{"id":9421,"date":"2022-05-20T11:18:00","date_gmt":"2022-05-20T11:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9421"},"modified":"2022-09-19T11:34:19","modified_gmt":"2022-09-19T11:34:19","slug":"osobowosc-paranoiczna","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/osobowosc-paranoiczna\/","title":{"rendered":"Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku osobowo\u015bci paranoicznej? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Osoby z paranoidalnym zaburzeniem osobowo\u015bci rzadko spotykaj\u0105 si\u0119 z psychoterapeut\u0105. Nie zauwa\u017caj\u0105, \u017ce ich my\u015bli, uczucia i zachowanie s\u0105 nieodpowiednie. Zamiast tego widz\u0105 problem w bli\u017anich, kt\u00f3rzy chc\u0105 ich skrzywdzi\u0107. Je\u017celi zauwa\u017cy\u0142e\u015b u siebie lub u osoby ci bliskiej objawy osobowo\u015bci paranoidalnej, skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci rozmowy z kompetentnym specjalist\u0105 TELEMEDI za pomoc\u0105 wideokonsultacji.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
  • Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce osoba nim dotkni\u0119ta nie ma zaufania do innych ludzi. Chorzy nieustannie zak\u0142adaj\u0105, nie maj\u0105c na to \u017cadnych dowod\u00f3w, \u017ce inni chc\u0105 ich skrzywdzi\u0107.<\/li>
  • Na przyk\u0142ad je\u015bli kolega z pracy u\u015bmiechnie si\u0119 do nich w przyjazny spos\u00f3b, czuj\u0105 si\u0119 wy\u015bmiani. Je\u015bli ich partnera nie ma w domu, s\u0105 przekonani, \u017ce ich zdradza. Je\u015bli osoby z osobowo\u015bci\u0105 paranoiczn\u0105 czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone, wpadaj\u0105 w z\u0142o\u015b\u0107 i kontratakuj\u0105. S\u0105 niezwykle wytrwali w swojej wrogo\u015bci i nie da si\u0119 ich przekona\u0107, \u017ce ich podejrzenia s\u0105 bezpodstawne.<\/li>
  • Typowe dla paranoidalnego zaburzenia osobowo\u015bci jest te\u017c to, \u017ce osoby nim dotkni\u0119te reaguj\u0105 nadwra\u017cliwie na krytyk\u0119 i zawsze obwiniaj\u0105 innych ludzi za niepowodzenia we w\u0142asnym \u017cyciu. W szkole to nauczyciel jest winien z\u0142ym ocenom, w pracy to szef, je\u015bli co\u015b nie idzie zgodnie z oczekiwaniami.<\/li>
  • Z powodu swojej podejrzliwej i wrogiej natury osoby z osobowo\u015bci\u0105 paranoiczn\u0105 s\u0105 nielubiane przez innych i cz\u0119sto k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 z otoczeniem. Poniewa\u017c nie ufaj\u0105 te\u017c przyjacio\u0142om, nie maj\u0105 prawie \u017cadnych kontakt\u00f3w towarzyskich.<\/li>
  • Istniej\u0105 te\u017c inne zaburzenia osobowo\u015bci. Cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 tych chor\u00f3b jest to, \u017ce indywidualne cechy osobowo\u015bci s\u0105 tak skrajne, \u017ce powoduj\u0105 problemy dla osoby nimi dotkni\u0119tej lub dla jej otoczenia. Problematyczne cechy osobowo\u015bci s\u0105 stabilne i d\u0142ugotrwa\u0142e, a ich pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 okresu dojrzewania lub wczesnej doros\u0142o\u015bci.<\/li>
  • Paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci jest uwa\u017cane za rzadkie zaburzenie osobowo\u015bci. Eksperci szacuj\u0105, \u017ce cierpi na ni\u0105 od 0,4 do 2,5 procent populacji. Cz\u0119\u015bciej choruj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani ni\u017c kobiety. Liczba os\u00f3b faktycznie dotkni\u0119tych tym problemem jest prawdopodobnie wy\u017csza, poniewa\u017c tylko nieliczni chorzy szukaj\u0105 profesjonalnej pomocy.<\/li><\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Zaburzenia osobowo\u015bci zasadniczo charakteryzuj\u0105 si\u0119 my\u015blami, spostrze\u017ceniami, emocjami i zachowaniami, kt\u00f3re znacznie odbiegaj\u0105 od tego, co jest spo\u0142ecznie akceptowane. Rozwijaj\u0105 si\u0119 w okresie dojrzewania lub wczesnej doros\u0142o\u015bci i s\u0105 trwa\u0142e.<\/p>\n\n\n\n

    Poza tymi og\u00f3lnymi kryteriami zaburze\u0144 osobowo\u015bci paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci wed\u0142ug Mi\u0119dzynarodowej Klasyfikacji Zaburze\u0144 Psychicznych (ICD-10) jest obecne, je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 co najmniej cztery z poni\u017cszych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Osoby dotkni\u0119te schorzeniem:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n
    \n
    \n
    \n \n\n
    • s\u0105 nadmiernie wra\u017cliwe na niepowodzenia,<\/strong><\/li>
    • maj\u0105 tendencj\u0119 do piel\u0119gnowania d\u0142ugotrwa\u0142ych uraz\u00f3w; nie wybaczaj\u0105 zniewag i braku szacunku,<\/strong><\/li>
    • s\u0105 bardzo podejrzliwi i przeinaczaj\u0105 fakty, interpretuj\u0105c neutralne lub przyjazne dzia\u0142ania innych jako wrogie lub pogardliwe,<\/strong><\/li>
    • s\u0105 k\u0142\u00f3tliwi i domagaj\u0105 si\u0119 swoich praw, nawet je\u015bli s\u0105 one nieracjonalne,<\/strong><\/li>
    • cz\u0119sto brakuje im wiary w wierno\u015b\u0107 partnera, nawet gdy nie ma ku temu powod\u00f3w,<\/strong><\/li>
    • s\u0105 bardzo egocentryczni i aroganccy,<\/strong><\/li>
    • cz\u0119sto s\u0105 poch\u0142oni\u0119ci my\u015blami spiskowymi, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 do wyja\u015bniania wydarze\u0144 w swoim otoczeniu lub og\u00f3lnie w \u015bwiecie.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

      Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Dok\u0142adne przyczyny powstawania zaburze\u0144 osobowo\u015bci nie zosta\u0142y jeszcze wyja\u015bnione \u2013 dotyczy to r\u00f3wnie\u017c osobowo\u015bci paranoicznej. Eksperci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce w rozw\u00f3j tego zaburzenia zaanga\u017cowane s\u0105 r\u00f3\u017cne czynniki. Z jednej strony pewn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 predyspozycje genetyczne, z drugiej edukacja i inne wp\u0142ywy \u015brodowiskowe r\u00f3wnie\u017c przyczyniaj\u0105 si\u0119 do rozwoju paranoidalnego zaburzenia osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

      Nale\u017c\u0105 do nich przede wszystkim stresuj\u0105ce wydarzenia, kt\u00f3re przygotowuj\u0105 grunt pod rozw\u00f3j zaburze\u0144 psychicznych. Osoby z paranoidalnym zaburzeniem osobowo\u015bci cz\u0119sto zg\u0142aszaj\u0105 te\u017c traumatyczne do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa, na przyk\u0142ad fizyczne lub emocjonalne zn\u0119canie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Eksperci podejrzewaj\u0105 te\u017c, \u017ce dzieci, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 ma\u0142o uwagi i mi\u0142o\u015bci, mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 sfrustrowane i w konsekwencji rozwin\u0105\u0107 agresj\u0119. Niekt\u00f3rzy przenosz\u0105 to na innych ludzi i staj\u0105 si\u0119 wobec nich podejrzliwi. Poniewa\u017c spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 mieli tylko z\u0142e do\u015bwiadczenia z innymi lud\u017ami, zachowuj\u0105 si\u0119 agresywnie. Takie zachowanie wywo\u0142uje z kolei konflikty, kt\u00f3re utwierdzaj\u0105 ich w z\u0142ej opinii o innych. Tworzy to b\u0142\u0119dne ko\u0142o, kt\u00f3re trudno przerwa\u0107 i kt\u00f3re mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do rozwoju paranoicznego zaburzenia osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

      Temperament cz\u0142owieka r\u00f3wnie\u017c odgrywa rol\u0119 w rozwoju osobowo\u015bci paranoicznej. Szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone s\u0105 dzieci, kt\u00f3re z natury maj\u0105 du\u017ce sk\u0142onno\u015bci do agresji.<\/p>\n\n\n\n

      Paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci: badanie i diagnoza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Osoby z osobowo\u015bci\u0105 paranoiczn\u0105 rzadko szukaj\u0105 profesjonalnej pomocy. Z jednej strony nie postrzegaj\u0105 swojej percepcji i zachowa\u0144 jako zaburzonych, a z drugiej nie ufaj\u0105 psychologom i lekarzom. Je\u015bli szukaj\u0105 leczenia, to cz\u0119sto z powodu dodatkowych zaburze\u0144 psychicznych, takich jak depresja.<\/p>\n\n\n\n

      Wywiad lekarski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Aby zdiagnozowa\u0107 paranoiczne zaburzenie osobowo\u015bci, psychiatra\/terapeuta i pacjent musz\u0105 przeprowadzi\u0107 kilka rozm\u00f3w (anamneza). W trakcie tego procesu specjalista mo\u017ce zadawa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce pytania, na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

      • Czy cz\u0119sto podejrzewasz, \u017ce za tym, co m\u00f3wi\u0105 lub robi\u0105 inni, kryje si\u0119 jakie\u015b ukryte znaczenie?<\/li>
      • Czy cz\u0119sto masz wra\u017cenie, \u017ce inni ludzie chc\u0105 ci\u0119 skrzywdzi\u0107?<\/li>
      • Czy cz\u0119sto wydaje ci si\u0119, \u017ce tw\u00f3j partner ci\u0119 zdradza?<\/li><\/ul>\n\n\n\n

        Paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci: test<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Aby zdiagnozowa\u0107 paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci, psychiatra\/terapeuta cz\u0119sto u\u017cywa r\u00f3wnie\u017c kwestionariuszy osobowo\u015bci, takich jak Freiburg Personality Inventory (FPI). Pomocne mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce ustrukturyzowane wywiady kliniczne.<\/p>\n\n\n\n

        UWAGA<\/strong>: W internecie mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele autotest\u00f3w na paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci. Mog\u0105 one pom\u00f3c cierpi\u0105cym w dokonaniu wst\u0119pnej oceny, ale nie zast\u0105pi\u0105 diagnozy postawionej przez terapeut\u0119 lub psychiatr\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Aby wykluczy\u0107, \u017ce przyczyn\u0105 objaw\u00f3w s\u0105 problemy organiczne lub nadu\u017cywanie narkotyk\u00f3w, konieczne jest tak\u017ce przeprowadzenie bada\u0144 fizycznych \u2013 zwykle bada\u0144 krwi, ewentualnie tak\u017ce rezonansu magnetycznego (MRI) m\u00f3zgu (aby wykluczy\u0107 ewentualne uszkodzenie m\u00f3zgu).<\/p>\n\n\n\n

        Osobowo\u015b\u0107 paranoidalna: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci jest trudne do leczenia, poniewa\u017c osoby na nie cierpi\u0105ce z trudem zwierzaj\u0105 si\u0119 innym ludziom. Aby jednak leczenie by\u0142o skuteczne, konieczne jest, by pacjent zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w prac\u0119 z terapeut\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        \n
        \n
        \n \n\n
        • Terapia poznawczo-behawioralna:<\/strong> Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne metody leczenia paranoidalnego zaburzenia osobowo\u015bci. Terapia poznawczo-behawioralna ma na celu zmian\u0119 niekorzystnych sposob\u00f3w my\u015blenia lub schemat\u00f3w my\u015blowych. Celem jest to, by osoba dotkni\u0119ta chorob\u0105 zakwestionowa\u0142a swoj\u0105 nieufno\u015b\u0107 wobec innych ludzi i nauczy\u0142a si\u0119 spo\u0142ecznych sposob\u00f3w radzenia sobie z innymi lud\u017ami. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wiele os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105 cierpi z powodu izolacji, kt\u00f3ra jest konsekwencj\u0105 ich zachowania. Trening umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych jest wi\u0119c wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 terapii. Aby kontrolowa\u0107 agresywne impulsy, terapeuta opracowuje z pacjentem nowe strategie.<\/li>
        • Terapia w grupach Balinta<\/strong>: W opracowanej przez Balinta psychoanalitycznie zorientowanej terapii, terapeuta pokazuje pacjentowi jego autodestrukcyjne zachowania. Zazwyczaj pacjenci nie ufaj\u0105 terapeucie i wycofuj\u0105 si\u0119 lub reaguj\u0105 wobec niego agresywnie. Poprzez tak\u0105 interakcj\u0119 terapeuta mo\u017ce zilustrowa\u0107, w jaki spos\u00f3b brak zaufania powoduje problemy z innymi lud\u017ami.<\/li><\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

          Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna: rodzina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Osoby z paranoicznym zaburzeniem osobowo\u015bci maj\u0105 du\u017ce trudno\u015bci w relacjach mi\u0119dzyludzkich. Nieustannie spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce zostan\u0105 zdradzeni i zranieni przez innych. Takie przekonanie tworzy wrog\u0105 atmosfer\u0119.<\/p>\n\n\n\n

          Dla bliskich ci\u0105g\u0142a nieufno\u015b\u0107 jest wielkim ci\u0119\u017carem. Cz\u0119sto czuj\u0105 si\u0119 bezradni, bo nie mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na zachowanie osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105. Jednak to, co mo\u017cesz zrobi\u0107 jako krewny, to:<\/p>\n\n\n\n

          • B\u0105d\u017a \u015bwiadomy, \u017ce niew\u0142a\u015bciwe zachowanie bliskiej osoby jest spowodowane jej zaburzeniem osobowo\u015bci.<\/li>
          • Staraj si\u0119 nie odbiera\u0107 jej atak\u00f3w personalnie.<\/li>
          • Poszukaj profesjonalnej pomocy. Nawet je\u015bli sama osoba dotkni\u0119ta chorob\u0105 odmawia terapii, terapeuta lub poradnia mog\u0105 zaoferowa\u0107 ci wsparcie.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

            Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna: przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            Jak wszystkie zaburzenia osobowo\u015bci, paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci zaczyna si\u0119 we wczesnym okresie \u017cycia i ma przebieg przewlek\u0142y. W przeciwie\u0144stwie do innych zaburze\u0144 psychicznych, zaburze\u0144 osobowo\u015bci nie da si\u0119 wyleczy\u0107, poniewa\u017c s\u0105 one g\u0142\u0119boko zakorzenione w danej osobie.<\/p>\n\n\n\n

            Terapia mo\u017ce jednak pom\u00f3c pacjentowi pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na niekorzystne wzorce jego zachowa\u0144. Jednak prawdopodobie\u0144stwo korzystnego przebiegu choroby jest raczej niewielkie. Z jednej strony osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 rzadko szukaj\u0105 pomocy terapeutycznej, a z drugiej strony maj\u0105 trudno\u015bci z zaanga\u017cowaniem si\u0119 w proces terapii. Jednak\u017ce im wcze\u015bniej paranoidalne zaburzenie osobowo\u015bci zostanie wykryte i leczone, tym lepsze jest rokowanie.<\/p>\n\n\n\n

            Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            Jak my\u015bl\u0105 paranoicy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Osoby z paranoicznym zaburzeniem osobowo\u015bci cz\u0119sto my\u015bl\u0105, \u017ce zosta\u0142y bardzo i nieodwracalnie skrzywdzone przez innych. Szukaj\u0105 mo\u017cliwych obelg, docink\u00f3w, gr\u00f3\u017ab i zdrady oraz ukrytych wiadomo\u015bci w uwagach i dzia\u0142aniach innych ludzi ze swojego otoczenia.<\/p>\n\n\n\n

            Jak rozpozna\u0107, \u017ce kto\u015b ma paranoj\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Lekarz podejrzewa paranoiczne zaburzenia osobowo\u015bci, kiedy pacjenci uparcie trzymaj\u0105 si\u0119 pogl\u0105d\u00f3w na temat siebie lub innych, kt\u00f3re nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Wykazuj\u0105 niew\u0142a\u015bciwe wzorce my\u015blenia lub zachowania, kt\u00f3rych nie zmieniaj\u0105 pomimo negatywnych konsekwencji takiego zachowania.<\/p>\n\n\n\n

            Sk\u0105d mam wiedzie\u0107, \u017ce mam paranoj\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Osobowo\u015b\u0107 paranoiczna charakteryzuje si\u0119 przesadn\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na odrzucenie, szczeg\u00f3ln\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i ci\u0105g\u0142\u0105 nieufno\u015bci\u0105. Chorzy na paranoj\u0119 czuj\u0105 si\u0119 ofiarami i maj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce nie s\u0105 rozumiani przez otoczenie. Jakakolwiek krytyka jest przez nich postrzegana jako nieuzasadniona, wroga lub pogardliwa.<\/p>\n\n\n\n

            \u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
            • Waldinger, Robert J. (1 August 1997). Psychiatry for Medical Students. American Psychiatric.<\/li>
            • MacManus, Deirdre; Fahy, Tom (August 2008). „Personality disorders”. Medicine. 36.<\/li>
            • Jakubik: Zaburzenia osobowo\u015bci.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9422,"template":"","tags":[382,4],"guide_category":[81],"class_list":["post-9421","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-osobowosc-paranoiczna","tag-poradnik","guide_category-glowa"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":9421},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/9421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/9422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=9421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=9421"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=9421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}