{"id":9645,"date":"2022-06-07T00:01:00","date_gmt":"2022-06-07T00:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9645"},"modified":"2023-08-29T21:41:28","modified_gmt":"2023-08-29T19:41:28","slug":"hipercholesterolemia","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/hipercholesterolemia\/","title":{"rendered":"Hipercholesterolemia"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku hipercholesterolemii? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 maj\u0105 podwy\u017cszony poziom cholesterolu LDL. Ze wzgl\u0119du na podwy\u017cszony poziom t\u0142uszcz\u00f3w we krwi chorzy czasami ju\u017c w m\u0142odym wieku cierpi\u0105 na mia\u017cd\u017cyc\u0119 lub inne choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Leczenie polega na zmianie diety i przyjmowaniu lek\u00f3w, kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 poziom LDL we krwi. Istotne jest, aby wcze\u015bnie rozpozna\u0107 objawy i rozpocz\u0105\u0107 leczenie. Skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry postawi w\u0142a\u015bciw\u0105 diagnoz\u0119 i zaproponuje dalsze dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Objawy: Pocz\u0105tkowo nie ma \u017cadnych objaw\u00f3w, ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie choroba mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje, takie jak zwapnienie naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie: M.in. zmiana stylu \u017cycia i nawyk\u00f3w \u017cywieniowych, przyjmowanie lek\u00f3w na wysoki poziom cholesterolu i istniej\u0105ce choroby podstawowe.<\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny i czynniki ryzyka: M.in. dieta wysokocholesterolowa, dziedziczno\u015b\u0107 i inne choroby podstawowe lub niekt\u00f3re leki.<\/li>\n\n\n\n
  • Diagnoza: Badania krwi, historia choroby i badanie fizykalne. Przebieg choroby i rokowanie:<\/strong> R\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od przyczyny hipercholesterolemii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Co to jest hipercholesterolemia?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Hipercholesterolemia jest zaburzeniem metabolizmu t\u0142uszcz\u00f3w w organizmie. Choroba ta charakteryzuje si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 ilo\u015bci\u0105 cholesterolu we krwi. Cholesterol jest naturaln\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna w procesach zachodz\u0105cych w kom\u00f3rkach zwierz\u0119cych.<\/p>\n\n\n\n

    Cholesterol jest niezwykle wa\u017cny dla budowy b\u0142ony kom\u00f3rkowej. Ponadto cholesterol jest potrzebny do produkcji kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, kt\u00f3re trawi\u0105 t\u0142uszcze w jelitach, oraz do syntezy hormon\u00f3w p\u0142ciowych (testosteronu, estradiolu, progesteronu). Hormon stresu kortyzol i aldosteron (steruj\u0105cy r\u00f3wnowag\u0105 wodn\u0105 i soln\u0105) r\u00f3wnie\u017c powstaj\u0105 z cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

    Tylko niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cholesterolu przyjmujemy z po\u017cywieniem. Znacznie wi\u0119ksza jego cz\u0119\u015b\u0107 jest produkowana przez sam organizm, g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie i b\u0142onie \u015bluzowej jelit. Proces ten nazywany jest biosyntez\u0105 cholesterolu. Produktem po\u015brednim jest 7-dehydrocholesterol. Substancja ta jest prekursorem niezb\u0119dnej do \u017cycia witaminy D.<\/p>\n\n\n\n

    W normalnych warunkach poziom cholesterolu ca\u0142kowitego we krwi wynosi poni\u017cej 200 miligram\u00f3w cholesterolu na decylitr. Lekko podwy\u017cszony poziom cholesterolu (200-239 mg\/dl) jest uwa\u017cany przez lekarzy za graniczny. Je\u015bli te warto\u015bci wzrastaj\u0105, poziom cholesterolu staje si\u0119 zbyt wysoki, co oznacza hipercholesterolemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    Lipoproteiny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Tylko oko\u0142o 30 procent cholesterolu wyst\u0119puje swobodnie w ludzkim organizmie. Pozosta\u0142e 70 procent jest zwi\u0105zane z kwasami t\u0142uszczowymi (estrami cholesterolu). Jako substancja t\u0142uszczopodobna, cholesterol nie jest rozpuszczalny w wodzie. Musi by\u0107 jednak rozpuszczony, aby m\u00f3g\u0142 by\u0107 transportowany we krwi.<\/p>\n\n\n\n

    W tym celu cholesterol i estry cholesterolu \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z innymi substancjami. Razem z lipidami (t\u0142uszczami: tr\u00f3jglicerydami, fosfolipidami) i bia\u0142kami (apoproteinami) tworzy kompleksy t\u0142uszczowo-bia\u0142kowe, tzw. lipoproteiny.<\/p>\n\n\n\n

    W zale\u017cno\u015bci od ich sk\u0142adu rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3\u017cne lipoproteiny. Najwa\u017cniejsze z nich to chylomikrony, VLDL (very low density lipoproteins), LDL (low density lipoproteins) i HDL (high density lipoproteins). Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c IDL (intermediate density lipoproteins), kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy LDL a VLDL, oraz lipoproteina a, kt\u00f3ra ma podobn\u0105 struktur\u0119 do LDL.<\/p>\n\n\n\n

    Chylomikrony transportuj\u0105 t\u0142uszcze pokarmowe (zawarto\u015b\u0107 trigliceryd\u00f3w: 85%) z jelita do organizmu. Z kolei VLDL sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z tr\u00f3jgliceryd\u00f3w powstaj\u0105cych w w\u0105trobie. Ta lipoproteina jest ostatecznie przekszta\u0142cana w IDL i LDL. W tym procesie spada poziom t\u0142uszcz\u00f3w, a wzrasta zawarto\u015b\u0107 cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

    W hipercholesterolemii decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 lipoproteiny LDL i HDL. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z cholesterolu i utrzymuj\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 cholesterolow\u0105. LDL transportuje cholesterol z w\u0105troby przez krew do innych kom\u00f3rek cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

    Zwi\u0119kszony poziom LDL oznacza wi\u0119c tak\u017ce zwi\u0119kszony poziom cholesterolu, a\u017c do hipercholesterolemii w\u0142\u0105cznie. W rezultacie cholesterol odk\u0142ada si\u0119 w naczyniach krwiono\u015bnych i prowadzi do mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic.<\/p>\n\n\n\n

    Przeciwdzia\u0142a temu lipoproteina HDL. Transportuje ona nadmiar cholesterolu z powrotem do w\u0105troby, dzi\u0119ki czemu zapobiega si\u0119 podwy\u017cszeniu poziomu cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

    Dlatego w\u0142a\u015bnie LDL nazywany jest \u201ez\u0142ym\u201d, a HDL \u201edobrym\u201d cholesterolem.<\/p>\n\n\n\n

    Hipercholesterolemia w grupie zaburze\u0144 lipometabolicznych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Zaburzenia metabolizmu lipid\u00f3w nazywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c hiperlipoproteinemi\u0105, hiperlipidemi\u0105 lub dyslipidemi\u0105. Opr\u00f3cz hipercholesterolemii uwzgl\u0119dnia si\u0119 tak\u017ce hipertriglicerydemi\u0119. Wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c hiperlipidemia mieszana. W tym przypadku osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 maj\u0105 wysoki poziom cholesterolu i wysoki poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi.<\/p>\n\n\n\n

    Jak objawia si\u0119 hipercholesterolemia?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Hipercholesterolemia, czyli podwy\u017cszony poziom cholesterolu we krwi, sama w sobie nie powoduje \u017cadnych objaw\u00f3w. Hipercholesterolemia jest raczej oznak\u0105 innych chor\u00f3b i okre\u015blonego stylu \u017cycia. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 jednak wysoki poziom cholesterolu we krwi mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n

    Arterioskleroza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    LDL jest odpowiedzialny za dystrybucj\u0119 cholesterolu w organizmie i jest zwykle podwy\u017cszony w hipercholesterolemii. Je\u015bli poziom lipoprotein HDL jest obni\u017cony, transport cholesterolu z powrotem do w\u0105troby jest r\u00f3wnie\u017c zaburzony.<\/p>\n\n\n\n

    Rezultatem jest hipercholesterolemia. Nadmiar cholesterolu odk\u0142ada si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144 krwiono\u015bnych. To uruchamia proces, kt\u00f3ry ostatecznie uszkadza naczynia (t\u0119tnice).<\/p>\n\n\n\n

    Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce t\u0142uszcze, w\u0119glowodany, sk\u0142adniki krwi, tkanka w\u0142\u00f3knista i wap\u0144 odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144 razem z cholesterolem i dochodzi do mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic.<\/p>\n\n\n\n

    Choroba niedokrwienna serca i zawa\u0142 serca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Kiedy naczynia krwiono\u015bne twardniej\u0105, t\u0119tnice staj\u0105 si\u0119 coraz w\u0119\u017csze. Je\u015bli uszkodzone s\u0105 naczynia wie\u0144cowe, lekarze m\u00f3wi\u0105 o chorobie niedokrwiennej serca. W ten spos\u00f3b hipercholesterolemia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c doprowadzi\u0107 do zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n

    Ryzyko zawa\u0142u serca wzrasta oko\u0142o dwukrotnie przy poziomie cholesterolu ca\u0142kowitego (HDL plus LDL) wynosz\u0105cym 250 mg\/dl. Przy poziomie cholesterolu ca\u0142kowitego przekraczaj\u0105cym 300 mg\/dl jest on czterokrotnie wy\u017cszy ni\u017c u os\u00f3b z prawid\u0142owym poziomem cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

    W niekt\u00f3rych przypadkach naczynia wie\u0144cowe s\u0105 prawie ca\u0142kowicie zablokowane i mi\u0119sie\u0144 sercowy nie otrzymuje wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci tlenu. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 skar\u017c\u0105 si\u0119 na uczucie ucisku lub b\u00f3lu w klatce piersiowej. Palpitacje serca, zawroty g\u0142owy, pocenie si\u0119 i duszno\u015bci r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do objaw\u00f3w ataku serca.<\/p>\n\n\n\n

    PAVD (Peripheral Arterial Vascular Disease) i udar m\u00f3zgu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli hipercholesterolemia uszkadza t\u0119tnice n\u00f3g, mo\u017ce prowadzi\u0107 do tzw. chromania przestankowego. Pacjenci cierpi\u0105 wtedy na bolesne zaburzenia kr\u0105\u017cenia, zw\u0142aszcza pod wp\u0142ywem stresu (np. podczas chodzenia).<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli z powodu hipercholesterolemii zw\u0119\u017cone s\u0105 t\u0119tnice szyjne i m\u00f3zgowe, mo\u017ce to prowadzi\u0107 do braku tlenu w m\u00f3zgu. Istnieje ryzyko wyst\u0105pienia kr\u00f3tkotrwa\u0142ych deficyt\u00f3w neurologicznych (TIA = transient ischaemic attack), takich jak niedow\u0142ad po\u0142owiczy (hemipareza), a nawet udar m\u00f3zgu (ischaemic cerebral infarction).<\/p>\n\n\n\n

    Ksantomy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Ksantomy to z\u0142ogi t\u0142uszczowe w tkankach, g\u0142\u00f3wnie w obr\u0119bie sk\u00f3ry. Z powodu hipercholesterolemii lub hipertr\u00f3jglicerydemii t\u0142uszcze i cholesterol odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad na tu\u0142owiu lub r\u0119kach i tworz\u0105 \u017c\u00f3\u0142to-pomara\u0144czowe zgrubienia sk\u00f3ry. Je\u015bli podwy\u017cszony cholesterol odk\u0142ada si\u0119 w powiekach, lekarze m\u00f3wi\u0105 o k\u0119pkach \u017c\u00f3\u0142tych powiek (ksantelazmie).<\/p>\n\n\n\n

    Wi\u0119ksze zgrubienia sk\u00f3ry o \u017c\u00f3\u0142tobr\u0105zowym zabarwieniu na \u0142okciach lub kolanach lekarze nazywaj\u0105 tuberous xanthomas. Zask\u00f3rniki na palcach lub \u015bci\u0119gnach Achillesa s\u0105 r\u00f3wnie\u017c objawami hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

    Typowe dla hipertriglicerydemii s\u0105 te\u017c \u017c\u00f3\u0142tawe guzki na zaczerwienionej sk\u00f3rze, zw\u0142aszcza na po\u015bladkach oraz na zewn\u0119trznych stronach r\u0105k i n\u00f3g. Lekarze okre\u015blaj\u0105 te objawy sk\u00f3rne jako xanthomas eruptive. Z\u0142ogi t\u0142uszczu na d\u0142oniach zwykle wskazuj\u0105 na wzrost poziomu IDL i VLDL.<\/p>\n\n\n\n

    Hipercholesterolemia oczna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli w rog\u00f3wce oka odk\u0142ada si\u0119 zbyt du\u017co cholesterolu, na brzegu rog\u00f3wki tworzy si\u0119 widoczny, zm\u0119tnia\u0142y pier\u015bcie\u0144 o szaro-bia\u0142ym zabarwieniu. Lekarze okre\u015blaj\u0105 to jako arcus (lipoides) corneae. Ten pier\u015bcie\u0144 lipidowy jest powszechny u os\u00f3b starszych i uwa\u017ca si\u0119 go za nieszkodliwy. Natomiast u doros\u0142ych poni\u017cej 45 roku \u017cycia jest wyra\u017anym wska\u017anikiem hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

    Jak leczy si\u0119 hipercholesterolemi\u0119?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Celem leczenia hipercholesterolemii jest przede wszystkim zmniejszenie ryzyka niebezpiecznego zwapnienia naczy\u0144 krwiono\u015bnych, a tym samym chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Leczenie mo\u017ce obni\u017cy\u0107 poziom cholesterolu LDL i HDL, a tak\u017ce tr\u00f3jgliceryd\u00f3w do za\u0142o\u017conych wcze\u015bniej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    Dla tr\u00f3jgliceryd\u00f3w warto\u015b\u0107 docelowa wynosi poni\u017cej 150 mg\/dl. Najlepiej, je\u015bli cholesterol HDL wynosi powy\u017cej 40 mg\/dl dla m\u0119\u017cczyzn i powy\u017cej 50 mg\/dl dla kobiet.<\/p>\n\n\n\n

    Zalecane warto\u015bci cholesterolu LDL r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tzw. ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych u ka\u017cdego pacjenta. W tym celu Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (European Society of Cardiology \u2013 ESC) opracowa\u0142o model SCORE, kt\u00f3ry uwzgl\u0119dnia przede wszystkim takie czynniki jak: p\u0142e\u0107, wiek, palenie tytoniu, warto\u015b\u0107 skurczowego ci\u015bnienia krwi i og\u00f3lnie podwy\u017cszony poziom cholesterolu. Uzyskany wynik okre\u015bla ryzyko \u015bmiertelnego ataku choroby sercowo-naczyniowej w ci\u0105gu nast\u0119pnych dziesi\u0119ciu lat.<\/p>\n\n\n\n

    Wed\u0142ug Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) pacjent\u00f3w mo\u017cna podzieli\u0107 na cztery kategorie ryzyka wyst\u0105pienia chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia:<\/p>\n\n\n\n

    Ryzyko<\/td><\/td><\/tr>
    Niskie<\/td>ESC-Score dla 10-letniego ryzyka poni\u017cej jednego procenta<\/td><\/tr>
    \u015arednie<\/td>ESC-Score dla 10-letniego ryzyka wi\u0119kszy lub r\u00f3wny jednemu procentowi, ale mniejszy ni\u017c pi\u0119\u0107 procent<\/td><\/tr>
    Wysokie<\/td>ESC-Score dla 10-letniego ryzyka wi\u0119kszy lub r\u00f3wny pi\u0119ciu procentom, ale mniejszy ni\u017c dziesi\u0119\u0107 procent<\/td><\/tr>
    Bardzo wysokie<\/td>ESC-Score dla 10-letniego ryzyka wi\u0119kszy ni\u017c dziesi\u0119\u0107 procent<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

    Dla pacjent\u00f3w z grupy bardzo wysokiego ryzyka eksperci zalecaj\u0105 docelowy poziom cholesterolu LDL wynosz\u0105cy 55 mg\/dl, a dla os\u00f3b z grupy wysokiego ryzyka \u2013 70 mg\/dl. W przypadku umiarkowanego ryzyka zalecany jest poziom cholesterolu LDL wynosz\u0105cy 100 mg\/dl, a w przypadku niskiego ryzyka \u2013 warto\u015b\u0107 docelowa poni\u017cej 116 mg\/dl.<\/p>\n\n\n\n

    Inne cele leczenia obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • zapobieganie lub leczenie zapalenia trzustki (pancreatitis),<\/li>\n\n\n\n
    • zapobieganie lub eliminowanie ksantom\u00f3w, st\u0142uszczenia w\u0105troby itp.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Etapy leczenia hipercholesterolemii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W przypadku hipercholesterolemii priorytetem jest zmiana stylu \u017cycia i diety. Eksperci zalecaj\u0105, by pacjenci z nadwag\u0105 osi\u0105gn\u0119li prawid\u0142ow\u0105 wag\u0119 cia\u0142a. Z drugiej strony lekarze zalecaj\u0105 pacjentom o normalnej wadze, by utrzymywali swoj\u0105 wag\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Wielu pacjent\u00f3w zadaje sobie pytanie: Co zrobi\u0107, gdy cholesterol jest zbyt wysoki? Poni\u017csze wskaz\u00f3wki mog\u0105 pom\u00f3c ci w zwalczaniu lub unikaniu hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

      Uprawiaj sport i aktywnie sp\u0119dzaj czas w swoim \u017cyciu codziennym<\/strong> \u2013 na przyk\u0142ad wchod\u017a po schodach, zamiast korzysta\u0107 z windy! Jed\u017a do pracy rowerem zamiast samochodem! W ten spos\u00f3b nie tylko przeciwdzia\u0142asz hipercholesterolemii LDL, ale tak\u017ce obni\u017casz poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Ponadto wzrasta wtedy poziom \u201edobrego\u201d HDL. Co wi\u0119cej, jest to najskuteczniejszy spos\u00f3b, by schudn\u0105\u0107 i zapobiec innym chorobom uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia lub cukrzycy.<\/p>\n\n\n\n

      Unikaj przesadnego stosowania mas\u0142a \u2013 <\/strong>dla wielu ludzi pomocne jest zast\u0105pienie mas\u0142a margaryn\u0105 dietetyczn\u0105 i olejami ro\u015blinnymi. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, korzystny jest wysoki udzia\u0142 nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych w diecie. Z drugiej strony nale\u017cy unika\u0107 nasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych.<\/p>\n\n\n\n

      Niekt\u00f3rzy eksperci uwa\u017caj\u0105, \u017ce w ten spos\u00f3b mo\u017cna obni\u017cy\u0107 zbyt wysokie warto\u015bci cholesterolu o oko\u0142o jedena\u015bcie procent. Zalecane s\u0105 produkty z fitosterolami. Hamuj\u0105 one wch\u0142anianie cholesterolu i maj\u0105 za zadanie ograniczy\u0107 jego produkcj\u0119 w organizmie.<\/p>\n\n\n\n

      Dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy z hipercholesterolemi\u0105 lekarze zalecaj\u0105 dzienne spo\u017cycie od jednego do trzech gram\u00f3w fitosteroli. Jednak\u017ce zbyt du\u017ca dawka fitosteroli ma odwrotny skutek. S\u0105 one chemicznie bardzo podobne do cholesterolu i r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 powodowa\u0107 zwapnienie naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/p>\n\n\n\n

      Unikaj utajonego t\u0142uszczu w produktach spo\u017cywczych<\/strong> \u2013 znajduje si\u0119 on g\u0142\u00f3wnie w mleku i produktach mlecznych (takich jak ser), w w\u0119dlinach, sosach i gotowych daniach. Fast foody te\u017c zazwyczaj zawieraj\u0105 du\u017co t\u0142uszczu. Zamiast tego, aby przeciwdzia\u0142a\u0107 hipercholesterolemii, u\u017cywaj produkt\u00f3w niskot\u0142uszczowych.<\/p>\n\n\n\n

      Wybieraj te\u017c chude mi\u0119so i w\u0119dliny o niskiej zawarto\u015bci t\u0142uszczu. Nale\u017c\u0105 do nich niskot\u0142uszczowe ryby, takie jak pstr\u0105g czy dorsz, dziczyzna, ciel\u0119cina i dr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

      Spo\u017cywaj posi\u0142ki o niskiej zawarto\u015bci t\u0142uszczu i codziennie jedz owoce i warzywa \u2013 <\/strong>najlepszym sposobem jest gotowanie bez t\u0142uszczu. Grillowanie i gotowanie na parze to odpowiednie metody przygotowywania potraw, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 lub zapobiegaj\u0105 hipercholesterolemii. Eksperci zalecaj\u0105 te\u017c jedzenie surowych owoc\u00f3w i warzyw (np. w sa\u0142atkach).<\/p>\n\n\n\n

      Ogranicz pokarmy bogate w cholesterol <\/strong>\u2013 nale\u017c\u0105 do nich przede wszystkim \u017c\u00f3\u0142tka jaj (i ich przetwory, takie jak majonez), podroby, skorupiaki i mi\u0119czaki.<\/p>\n\n\n\n

      Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na bia\u0142ko i b\u0142onnik w diecie<\/strong> \u2013 dobry wp\u0142yw na hipercholesterolemi\u0119 ma zw\u0142aszcza bia\u0142ko ro\u015blinne, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w produktach sojowych. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c zwi\u0119ksza ono wch\u0142anianie LDL i obni\u017ca wysoki poziom cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

      Z kolei b\u0142onnik sprawia, \u017ce czujesz si\u0119 syty przez d\u0142u\u017cszy czas, a wi\u0119c zapobiega przejadaniu si\u0119. Przyjmuje si\u0119, \u017ce otr\u0119by owsiane, pektyny maj\u0105 bezpo\u015bredni, pozytywny wp\u0142yw na hipercholesterolemi\u0119. Niemniej jednak niekt\u00f3re rodzaje b\u0142onnika mog\u0105 os\u0142abia\u0107 lub niwelowa\u0107 dzia\u0142anie lek\u00f3w obni\u017caj\u0105cych poziom cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli to mo\u017cliwe, rzu\u0107 palenie i pij alkohol z umiarem<\/strong> \u2013 w przypadku ci\u0119\u017ckiej hipertriglicerydemii lekarze zalecaj\u0105 nawet ca\u0142kowite powstrzymanie si\u0119 od spo\u017cywania alkoholu. Zapobiega to r\u00f3wnie\u017c innym problemom zdrowotnym, takim jak uszkodzenia w\u0105troby. Je\u015bli masz hipercholesterolemi\u0119 z podwy\u017cszonym poziomem tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, zaleca si\u0119 tak\u017ce unika\u0107 s\u0142odzonych napoj\u00f3w bezalkoholowych.<\/p>\n\n\n\n

      Preferuj z\u0142o\u017cone w\u0119glowodany \u2013 <\/strong>w\u0119glowodany sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z cz\u0105steczek cukru, kt\u00f3re s\u0105 powi\u0105zane ze sob\u0105 w \u0142a\u0144cuchach. Kr\u00f3tkie \u0142a\u0144cuchy w\u0119glowodan\u00f3w s\u0105 szybko wch\u0142aniane przez organizm. S\u0105 one bardziej szkodliwe dla r\u00f3wnowagi cukr\u00f3w w organizmie. Wyst\u0119puj\u0105 one przede wszystkim w produktach s\u0142odzonych. W\u0119glowodany s\u0105 jednak bardzo wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii. Dlatego jedz d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowe w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, takie jak te zawarte w produktach pe\u0142noziarnistych.<\/p>\n\n\n\n

      Zachowaj zr\u00f3wnowa\u017cony styl \u017cycia<\/strong> \u2013 zbyt rygorystyczne diety przynosz\u0105 organizmowi wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku! Cz\u0119ste, nieudane pr\u00f3by odchudzania si\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105 nawet ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

      Sk\u0142adniki diety<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Og\u00f3lnie zaleca si\u0119 nast\u0119puj\u0105cy sk\u0142ad codziennej diety:<\/p>\n\n\n\n

      Sk\u0142adnik od\u017cywczy<\/strong><\/td>Ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnika lub jego udzia\u0142 procentowy w ca\u0142kowitym dziennym zapotrzebowaniu na energi\u0119<\/strong><\/td>Przyk\u0142ady produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych<\/strong><\/td><\/tr>
      W\u0119glowodany<\/strong><\/td>50 – 60 procent<\/td>Owoce, ziemniaki, warzywa, produkty zbo\u017cowe<\/td><\/tr>
      Bia\u0142ka<\/strong><\/td>10-20 procent<\/td>Ryby, dr\u00f3b, niskot\u0142uszczowe mleko<\/td><\/tr>
      B\u0142onnik<\/strong><\/td>Wi\u0119cej ni\u017c 30 gram\u00f3w\/dzie\u0144<\/td>Warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste, otr\u0119by zbo\u017cowe<\/td><\/tr>
      T\u0142uszcze<\/strong><\/td>25-35 procent<\/td>Mas\u0142o, t\u0142uszcze do sma\u017cenia, t\u0142uste mi\u0119so i produkty mleczne<\/td><\/tr>
      Kwasy t\u0142uszczowe nasycone<\/strong><\/td>7-10 procent<\/td>T\u0142uszcze zwierz\u0119ce<\/td><\/tr>
      Kwasy t\u0142uszczowe nienasycone<\/strong><\/td>Jednonienasycone 10-15 procent, wielonienasycone 7-10 procent<\/td>Oleje ro\u015blinne<\/td><\/tr>
      Cholesterol<\/strong><\/td>Mniej ni\u017c 200-300 gram\u00f3w\/dzie\u0144<\/td>\u017b\u00f3\u0142tko jaj kurzych (nie wi\u0119cej ni\u017c dwa na tydzie\u0144), produkty z \u017c\u00f3\u0142tka (np. makaron jajeczny, majonez), podroby<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

      Leczenie innych chor\u00f3b<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Istnieje wiele chor\u00f3b, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 hipercholesterolemii. Dlatego lekarz b\u0119dzie leczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c te choroby. Specjali\u015bci zalecaj\u0105, by pacjenci cierpi\u0105cy na cukrzyc\u0119 lub niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy bezwzgl\u0119dnie stosowali si\u0119 do zalece\u0144 lekarza.<\/p>\n\n\n\n

      Aby skutecznie przeciwdzia\u0142a\u0107 hipercholesterolemii, konsekwentnie za\u017cywaj przepisane ci leki. Je\u015bli masz jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci lub pytania, nie wahaj si\u0119 poprosi\u0107 swojego lekarza o rad\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Leki stosowane w leczeniu hipercholesterolemii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli nie jeste\u015b w stanie wystarczaj\u0105co zmniejszy\u0107 swojej hipercholesterolemii poprzez zmian\u0119 stylu \u017cycia i diety, lekarz przepisze ci leki, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 leczy\u0107 podwy\u017cszony poziom cholesterolu. Dzieci z hipercholesterolemi\u0105 zazwyczaj nie s\u0105 poddawane leczeniu farmakologicznemu do si\u00f3dmego lub \u00f3smego roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

      Na pocz\u0105tku leczenia farmakologicznego hipercholesterolemii lekarz zazwyczaj przepisuje tylko jeden lek, zwykle statyny. Je\u015bli wysoki poziom cholesterolu nie mo\u017ce by\u0107 w ten spos\u00f3b wystarczaj\u0105co obni\u017cony, lekarz zwi\u0119ksza dawk\u0119 leku.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli po trzech do sze\u015bciu miesi\u0105cach nie ma znacz\u0105cej poprawy, terapi\u0119 rozszerza si\u0119 o inne leki na hipercholesterolemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Statyny (inhibitory reduktazy HMG-CoA)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Statyny hamuj\u0105 dzia\u0142anie bia\u0142ka zwanego reduktaz\u0105 HMG-CoA. Kom\u00f3rki w\u0105troby potrzebuj\u0105 tego enzymu do produkcji w\u0142asnego cholesterolu. Kiedy dzia\u0142anie enzymu zostaje zahamowane, poziom cholesterolu w kom\u00f3rkach spada (inhibitory enzymu syntezy cholesterolu).<\/p>\n\n\n\n

      W rezultacie w otoczce kom\u00f3rkowej powstaje wi\u0119cej receptor\u00f3w dla cz\u0105steczek LDL. Te receptory umo\u017cliwiaj\u0105 kom\u00f3rkom pobieranie cholesterolu z krwi. Zmniejsza si\u0119 wi\u0119c hipercholesterolemia.<\/p>\n\n\n\n

      \u017bywice jonowymienne \u2013 \u015brodki wi\u0105\u017c\u0105ce kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Produkcja kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych odbywa si\u0119 w w\u0105trobie. Wchodz\u0105 one w sk\u0142ad \u017c\u00f3\u0142ci, kt\u00f3ra jest u\u017cywana do proces\u00f3w trawiennych, zachodz\u0105cych w jelicie cienkim. Kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe zawieraj\u0105ce cholesterol wracaj\u0105 p\u00f3\u017aniej poprzez krew do w\u0105troby, gdzie ponownie staj\u0105 si\u0119 sk\u0142adnikiem \u017c\u00f3\u0142ci (kr\u0105\u017cenie jelitowo-w\u0105trobowe).<\/p>\n\n\n\n

      \u017bywice jonowymienne wi\u0105\u017c\u0105 kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe w jelicie. W rezultacie znikaj\u0105 one wraz z cholesterolem z kr\u0105\u017cenia jelitowo-w\u0105trobowego.<\/p>\n\n\n\n

      Aby pozyska\u0107 do produkcji \u017c\u00f3\u0142ci nowy cholesterol, kom\u00f3rki w\u0105troby pobudzaj\u0105 swoje receptory LDL. Cholesterol zostaje w ten spos\u00f3b usuni\u0119ty z krwi, a stan hipercholesterolemii ulega poprawie.<\/p>\n\n\n\n

      Znane substancje aktywne to kolestyramina i kolesewelam.<\/p>\n\n\n\n

      Inhibitor wch\u0142aniania cholesterolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Sk\u0142adnik aktywny to ezetimib, kt\u00f3ry zapobiega wch\u0142anianiu cholesterolu z jelita. W leczeniu hipercholesterolemii stosuje si\u0119 go w po\u0142\u0105czeniu z simwastatyn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Fibraty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Poza leczeniem hipercholesterolemii lekarze stosuj\u0105 fibraty przede wszystkim w leczeniu podwy\u017cszonego poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w i obni\u017conego poziomu HDL. Efekt ich dzia\u0142ania jest z\u0142o\u017cony. Mi\u0119dzy innymi zwi\u0119kszaj\u0105 one degradacj\u0119 lipoprotein bogatych w tr\u00f3jglicerydy.<\/p>\n\n\n\n

      Kwasy t\u0142uszczowe omega-3<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce kwasy t\u0142uszczowe omega-3 maj\u0105 wiele pozytywnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci. W 2010 roku Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA \u2013 European Food Safety Authority) opublikowa\u0142 raport na temat deklarowanych efekt\u00f3w dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3, poniewa\u017c istnieje wiele bada\u0144 na ten temat, a niekt\u00f3re z nich s\u0105 sprzeczne.<\/p>\n\n\n\n

      Wed\u0142ug ekspert\u00f3w spo\u017cywanie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3 wspomaga prawid\u0142owe funkcjonowanie serca. Eksperci nie potwierdzili jednak pozytywnego ich wp\u0142ywu na hipercholesterolemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Badania nie potwierdzi\u0142y te\u017c ich korzystnego wp\u0142ywu na uk\u0142ad odporno\u015bciowy czy poziom cukru we krwi. Poniewa\u017c jednak kwasy t\u0142uszczowe omega-3 maj\u0105 bardzo ma\u0142o skutk\u00f3w ubocznych, niekt\u00f3rzy lekarze zalecaj\u0105 je w celu zmniejszenia hipertriglicerydemii. Mo\u017cna je r\u00f3wnie\u017c \u0142\u0105czy\u0107 z innymi \u015brodkami obni\u017caj\u0105cymi poziom t\u0142uszcz\u00f3w we krwi.<\/p>\n\n\n\n

      Inhibitory PCSK9<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Po wielu badaniach jesieni\u0105 2015 roku inhibitory PCSK9 zosta\u0142y ostatecznie zatwierdzone do leczenia wysokiego poziomu cholesterolu w Europie. Substancjami aktywnymi w tej grupie lek\u00f3w s\u0105 bia\u0142ka, a dok\u0142adniej przeciwcia\u0142a, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z enzymami PCSK9 i w ten spos\u00f3b czyni\u0105 je nieefektywnymi. Dzi\u0119ki temu wi\u0119cej receptor\u00f3w LDL staje si\u0119 ponownie dost\u0119pnych, co pozwala przeciwdzia\u0142a\u0107 hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

      Inhibitory PCSK9 s\u0105 stosowane g\u0142\u00f3wnie w ci\u0119\u017ckiej (rodzinnej) hipercholesterolemii w po\u0142\u0105czeniu ze statynami, zw\u0142aszcza je\u015bli poprzednie terapie tylko w niewystarczaj\u0105cym stopniu obni\u017cy\u0142y poziom cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

      Lekarze maj\u0105 te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 przepisania tego \u015brodka, je\u015bli pacjent nie toleruje statyn. Lekarz zazwyczaj podaje przeciwcia\u0142a PCSK9 co dwa do czterech tygodni w formie zastrzyku podsk\u00f3rnego. Jednak ze wzgl\u0119du na wysokie koszty leczenia stosowanie inhibitor\u00f3w PCSK9 jest raczej ograniczone.<\/p>\n\n\n\n

      Hipercholesterolemia: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W zale\u017cno\u015bci od przyczyny hipercholesterolemii mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne jej formy.<\/p>\n\n\n\n

      Forma reaktywno-fizjologiczna<\/strong> \u2013 przy diecie bogatej w cholesterol metabolizm t\u0142uszczu w ludzkim organizmie jest przeci\u0105\u017cony. Organizm nie pozbywa si\u0119 ju\u017c zb\u0119dnego cholesterolu wystarczaj\u0105co szybko i dochodzi do wzrostu jego poziomu. R\u00f3wnie\u017c alkohol mo\u017ce prowadzi\u0107 do hipercholesterolemii, zw\u0142aszcza przy zwi\u0119kszonej ilo\u015bci LDL we krwi. W formie reaktywno-fizjologicznej podwy\u017cszony poziom cholesterolu jest jednak tylko tymczasowy. Po kr\u00f3tkim czasie warto\u015bci wracaj\u0105 do normy.<\/p>\n\n\n\n

      Forma wt\u00f3rna \u2013 <\/strong>we wt\u00f3rnej postaci hipercholesterolemii to inne choroby powoduj\u0105 wysoki poziom cholesterolu. Nale\u017c\u0105 do nich cukrzyca, niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy, zesp\u00f3\u0142 nerczycowy lub nagromadzenie \u017c\u00f3\u0142ci w drogach \u017c\u00f3\u0142ciowych (cholestaza). Ponadto niekt\u00f3re leki r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 hipercholesterolemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Cukrzyca<\/strong> \u2013 w normalnych warunkach receptory LDL kom\u00f3rek wch\u0142aniaj\u0105 go, co obni\u017ca wysoki poziom cholesterolu we krwi. W cukrzycy typu 1 wychwytywanie LDL jest op\u00f3\u017anione, poniewa\u017c brakuje insuliny. Cholesterol pozostaje we krwi, a u pacjenta rozwija si\u0119 hipercholesterolemia. W oty\u0142o\u015bci zwi\u0119ksza si\u0119 produkcja cholesterolu LDL. Co wi\u0119cej, insulina nie dzia\u0142a ju\u017c prawid\u0142owo (insulinooporno\u015b\u0107, cukrzyca typu 2). Wi\u0119cej kwas\u00f3w t\u0142uszczowych dostaje si\u0119 do w\u0105troby, co powoduje wzrost VLDL (hipertriglicerydemia).<\/p>\n\n\n\n

      Niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/strong> \u2013 niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do hipercholesterolemii. W niedoczynno\u015bci tarczycy dochodzi do zmniejszenia ilo\u015bci substancji przeka\u017anikowych gruczo\u0142u tarczowego. Maj\u0105 one jednak znacz\u0105cy wp\u0142yw na procesy metaboliczne w organizmie. Na przyk\u0142ad przy niskim poziomie hormon\u00f3w tarczycy tworzy si\u0119 mniej receptor\u00f3w dla LDL, co ostatecznie prowadzi do zwi\u0119kszenia poziomu cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n

      Zesp\u00f3\u0142 nerczycowy i cholestaza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Zesp\u00f3\u0142 nerczycowy jest spowodowany uszkodzeniem nerek. Zazwyczaj wyst\u0119puje podwy\u017cszony poziom bia\u0142ka w moczu (bia\u0142komocz), obni\u017cony poziom bia\u0142ka we krwi (hipoproteinemia, hipalbuminemia) i zatrzymanie wody w tkankach (obrz\u0119k).<\/p>\n\n\n\n

      Ponadto hipercholesterolemia i triglicerydemia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c klasycznymi objawami zespo\u0142u nerczycowego. Cz\u0119sto obni\u017ca si\u0119 przy tym poziom \u201edobrego\u201d cholesterolu HDL.<\/p>\n\n\n\n

      Co wi\u0119cej, gromadzenie si\u0119 \u017c\u00f3\u0142ci w drogach \u017c\u00f3\u0142ciowych (cholestaza) prowadzi do zwi\u0119kszenia poziomu lipoprotein, a tym samym do hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

      Leki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Wiele lek\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c negatywny wp\u0142yw na metabolizm lipid\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej do hipercholesterolemii prowadz\u0105 preparaty kortyzonu. Leczenie estrogenami, pigu\u0142ki antykoncepcyjne, tabletki nawadniaj\u0105ce (tiazydy) i beta-blokery zwykle zwi\u0119kszaj\u0105 poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi.<\/p>\n\n\n\n

      Wysoki poziom cholesterolu obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c u kobiet w ci\u0105\u017cy. W tym przypadku jednak hipercholesterolemia nie jest uwa\u017cane za chorob\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Forma pierwotna<\/strong> hipercholesterolemii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nazywa si\u0119 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c hipercholesterolemi\u0105 rodzinn\u0105 lub dziedziczn\u0105. Przyczyn\u0105 wysokiego poziomu cholesterolu s\u0105 defekty w materiale genetycznym. Eksperci rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 hipercholesterolemi\u0119 poligenetyczn\u0105 i monogenetyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      W hipercholesterolemii poligenetycznej kilka b\u0142\u0119d\u00f3w w budowie ludzkiego genomu (genach) prowadzi do nieznacznie podwy\u017cszonego poziomu cholesterolu. Zwykle dochodz\u0105 do tego czynniki zewn\u0119trzne, takie jak z\u0142a dieta i brak ruchu.<\/p>\n\n\n\n

      Hipercholesterolemia rodzinna monogenetyczna <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W hipercholesterolemii monogenetycznej wina le\u017cy wy\u0142\u0105cznie w genie, kt\u00f3ry zawiera informacje o wytwarzaniu receptor\u00f3w LDL. Receptory te s\u0142u\u017c\u0105 do usuwania cholesterolu LDL z krwi.<\/p>\n\n\n\n

      W monogenetycznej rodzinnej hipercholesterolemii te receptory lub pewne ich funkcje s\u0105 albo ca\u0142kowicie nieobecne (homozygotyczni nosiciele cechy genetycznej), albo receptory s\u0105 mniej aktywne (heterozygotyczni nosiciele cechy genetycznej). Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105, nieposiadaj\u0105ce prawid\u0142owego genu (homozygoty), w przypadku rodzinnej hipercholesterolemii monogenetycznej maj\u0105 pierwsze objawy choroby w dzieci\u0144stwie lub w wieku m\u0142odzie\u0144czym.<\/p>\n\n\n\n

      Chorzy maj\u0105 jeden gen uszkodzony i jeden prawid\u0142owy i zazwyczaj doznaj\u0105 pierwszych atak\u00f3w serca ju\u017c w wieku \u015brednim, chyba \u017ce poddadz\u0105 si\u0119 leczeniu hipercholesterolemii. Hipercholesterolemia rodzinna mo\u017ce by\u0107 przekazywana nast\u0119pnemu pokoleniu (dziedziczenie autosomalne dominuj\u0105ce).<\/p>\n\n\n\n

      Pacjenci z rodzinn\u0105 hipercholesterolemi\u0105 s\u0105 pacjentami wysokiego ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Bez leczenia hipercholesterolemia rodzinna mo\u017ce prowadzi\u0107 do skr\u00f3cenia \u017cycia ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Normalne \u017cycie jest jednak mo\u017cliwe, je\u015bli diagnoza i leczenie zostan\u0105 podj\u0119te odpowiednio wcze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

      Hipercholesterolemia spowodowana r\u00f3\u017cnymi rodzajami apolipoprotein<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Inny defekt genetyczny dotyczy apolipoproteiny B100. Bia\u0142ko to bierze udzia\u0142 w gromadzeniu si\u0119 LDL i pomaga we wch\u0142anianiu cholesterolu LDL do wn\u0119trza kom\u00f3rek. Dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c, zarz\u0105dza wi\u0105zaniem si\u0119 LDL z ich receptorami.<\/p>\n\n\n\n

      Je\u015bli funkcja apolipoproteiny B100 jest zaburzona, we krwi pozostaje wi\u0119cej cholesterolu. Ta hipercholesterolemia mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dziedziczona (autosomalnie dominuj\u0105ca). Opr\u00f3cz apolipoproteiny B100 istniej\u0105 tak\u017ce r\u00f3\u017cne formy apolipoproteiny E.<\/p>\n\n\n\n

      Medycyna odkry\u0142a, \u017ce hipercholesterolemia wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie u os\u00f3b z apolipoprotein\u0105 E 3\/4 i E 4\/4. Maj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszone ryzyko zachorowania na chorob\u0119 Alzheimera.<\/p>\n\n\n\n

      Hipercholesterolemia spowodowana przez PCSK9<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      PCSK9 (proprotein convertase subtilisin\/kexin type 9) jest endogennym bia\u0142kiem (enzymem) wyst\u0119puj\u0105cym g\u0142\u00f3wnie w kom\u00f3rkach w\u0105troby. Enzym ten wi\u0105\u017ce si\u0119 z receptorami LDL, przez co ich ca\u0142kowita liczba ulega zmniejszeniu.<\/p>\n\n\n\n

      W rezultacie, kom\u00f3rki w\u0105troby mog\u0105 \u201ewy\u0142awia\u0107\u201d z krwi mniej cholesterolu. Prowadzi to do hipercholesterolemii. Badania wykaza\u0142y, \u017ce pewne b\u0142\u0119dy w materiale genetycznym (mutacje) enzymu zwi\u0119kszaj\u0105 jego dzia\u0142anie (gain of function).<\/p>\n\n\n\n

      W konsekwencji i tak ju\u017c wysoki poziom cholesterolu wci\u0105\u017c ro\u015bnie. Znane s\u0105 jednak przypadki, w kt\u00f3rych PCSK9 traci swoj\u0105 funkcj\u0119 w wyniku mutacji (gain of function), co zmniejsza ryzyko hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

      Inne dziedziczne dyslipidemie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Inne zaburzenia lipometaboliczne r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 mie\u0107 pod\u0142o\u017ce genetyczne. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 maj\u0105 zwykle podwy\u017cszony poziom cholesterolu we krwi.<\/p>\n\n\n\n

      Schorzenie<\/strong><\/td>Zaburzenie<\/strong><\/td>Objawy<\/strong><\/td><\/tr>
      Rodzinna kombinowana hiperlipoproteinemia<\/td>nadprodukcja i degradacja VLDL
      dziedziczenie autosomalne dominuj\u0105ce<\/td>      		hipercholesterolemia
      hipertriglicerydemia
      zwi\u0119kszone ryzyko CHD<\/td><\/tr>
      Rodzinna hipertriglicerydemia<\/td>dziedziczenie autosomalne dominuj\u0105ce<\/td>hipertriglicerydemia
      Obni\u017cony poziom HDL
      zwi\u0119kszone ryzyko zapalenia trzustki
      zwi\u0119kszone ryzyko CHD tylko przy bardzo niskim poziomie HDL<\/td><\/tr>
      Rodzinna dysbetalipoproteinemia<\/td>kilka zaburze\u0144, zw\u0142aszcza w metabolizmie IDL\/VLDLapolipoproteina E 2<\/td>raczej rzadkie
      hipercholesterolemia (w przypadku bardzo wysokiego poziomu cholesterolu VLDL)
      hipertriglicerydemia
      bardzo wysokie ryzyko CHD, PAVK i udaru m\u00f3zgu<\/td><\/tr>
      Hiperlipidemia<\/td>z wyra\u017an\u0105 hipertriglicerydemi\u0105
      defekt enzymu lipazy lipoproteinowej lub
      niedob\u00f3r apolipoproteiny CII<\/td>      		hipertriglicerydemia
      zwi\u0119kszone ryzyko zapalenia trzustki w dzieci\u0144stwie
      mo\u017cliwe jest wyst\u0105pienie ropniak\u00f3w i powi\u0119kszenie w\u0105troby<\/td><\/tr>
      Rodzinna hipoalfalipoproteinemia (choroba tangierska)<\/td>upo\u015bledzone uwalnianie cholesterolu<\/td>niski poziom HDL (r\u00f3wnie\u017c niski poziom cholesterolu ca\u0142kowitego), zwi\u0119kszone ryzyko CHD, mo\u017cliwo\u015b\u0107 uszkodzenia nerw\u00f3w w dzieci\u0144stwie, typowe s\u0105 powi\u0119kszone migda\u0142ki z \u017c\u00f3\u0142to-pomara\u0144czowymi plamkami<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

      Ponadto mo\u017ce by\u0107 podwy\u017cszony poziom lipoproteiny a. Sk\u0142ada si\u0119 ona z LDL i apolipoproteiny a. Hamuje mi\u0119dzy innymi procesy krzepni\u0119cia krwi, zw\u0142aszcza procesy rozpuszczania si\u0119 skrzep\u00f3w krwi.<\/p>\n\n\n\n

      Przyspiesza to proces zwapnienia naczy\u0144 krwiono\u015bnych (skrzepy krwi bior\u0105 udzia\u0142 w tworzeniu blaszek mia\u017cd\u017cycowych w \u015bcianach naczy\u0144). W przypadku hipercholesterolemii LDL lipoproteina a dodatkowo zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0119powania chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n

      Diagnoza i badanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Lekarz og\u00f3lny lub specjalista chor\u00f3b wewn\u0119trznych (internista) rozpoznaje hipercholesterolemi\u0119 na podstawie wynik\u00f3w badania krwi. W wielu przypadkach podwy\u017cszony poziom cholesterolu jest zauwa\u017cany przypadkowo.<\/p>\n\n\n\n

      Pr\u00f3bka krwi jest zazwyczaj pobierana na czczo, najlepiej po dwunastogodzinnym po\u015bcie (jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w przypadku tr\u00f3jgliceryd\u00f3w). Przeszkolony personel bada nast\u0119pnie krew w laboratorium pod k\u0105tem tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, LDL i HDL oraz cholesterolu ca\u0142kowitego, a tak\u017ce ewentualnie pod k\u0105tem lipoproteiny a. Je\u015bli warto\u015bci s\u0105 podwy\u017cszone, lekarz ponownie pobiera krew, tym razem po przyj\u0119ciu pokarmu.<\/p>\n\n\n\n

      Dla zdrowych doros\u0142ych bez czynnik\u00f3w ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych obowi\u0105zuj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce warto\u015bci docelowe bada\u0144:<\/p>\n\n\n\n

      Cholesterol LDL<\/td>< 115 mg\/dl<\/td><\/tr>
      Cholesterol HDL<\/td>kobiety > 45 mg\/dl, m\u0119\u017cczy\u017ani > 40 mg\/dl<\/td><\/tr>
      Tr\u00f3jglicerydy<\/td>< 150 mg\/dl<\/td><\/tr>
      Lipoproteina a<\/td>< 30 mg\/dl<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

      Je\u015bli pr\u00f3bka krwi wykaza\u0142a hipercholesterolemi\u0119, lekarz ponownie przeprowadza badanie po oko\u0142o czterech tygodniach.<\/p>\n\n\n\n

      Ponadto lekarz okre\u015bla \u201ewska\u017anik ryzyka mia\u017cd\u017cycy\u201d na podstawie warto\u015bci cholesterolu LDL i HDL. Aby to zrobi\u0107, dzieli warto\u015b\u0107 LDL przez warto\u015b\u0107 HDL (iloraz LDL\/HDL). Im wi\u0119cej kto\u015b ma cholesterolu LDL, a mniej HDL, tym wy\u017cszy jest ten iloraz i odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n

      Dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie maj\u0105 innych czynnik\u00f3w ryzyka mia\u017cd\u017cycy (takich jak wysokie ci\u015bnienie krwi), eksperci zalecaj\u0105, by iloraz LDL\/HDL wynosi\u0142 poni\u017cej czterech. Z kolei dla os\u00f3b z innymi czynnikami ryzyka zaleca si\u0119 iloraz poni\u017cej trzech, a dla os\u00f3b, kt\u00f3re ju\u017c maj\u0105 mia\u017cd\u017cyc\u0119, zaleca si\u0119 iloraz poni\u017cej dw\u00f3ch.<\/p>\n\n\n\n

      Historia choroby (anamneza)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W hipercholesterolemii kluczowe znaczenie ma zebranie wywiadu chorobowego (anamnezy). Dostarcza on lekarzowi informacji o mo\u017cliwych przyczynach i czynnikach ryzyka.<\/p>\n\n\n\n

      Lekarz zapyta ci\u0119 o twoje nawyki \u017cywieniowe oraz spo\u017cywanie alkoholu i palenie papieros\u00f3w. Poinformuj te\u017c lekarza o wszelkich znanych chorobach, na kt\u00f3re cierpisz, takich jak cukrzyca, choroby tarczycy czy w\u0105troby. Lekarz zada Ci mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n