cno\u015bci od wieku, wzrostu, wagi i ryzyka u danego pacjenta. Je\u015bli podr\u00f3\u017cuj\u0105cy nie ma takiego osobistego schematu dawkowania, musi by\u0107 ostro\u017cny w dozowaniu. Na przyk\u0142ad dla dzieci skuteczne s\u0105 znacznie mniejsze dawki ni\u017c w przypadku doros\u0142ych. Zbyt du\u017ce dawki lek\u00f3w powoduj\u0105 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cniejsze skutki uboczne.<\/p>\n\n\n\n

                              \n
                              \n
                              \n
                              \n
                              \n
                              \n \n\n

                              UWAGA<\/strong>: Samoleczenie jest dopuszczalne tylko w naprawd\u0119 nag\u0142ych wypadkach i nie zast\u0119puje wizyty u lekarza! Nawet je\u015bli zacz\u0105\u0142e\u015b ju\u017c bra\u0107 leki na malari\u0119 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, powiniene\u015b jak najszybciej uda\u0107 si\u0119 do lekarza (najlepiej tropikalnego) \u2013 najp\u00f3\u017aniej po powrocie do Polski.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                              Dlaczego nie ma szczepionki przeciwko malarii?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                              Do tej pory nie opracowano szczepionki przeciwko malarii, kt\u00f3ra z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mog\u0142aby zapobiec zaka\u017ceniu. Wynika to g\u0142\u00f3wnie z faktu, \u017ce istnieje kilka rodzaj\u00f3w patogen\u00f3w malarii i \u017ce dziel\u0105 si\u0119 one r\u00f3wnie\u017c na r\u00f3\u017cne podformy. Dlatego tak trudno jest opracowa\u0107 szczepionk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142aby skuteczna przeciwko wszystkim znanym patogenom.<\/p>\n\n\n\n

                              Naukowcy wci\u0105\u017c jednak pracuj\u0105 nad szczepionk\u0105 przeciwko malarii. Na przyk\u0142ad testowany jest kandydat na szczepionk\u0119 RTS,S (r\u00f3wnie\u017c: RTS,S\/AS01, nazwa handlowa: Mosquirix). Zawiera ona bia\u0142ko patogenu gro\u017anej malarii tropikalnej (Plasmodium falciparum) oraz substancj\u0119 wzmacniaj\u0105c\u0105 efekt jej dzia\u0142ania. Szczepionka przeciwko malarii ma za zadanie przygotowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego na ewentualn\u0105 infekcj\u0119 i szybkie unieszkodliwienie patogenu po jego wnikni\u0119ciu. Wska\u017anik sukcesu nie jest jednak tak dobry, jak si\u0119 spodziewano. Szczepionka ta nie jest wi\u0119c odpowiednia jako profilaktyka malarii dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych. Niekt\u00f3rzy badacze uwa\u017caj\u0105 jednak, \u017ce mog\u0142aby ona przynajmniej zmniejszy\u0107 \u015bmiertelno\u015b\u0107 dzieci z powodu malarii w Afryce.<\/p>\n\n\n\n

                              Tak wi\u0119c, dop\u00f3ki nie nast\u0105pi wi\u0119kszy post\u0119p w rozwoju szczepionek, skuteczna profilaktyka malarii polega na unikaniu uk\u0105sze\u0144 przez komary z rodzaju widliszek (Anopheles) tak dalece, jak to tylko mo\u017cliwe, a je\u015bli to konieczne, na przyjmowaniu profilaktycznych lek\u00f3w przeciw malarii!<\/p>\n\n\n\n

                              Malaria: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                              Malaria jest wywo\u0142ywana przez ma\u0142e, jednokom\u00f3rkowe pierwotniaki zwane zarod\u017acami (Plasmodium). Istnieje oko\u0142o 200 r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w. Pi\u0119\u0107 z nich mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 choroby u ludzi:<\/p>\n\n\n\n

                              \n
                              \n
                              \n
                              \n
                              \n
                              \n \n\n
                                \n
                              • Plasmodium falciparum<\/strong>: Pierwotniak wywo\u0142uj\u0105cy malari\u0119 tropikaln\u0105, najbardziej niebezpieczn\u0105 form\u0119 malarii. Ten typ plasmodium jest rozpowszechniony w wi\u0119kszo\u015bci region\u00f3w wyst\u0119powania malarii. Jest on odpowiedzialny za prawie wszystkie przypadki malarii w Afryce, po\u0142ow\u0119 wszystkich przypadk\u00f3w malarii w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, oko\u0142o 70% wszystkich przypadk\u00f3w malarii we wschodniej cz\u0119\u015bci basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego i 65% wszystkich przypadk\u00f3w malarii w zachodniej cz\u0119\u015bci regionu Pacyfiku.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                              • Plasmodium vivax i Plasmodium ovale<\/strong>: Pierwotniaki wywo\u0142uj\u0105ce malaria tertiana. Plasmodium vivax jest dominuj\u0105cym patogenem na kontynencie ameryka\u0144skim i jest odpowiedzialny za trzy czwarte wszystkich przypadk\u00f3w malarii na tym kontynencie. Plasmodium ovale, z drugiej strony, wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w Afryce Zachodniej.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                              • Plasmodium malariae: <\/strong>Pierwotniak wywo\u0142uj\u0105cy malaria quartana. Wyst\u0119puje w regionach tropikalnych na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
                              • Plasmodium knowlesi:<\/strong> Wyst\u0119puje tylko w po\u0142udniowo-wschodniej Azji. Wywo\u0142uje malari\u0119 g\u0142\u00f3wnie u ma\u0142p (makak\u00f3w), a tylko sporadycznie u ludzi.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                                Malaria: sposoby przenoszenia choroby<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                Patogeny malarii s\u0105 najcz\u0119\u015bciej przenoszone poprzez uk\u0105szenie krwiopijnej samicy komara z rodzaju widliszek (Anopheles), kt\u00f3ra jest zara\u017cona zarod\u017acami (Plasmodium). Komar widliszek (Anopheles) jest aktywny wy\u0142\u0105cznie o zmierzchu i w nocy. Oznacza to, \u017ce do zara\u017cenia malari\u0105 dochodzi zazwyczaj poprzez uk\u0105szenie w godzinach wieczornych lub w nocy.<\/p>\n\n\n\n

                                Istnieje prosta formu\u0142a okre\u015blaj\u0105ca ryzyko infekcji w danym regionie: im wi\u0119cej komar\u00f3w widliszk\u00f3w (Anopheles) na danym obszarze jest nosicielami patogenu, tym wi\u0119cej os\u00f3b si\u0119 zara\u017ca. Je\u015bli chorzy nie s\u0105 leczeni i zostan\u0105 ponownie uk\u0105szeni przez niezaka\u017conego komara, to mo\u017ce on wch\u0142on\u0105\u0107 patogen i przenie\u015b\u0107 go na inn\u0105 osob\u0119 podczas swojego kolejnego posi\u0142ku z krwi.<\/p>\n\n\n\n

                                Ludzie spoza obszar\u00f3w wyst\u0119powania malarii bardzo rzadko zapadaj\u0105 na t\u0119 tropikaln\u0105 chorob\u0119. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tzw. malaria lotniskowa, kiedy zaka\u017cone komary widliszki (Anopheles) przywiezione samolotem mog\u0105 uk\u0105si\u0107 osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w samolocie, na lotnisku lub w jego bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie i zarazi\u0107 je patogenem malarii.<\/p>\n\n\n\n

                                Przeniesienie patogenu malarii jest r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwe poprzez transfuzj\u0119 krwi lub przez zaka\u017cone ig\u0142y (ig\u0142y podsk\u00f3rne, ig\u0142y infuzyjne). Ze wzgl\u0119du na surowe przepisy bezpiecze\u0144stwa, w Polsce zdarza si\u0119 to jednak niezwykle rzadko. W przypadku transfuzji krwi w regionach dotkni\u0119tych malari\u0105 ryzyko zaka\u017cenia mo\u017ce by\u0107 jednak wi\u0119ksze.<\/p>\n\n\n\n

                                W rzadkich przypadkach mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c przeniesienie wirusa z kobiety ci\u0119\u017carnej na jej nienarodzone dziecko: patogen mo\u017ce przedosta\u0107 si\u0119 z krwi matki do krwi dziecka przez \u0142o\u017cysko.<\/p>\n\n\n\n

                                \n
                                \n
                                \n
                                \n
                                \n
                                \n \n\n

                                UWAGA<\/strong>: Anemia sierpowata zapewnia pewn\u0105 ochron\u0119 przed malari\u0105. Malaria wyst\u0119puje znacznie rzadziej i jest znacznie mniej dotkliwa u os\u00f3b z t\u0105 chorob\u0105 dziedziczn\u0105. W anemii sierpowatej kszta\u0142t czerwonych krwinek jest zmieniony w taki spos\u00f3b, \u017ce patogen malarii nie mo\u017ce ich zaatakowa\u0107 lub mo\u017ce je zaatakowa\u0107 tylko w ograniczonym stopniu, aby si\u0119 w nich namna\u017ca\u0107. Jest to prawdopodobnie pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego anemia sierpowata jest szczeg\u00f3lnie powszechna w wielu regionach dotkni\u0119tych malari\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                                Cykl \u017cyciowy patogen\u00f3w malarii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                Patogeny malarii przenoszone s\u0105 z komar\u00f3w na ludzi w postaci tzw. sporozoit\u00f3w. Sporozoity s\u0105 zaka\u017anym stadium rozwojowym patogen\u00f3w. Paso\u017cyty dostaj\u0105 si\u0119 do w\u0105troby drog\u0105 krwiono\u015bn\u0105 i wnikaj\u0105 do kom\u00f3rek w\u0105troby. Wewn\u0105trz kom\u00f3rki przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 one w kolejne stadium rozwojowe: schizonty, kt\u00f3re wype\u0142niaj\u0105 prawie ca\u0142\u0105 kom\u00f3rk\u0119 w\u0105troby. W ich wn\u0119trzu rozwijaj\u0105 si\u0119 tysi\u0105ce dojrza\u0142ych merozoit\u00f3w. Ich liczba zale\u017cy od rodzaju patogenu malarii. Najwi\u0119ksza jest u Plasmodium falciparum (patogenu gro\u017anej Malaria tropica).<\/p>\n\n\n\n

                                W ko\u0144cu schizont p\u0119ka i uwalnia merozoity do krwi. Zaka\u017caj\u0105 one czerwone krwinki (erytrocyty). Kiedy merozoit wniknie do ich wn\u0119trza, rozrasta si\u0119 w kolejny du\u017cy schizont, kt\u00f3ry praktycznie wype\u0142nia ca\u0142y erytrocyt. Wewn\u0105trz schizontu powstaje znowu wiele nowych merozoit\u00f3w. Gdy tylko schizont (i otaczaj\u0105ca go czerwona krwinka) p\u0119knie, uwalniaj\u0105 si\u0119 merozoity, kt\u00f3re mog\u0105 zaatakowa\u0107 kolejne czerwone krwinki.<\/p>\n\n\n\n

                                W Malaria tertiana, Malaria quartana i Malarii Knowlesi zaka\u017cone erytrocyty p\u0119kaj\u0105 synchronicznie, uwalniaj\u0105c merozoity. Powoduje to rytmiczne epizody gor\u0105czki. W Malaria tropica erytrocyty nie p\u0119kaj\u0105 synchronicznie, co prowadzi do nieregularnych epizod\u00f3w gor\u0105czki.<\/p>\n\n\n\n

                                U Plasmodium vivax i Plasmodium ovale (pierwotniaki wywo\u0142uj\u0105ce Malari\u0119 tertiana) tylko niekt\u00f3re z merozoit\u00f3w rozwijaj\u0105 si\u0119 w czerwonych krwinkach w schizonty. Reszta z nich przechodzi w faz\u0119 spoczynku i pozostaje w postaci tzw. hipnozoit\u00f3w w erytrocytach, na czas trwaj\u0105cy od miesi\u0119cy do lat. W pewnym momencie te formy przetrwalnikowe mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 ponownie aktywne i przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w schizonty (a nast\u0119pnie w merozoity). Dlatego nawroty Malaria tertiana mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nawet na wiele lat po zaka\u017ceniu.<\/p>\n\n\n\n

                                Do wszystkich patogen\u00f3w malarii odnosi si\u0119 to, \u017ce niekt\u00f3re merozoity nie przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w czerwonych krwinkach w schizonty, ale w d\u0142ugowieczne \u017ce\u0144skie i m\u0119skie kom\u00f3rki p\u0142ciowe (gametocyty). Kiedy chory na malari\u0119 zostanie ponownie uk\u0105szony przez komara z rodzaju widliszka (Anopheles), owad spo\u017cywa takie gametocyty wraz z krwi\u0105. W \u017co\u0142\u0105dku komara gametocyty \u017ce\u0144skie i m\u0119skie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, tworz\u0105c zap\u0142odnion\u0105 kom\u00f3rk\u0119 jajow\u0105 (oocyst\u0119). Z niej wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 liczne sporozoity. S\u0105 one ponownie przenoszone na cz\u0142owieka podczas kolejnego ugryzienia komara \u2013 ko\u0142o rozmna\u017cania pierwotniaka zamyka si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                                Czy malaria jest zaka\u017ana?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                Patogen malarii nie mo\u017ce by\u0107 przenoszony bezpo\u015brednio z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka \u2013 z wyj\u0105tkiem kontaktu z krwi\u0105, np. pomi\u0119dzy zaka\u017con\u0105 kobiet\u0105 w ci\u0105\u017cy a jej nienarodzonym dzieckiem lub poprzez transfuzje zaka\u017conej krwi. Poza tymi wyj\u0105tkami osoby zaka\u017cone nie stanowi\u0105 zagro\u017cenia dla innych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

                                Malaria: okres inkubacji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                Objawy malarii nie pojawiaj\u0105 si\u0119 natychmiast po zara\u017ceniu si\u0119 patogenem. Od momentu zaka\u017cenia do pojawienia si\u0119 pierwszych objaw\u00f3w mija pewien czas. D\u0142ugo\u015b\u0107 tego okresu inkubacji zale\u017cy od rodzaju patogenu. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, istniej\u0105 nast\u0119puj\u0105ce okresy inkubacji:<\/p>\n\n\n\n

                                \n
                                \n
                                \n
                                \n
                                \n
                                \n \n\n
                                  \n
                                • Plasmodium falciparum (pierwotniak wywo\u0142uj\u0105cy Malaria tropica): 7 do 15 dni.<\/li>\n\n\n\n
                                • Plasmodium vivax i Plasmodium ovale (powoduje Malaria tertiana): 12 do 18 dni.<\/li>\n\n\n\n
                                • Plasmodium malariae (powoduje Malaria quartana): 18 do 40 dni.<\/li>\n\n\n\n
                                • Plasmodium knowlesi (wywo\u0142uje Malaria Knowlesi): 10 do 12 dni.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                                  W pewnych okoliczno\u015bciach okres inkubacji mo\u017ce by\u0107 w niekt\u00f3rych przypadkach znacznie d\u0142u\u017cszy: zar\u00f3wno Plasmodium vivax, jak i Plasmodium ovale mog\u0105 tworzy\u0107 formy przetrwalnikowe (tzw. hypnozoity) w w\u0105trobie, jak wspomniano powy\u017cej. Mog\u0105 one opuszcza\u0107 w\u0105trob\u0119 nawet po wielu latach, namna\u017ca\u0107 si\u0119 w czerwonych krwinkach i powodowa\u0107 objawy malarii. W przypadku Plasmodium vivax jest to mo\u017cliwe do dw\u00f3ch lat po zaka\u017ceniu, w przypadku Plasmodium ovale do pi\u0119ciu lat po zaka\u017ceniu.<\/p>\n\n\n\n

                                  Plasmodium malariae nie produkuje form przetrwalnikowych (hipnozoit\u00f3w). Jednak liczba paso\u017cyt\u00f3w we krwi mo\u017ce by\u0107 tak niska, \u017ce zanim pojawi\u0105 si\u0119 objawy, mo\u017ce up\u0142yn\u0105\u0107 nawet do 40 lat.<\/p>\n\n\n\n

                                  Malaria: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                                  Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, objawy takie jak gor\u0105czka, b\u00f3l g\u0142owy, b\u00f3l ko\u0144czyn i og\u00f3lne poczucie choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 w malarii jako pierwsze. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pienie biegunki, md\u0142o\u015bci, wymiot\u00f3w i zawrot\u00f3w g\u0142owy. Niekt\u00f3rzy pacjenci b\u0142\u0119dnie przypisuj\u0105 te objawy zwyk\u0142ej infekcji grypopodobnej lub grypie.<\/p>\n\n\n\n

                                  W rzeczywisto\u015bci istniej\u0105 pewne r\u00f3\u017cnice w objawach r\u00f3\u017cnych form malarii.<\/p>\n\n\n\n

                                  Symptomy Malaria tropica<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

                                  Malaria tropica jest najbardziej niebezpieczn\u0105 postaci\u0105 malarii. Objawy s\u0105 bardziej nasilone ni\u017c w innych formach malarii i znacznie bardziej os\u0142abiaj\u0105ce organizm. Powodem tego jest fakt, \u017ce pierwotniak (Plasmodium falciparum) atakuje zar\u00f3wno m\u0142ode, jak i starsze czerwone krwinki (parazytemia og\u00f3lna), a wi\u0119c w dalszym przebiegu malarii zniszczeniu ulega szczeg\u00f3lnie du\u017co erytrocyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                                  Symptomy Malaria tropica to zazwyczaj b\u00f3l g\u0142owy i ko\u0144czyn, zm\u0119czenie i nieregularne epizody gor\u0105czki lub nawet ci\u0105g\u0142a gor\u0105czka. Mog\u0105 te\u017c wyst\u0105pi\u0107 wymioty i biegunka z gor\u0105czk\u0105. U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c problemy z oddychaniem, takie jak suchy kaszel. Ponadto masowy rozpad czerwonych krwinek wywo\u0142uje anemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                                  Skutki i komplikacje Malaria tropica<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  W trakcie malarii mo\u017ce doj\u015b\u0107 do powi\u0119kszenia \u015bledziony (splenomegalia), poniewa\u017c musi ona wykonywa\u0107 bardzo ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119: musi rozk\u0142ada\u0107 wiele czerwonych krwinek, kt\u00f3re s\u0105 niszczone przez patogen malarii. Je\u015bli \u015bledziona przekroczy pewien krytyczny rozmiar, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozerwania otaczaj\u0105cej j\u0105 torebki (p\u0119kni\u0119cie \u015bledziony). Prowadzi to do powa\u017cnych krwawie\u0144 (zesp\u00f3\u0142 tropikalnej splenomegalii).<\/p>\n\n\n\n

                                  W wyniku zaka\u017cenia malari\u0105 mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c powi\u0119kszenie w\u0105troby (hepatomegalia). Mo\u017ce jej towarzyszy\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczka (icterus).<\/p>\n\n\n\n

                                  Jednoczesne powi\u0119kszenie w\u0105troby i \u015bledziony nazywane jest hepatosplenomegali\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                                  U oko\u0142o jednego procenta pacjent\u00f3w patogeny przenikaj\u0105 do centralnego uk\u0142adu nerwowego (malaria m\u00f3zgowa). Mo\u017ce to spowodowa\u0107 np. parali\u017c, drgawki, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, a nawet \u015bpi\u0105czk\u0119. Ostatecznie osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 mog\u0105 umrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                                  Patogeny malarii mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zainfekowa\u0107 p\u0142uca (malaria p\u0142ucna). Cz\u0119stym powik\u0142aniem jest obrz\u0119k p\u0142uc (nagromadzenie wody w p\u0142ucach). Malaria mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dotkn\u0105\u0107 serce (malaria sercowa), co mo\u017ce prowadzi\u0107 do uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n

                                  Inne mo\u017cliwe powik\u0142ania malarii tropikalnej to upo\u015bledzenie funkcji nerek (ostra niewydolno\u015b\u0107 nerek), zapa\u015b\u0107 kr\u0105\u017ceniowa, anemia spowodowana zwi\u0119kszonym rozpadem czerwonych krwinek (anemia hemolityczna) oraz zesp\u00f3\u0142 rozsianego wykrzepiania wewn\u0105trznaczyniowego, zesp\u00f3\u0142 DIC (ang. disseminated intravascular coagulation, DIC), gdzie dochodzi do aktywacji krzepni\u0119cia krwi wewn\u0105trz nieuszkodzonych naczy\u0144 krwiono\u015bnych, co powoduje zniszczenia du\u017cej ilo\u015bci p\u0142ytek krwi, przez co rozwija si\u0119 niedob\u00f3r p\u0142ytek krwi (trombocytopenia) ze zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do krwawie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

                                  Szczeg\u00f3lnie u kobiet w ci\u0105\u017cy i dzieci istnieje r\u00f3wnie\u017c ryzyko, \u017ce Malaria tropica towarzyszy hipoglikemia. Mo\u017cliwe objawy to os\u0142abienie, zawroty g\u0142owy, niepohamowany apetyt i drgawki.<\/p>\n\n\n\n

                                  Symptomy Malaria tertiana<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  W tej postaci choroby objawy malarii s\u0105 zazwyczaj znacznie s\u0142absze. Zaczyna si\u0119 od nag\u0142ej gor\u0105czki i innych niespecyficznych dolegliwo\u015bci, takich jak b\u00f3le g\u0142owy. W miar\u0119 post\u0119pu choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 rytmiczne epizody gor\u0105czki. Zwykle wyst\u0119puj\u0105 one co drugi dzie\u0144 (czyli w 48-godzinnych odst\u0119pach). St\u0105d w\u0142a\u015bnie pochodzi nazwa \u201etertiana\u201d: dzie\u0144 1 z gor\u0105czk\u0105, dzie\u0144 2 bez gor\u0105czki, dzie\u0144 3 znowu z gor\u0105czk\u0105. Epizody gor\u0105czki maj\u0105 zazwyczaj nast\u0119puj\u0105cy przebieg:<\/p>\n\n\n\n

                                  Pacjenci najpierw dostaj\u0105 dreszczy p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem, a potem bardzo szybko pojawia si\u0119 wysoka gor\u0105czka, oko\u0142o 40 stopni Celsjusza. Po oko\u0142o trzech do czterech godzinach temperatura szybko wraca do normy, czemu towarzyszy obfite pocenie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                                  Powik\u0142ania i zgony s\u0105 w przypadku Malarii tertiana rzadkie. Nawroty choroby mog\u0105 jednak wyst\u0105pi\u0107 jeszcze wiele lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

                                  Symptomy Malaria quartana<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  W tej rzadkiej postaci malarii ataki gor\u0105czki wyst\u0119puj\u0105 co trzeci dzie\u0144 (tj. co 72 godziny). Gor\u0105czka mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet do 40 stopni i towarzysz\u0105 jej silne dreszcze. Po oko\u0142o trzech godzinach gor\u0105czka ust\u0119puje przy obfitym poceniu si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                                  Mo\u017cliwymi powik\u0142aniami s\u0105: uszkodzenie nerek i p\u0119kni\u0119cie \u015bledziony. Ponadto nawroty choroby mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nawet do 40 lat po zaka\u017ceniu.<\/p>\n\n\n\n

                                  Symptomy malarii wywo\u0142anej przez Plasmodium knowlesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  Ta forma malarii, kt\u00f3ra jest ograniczona do Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, by\u0142a wcze\u015bniej znana tylko z wyst\u0119powania u niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w ma\u0142p (makak\u00f3w). Jednak\u017ce, kiedy jest przenoszona przez komary widliszki (Anopheles), to w rzadkich przypadkach mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c u ludzi.<\/p>\n\n\n\n

                                  Czasami ta odmiana malarii jest mylona z Malaria tropica lub Malaria quartana. Jednak malarii wywo\u0142anej przez Plasmodium knowlesi towarzysz\u0105 zazwyczaj codzienne epizody gor\u0105czki. Poza tym, tak jak w przypadku innych form malarii, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 dreszcze, b\u00f3l g\u0142owy i b\u00f3l ko\u0144czyn. Choroba mo\u017ce by\u0107 ci\u0119\u017cka, ale rzadko jest \u015bmiertelna.<\/p>\n\n\n\n

                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n \n\n

                                  UWAGA<\/strong>: Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c jednoczesne zara\u017cenie si\u0119 r\u00f3\u017cnymi rodzajami Plasmodium, co powoduje, \u017ce objawy mog\u0105 by\u0107 mieszane.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

                                  Malaria: badania i diagnoza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                                  Je\u015bli przebywa\u0142e\u015b w rejonie zagro\u017conym malari\u0105 w ci\u0105gu kilku tygodni przed wyst\u0105pieniem pierwszych objaw\u00f3w (lub nadal tam przebywasz), powiniene\u015b skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem (rodzinnym, specjalist\u0105 medycyny tropikalnej itp.) przy najmniejszych oznakach pojawienia si\u0119 choroby (zw\u0142aszcza gor\u0105czki). Szczeg\u00f3lnie w przypadku gro\u017anej Malaria tropica szybkie rozpocz\u0119cie terapii mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie!<\/p>\n\n\n\n

                                  Nawet po kilku miesi\u0105cach od podr\u00f3\u017cy w rejon zagro\u017cony malari\u0105 ka\u017cda niewyja\u015bniona choroba przebiegaj\u0105ca z gor\u0105czk\u0105 powinna by\u0107 odpowiednio zbadana. Jest to spowodowane tym, \u017ce czasami malaria wybucha dopiero po bardzo d\u0142ugim czasie.<\/p>\n\n\n\n

                                  Rozmowa lekarza z pacjentem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  Po pierwsze, lekarz porozmawia z pacjentem i zbierze jego histori\u0119 choroby (anamnez\u0119). Mo\u017cliwe pytania lekarza to:<\/p>\n\n\n\n

                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n \n\n