{"id":9707,"date":"2022-06-08T09:42:00","date_gmt":"2022-06-08T09:42:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9707"},"modified":"2023-01-27T15:10:30","modified_gmt":"2023-01-27T15:10:30","slug":"choroba-dwubiegunowa","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroba-dwubiegunowa\/","title":{"rendered":"Choroba dwubiegunowa"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku choroby dwubiegunowej? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 przechodz\u0105 przez fazy depresji z g\u0142\u0119bokimi obni\u017ceniami nastroju i fazy maniakalne z nastrojem euforycznym lub niezwykle dra\u017cliwym, z wyra\u017anie zwi\u0119kszonym pop\u0119dem. Je\u015bli zauwa\u017cysz u siebie podobne objawy, skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry poprowadzi twoj\u0105 terapi\u0119, wypisze recepty na w\u0142a\u015bciwe leki i w razie potrzeby wypisze r\u00f3wnie\u017c zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Objawy<\/strong>: Naprzemiennie wyst\u0119puj\u0105 fazy depresyjne i maniakalne (= fazy z wyra\u017anie podwy\u017cszonym, ekspansywnym lub dra\u017cliwym nastrojem, zwi\u0119kszonym pop\u0119dem, ch\u0119ci\u0105 m\u00f3wienia itp.).<\/span><\/li>\n\n\n\n
  • Przyczyny i czynniki ryzyka:<\/strong> W rozw\u00f3j choroby prawdopodobnie zaanga\u017cowanych jest kilka czynnik\u00f3w, w tym czynniki genetyczne, ale tak\u017ce inne, takie jak zaburzona r\u00f3wnowaga neuroprzeka\u017anik\u00f3w w m\u00f3zgu, stres, niekt\u00f3re leki.<\/span><\/li>\n\n\n\n
  • Diagnoza<\/strong>: Wywiad lekarski, kwestionariusze kliniczne, badanie fizykalne w celu wykluczenia chor\u00f3b organicznych.<\/span><\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: G\u0142\u00f3wnie leki w po\u0142\u0105czeniu z psychoterapi\u0105; je\u015bli to konieczne, inne terapie, takie jak terapia wybudzeniowa i elektrokonwulsyjna; \u015brodki wspomagaj\u0105ce, takie jak metody relaksacyjne, programy \u0107wicze\u0144, ergoterapia, muzykoterapia, spotkania z grupami samopomocy itp.<\/span><\/li>\n\n\n\n
  • Rokowanie<\/strong>: Choroba dwubiegunowa jest trudna do wyleczenia, ale mo\u017cna j\u0105 ustabilizowa\u0107 dzi\u0119ki odpowiedniemu leczeniu. Ze wzgl\u0119du na wysokie ryzyko samob\u00f3jstwa, wa\u017cne jest wczesne podj\u0119cie terapii. Jednak osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 cz\u0119sto nie rozumiej\u0105, na czym ona polega.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Choroba dwubiegunowa: opis<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Choroba dwubiegunowa, podobnie jak depresja, nale\u017cy do tzw. zaburze\u0144 afektywnych. Oznacza to, \u017ce wp\u0142ywa na uczucia os\u00f3b, kt\u00f3rych dotknie. Pacjenci do\u015bwiadczaj\u0105 silnych waha\u0144 nastroju, dla kt\u00f3rych zwykle nie ma zewn\u0119trznego bod\u017aca. Fazy maniakalne, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 du\u017c\u0105 eufori\u0105, energi\u0105 i przecenianiem siebie lub dra\u017cliwo\u015bci\u0105 i nieufno\u015bci\u0105, przeplataj\u0105 si\u0119 z fazami depresyjnymi, w kt\u00f3rych osoba dotkni\u0119ta chorob\u0105 jest przygn\u0119biona i niespokojna. Choroba dwubiegunowa jest wi\u0119c cz\u0119sto jeszcze potocznie nazywana depresj\u0105 maniakaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Szacuje si\u0119, \u017ce zaburzenia dwubiegunowe dotykaj\u0105 od jednego do trzech procent populacji.<\/p>\n\n\n\n

    Choroba dwubiegunowa: r\u00f3\u017cne formy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W chorobie dwubiegunowej fazy lub epizody obni\u017conego nastroju przeplataj\u0105 si\u0119 w nieregularnych odst\u0119pach czasu z fazami wyra\u017anie podwy\u017cszonego nastroju lub nastroju dra\u017cliwego (fazy maniakalne). Nie jest to jednak jednolity obraz kliniczny. Istniej\u0105 natomiast r\u00f3\u017cne przejawy zaburze\u0144 dwubiegunowych, w tym przede wszystkim nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Choroba dwubiegunowa typu I<\/strong>: Depresja i mania wyst\u0119puj\u0105 naprzemiennie. Epizod depresyjny trwa co najmniej dwa tygodnie, epizod maniakalny co najmniej siedem dni. Ten ostatni jest bardzo wyra\u017any (r\u00f3\u017cnica w por\u00f3wnaniu z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105 typu II).<\/li>\n\n\n\n
    • Choroba dwubiegunowa typu II:<\/strong> Wyst\u0119puj\u0105 tu epizody depresyjne i co najmniej jeden epizod hipomanii. Ten ostatni r\u00f3\u017cni si\u0119 od epizodu maniakalnego minimalnym czasem trwania (co najmniej cztery dni) oraz obecno\u015bci\u0105 pewnych objaw\u00f3w (np. zwi\u0119kszone trudno\u015bci z koncentracj\u0105 zamiast gonitwy my\u015bli lub nat\u0142oku pomys\u0142\u00f3w; mniejsza pewno\u015b\u0107 siebie i ryzykowne zachowania itp.).<\/li>\n\n\n\n
    • Rapid Cycling (szybka zmiana faz<\/strong>): Ta szczeg\u00f3lna forma charakteryzuje si\u0119 szczeg\u00f3lnie szybk\u0105 zmian\u0105 pomi\u0119dzy epizodami depresyjnymi i maniakalnymi (co najmniej cztery r\u00f3\u017cne epizody w ci\u0105gu 12 miesi\u0119cy). Dotyka do 20 procent wszystkich pacjent\u00f3w z zaburzeniem dwubiegunowym, g\u0142\u00f3wnie kobiet.<\/li>\n\n\n\n
    • Cyklotymia<\/strong>: W tym przypadku niestabilny nastr\u00f3j utrzymuje si\u0119 przez co najmniej dwa lata. Nie jest on jednak tak ci\u0119\u017cki, by spe\u0142nione by\u0142y kryteria manii lub przynajmniej umiarkowanego epizodu depresyjnego. Dlatego cyklotymia jest czasem zaliczana do trwa\u0142ych zaburze\u0144 afektywnych, a nie do zaburze\u0144 afektywnych dwubiegunowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Choroba dwubiegunowa: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W chorobie dwubiegunowej wyst\u0119puj\u0105 cztery r\u00f3\u017cne rodzaje epizod\u00f3w. Opr\u00f3cz \u201eklasycznych\u201d epizod\u00f3w depresyjnych i maniakalnych s\u0105 te\u017c epizody hipomaniczne i mieszane. Czasami po fazie maniakalnej nast\u0119puje epizod depresyjny \u2013 albo bezpo\u015brednio jako \u201ewstrz\u0105s wt\u00f3rny\u201d, albo p\u00f3\u017aniej (po okresie \u201enormalnego\u201d nastroju) jako osobny epizod. W innych przypadkach jest na odwr\u00f3t: zaczyna si\u0119 od fazy depresji, po kt\u00f3rej nast\u0119puje faza maniakalna \u2013 znowu jako \u201ewstrz\u0105s wt\u00f3rny\u201d lub wyst\u0119puje w odosobnieniu. Bardzo rzadko zdarza si\u0119, \u017ce pacjent cierpi tylko na fazy maniakalne.<\/p>\n\n\n\n

      Symptomy epizodu depresyjnego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W fazach depresyjnych obraz kliniczny przypomina depresj\u0119. Do g\u0142\u00f3wnych objaw\u00f3w nale\u017c\u0105 wtedy:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • przygn\u0119bienie,<\/li>\n\n\n\n
      • utrata zainteresowa\u0144 i przyjemno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
      • bezsenno\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n
      • zaburzenia snu, zw\u0142aszcza problemy z za\u015bni\u0119ciem w drugiej po\u0142owie nocy,<\/li>\n\n\n\n
      • zaburzenia koncentracji i my\u015blenia,<\/li>\n\n\n\n
      • poczucie winy,<\/li>\n\n\n\n
      • zw\u0105tpienie w siebie,<\/li>\n\n\n\n
      • my\u015bli samob\u00f3jcze.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Podczas epizodu depresyjnego mimika twarzy jest sztywna i pozbawiona wyrazu. Cierpi\u0105cy maj\u0105 tendencj\u0119 do m\u00f3wienia cicho, a ich reakcje s\u0105 op\u00f3\u017anione.<\/p>\n\n\n\n

        W fazie depresji mog\u0105 te\u017c wyst\u0105pi\u0107 objawy fizyczne. Zmniejsza si\u0119 apetyt i wielu chorych znacznie traci na wadze. Niekt\u00f3rzy do\u015bwiadczaj\u0105 b\u00f3lu w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a. Najcz\u0119stsze dolegliwo\u015bci to duszno\u015bci, problemy z sercem, \u017co\u0142\u0105dkiem i jelitami, a tak\u017ce zawroty i b\u00f3le g\u0142owy oraz zaburzenia erekcji.<\/p>\n\n\n\n

        Symptomy epizodu maniakalnego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W fazach manii wszystko jest wyolbrzymione \u2013 pobudzenie emocjonalne, my\u015blenie, m\u00f3wienie, dzia\u0142anie: pacjent jest pe\u0142en energii (przy jednoczesnym niewielkim zapotrzebowaniu na sen) i ma wyra\u017anie podwy\u017cszony nastr\u00f3j lub jest bardzo rozdra\u017cniony. Ma siln\u0105 potrzeb\u0119 m\u00f3wienia, jest niekonsekwentny i nieskoncentrowany, bardzo potrzebuje kontaktu, jest nadpobudliwy i impulsywny.<\/p>\n\n\n\n

        Typowe jest te\u017c przecenianie samego siebie, zwi\u0119kszone podejmowanie ryzyka i lekkomy\u015blno\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy pacjenci wydaj\u0105 pieni\u0105dze bezmy\u015blnie i rozpoczynaj\u0105 przero\u015bni\u0119te projekty, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0119dzi\u0107 ich w problemy finansowe i prawne. Problematyczna jest te\u017c utrata zahamowa\u0144 spo\u0142ecznych. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 podchodz\u0105 do przypadkowych nieznajomych i maj\u0105 tendencj\u0119 do bardziej otwartego flirtowania i zachowa\u0144 seksualnych.<\/p>\n\n\n\n

        Podczas epizodu maniakalnego pacjenci s\u0105 te\u017c bardzo kreatywni. Obecnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy innymi Vincent van Gogh i George Frideric Handel mieli depresj\u0119 maniakaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Ponad dwie trzecie wszystkich pacjent\u00f3w z mani\u0105 do\u015bwiadcza r\u00f3wnie\u017c objaw\u00f3w psychotycznych. Nale\u017c\u0105 do nich nadmierna pewno\u015b\u0107 siebie, halucynacje, urojenia prze\u015bladowcze i my\u015bli urojeniowe.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy epizodu hipomanii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W niekt\u00f3rych przypadkach choroby dwubiegunowej objawy maniakalne wyst\u0119puj\u0105 w os\u0142abionej formie. Nazywa si\u0119 to hipomani\u0105. Osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 cierpi\u0105 na przyk\u0142ad na trudno\u015bci z koncentracj\u0105, a nie na ucieczk\u0119 my\u015bli i gonitw\u0119 my\u015bli. Szczeg\u00f3lnie zauwa\u017calne objawy manii, takie jak utrata zahamowa\u0144 spo\u0142ecznych, silna przecena w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci i lekkomy\u015blne zachowanie, s\u0105 nieobecne lub prawie nieobecne.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy epizodu mieszanego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Opr\u00f3cz epizod\u00f3w czysto depresyjnych i (hipo)maniakalnych w chorobie dwubiegunowej pojawiaj\u0105 si\u0119 czasem epizody mieszane. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 one po\u0142\u0105czeniem lub gwa\u0142town\u0105 zmian\u0105 (w ci\u0105gu kilku godzin) objaw\u00f3w depresyjnych i (hipo)maniakalnych. Jednak o epizodzie mieszanym m\u00f3wimy dopiero wtedy, gdy objawy depresyjne i (hipo)maniakalne wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3wnym stopniu przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu przez co najmniej dwa tygodnie.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa wi\u0105\u017ce si\u0119 z ogromnym cierpieniem i zwi\u0119kszonym ryzykiem pope\u0142nienia samob\u00f3jstwa. Pr\u00f3by samob\u00f3jcze i samob\u00f3jstwa prawie zawsze maj\u0105 miejsce w trakcie lub bezpo\u015brednio po epizodzie depresyjnym lub mieszanym.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa: przyczyny i czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa jest spowodowana zar\u00f3wno czynnikami biologicznymi, jak i psychospo\u0142ecznymi. Dotychczasowe badania sugeruj\u0105, \u017ce chorobie sprzyja skomplikowana interakcja kilku gen\u00f3w i r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n

        Zaburzenie dwubiegunowe: przyczyny genetyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Badania rodzinne i bli\u017aniacze wykaza\u0142y, \u017ce w rozw\u00f3j choroby dwubiegunowej zaanga\u017cowane s\u0105 czynniki genetyczne. Na przyk\u0142ad dzieci chorego rodzica s\u0105 o dziesi\u0119\u0107 procent bardziej nara\u017cone na depresj\u0119 maniakaln\u0105. Je\u015bli oboje rodzice maj\u0105 zaburzenia dwubiegunowe, prawdopodobie\u0144stwo zachorowania wzrasta nawet do 50 procent.<\/p>\n\n\n\n

        Ostatnie badania wykaza\u0142y, \u017ce jedena\u015bcie region\u00f3w w ludzkim genomie jest zwi\u0105zanych z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105 (a tak\u017ce ze schizofreni\u0105). Sze\u015b\u0107 z tych region\u00f3w nie by\u0142o wcze\u015bniej znanych.<\/p>\n\n\n\n

        Zaburzenia dwubiegunowe: wp\u0142yw neuroprzeka\u017anik\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Wiele wskazuje na to, \u017ce w zaburzeniu dwubiegunowym zaburzona jest dystrybucja i regulacja wa\u017cnych substancji przeka\u017anikowych w m\u00f3zgu (neuroprzeka\u017anik\u00f3w). Neurotransmitery to substancje endogenne, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 pewne reakcje w organizmie i w m\u00f3zgu. Przyk\u0142adami s\u0105 serotonina, noradrenalina i dopamina.<\/p>\n\n\n\n

        Stwierdzono, \u017ce u os\u00f3b cierpi\u0105cych na depresj\u0119 wyst\u0119puje niedob\u00f3r noradrenaliny i serotoniny. Z kolei w fazach maniakalnych st\u0119\u017cenie dopaminy i noradrenaliny jest zwi\u0119kszone. W zaburzeniu dwubiegunowym wa\u017cn\u0105 rol\u0119 mo\u017ce odgrywa\u0107 zaburzenie r\u00f3wnowagi r\u00f3\u017cnych neuroprzeka\u017anik\u00f3w. W terapii zaburze\u0144 dwubiegunowych d\u0105\u017cy si\u0119 wi\u0119c do kontrolowanego uwalniania tych substancji sygna\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa: przyczyny psychospo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Opr\u00f3cz wp\u0142yw\u00f3w biologicznych, w zaburzeniach dwubiegunowych bior\u0105 udzia\u0142 tak\u017ce indywidualne okoliczno\u015bci \u017cyciowe. Szczeg\u00f3lnie stres wydaje si\u0119 czynnikiem wyzwalaj\u0105cym epizody maniakalno-depresyjne.<\/p>\n\n\n\n

        Powa\u017cne choroby, dr\u0119czenie, z\u0142e do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa, roz\u0142\u0105ka z powodu rozwodu czy \u015bmierci s\u0105 tak samo stresuj\u0105ce jak niekt\u00f3re fazy rozwoju cz\u0142owieka (np. dojrzewanie). To, w jaki spos\u00f3b stres jest odczuwany i przetwarzany, zale\u017cy od danej osoby. Niekt\u00f3rzy ludzie wypracowali sobie dobre strategie radzenia ze stresem, podczas gdy inni szybko si\u0119 za\u0142amuj\u0105. Tak wi\u0119c czynniki wyzwalaj\u0105ce stres mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo rozwoju choroby dwubiegunowej.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa: przyczyny zwi\u0105zane z przyjmowaniem lek\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Niekt\u00f3re leki mog\u0105 zmienia\u0107 nastr\u00f3j, a w skrajnych przypadkach nawet wywo\u0142ywa\u0107 chorob\u0119 dwubiegunow\u0105. Nale\u017c\u0105 do nich preparaty zawieraj\u0105ce kortyzon, metylofenidat, niekt\u00f3re leki przeciw parkinsonizmowi i epilepsji, ale tak\u017ce narkotyki, takie jak alkohol, LSD, marihuana i kokaina.<\/p>\n\n\n\n

        Istniej\u0105 te\u017c pojedyncze opisy przypadk\u00f3w, wed\u0142ug kt\u00f3rych zaburzenia dwubiegunowe pojawi\u0142y si\u0119 po urazach m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa: testy i diagnoza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa nie jest \u0142atwa do zdiagnozowania, poniewa\u017c mo\u017ce by\u0107 mylona z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak klasyczna depresja czy schizofrenia. Poniewa\u017c faza maniakalna jest cz\u0119sto interpretowana przez bliskich i osoby cierpi\u0105ce jako zwyk\u0142e podwy\u017cszenie nastroju, cz\u0119sto mijaj\u0105 lata, zanim zostanie postawiona w\u0142a\u015bciwa diagnoza.<\/p>\n\n\n\n

        Choroba dwubiegunowa typu II i cyklotymia s\u0105 szczeg\u00f3lnie trudne do rozpoznania, poniewa\u017c objawy s\u0105 mniej wyra\u017ane ni\u017c w chorobie dwubiegunowej typu I. Dlatego szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest, by dok\u0142adnie opisa\u0107 lekarzowi lub terapeucie swoje do\u015bwiadczenia, nastroje i uczucia.<\/p>\n\n\n\n

        W\u0142a\u015bciwa osoba, z kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna porozmawia\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli podejrzewa si\u0119 chorob\u0119 dwubiegunow\u0105, mo\u017cna najpierw skontaktowa\u0107 si\u0119 z lekarzem rodzinnym. Jednak ze wzgl\u0119du na trudn\u0105 diagnoz\u0119 i zwi\u0119kszone ryzyko samob\u00f3jstwa zaleca si\u0119 natychmiastowy kontakt z poradni\u0105 psychiatryczn\u0105 lub lekarzem psychiatr\u0105. Cz\u0119sto jednak osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 nie widz\u0105 potrzeby skorzystania z pomocy medycznej \u2013 zw\u0142aszcza w fazie maniakalnej.<\/p>\n\n\n\n

        Obszerny wywiad<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Aby wyja\u015bni\u0107 ewentualne zaburzenie dwubiegunowe, lekarz najpierw szczeg\u00f3\u0142owo porozmawia z pacjentem, by zebra\u0107 wywiad medyczny (anamnez\u0119). Lekarz lub terapeuta mo\u017ce zada\u0107 nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Czy w ci\u0105gu ostatnich kilku tygodni czu\u0142e\u015b si\u0119 przygn\u0119biony lub os\u0142abiony?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy masz trudno\u015bci z porannym wstawaniem?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy mia\u0142e\u015b problemy z przespaniem ca\u0142ej nocy?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy mia\u0142e\u015b dobry apetyt?<\/li>\n\n\n\n
        • Jakie s\u0105 Twoje my\u015bli w tej chwili? Co ci przeszkadza?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy miewasz czasem my\u015bli o \u015bmierci lub o odebraniu sobie \u017cycia?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy w ci\u0105gu ostatnich kilku tygodni by\u0142e\u015b wyj\u0105tkowo nadpobudliwy?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy mia\u0142e\u015b poczucie, \u017ce jeste\u015b pod napi\u0119ciem?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy mia\u0142e\u015b wra\u017cenie, \u017ce m\u00f3wi\u0142e\u015b wi\u0119cej i szybciej ni\u017c zwykle?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy zmniejszy\u0142o si\u0119 twoje zapotrzebowanie na sen?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy by\u0142e\u015b bardzo aktywny i robi\u0142e\u015b wiele rzeczy w bardzo kr\u00f3tkim czasie?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy tw\u00f3j nastr\u00f3j by\u0142 ostatnio zmienny?<\/li>\n\n\n\n
        • Czy w twojej rodzinie s\u0105 znane przypadki choroby maniakalno-depresyjnej?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Dobrze jest, gdy lekarz przepytuje tak\u017ce krewnych pacjenta (a potem w\u0142\u0105cza ich w proces terapeutyczny). Zw\u0142aszcza je\u015bli pacjent nie ma \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej choroby, obserwacje i pomoc bliskich krewnych s\u0105 niezwykle wa\u017cne. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce bliscy cz\u0119sto potrafi\u0105 bardzo dobrze oceni\u0107 r\u00f3\u017cne fazy nastroju osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105, krewnych i profesjonalist\u00f3w (terapeut\u00f3w) na r\u00f3wnych zasadach, jakie przewiduje wsp\u00f3\u0142czesna psychiatria, nazywamy trialogiem.<\/p>\n\n\n\n

          W diagnostyce choroby dwubiegunowej wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce kwestionariusze kliniczne. Niekt\u00f3re z nich s\u0142u\u017c\u0105 do oceny objaw\u00f3w maniakalnych, inne do oceny objaw\u00f3w depresyjnych. Ponadto istniej\u0105 kwestionariusze do samooceny, jak r\u00f3wnie\u017c do oceny zewn\u0119trznej (np. przez partnera).<\/p>\n\n\n\n

          Diagnozy r\u00f3\u017cnicowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Podczas stawiania diagnozy lekarz musi by\u0107 szczeg\u00f3lnie ostro\u017cny, by odr\u00f3\u017cni\u0107 mani\u0119 od schizofrenii, co nie zawsze jest \u0142atwe. Zamiast choroby dwubiegunowej za objawy pacjenta mog\u0105 by\u0107 odpowiedzialne tak\u017ce inne choroby psychiczne. Diagnozy r\u00f3\u017cnicowe obejmuj\u0105 zaburzenie osobowo\u015bci typu borderline oraz ADHD.<\/p>\n\n\n\n

          Przed postawieniem diagnozy choroby dwubiegunowej lekarz musi r\u00f3wnie\u017c wykluczy\u0107 r\u00f3\u017cne choroby organiczne jako mo\u017cliwe przyczyny objaw\u00f3w maniakalnych lub depresyjnych. Do chor\u00f3b tych nale\u017c\u0105 na przyk\u0142ad epilepsja, guzy m\u00f3zgu, stwardnienie rozsiane, choroby tarczycy, uzale\u017cnienie od alkoholu, narkotyk\u00f3w lub lek\u00f3w, neurosyfilis (zapalenie uk\u0142adu nerwowego w wyniku ki\u0142y), demencja czo\u0142owo-skroniowa, choroba Parkinsona, choroba Cushinga i choroba Addisona. R\u00f3\u017cne badania fizyczne pomagaj\u0105 wykry\u0107 lub wykluczy\u0107 takie choroby organiczne.<\/p>\n\n\n\n

          Choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Je\u015bli lekarz zdiagnozuje chorob\u0119 dwubiegunow\u0105, musi r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adnie odnotowa\u0107 wszelkie choroby towarzysz\u0105ce (choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce). Nie s\u0105 one rzadko\u015bci\u0105 w chorobie dwubiegunowej i mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na jej przebieg i rokowanie. Lekarz musi wzi\u0105\u0107 to pod uwag\u0119 podczas planowania terapii.<\/p>\n\n\n\n

          Wiele os\u00f3b z zaburzeniem dwubiegunowym cierpi r\u00f3wnie\u017c na inne choroby psychiczne. Do najcz\u0119stszych nale\u017c\u0105 zaburzenia l\u0119kowe i obsesyjno-kompulsywne, uzale\u017cnienie od alkoholu lub narkotyk\u00f3w, ADHD, zaburzenia od\u017cywiania i zaburzenia osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

          Ponadto pacjenci cierpi\u0105cy na dwubiegun\u00f3wk\u0119 cz\u0119sto cierpi\u0105 na jedn\u0105 lub wi\u0119cej chor\u00f3b organicznych, w tym choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, zesp\u00f3\u0142 metaboliczny, cukrzyc\u0119, migren\u0119 i choroby uk\u0142adu mi\u0119\u015bniowo-szkieletowego.<\/p>\n\n\n\n

          Choroba dwubiegunowa: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Po postawieniu diagnozy \u201echoroba dwubiegunowa\u201d, pacjenci i ich bliscy powinni by\u0107 odpowiednio poinformowani przez lekarza o chorobie i mo\u017cliwych strategiach leczenia. Najlepiej by\u0142oby, gdyby lekarz, pacjent i \u2013 je\u015bli ten ostatni wyrazi na to zgod\u0119 \u2013 jego krewni wsp\u00f3lnie ustalili plan leczenia. Je\u015bli pacjenci s\u0105 dobrze poinformowani i zaanga\u017cowani, zwi\u0119ksza to ich gotowo\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy, przestrzeganie zasad leczenia, a tak\u017ce pewno\u015b\u0107 siebie i jako\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

          W leczeniu zaburze\u0144 dwubiegunowych podstawowe rozr\u00f3\u017cnienie dotyczy zar\u00f3wno leczenia epizod\u00f3w, jak i profilaktyki po epizodach.<\/p>\n\n\n\n

          Leczenie dora\u017ane \u2013 jest prowadzone w ostrej fazie choroby i ma na celu kr\u00f3tkoterminowe zmniejszenie obecnych objaw\u00f3w depresyjnych lub (hipo)maniakalnych.<\/p>\n\n\n\n

          Profilaktyka epizod\u00f3w \u2013 w tym przypadku celem d\u0142ugoterminowym jest unikni\u0119cie lub przynajmniej zmniejszenie liczby kolejnych epizod\u00f3w afektywnych. Cz\u0119sto nie da si\u0119 tego osi\u0105gn\u0105\u0107 w pe\u0142ni i od razu. Nast\u0119pnie pr\u00f3buje si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do celu d\u0142ugoterminowego za pomoc\u0105 \u201ezwyci\u0119stw etapowych\u201d. Na przyk\u0142ad d\u0105\u017cy si\u0119 do tego, by epizody by\u0142y kr\u00f3tsze lub rzadsze.<\/p>\n\n\n\n

          Choroba dwubiegunowa: elementy terapii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Zar\u00f3wno w leczeniu ostrym, jak i w profilaktyce fazowej zwykle stosuje si\u0119 po\u0142\u0105czenie lek\u00f3w i \u015brodk\u00f3w psychoterapeutycznych.<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Przyjmowanie lek\u00f3w jest absolutnie konieczne w chorobie dwubiegunowej \u2013 nie tylko po to, by zmniejszy\u0107 objawy depresji i maniakalne, ale te\u017c by zmniejszy\u0107 ryzyko samob\u00f3jstwa.<\/li>\n\n\n\n
          • Leczenie psychoterapeutyczne mo\u017ce pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na przebieg choroby dwubiegunowej. Przede wszystkim jednak decyduj\u0105ce znaczenie ma zrozumienie choroby przez pacjenta i jego wola leczenia si\u0119. Dwubiegunowcom cz\u0119sto brakuje tej spolegliwo\u015bci, poniewa\u017c w fazach maniakalnych czuj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie dobrze i niech\u0119tnie z nich rezygnuj\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Leczenie farmakologiczne i psychoterapeutyczne mo\u017ce by\u0107 z po\u017cytkiem uzupe\u0142nione innymi \u015brodkami. Mo\u017ce to by\u0107 na przyk\u0142ad terapia w stanie czuwania lub terapia elektrokonwulsyjna w leczeniu ostrym lub procedury tw\u00f3rcze i zorientowane na dzia\u0142anie (np. muzykoterapia) w profilaktyce fazowej.<\/p>\n\n\n\n

            Ponadto lekarz prowadz\u0105cy powinien wskaza\u0107 pacjentowi i jego bliskim, \u017ce konsultanci, podr\u0119czniki samopomocy i programy szkoleniowe (np. trening samokontroli) mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaoferowa\u0107 im bardzo cenne wsparcie. Mo\u017ce on te\u017c udziela\u0107 konkretnych wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych literatury i zach\u0119ci\u0107 do udzia\u0142u w bie\u017c\u0105cych spotkaniach terapeutycznych. Lekarz powinien te\u017c zach\u0119ca\u0107 pacjent\u00f3w i ich bliskich do ucz\u0119szczania do grup samopomocy \u2013 regularny kontakt i wymiana do\u015bwiadcze\u0144 z innymi osobami dotkni\u0119tymi chorob\u0105 mog\u0105 ustabilizowa\u0107 sukces leczenia.<\/p>\n\n\n\n

            Osoby cierpi\u0105ce na depresj\u0119 maniakaln\u0105 zazwyczaj musz\u0105 by\u0107 leczone do ko\u0144ca \u017cycia, bo tylko w ten spos\u00f3b mog\u0105 utrzyma\u0107 sw\u00f3j stabilny nastr\u00f3j. Je\u015bli pacjenci zaprzestan\u0105 leczenia, istnieje du\u017ce ryzyko nawrotu choroby.<\/p>\n\n\n\n

            Choroba dwubiegunowa: leczenie farmakologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Zaburzenie dwubiegunowe leczy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie lekami przeciwdepresyjnymi, \u201estabilizatorami nastroju\u201d i atypowymi neuroleptykami. Je\u015bli pacjent cierpi r\u00f3wnie\u017c na pobudzenie, agresj\u0119 lub zaburzenia l\u0119kowe, lekarz mo\u017ce tymczasowo przepisa\u0107 mu \u015brodek uspokajaj\u0105cy, taki jak diazepam.<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • Leki antydepresyjne:<\/strong> Mog\u0105 z\u0142agodzi\u0107 objawy depresji. Dost\u0119pnych jest oko\u0142o 30 rodzaj\u00f3w lek\u00f3w przeciwdepresyjnych, na przyk\u0142ad tr\u00f3jpier\u015bcieniowe leki przeciwdepresyjne (takie jak amitryptylina, imipramina, doksepina) i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI, takie jak fluoksetyna, citalopram, paroksetyna).<\/li>\n\n\n\n
            • \u201eStabilizatory nastroju\u201d<\/strong>: Jest to grupa heterogenicznych substancji, kt\u00f3re mog\u0105 kompensowa\u0107 nadmierne wahania nastroju zar\u00f3wno w fazie depresyjnej, jak i maniakalnej \u2013 w kr\u00f3tkim i d\u0142ugim okresie. Wa\u017cnymi przedstawicielami s\u0105 lit (w postaci soli, np. w\u0119glanu litu) oraz leki przeciwdrgawkowe (antyepileptyki): karbamazepina, kwas walproinowy i lamotrygina.<\/li>\n\n\n\n
            • Neuroleptyki atypowe: <\/strong>S\u0105 to leki dopuszczone do stosowania w leczeniu zaburze\u0144 psychotycznych (g\u0142\u00f3wnie schizofrenii), a czasem tak\u017ce w leczeniu zaburze\u0144 dwubiegunowych. Na przyk\u0142ad kwetiapina, amisulpryd, aripiprazol, olanzapina i risperidon s\u0105 stosowane u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Indywidualny przypadek decyduje o tym, jakie substancje aktywne, w jakiej kombinacji i w jakiej dawce lekarz prowadz\u0105cy przepisuje pacjentowi. Decyduj\u0105cymi czynnikami s\u0105 rodzaj i faza choroby dwubiegunowej, tolerancja na poszczeg\u00f3lne substancje czynne oraz ewentualne choroby towarzysz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

              Dzia\u0142anie wymienionych lek\u00f3w cz\u0119sto zaczyna si\u0119 pojawia\u0107 dopiero po kilku tygodniach. Osoby dotkni\u0119te chorob\u0105 musz\u0105 wi\u0119c uzbroi\u0107 si\u0119 w cierpliwo\u015b\u0107, a\u017c poprawa ich stanu b\u0119dzie zauwa\u017calna.<\/p>\n\n\n\n

              Podczas przyjmowania leku wa\u017cne jest, by post\u0119powa\u0107 zgodnie z zaleceniami lekarza. Samodzielne zwi\u0119kszanie dawki jest bardzo niebezpieczne i mo\u017ce spowodowa\u0107 powa\u017cne skutki uboczne. W \u017cadnym wypadku nie nale\u017cy odstawia\u0107 leku nagle i bez konsultacji z lekarzem, w przeciwnym razie zwykle dochodzi do nowego epizodu choroby maniakalno-depresyjnej.<\/p>\n\n\n\n

              Choroba dwubiegunowa: leczenie psychoterapeutyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W leczeniu zaburze\u0144 dwubiegunowych stosuje si\u0119 r\u00f3\u017cne procedury psychoterapeutyczne. Niekt\u00f3re procedury okaza\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie skuteczne w zapobieganiu kolejnym epizodom choroby.<\/p>\n\n\n\n

              Terapia psychoedukacyjna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Podczas terapii psychoedukacyjnej pacjent i jego bliscy s\u0105 informowani i edukowani na temat choroby dwubiegunowej, jej przyczyn, przebiegu i mo\u017cliwo\u015bci leczenia. Mo\u017ce si\u0119 to odbywa\u0107 w r\u00f3\u017cnym zakresie \u2013 na przyk\u0142ad w formie ograniczonej czasowo rozmowy informacyjnej w \u015brodowisku indywidualnym lub grupowym (\u201eprosta psychoedukacja\u201d) lub jako szczeg\u00f3\u0142owa i interaktywna psychoedukacja.<\/p>\n\n\n\n

              Ta ostatnia zawiera na przyk\u0142ad instrukcje dotycz\u0105ce samoobserwacji: pacjent powinien zwraca\u0107 uwag\u0119 na swoje samopoczucie, czynno\u015bci, rytm snu i czuwania oraz codzienne do\u015bwiadczenia, aby rozpozna\u0107 ewentualny zwi\u0105zek z wahaniami nastroju.<\/p>\n\n\n\n

              Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W terapii behawioralnej pacjent uczy si\u0119 na przyk\u0142ad rozpoznawa\u0107 wczesne sygna\u0142y ostrzegawcze i potencjalne czynniki wyzwalaj\u0105ce fazy depresji lub fazy maniakalne. Powinien nauczy\u0107 si\u0119 sumiennie przyjmowa\u0107 leki i opracowa\u0107 strategie radzenia sobie z objawami maniakalnymi i depresyjnymi.<\/p>\n\n\n\n

              Ponadto, w terapii behawioralnej rozwi\u0105zuje si\u0119 problemy indywidualne i konflikty interpersonalne. Ma to na celu zmniejszenie poziomu stresu u pacjenta \u2013 stres odgrywa bowiem decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w zaostrzaniu si\u0119 faz choroby dwubiegunowej.<\/p>\n\n\n\n

              Terapia skoncentrowana na rodzinie (FFT)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Terapia skoncentrowana na rodzinie jest stosowana g\u0142\u00f3wnie w przypadku m\u0142odszych pacjent\u00f3w. Jest to terapia poznawczo-behawioralna zorientowana na terapi\u0119 rodzinn\u0105 \u2013 tzn. wa\u017cne osoby dla pacjenta (np. rodzina, partner) s\u0105 w\u0142\u0105czone w terapi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              Plan terapii sk\u0142ada si\u0119 z 21 sesji. Obejmuje on cz\u0119\u015b\u0107 psychoedukacyjn\u0105 oraz trening umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjnych i rozwi\u0105zywania problem\u00f3w wszystkich uczestnik\u00f3w. Ma to na celu umo\u017cliwienie codziennego funkcjonowania pomimo choroby i wyeliminowanie wszelkich istniej\u0105cych problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

              Interpersonalna i spo\u0142eczna terapia rytmu (IPSRT)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Interpersonalna i spo\u0142eczna terapia rytmu pr\u00f3buje zapobiega\u0107 epizodom maniakalno-depresyjnym poprzez trzy mechanizmy. Te mechanizmy to:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • odpowiedzialne obchodzenie si\u0119 z lekami,<\/li>\n\n\n\n
              • stabilizacja rytm\u00f3w spo\u0142ecznych lub regularnej codziennej rutyny (np. struktura dnia, rytm snu i czuwania, stymulacja spo\u0142eczna),<\/li>\n\n\n\n
              • zmniejszenie problem\u00f3w indywidualnych i interpersonalnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Zaburzenia dwubiegunowe: terapia Wake<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Terapia czuwania lub pozbawienia snu pomaga podczas epizod\u00f3w depresyjnych: u 40-60% pacjent\u00f3w z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105 objawy depresji ulegaj\u0105 znacznej poprawie dzi\u0119ki zmniejszeniu ilo\u015bci snu, ale tylko na kr\u00f3tki czas. Dlatego terapia przez przebudzenie mo\u017ce by\u0107 jedynie uzupe\u0142nieniem innych metod leczenia (np. lek\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

                Protok\u00f3\u0142 leczenia terapii Wake obejmuje dwa do trzech okres\u00f3w czuwania w ci\u0105gu jednego tygodnia.<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • W pe\u0142nej terapii czuwania<\/strong> pacjent pozostaje w stanie czuwania przez 36 do 40 godzin (np. od rana do wieczora nast\u0119pnej nocy) \u2013 ze snem regeneracyjnym nast\u0119pnej nocy. Ca\u0142y proces powtarza si\u0119 trzeciego i pi\u0105tego dnia tygodnia.<\/li>\n\n\n\n
                • W terapii cz\u0119\u015bciowego czuwania<\/strong> pacjent \u015bpi przez pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 nocy (np. od 21.00 do 1.00), a nast\u0119pnie pozostaje rozbudzony przez drug\u0105 po\u0142ow\u0119 nocy i nast\u0119pny dzie\u0144 (do wieczora).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Oba warianty terapii wykazuj\u0105 takie samo dzia\u0142anie przeciwdepresyjne i mog\u0105 by\u0107 stosowane zar\u00f3wno w warunkach ambulatoryjnych, jak i stacjonarnych.<\/p>\n\n\n\n

                  W niekt\u00f3rych przypadkach nie wolno prowadzi\u0107 terapii czuwania, na przyk\u0142ad u pacjent\u00f3w ze znanymi zaburzeniami padaczkowymi (pozbawienie snu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia napad\u00f3w padaczkowych).<\/p>\n\n\n\n

                  Choroba dwubiegunowa: terapia elektrokonwulsyjna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Leczenie dora\u017ane za pomoc\u0105 terapii elektrokonwulsyjnej (electroconvulsive therapy, ECT) jest bardzo skuteczne w przypadku ci\u0119\u017ckich epizod\u00f3w depresyjnych i maniakalnych. Dzia\u0142a to w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n

                  Kr\u00f3tkie impulsy elektryczne s\u0105 wysy\u0142ane do m\u00f3zgu pacjenta za pomoc\u0105 elektrod umieszczonych na g\u0142owie. Poniewa\u017c ca\u0142a procedura odbywa si\u0119 w znieczuleniu og\u00f3lnym, pacjent niczego nie zauwa\u017ca. Impulsy elektryczne wywo\u0142uj\u0105 kr\u00f3tkie (od 20 do 40 sekund) drgawki \u2013 brzmi to przera\u017caj\u0105co, ale w rzeczywisto\u015bci jest nieszkodliwe, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 bardzo skuteczne: nastr\u00f3j pacjenta normalizuje si\u0119 w wyniku wywo\u0142anych pr\u0105dem drgawek. Do tej pory nie wiadomo jednak, jaki dok\u0142adnie jest mechanizm dzia\u0142ania tej terapii.<\/p>\n\n\n\n

                  W sumie seria zabieg\u00f3w terapii elektrokonwulsyjnej sk\u0142ada si\u0119 zazwyczaj z sze\u015bciu do dwunastu sesji. Wska\u017anik skuteczno\u015bci jest zwykle du\u017co wy\u017cszy ni\u017c w przypadku lek\u00f3w \u2013 terapia elektrowstrz\u0105sowa dzia\u0142a na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 pacjent\u00f3w ni\u017c intensywne leczenie farmakologiczne. W dodatku efekt leczenia pojawia si\u0119 szybciej \u2013 w przypadku lek\u00f3w z kolei potrzeba zazwyczaj kilku tygodni, by pojawi\u0142y si\u0119 oczekiwane efekty.<\/p>\n\n\n\n

                  Niemniej jednak po skutecznym zastosowaniu terapii elektrokonwulsyjnej pacjenci musz\u0105, je\u015bli to mo\u017cliwe, otrzymywa\u0107 leki zapobiegaj\u0105ce nowym epizodom choroby (w po\u0142\u0105czeniu z psychoterapi\u0105). W przeciwnym razie nawr\u00f3t choroby mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 bardzo szybko.<\/p>\n\n\n\n

                  Dla bezpiecze\u0144stwa przed rozpocz\u0119ciem terapii elektrokonwulsyjnej przeprowadza si\u0119 r\u00f3\u017cne badania fizyczne i psychiatryczne. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach nie mo\u017cna jej stosowa\u0107, np. w przypadku podwy\u017cszonego ci\u015bnienia \u015br\u00f3dczaszkowego lub ci\u0119\u017ckiego nadci\u015bnienia. Starszy wiek i ci\u0105\u017ca r\u00f3wnie\u017c nie pozwalaj\u0105 na stosowanie ECT.<\/p>\n\n\n\n

                  Inne terapie<\/p>\n\n\n\n

                  Kompleksowe koncepcje terapeutyczne, takie jak te stosowane w przypadku zaburze\u0144 dwubiegunowych, zazwyczaj obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c procedury wspieraj\u0105ce. Na przyk\u0142ad techniki relaksacyjne mog\u0105 pom\u00f3c w przypadku konkretnych objaw\u00f3w, takich jak niepok\u00f3j, zaburzenia snu i l\u0119ki.<\/p>\n\n\n\n

                  Terapia sportem i \u0107wiczeniami fizycznymi mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 pacjenta od negatywnych bod\u017ac\u00f3w i poprawi\u0107 jego nastr\u00f3j dzi\u0119ki interakcji z innymi lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n

                  Terapia zaj\u0119ciowa mo\u017ce pom\u00f3c osobom z zaburzeniem dwubiegunowym w kontynuowaniu lub wznowieniu uczestnictwa w wa\u017cnych obszarach \u017cycia, takich jak prowadzenie gospodarstwa domowego, praca, edukacja czy sp\u0119dzanie czasu wolnego.<\/p>\n\n\n\n

                  R\u00f3\u017cne terapie artystyczne (muzykoterapia, terapia ta\u0144cem, terapia sztuk\u0105) mog\u0105 wspiera\u0107 lub przywraca\u0107 zdrowie psychiczne pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                  \u017bycie z chorob\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Zaburzenia dwubiegunowe cz\u0119sto towarzysz\u0105 pacjentom przez ca\u0142e \u017cycie. Dlatego wa\u017cne jest, by nauczyli si\u0119 oni, jak radzi\u0107 sobie z t\u0105 chorob\u0105, by osi\u0105gn\u0105\u0107 jak najlepsz\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia. Leczenie psychoterapeutyczne pomaga te\u017c pacjentom zintegrowa\u0107 si\u0119 ze \u015brodowiskiem spo\u0142ecznym i zawodowym.<\/p>\n\n\n\n

                  Choroba dwubiegunowa: przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                  Czy chorob\u0119 dwubiegunow\u0105 mo\u017cna wyleczy\u0107? Jest to pytanie, kt\u00f3re zadaje sobie wielu chorych i ich bliskich. Odpowied\u017a: obecnie nauka nie zna \u017cadnych sprawdzonych metod ani sposob\u00f3w na wyleczenie choroby dwubiegunowej. S\u0105 pacjenci, u kt\u00f3rych epizody maniakalno-depresyjne s\u0142abn\u0105 z wiekiem, pojawiaj\u0105 si\u0119 bardzo rzadko lub ju\u017c w og\u00f3le nie wyst\u0119puj\u0105. Jednak zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w cierpi na to zaburzenie do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

                  Przebieg choroby<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Przebieg choroby dwubiegunowej jest bardzo r\u00f3\u017cny u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b. Rodzaj zaburzenia dwubiegunowego odgrywa tu wa\u017cn\u0105 rol\u0119: w chorobie dwubiegunowej typu I i Rapid Cycling, epizody maniakalne i depresyjne wyst\u0119puj\u0105 naprzemiennie \u2013 ale w tym drugim przypadku w znacznie kr\u00f3tszych odst\u0119pach czasu. W chorobie dwubiegunowej typu II wyst\u0119puj\u0105 epizody depresyjne i s\u0142abe epizody maniakalne (= hipomaniczne). Cyklotymia (kt\u00f3ra czasami nie jest zaliczana do zaburze\u0144 dwubiegunowych) charakteryzuje si\u0119 do\u015b\u0107 uporczywymi epizodami maniakalnymi i depresyjnymi.<\/p>\n\n\n\n

                  Nie oznacza to jednak, \u017ce osoby z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105 typu II lub cyklotymi\u0105 cierpi\u0105 mniej. W tych postaciach choroby dwubiegunowej epizody maniakalne lub depresyjne wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej ni\u017c w chorobie dwubiegunowej typu I.<\/p>\n\n\n\n

                  Liczba i czas trwania epizod\u00f3w choroby dwubiegunowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w z chorob\u0105 dwubiegunow\u0105 do\u015bwiadcza w \u017cyciu tylko kilku epizod\u00f3w choroby. Tylko jeden na dziesi\u0119ciu pacjent\u00f3w do\u015bwiadcza wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu epizod\u00f3w w ci\u0105gu swojego \u017cycia. Gwa\u0142towne zmiany, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 bardzo szybkimi zmianami pomi\u0119dzy epizodami choroby, s\u0105 szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ck\u0105 form\u0105 choroby.<\/p>\n\n\n\n

                  Czas trwania epizod\u00f3w depresyjnych i maniakalnych waha si\u0119 od kilku dni, kilku miesi\u0119cy do (bardzo rzadko) kilku lat. U nieleczonych pacjent\u00f3w wynosi on \u015brednio od czterech do dwunastu miesi\u0119cy. Pomi\u0119dzy tymi epizodami chorzy mog\u0105 by\u0107 wolni od objaw\u00f3w przez d\u0142u\u017cszy lub kr\u00f3tszy czas. W szczeg\u00f3lnej formie, zwanej Rapid Cycling, w ci\u0105gu roku wyst\u0119puj\u0105 co najmniej cztery fazy manii lub depresji, a niestabilny nastr\u00f3j cz\u0119sto utrzymuje si\u0119 w przerwach mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n\n\n\n

                  Czynniki ryzyka ci\u0119\u017ckiego przebiegu choroby dwubiegunowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Choroba dwubiegunowa zwykle po raz pierwszy daje o sobie zna\u0107 mi\u0119dzy 15 a 25 rokiem \u017cycia. Im wcze\u015bniejsze jest pojawienie si\u0119 choroby dwubiegunowej, tym mniej korzystny przebieg choroby. Wed\u0142ug bada\u0144 m\u0142odzi pacjenci maj\u0105 wi\u0119ksze sk\u0142onno\u015bci samob\u00f3jcze i cz\u0119sto rozwijaj\u0105 si\u0119 u nich inne zaburzenia psychiczne.<\/p>\n\n\n\n

                  Eksperci szacuj\u0105, \u017ce odsetek samob\u00f3jstw w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w dwubiegunowych wynosi oko\u0142o 15 procent.<\/p>\n\n\n\n

                  Opr\u00f3cz m\u0142odego wieku w momencie pojawienia si\u0119 pierwszych objaw\u00f3w istniej\u0105 inne czynniki ryzyka ci\u0119\u017ckiego przebiegu choroby dwubiegunowej, czyli cz\u0119sto powracaj\u0105cych epizod\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich p\u0142e\u0107 \u017ce\u0144ska, trudne wydarzenia \u017cyciowe, epizody mieszane, objawy psychotyczne (takie jak halucynacje) i niewystarczaj\u0105ca skuteczno\u015b\u0107 fazowej terapii profilaktycznej. Bardzo cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c nawracaj\u0105ce epizody choroby w postaci Rapid Cycling.<\/p>\n\n\n\n

                  Wa\u017cna jest wczesna diagnoza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Dla rokowania wa\u017cne jest, by jak najwcze\u015bniej zdiagnozowa\u0107 i leczy\u0107 chorob\u0119 dwubiegunow\u0105. Je\u015bli nie jest ona leczona, fazy maniakalne i depresyjne pojawiaj\u0105 si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej. Im wi\u0119cej takich epizod\u00f3w do\u015bwiadczy\u0142 pacjent, tym gorzej dzia\u0142a leczenie. I odwrotnie, oznacza to, \u017ce podj\u0119ta w por\u0119 profesjonalna terapia mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 przebieg choroby.<\/p>\n\n\n\n

                  Niestety nawet wtedy nie mo\u017cna wykluczy\u0107 nawrot\u00f3w choroby. Jednak objawy choroby dwubiegunowej, a co za tym idzie \u2013 poziom cierpienia, mo\u017cna znacznie zmniejszy\u0107 dzi\u0119ki lekom (i innym metodom leczenia).<\/p>\n\n\n\n

                  Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

                  Sk\u0105d mam wiedzie\u0107, \u017ce kto\u015b jest dwubiegunowy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Typowe cechy manii to:<\/p>\n\n\n\n