{"id":9423,"date":"2022-05-20T11:54:00","date_gmt":"2022-05-20T11:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9423"},"modified":"2023-01-21T11:17:52","modified_gmt":"2023-01-21T11:17:52","slug":"listerioza","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/listerioza\/","title":{"rendered":"Listerioza"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku listeriozy? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najbardziej zagro\u017cone listerioz\u0105 s\u0105 osoby chore i starsze, noworodki i osoby z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym, a tak\u017ce kobiety w ci\u0105\u017cy. Poniewa\u017c po zaka\u017ceniu matki bakterie mog\u0105 przekroczy\u0107 barier\u0119 \u0142o\u017cyskow\u0105, a nienarodzone dziecko nie ma jeszcze \u017cadnych mechanizm\u00f3w obronnych, skutkiem mo\u017ce by\u0107 przedwczesny por\u00f3d lub martwe urodzenie albo p\u00f3\u017aniejsze uszkodzenie noworodka. W zale\u017cno\u015bci od stanu zdrowia, w grupach ryzyka infekcja mo\u017ce prowadzi\u0107 do zapalenia opon m\u00f3zgowych, zapalenia m\u00f3zgu lub zatrucia krwi. Je\u015bli podejrzewasz u siebie listerioz\u0119, skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry postawi diagnoz\u0119 i opracuje plan dalszych dzia\u0142a\u0144 terapeutycznych.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Objawy: Czasami przebiega bezobjawowo, \u0142agodnie u os\u00f3b zdrowych, lekka gor\u0105czka, objawy grypopodobne, b\u00f3le ko\u0144czyn, w ci\u0119\u017ckich przypadkach sepsa, objawy neurologiczne w zapaleniu opon m\u00f3zgowych lub m\u00f3zgu.<\/li>\n\n\n\n
  • Badanie i diagnoza: Wykrycie patogenu za pomoc\u0105 test\u00f3w laboratoryjnych.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny i czynniki ryzyka: Bakterie (Listeria monocytogenes), przenoszenie g\u0142\u00f3wnie przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 pochodzenia zwierz\u0119cego, surowe mi\u0119so, surowe produkty mleczne, przenoszenie w czasie ci\u0105\u017cy i porodu na dziecko.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie: Antybiotyki, ewentualnie leki \u0142agodz\u0105ce objawy.<\/li>\n\n\n\n
  • Przebieg choroby i rokowanie: Zazwyczaj dobre, mo\u017cliwe s\u0105 powik\u0142ania o ci\u0119\u017ckim przebiegu u os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 i noworodk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
  • Zapobieganie: Higiena kuchni, staranne gotowanie niekt\u00f3rych pokarm\u00f3w, unikanie niekt\u00f3rych pokarm\u00f3w w czasie ci\u0105\u017cy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Co to jest listerioza?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Listerioza to choroba zaka\u017ana wywo\u0142ywana przez bakteri\u0119 Listeria monocytogenes. Do zaka\u017cenia prawie zawsze dochodzi poprzez spo\u017cycie pokarmu ska\u017conego bakteriami Listeria. Listeria wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w produktach pochodzenia zwierz\u0119cego. Rzadko jednak bakterie znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w pokarmach niezwierz\u0119cych, np. w sa\u0142atkach.<\/p>\n\n\n\n

    Jak cz\u0119sto wyst\u0119puje listerioza?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Listerioza jest stosunkowo rzadk\u0105 chorob\u0105. Ka\u017cdego roku zapada na ni\u0105 od 0,1 do 10 os\u00f3b na milion mieszka\u0144c\u00f3w. Jednak liczba przypadk\u00f3w listeriozy jest r\u00f3\u017cna w r\u00f3\u017cnych krajach. <\/p>\n\n\n\n

    Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, na listerioz\u0119 choruje nieco wi\u0119cej m\u0119\u017cczyzn ni\u017c kobiet. Natomiast w\u015br\u00f3d m\u0142odych doros\u0142ych 80 procent pacjent\u00f3w stanowi\u0105 kobiety. Eksperci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce oko\u0142o dziesi\u0119ciu procent zg\u0142oszonych przypadk\u00f3w ma miejsce w czasie ci\u0105\u017cy. Liczba ta obejmuje zaka\u017cenia zar\u00f3wno kobiety w ci\u0105\u017cy, jak i dziecka.<\/p>\n\n\n\n

    Listerioza: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Czas pomi\u0119dzy zaka\u017ceniem a pojawieniem si\u0119 listeriozy (okres inkubacji) wynosi od 3 do 70 dni (zwykle oko\u0142o trzech tygodni). Istniej\u0105 jednak pojedyncze doniesienia o bardzo kr\u00f3tkim okresie inkubacji, wynosz\u0105cym zaledwie kilka godzin.<\/p>\n\n\n\n

    W przypadku listeriozy w czasie ci\u0105\u017cy okres inkubacji wynosi od 17 do 67 dni.<\/p>\n\n\n\n

    Osoby zdrowe maj\u0105 zazwyczaj \u0142agodne objawy listeriozy, takie jak lekka gor\u0105czka. Ryzyko ci\u0119\u017ckiej choroby wywo\u0142anej przez listeri\u0119 dotyczy g\u0142\u00f3wnie pacjent\u00f3w z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105. Jednak w rzadkich przypadkach ci\u0119\u017cka posta\u0107 listeriozy mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 tak\u017ce u os\u00f3b z normalnie funkcjonuj\u0105cym uk\u0142adem odporno\u015bciowym.<\/p>\n\n\n\n

    Lekki przebieg listeriozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Listeria dostaje si\u0119 do organizmu przez po\u017cywienie, a wi\u0119c przez przew\u00f3d pokarmowy. Z tego powodu to w\u0142a\u015bnie przew\u00f3d pokarmowy jest pierwszym miejscem, w kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy. U pacjent\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy listeriozy, takie jak wymioty i biegunka, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 grypie \u017co\u0142\u0105dkowej, a tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce objawy og\u00f3lne:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n
    • b\u00f3le ko\u0144czyn i mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n
    • zm\u0119czenie,<\/li>\n\n\n\n
    • z\u0142e samopoczucie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Je\u015bli przebieg choroby jest \u0142agodny, objawy te zwykle ust\u0119puj\u0105 samoistnie w ci\u0105gu kilku dni.<\/p>\n\n\n\n

      Ci\u0119\u017cki przebieg listeriozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W rzadkich przypadkach listeria rozprzestrzenia si\u0119 jednak dalej w organizmie. Je\u015bli bakterie dostan\u0105 si\u0119 do krwiobiegu, mo\u017cliwe jest zatrucie krwi (sepsa). \u015amier\u0107 nast\u0119puje wtedy w oko\u0142o jednej pi\u0105tej przypadk\u00f3w. Innym szczeg\u00f3lnie niebezpiecznym problemem jest rozprzestrzenianie si\u0119 patogen\u00f3w do m\u00f3zgu i opon m\u00f3zgowych.<\/p>\n\n\n\n

      Istnieje wtedy ryzyko zapalenia m\u00f3zgu (encephalitis) lub zapalenia opon m\u00f3zgowych. W tym przypadku nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 powa\u017cnych objaw\u00f3w neurologicznych, takich jak zaburzenia poczucia r\u00f3wnowagi czy \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

      W zasadzie zaka\u017cenie listeri\u0105 jest mo\u017cliwe w ka\u017cdym narz\u0105dzie, dlatego potencjalnie mog\u0105 one powodowa\u0107 ropne infekcje praktycznie w ka\u017cdej cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Przyk\u0142adami r\u00f3\u017cnych zainfekowanych organ\u00f3w s\u0105: zapalenie wewn\u0119trznej wy\u015bci\u00f3\u0142ki serca (zapalenie wsierdzia), zapalenie spoj\u00f3wki oka czy zapalenie staw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy listeriozy w ci\u0105\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto na listerioz\u0119 choruj\u0105 kobiety w ci\u0105\u017cy. U nich infekcja cz\u0119sto przebiega bezobjawowo lub objawy listeriozy przypominaj\u0105 infekcj\u0119 grypopodobn\u0105. Je\u015bli listerioza zostanie przeniesiona na nienarodzone dziecko przez \u0142o\u017cysko w czasie ci\u0105\u017cy, istnieje ryzyko przedwczesnego porodu lub urodzenia martwego dziecka.<\/p>\n\n\n\n

      Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c przeniesienie listeriozy podczas porodu.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy listeriozy u noworodk\u00f3w (listerioza neonatalna)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Objawy listeriozy u noworodk\u00f3w mo\u017cna podzieli\u0107 na dwa obrazy kliniczne:<\/p>\n\n\n\n

      Wczesne zaka\u017cenie<\/strong> (tak\u017ce granulomatosis infantiseptica): Objawy listeriozy pojawiaj\u0105 si\u0119 w pierwszym tygodniu \u017cycia. U noworodka mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce objawy:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • zatrucie krwi (sepsa),<\/li>\n\n\n\n
      • zesp\u00f3\u0142 zaburze\u0144 oddychania,<\/li>\n\n\n\n
      • gromadzenie si\u0119 ropy (ropnie),<\/li>\n\n\n\n
      • guzki (ziarniniaki).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        P\u00f3\u017ane zaka\u017cenie:<\/strong> Objawy listeriozy pojawiaj\u0105 si\u0119 od drugiego tygodnia \u017cycia. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w dochodzi do zapalenia opon m\u00f3zgowych.<\/p>\n\n\n\n

        Czy istnieje test na obecno\u015b\u0107 listeriozy w ci\u0105\u017cy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Nie ma testu na listerioz\u0119, kt\u00f3ry by\u0142by powszechnie wykonywany w czasie ci\u0105\u017cy. W przypadku podejrzenia listeriozy przeprowadzane s\u0105 odpowiednie testy.<\/p>\n\n\n\n

        W\u0142a\u015bciw\u0105 osob\u0105, z kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy si\u0119 skontaktowa\u0107 w przypadku podejrzenia listeriozy, jest lekarz rodzinny lub lekarz posiadaj\u0105cy dodatkowe kwalifikacje w zakresie chor\u00f3b zaka\u017anych. Aby zdiagnozowa\u0107 listerioz\u0119, lekarz zapyta ci\u0119 o twoj\u0105 histori\u0119 choroby. Zada ci mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Od jak dawna czujesz si\u0119 \u017ale?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy masz gor\u0105czk\u0119?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy cierpisz na chorob\u0119, kt\u00f3ra os\u0142abia tw\u00f3j system odporno\u015bciowy?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy przyjmujesz leki immunosupresyjne?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy jeste\u015b w ci\u0105\u017cy?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Je\u015bli podejrzewa si\u0119 listerioz\u0119, lekarz pobiera pr\u00f3bk\u0119 krwi, ka\u0142u, p\u0142ynu m\u00f3zgowo-rdzeniowego, wydzielin pochwy, rop\u0119 lub p\u0142yn owodniowy, w zale\u017cno\u015bci od przebiegu choroby. Z tego materia\u0142u laboratorium podejmie pr\u00f3b\u0119 wyhodowania i wykrycia patogenu.<\/p>\n\n\n\n

          Je\u015bli podejrzewasz, \u017ce zosta\u0142e\u015b zara\u017cony listerioz\u0105 przez \u017cywno\u015b\u0107, zachowaj resztki podejrzanego posi\u0142ku i zle\u0107 ich zbadanie w laboratorium. To mo\u017ce da\u0107 ci szans\u0119 na znalezienie \u017ar\u00f3d\u0142a infekcji.<\/p>\n\n\n\n

          Co jest przyczyn\u0105 listeriozy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Listerioza jest wywo\u0142ywana przez pa\u0142eczkowate bakterie zwane listeriami. Patogeny te wyst\u0119puj\u0105 naturalnie na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w Listeria jest nieszkodliwa dla ludzi. Tylko Listeria monocytogenes powoduje choroby u ludzi.<\/p>\n\n\n\n

          Bakterie \u017cyj\u0105 i rozmna\u017caj\u0105 si\u0119 w glebie, wodzie, na ro\u015blinach, w zwierz\u0119tach i ludziach.<\/p>\n\n\n\n

          Listeria s\u0105 niezwykle odporne. Mog\u0105 przetrwa\u0107 temperatury od -0,5\u00b0C do +45\u00b0C bez \u017cadnych problem\u00f3w i s\u0105 w stanie rozmna\u017ca\u0107 si\u0119 w lod\u00f3wce (temperatura oko\u0142o +4\u00b0C). Aby zabi\u0107 patogeny listeriozy, potrzebna jest wysoka temperatura, np. podczas gotowania, sma\u017cenia, sterylizacji czy pasteryzacji.<\/p>\n\n\n\n

          Jednak w pojedynczych przypadkach odnotowano r\u00f3wnie\u017c zaka\u017cenia spowodowane przez pasteryzowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Do zaka\u017cenia dochodzi g\u0142\u00f3wnie przez zaka\u017cone jedzenie.<\/p>\n\n\n\n

          \u017bywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra cz\u0119sto jest ska\u017cona bakteriami listerii to:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • surowe mi\u0119so,<\/li>\n\n\n\n
          • ryby w\u0119dzone (np. w\u0119dzony \u0142oso\u015b),<\/li>\n\n\n\n
          • wst\u0119pnie pokrojone, zapakowane sa\u0142atki,<\/li>\n\n\n\n
          • sk\u00f3rki ser\u00f3w (zw\u0142aszcza czerwonych ser\u00f3w, takich jak romadur czy brie),<\/li>\n\n\n\n
          • surowe mleko i produkty z surowego mleka (rzadko tak\u017ce z mleka pasteryzowanego).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Osoby zdrowe zazwyczaj nie choruj\u0105, kiedy maj\u0105 kontakt z patogenami. Najbardziej zagro\u017cone s\u0105 osoby z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym: noworodki, osoby starsze, pacjenci po przeszczepach narz\u0105d\u00f3w oraz osoby przyjmuj\u0105ce leki obni\u017caj\u0105ce odporno\u015b\u0107 (np. kortyzon) lub cierpi\u0105ce na choroby przewlek\u0142e (nowotwory, AIDS).<\/p>\n\n\n\n

            Kobiety w ci\u0105\u017cy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardziej nara\u017cone na zachorowanie na listerioz\u0119. Ryzyko zdrowotne w tym przypadku ponosi przede wszystkim dziecko: z jednej strony istnieje niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce patogeny zostan\u0105 przeniesione na nienarodzone dziecko przez \u0142o\u017cysko; z drugiej strony, niekt\u00f3re dzieci zara\u017caj\u0105 si\u0119 podczas porodu w kanale rodnym matki.<\/p>\n\n\n\n

            Do pi\u0119ciu procent ludzi ma listeri\u0119 w swoim przewodzie pokarmowym, ale nie choruje na listerioz\u0119. W rezultacie wydalaj\u0105 bakterie niezauwa\u017cone w swoim stolcu i stanowi\u0105 kolejne \u017ar\u00f3d\u0142o zaka\u017cenia dla os\u00f3b z ich otoczenia.<\/p>\n\n\n\n

            Nie ma jednak powodu, by panikowa\u0107 z powodu zara\u017cenia si\u0119 listerioz\u0105 w czasie ci\u0105\u017cy: je\u015bli kobiety w ci\u0105\u017cy przestrzegaj\u0105 zalece\u0144 i unikaj\u0105 spo\u017cywania pewnych pokarm\u00f3w, prawdopodobie\u0144stwo zara\u017cenia si\u0119 listerioz\u0105 w czasie ci\u0105\u017cy jest niewielkie.<\/p>\n\n\n\n

            Jak mo\u017cna leczy\u0107 listerioz\u0119?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            Listerioz\u0119 leczy si\u0119 antybiotykami. Antybiotykiem pierwszego wyboru jest ampicylina w po\u0142\u0105czeniu z aminoglikozydem. Inne antybiotyki, takie jak erytromycyna, kotrimoksazol czy tetracykliny, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c skuteczne w walce z listeri\u0105.<\/p>\n\n\n\n

            W terapii listeriozy wa\u017cne jest, aby przyjmowa\u0107 antybiotyk przez co najmniej trzy tygodnie. W przeciwnym razie istnieje ryzyko ponownego wybuchu listeriozy, poniewa\u017c nie wszystkie bakterie zosta\u0142y wcze\u015bniej zabite. Je\u015bli wyst\u0105pi\u0105 powik\u0142ania, takie jak zapalenie m\u00f3zgu, konieczna mo\u017ce by\u0107 antybiotykoterapia przez okres do sze\u015bciu tygodni.<\/p>\n\n\n\n

            Jakie jest rokowanie w przypadku listeriozy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w listerioza jest \u0142agodna i ust\u0119puje w ci\u0105gu kilku dni bez \u017cadnych konsekwencji. Jednak w niekt\u00f3rych przypadkach, zw\u0142aszcza u os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105, choroba jest bardzo powa\u017cna i w skrajnych przypadkach mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

            Je\u015bli na przyk\u0142ad w przebiegu listeriozy dojdzie do zatrucia krwi (sepsy), to w oko\u0142o 20 procentach przypadk\u00f3w jest ono \u015bmiertelne. W przypadku zapalenia opon m\u00f3zgowych wywo\u0142anego przez bakteri\u0119 listerii umiera oko\u0142o 13 procent os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

            Jak mo\u017cna zapobiega\u0107 listeriozie?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

            W prawie wszystkich przypadkach zaka\u017cenie listeri\u0105 jest spowodowane przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Poniewa\u017c nie ma szczepionki, zapobieganie listeriozie polega na przestrzeganiu pewnych zasad post\u0119powania podczas przygotowywania i spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w. S\u0105 one szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla os\u00f3b z grup ryzyka (kobiety w ci\u0105\u017cy, osoby z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym):<\/p>\n\n\n\n