{"id":9437,"date":"2022-05-20T09:03:00","date_gmt":"2022-05-20T09:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9437"},"modified":"2023-07-18T11:32:18","modified_gmt":"2023-07-18T09:32:18","slug":"zlamanie-podstawy-czaszki","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zlamanie-podstawy-czaszki\/","title":{"rendered":"Z\u0142amanie podstawy czaszki"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku z\u0142amania podstawy czaszki? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Z\u0142amanie podstawy czaszki jest spowodowane bezpo\u015brednim dzia\u0142aniem si\u0142y na czaszk\u0119. Typowe objawy to krwiaki wok\u00f3\u0142 oczu, pora\u017cenie nerwu twarzowego i upo\u015bledzenie s\u0142uchu. Je\u015bli po urazie zauwa\u017cysz u siebie podobne objawy, natychmiast skontaktuj si\u0119 z lekarzem. Sposobem na b\u0142yskawiczny kontakt mo\u017ce by\u0107 wideokonsultacja ze specjalist\u0105 TELEMEDI.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
    \n
  • Z\u0142amanie podstawy czaszki (p\u0119kni\u0119cie podstawy czaszki) jest jednym ze z\u0142ama\u0144 czaszki, podobnie jak z\u0142amanie sklepienia czaszki i z\u0142amanie cz\u0119\u015bci twarzowej czaszki. Zazwyczaj jest ono postrzegane jako niebezpieczny uraz, ale g\u0142\u00f3wnie nie z powodu samego z\u0142amania, ale z powodu uszkodzenia m\u00f3zgu, kt\u00f3re cz\u0119sto nast\u0119puje w tym samym czasie.<\/li>\n\n\n\n
  • Formy z\u0142amania podstawy czaszki<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wnymi typami z\u0142ama\u0144 w z\u0142amaniach podstawy czaszki s\u0105:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • pod\u0142u\u017cne z\u0142amanie cz\u0119\u015bci skalistej ko\u015bci skroniowej (z\u0142amanie przednio-boczne),<\/li>\n\n\n\n
    • poprzeczne z\u0142amanie cz\u0119\u015bci skalistej ko\u015bci skroniowej (z\u0142amanie boczne).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Pod\u0142u\u017cne z\u0142amania cz\u0119\u015bci skalnej ko\u015bci skroniowej wyst\u0119puj\u0105 znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c poprzeczne z\u0142amania cz\u0119\u015bci skalnej ko\u015bci skroniowej, w 70-80% przypadk\u00f3w. Z\u0142amanie w tym miejscu przebiega wzd\u0142u\u017c osi pod\u0142u\u017cnej cz\u0119\u015bci skalnej ko\u015bci skroniowej (Os temporale), przez sklepienie przestrzeni ucha \u015brodkowego i kana\u0142 nerwu twarzowego (Canalis n. facialis). W procesie tym cz\u0119sto dochodzi do przesuni\u0119cia kosteczek s\u0142uchowych, co zaburza przekazywanie d\u017awi\u0119k\u00f3w. Istnieje r\u00f3wnie\u017c ryzyko, \u017ce infekcja mo\u017ce przedosta\u0107 si\u0119 przez przew\u00f3d s\u0142uchowy zewn\u0119trzny. Dzieje si\u0119 tak w oko\u0142o 20 procentach wszystkich z\u0142ama\u0144 cz\u0119\u015bci skalnej ko\u015bci skroniowej.<\/p>\n\n\n\n

      W przypadku z\u0142amania poprzecznego cz\u0119\u015bci skalnej ko\u015bci skroniowej szczelina z\u0142amania przecina sklepienie przewodu s\u0142uchowego wewn\u0119trznego, a tak\u017ce rozci\u0105ga si\u0119 w kierunku kana\u0142u nerwu twarzowego.<\/p>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie podstawy czaszki: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W przypadku z\u0142amania podstawy czaszki objawy zale\u017c\u0105 od tego, czy jest to z\u0142amanie pod\u0142u\u017cne, czy poprzeczne cz\u0119\u015bci skalistej ko\u015bci skroniowej. Poniewa\u017c przez podstaw\u0119 czaszki mog\u0105 przechodzi\u0107 liczne nerwy i naczynia, kt\u00f3re ulegaj\u0105 uszkodzeniu w wyniku z\u0142amania, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne zaburzenia.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy z\u0142amania pod\u0142u\u017cnego ko\u015bci skroniowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Krwiak wok\u00f3\u0142 oczu (krwiak jednooczny lub krwiak okularowy) jest typowy dla tej formy z\u0142amania podstawy czaszki. W tym przypadku bardzo puchn\u0105 powieki. Je\u015bli dno oczodo\u0142u jest z\u0142amane, ga\u0142ka oczna mo\u017ce wsun\u0105\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119biej (z\u0142amanie typu blow-out), co zwykle powoduje, \u017ce pacjent widzi podw\u00f3jne obrazy.<\/p>\n\n\n\n

      W z\u0142amaniu pod\u0142u\u017cnym cz\u0119\u015bci skalistej ko\u015bci skroniowej dochodzi r\u00f3wnie\u017c do uszkodzenia zatok przynosowych. W przewodzie s\u0142uchowym zewn\u0119trznym mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c tworzy\u0107 si\u0119 wg\u0142\u0119bienia. U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w b\u0142ona b\u0119benkowa p\u0119ka, a \u0142a\u0144cuch kosteczek s\u0142uchowych zostaje przerwany, co powoduje zaburzenie przewodzenia d\u017awi\u0119ku (niedos\u0142uch przewodzeniowy).<\/p>\n\n\n\n

      W 15-25% wszystkich przypadk\u00f3w z\u0142amania pod\u0142u\u017cnego ko\u015bci skroniowej dochodzi do pora\u017cenia nerwu twarzowego. Zmys\u0142 w\u0119chu jest zaburzony z powodu zerwania nerw\u00f3w w\u0119chowych. Z nosa, ucha lub ust mo\u017ce wyp\u0142ywa\u0107 p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy lub krew.<\/p>\n\n\n\n

      Objawy z\u0142amania poprzecznego ko\u015bci skroniowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie boczne zazwyczaj dotyczy ucha: z powodu uszkodzenia ucha wewn\u0119trznego osoba dotkni\u0119ta tym problemem nie mo\u017ce ju\u017c nic us\u0142ysze\u0107 i traci zmys\u0142 r\u00f3wnowagi. Pora\u017cenie nerwu twarzowego jest znacznie cz\u0119stsze ni\u017c w przypadku z\u0142amania pod\u0142u\u017cnego ko\u015bci pi\u0119towej. Dotyczy to oko\u0142o po\u0142owy pacjent\u00f3w ze z\u0142amaniem poprzecznym ko\u015bci skroniowej. P\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wycieka\u0107 przez ucho.<\/p>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie podstawy czaszki: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie podstawy czaszki jest spowodowane silnym uderzeniem w czaszk\u0119, np. w wypadku drogowym lub b\u00f3jce. Ponad po\u0142owa os\u00f3b dotkni\u0119tych tym problemem mia\u0142a wypadek drogowy, zwykle zwi\u0105zany z czo\u0142owym zderzeniem.<\/p>\n\n\n\n

      U oko\u0142o 17% wszystkich pacjent\u00f3w ze z\u0142amaniem sklepienia czaszki szczelina z\u0142amania rozci\u0105ga si\u0119 na podstaw\u0119 czaszki.<\/p>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie czaszki zazwyczaj wyst\u0119puje razem z urazowym uszkodzeniem m\u00f3zgu. Izolowane z\u0142amanie podstawy czaszki wyst\u0119puje u oko\u0142o czterech procent wszystkich pacjent\u00f3w z powa\u017cnym urazowym uszkodzeniem m\u00f3zgu. Ze wzgl\u0119du na obrz\u0119k w okolicy twarzy i na to, \u017ce inne skutki urazu g\u0142owy s\u0105 zwykle na pierwszym planie, z\u0142amanie podstawy czaszki jest cz\u0119sto niezauwa\u017cane.<\/p>\n\n\n\n

      Z\u0142amanie podstawy czaszki: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Pacjenci ze z\u0142amaniem podstawy czaszki cz\u0119sto maj\u0105 wiele uraz\u00f3w (polytrauma) i pocz\u0105tkowo s\u0105 przyjmowani na intensywn\u0105 terapi\u0119. Aby zdiagnozowa\u0107 z\u0142amanie podstawy czaszki, lekarz najpierw zapyta pacjenta \u2013 o ile pozwala na to jego stan zdrowia \u2013 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o przebieg wypadku i histori\u0119 choroby (anamneza). Niekt\u00f3re pytania, kt\u00f3re mo\u017ce zada\u0107 lekarz, to:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Jak dosz\u0142o do wypadku?<\/li>\n\n\n\n
      • Czy odczuwasz b\u00f3l?<\/li>\n\n\n\n
      • Czy zauwa\u017cy\u0142e\u015b, \u017ce z Twoich uszu, ust lub nosa wyp\u0142ywa p\u0142yn?<\/li>\n\n\n\n
      • Czy masz problemy z m\u00f3wieniem, s\u0142yszeniem lub widzeniem?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Badania fizykalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego nast\u0119puje badanie fizykalne. W przypadku skomplikowanego z\u0142amania podstawy czaszki zwykle wsp\u00f3\u0142pracuje kilku lekarzy z r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bci, takich jak neurochirurgia, chirurgia szcz\u0119kowa oraz chirurgia ucha, nosa i gard\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

        Uszy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Lekarz bada zewn\u0119trzny przew\u00f3d s\u0142uchowy pacjenta, sprawdzaj\u0105c, czy nie wytworzy\u0142y si\u0119 w nim wg\u0142\u0119bienia lub wydzielina uszna. Je\u015bli b\u0142ona b\u0119benkowa jest nadal nienaruszona, krew zwykle gromadzi si\u0119 w uchu \u015brodkowym (haematotympanum). Nast\u0119pnie, je\u015bli to mo\u017cliwe, testuje si\u0119 funkcje s\u0142uchowe. Ubytek s\u0142uchu w uchu \u015brodkowym mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 od ubytku s\u0142uchu w uchu wewn\u0119trznym za pomoc\u0105 wide\u0142ek stroikowych.<\/p>\n\n\n\n

        R\u00f3wnowag\u0119 mo\u017cna oceni\u0107 za pomoc\u0105 tzw. okular\u00f3w Frenzla. Je\u015bli narz\u0105d r\u00f3wnowagi znajduj\u0105cy si\u0119 w uchu wewn\u0119trznym zawodzi, dochodzi do oczopl\u0105su.<\/p>\n\n\n\n

        Nerwy czaszkowe i du\u017ce naczynia krwiono\u015bne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Nast\u0119pnie lekarz sprawdzi nerwy podstawy czaszki i du\u017ce naczynia krwiono\u015bne. W przypadku parali\u017cu twarzy wa\u017cne jest rozr\u00f3\u017cnienie, czy parali\u017c rozwija\u0142 si\u0119 stopniowo, czy te\u017c od pocz\u0105tku by\u0142 pe\u0142noobjawowy. Pomaga to oceni\u0107 rokowanie i zaplanowa\u0107 dalsze dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

        Wyciek wydzieliny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli z nosa, ucha lub ust osoby poszkodowanej wycieka p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy (CSF) lub krew, mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0107 na z\u0142amanie podstawy czaszki. Poniewa\u017c p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy wyciekaj\u0105cy z nosa wygl\u0105da bardzo podobnie do wydzieliny z nosa, konieczne jest wykonanie badania laboratoryjnego. Do okre\u015blania st\u0119\u017cenia cukru (st\u0119\u017cenia glukozy) u\u017cywa si\u0119 specjalnych pask\u00f3w testowych: st\u0119\u017cenie cukru jest wy\u017csze w p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym ni\u017c w wydzielinie z nosa.<\/p>\n\n\n\n

        Diagnostyka obrazowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Wymienione wy\u017cej wskaz\u00f3wki mog\u0105 wzbudzi\u0107 podejrzenie z\u0142amania podstawy czaszki, ale nie mog\u0105 go jednoznacznie potwierdzi\u0107. Z\u0142amanie podstawy czaszki jest r\u00f3wnie\u017c trudne do wykrycia na konwencjonalnym zdj\u0119ciu rentgenowskim. Dlatego dalsz\u0105 diagnostyk\u0119 zawsze przeprowadza si\u0119 za pomoc\u0105 tomografii komputerowej (CT). Je\u015bli na zdj\u0119ciach m\u00f3zgu i twarzoczaszki lekarz odkryje powietrze wewn\u0105trz czaszki lub wype\u0142nione powietrzem komory kostne, takie jak zatoki przynosowe i kom\u00f3rki wyrostka sutkowatego (pneoencephalon), wskazuje to na z\u0142amanie podstawy czaszki. Szczelina z\u0142amania nie musi by\u0107 widoczna.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli osoba dotkni\u0119ta tym problemem straci\u0142a s\u0142uch lub ma parali\u017c twarzy, przeprowadza si\u0119 badanie rezonansem magnetycznym (MRI). Mo\u017cna go u\u017cy\u0107 do wykluczenia krwiaka w m\u00f3zgu oraz do uwidocznienia nerw\u00f3w twarzowych.<\/p>\n\n\n\n

        Z\u0142amanie podstawy czaszki: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Pacjenci ze z\u0142amaniem podstawy czaszki musz\u0105 by\u0107 monitorowani przez pierwsze 24 godziny i le\u017ce\u0107 w \u0142\u00f3\u017cku z uniesion\u0105 g\u0142ow\u0105. Poza tym leczenie zale\u017cy od rozleg\u0142o\u015bci z\u0142amania podstawy czaszki.<\/p>\n\n\n\n

        W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w stosuje si\u0119 leczenie zachowawcze. Je\u015bli jednak elementy kostne s\u0105 rozbite i przemieszczone lub je\u015bli istniej\u0105 punkty przebicia, przez kt\u00f3re wydostaje si\u0119 p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy, nieunikniona staje si\u0119 operacja. Operacja jest te\u017c konieczna w przypadku natychmiastowego, ca\u0142kowitego pora\u017cenia twarzy (facial paresis). Z regu\u0142y operacja jest wykonywana dopiero wtedy, gdy opuchlizna m\u00f3zgu ust\u0105pi. Wyj\u0105tkiem jest wyst\u0119powanie rozleg\u0142ego krwiaka.<\/p>\n\n\n\n

        Z\u0142amanie podstawy czaszki: leczenie zachowawcze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Uszkodzony przew\u00f3d s\u0142uchowy zostaje oczyszczony i pokryty steryln\u0105 pow\u0142ok\u0105. Je\u015bli w wyniku z\u0142amania podstawy czaszki dosz\u0142o do niedos\u0142uchu ucha wewn\u0119trznego, rozpoczyna si\u0119 tzw. leczenie reologiczne, podobnie jak w przypadku niedos\u0142uchu: dzi\u0119ki pewnym substancjom aktywnym pr\u00f3buje si\u0119 poprawi\u0107 kr\u0105\u017cenie krwi w uchu wewn\u0119trznym. Wyst\u0119puj\u0105ce zawroty g\u0142owy mog\u0105 by\u0107 z\u0142agodzone specjalnymi lekami (leki typu antyvertiginosa).<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli z powodu z\u0142amania podstawy czaszki z nosa, ucha lub ust wycieknie p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy, nale\u017cy najpierw poda\u0107 antybiotyki jako \u015brodek zapobiegawczy, aby unikn\u0105\u0107 infekcji wst\u0119puj\u0105cej. Je\u015bli ubytek jest umiejscowiony w \u015brodkowym dole czaszki, a przez ucho przep\u0142ywa p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy, szczelina ta zwykle zrasta si\u0119 samoistnie i rzadko wymaga leczenia chirurgicznego.<\/p>\n\n\n\n

        Nerwy, kt\u00f3re s\u0105 uwi\u0119zione w szczelinie p\u0119kni\u0119cia, nie musz\u0105 wymaga\u0107 operacji. Czasami mog\u0105 si\u0119 one samoistnie regenerowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        Z\u0142amanie podstawy czaszki: operacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W przypadku z\u0142ama\u0144 w okolicy przedniego do\u0142u czaszki (zw\u0142aszcza blaszki grzebieniastej), kiedy p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy odp\u0142ywa przez nos, zawsze nale\u017cy przeprowadzi\u0107 operacj\u0119. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce szczelina p\u0119kni\u0119cia nie zamyka si\u0119 samoistnie i nawet po latach mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zaka\u017cenia. Podczas operacji najpierw zamykane s\u0105 opony m\u00f3zgowe twarde (dura), aby uszczelni\u0107 p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy. Nast\u0119pnie ko\u015b\u0107 jest rekonstruowana.<\/p>\n\n\n\n

        Krwawienie spowodowane p\u0119kni\u0119ciem naczy\u0144 m\u00f3zgowych r\u00f3wnie\u017c musi by\u0107 zatamowane chirurgicznie. W tym procesie chirurg usuwa krwiak, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w tzw. przestrzeni zewn\u0105trzoponowej. Zapobiega to wzrostowi ci\u015bnienia w m\u00f3zgu, co mo\u017ce spowodowa\u0107 jego uszkodzenia.<\/p>\n\n\n\n

        Z\u0142amanie podstawy czaszki: przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Rokowanie w przypadku z\u0142amania ko\u015bci czaszki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju z\u0142amania. Z\u0142amanie pod\u0142u\u017cne ma zazwyczaj dobre rokowanie i rzadko prowadzi do wt\u00f3rnych uszkodze\u0144. Z kolei z\u0142amanie poprzeczne, w kt\u00f3rym uszkodzone zosta\u0142y funkcje ucha wewn\u0119trznego i nerwu twarzowego, mo\u017ce spowodowa\u0107 trwa\u0142e uszkodzenia.<\/p>\n\n\n\n

        Z\u0142amanie podstawy czaszki: powik\u0142ania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Mo\u017cliwymi powik\u0142aniami z\u0142amania podstawy czaszki s\u0105:<\/p>\n\n\n\n