{"id":9852,"date":"2022-06-29T09:29:45","date_gmt":"2022-06-29T09:29:45","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=9852"},"modified":"2023-05-16T15:59:28","modified_gmt":"2023-05-16T13:59:28","slug":"choroba-lesniowskiego-crohna","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroba-lesniowskiego-crohna\/","title":{"rendered":"Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku choroby Crohna?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie tylko nawracaj\u0105ce biegunki powinny sk\u0142oni\u0107 ci\u0119 do wizyty u lekarza. Utrata wagi, gor\u0105czka i zm\u0119czenie to tak\u017ce typowe objawy choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Je\u015bli zauwa\u017cysz u siebie takie objawy, niezw\u0142ocznie skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci odbycia wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 potwierdzi\u0107 diagnoz\u0119, wystawi odpowiednie recepty i zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\">Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Opis<\/strong>: Przewlek\u0142a choroba zapalna jelit (inflammatory bowel disease, IBD), kt\u00f3ra mo\u017ce dotyczy\u0107 tak\u017ce pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przyczyny<\/strong>: Wci\u0105\u017c niejasne, ale rol\u0119 mog\u0105 odgrywa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce czynniki: predyspozycje genetyczne, zaburzona funkcja bariery jelitowej, zmieniony sk\u0142ad flory jelitowej (mikrobiom jelitowy), czynniki \u015brodowiskowe (np. palenie papieros\u00f3w).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cz\u0119ste objawy<\/strong>: Skurczowe b\u00f3le brzucha, biegunka, utrata wagi, zm\u0119czenie, ewentualnie gor\u0105czka, tworzenie si\u0119 ropni i przetok.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Badania<\/strong>: Badanie fizykalne, USG, kolonoskopia, gastroskopia, endoskopia, ewentualnie rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa, badania krwi i ka\u0142u.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Leczenie<\/strong>: Zwykle lekami, takimi jak kortyzon, mesalazyna, leki immunosupresyjne (takie jak azatiopryna), leki biologiczne, leki przeciwbiegunkowe; ewentualnie operacja, psychoterapia.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rokowanie<\/strong>: Bardzo r\u00f3\u017cny przebieg i stopie\u0144 ci\u0119\u017cko\u015bci, nieuleczalne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"opis\"><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: opis i przyczyny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna jest jedn\u0105 z przewlek\u0142ych chor\u00f3b zapalnych jelit (IBD), obok wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego. G\u0142\u00f3wnymi objawami s\u0105 skurczowe b\u00f3le brzucha i biegunka. Objawy zwykle wyst\u0119puj\u0105 w epizodach. Pacjenci mog\u0105 te\u017c przez d\u0142ugi czas nie odczuwa\u0107 \u017cadnych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W zasadzie choroba Le\u015bniowskiego-Crohna mo\u017ce dotyczy\u0107 ca\u0142ego przewodu pokarmowego \u2013 od jamy ustnej do odbytu. Zwykle jednak problem dotyczy tylko ostatniego odcinka jelita cienkiego i przej\u015bcia do jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n<p>Nasilenie choroby Le\u015bniowskiego-Crohna r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pacjenta. Je\u015bli przebieg jest niekorzystny, tworz\u0105 si\u0119 wrzody, zw\u0119\u017cenia lub przewody \u0142\u0105cz\u0105ce (przetoki) z innymi narz\u0105dami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: przyczyny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna wi\u0105\u017ce si\u0119 ze stanem zapalnym b\u0142ony \u015bluzowej w przewodzie pokarmowym \u2013 jak wspomniano powy\u017cej, najcz\u0119\u015bciej w jelitach. W przebiegu choroby procesy zapalne rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce na g\u0142\u0119bsze warstwy \u015bciany jelita. Uszkodzeniu mog\u0105 ulec tak\u017ce s\u0105siaduj\u0105ce struktury, takie jak w\u0119z\u0142y ch\u0142onne i umocowanie jelita (krezka).<\/p>\n\n\n\n<p>Choroba rozprzestrzenia si\u0119 odcinkami, a nie w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y w przewodzie pokarmowym \u2013 zdrowe odcinki jelita przeplataj\u0105 si\u0119 z chorymi.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlaczego niekt\u00f3rzy ludzie choruj\u0105 na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna \u2013 wci\u0105\u017c nie jest w pe\u0142ni zrozumia\u0142e. Przypuszczalnie kilka czynnik\u00f3w przyczynia si\u0119 do rozwoju choroby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czynniki genetyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna mo\u017ce by\u0107 dziedziczna. Naukowcy znaj\u0105 obecnie wiele r\u00f3\u017cnych gen\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 zmienione w przewlek\u0142ej nieswoistej chorobie zapalnej jelit. Jednym z nich jest gen NOD2 (= CARD15). Zawiera on schemat miejsca wi\u0105zania (receptora), kt\u00f3ry reguluje uwalnianie w\u0142asnych antybiotyk\u00f3w (defensyn) w jelicie cienkim. Osoby, kt\u00f3re maj\u0105 jedn\u0105 lub wi\u0119cej mutacji w tym genie, maj\u0105 zwi\u0119kszone ryzyko zachorowania na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Upo\u015bledzona funkcja bariery jelitowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z mo\u017cliwych czynnik\u00f3w rozwoju przewlek\u0142ych chor\u00f3b zapalnych jelit, takich jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, jest zaburzona funkcja bariery ochronnej \u015bciany jelita. Z jednej strony jelito musi by\u0107 przepuszczalne, \u017ceby sk\u0142adniki od\u017cywcze mog\u0142y dosta\u0107 si\u0119 do organizmu, ale z drugiej strony musi te\u017c zapobiega\u0107 przedostawaniu si\u0119 patogen\u00f3w. Je\u015bli ta r\u00f3wnowaga zostanie zaburzona, pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy. Na przyk\u0142ad bakterie naturalnie \u017cyj\u0105ce w jelicie mog\u0105 zaatakowa\u0107 b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelita i w ten spos\u00f3b pobudzi\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy \u2013 aktywowane s\u0105 r\u00f3\u017cne kom\u00f3rki zapalne, co mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do rozwoju choroby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zmieniony mikrobiom jelitowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mikroorganizmy \u017cyj\u0105ce naturalnie w jelitach \u2013 znane pod wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0105 mikrobiomu jelitowego (lub flory jelitowej) \u2013 r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 odgrywa\u0107 pewn\u0105 rol\u0119. Na przyk\u0142ad w jelitach pacjent\u00f3w wykryto zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie pewnej bakterii (Myobacterium avium ssp. paratuberculosis, w skr\u00f3cie MAP). Zarazek ten wywo\u0142uje u byd\u0142a tzw. paratuberkuloz\u0119 lub chorob\u0119 Johne\u2019a \u2013 chorob\u0119, kt\u00f3rej objawy s\u0105 podobne do objaw\u00f3w choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Dlatego, niekt\u00f3rzy badacze uwa\u017caj\u0105, \u017ce MAP wywo\u0142uje chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna u ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak zmieniony sk\u0142ad mikrobiomu mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce konsekwencj\u0105 choroby jelit, a nie jej przyczyn\u0105. Istniej\u0105 te\u017c badania, w kt\u00f3rych nie stwierdzono podwy\u017cszonego st\u0119\u017cenia MAP w jelitach pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czynniki \u015brodowiskowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Palenie papieros\u00f3w zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna. Inne mo\u017cliwe czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na rozw\u00f3j choroby to na przyk\u0142ad nawyki \u017cywieniowe, higiena i karmienie piersi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\"><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Przebieg choroby Le\u015bniowskiego-Crohna jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany. Niekt\u00f3rzy pacjenci maj\u0105 bardzo cz\u0119ste i powa\u017cne objawy. U innych os\u00f3b objawy choroby Le\u015bniowskiego-Crohna s\u0105 \u0142agodniejsze. Choroba mo\u017ce nawet pozosta\u0107 niewykryta przez lata.<\/p>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w choroba Le\u015bniowskiego-Crohna post\u0119puje etapami \u2013 fazy z mniej lub bardziej nasilonymi objawami przeplataj\u0105 si\u0119 z fazami z niewielkimi objawami lub bez objaw\u00f3w (fazy remisji). Je\u015bli jednak pacjent cierpi z powodu objaw\u00f3w przez ponad sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, nazywa si\u0119 to przewlek\u0142ym, aktywnym przebiegiem.<\/p>\n\n\n\n<p>Typowe objawy choroby Le\u015bniowskiego-Crohna to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u00f3l brzucha: B\u00f3l w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna jest cz\u0119sto skurczowy i wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w prawym pod\u017cebrzu (tutaj znajduje si\u0119 ostatni odcinek jelita cienkiego). To czyni objawy choroby podobnymi do objaw\u00f3w zapalenia wyrostka robaczkowego. B\u00f3l mo\u017ce by\u0107 jednak odczuwany tak\u017ce w innych miejscach brzucha lub rozproszony po ca\u0142ym brzuchu.<\/li>\n\n\n\n<li>Biegunka: Podczas ataku biegunka wyst\u0119puje zwykle kilka razy dziennie. Zazwyczaj ka\u0142 nie zawiera krwi.<\/li>\n\n\n\n<li>Utrata wagi: Z powodu braku apetytu lub strachu przed b\u00f3lem brzucha wielu chorych nie je wystarczaj\u0105co du\u017co. Z powodu biegunki traci si\u0119 te\u017c wiele sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. To dlatego pacjenci cz\u0119sto trac\u0105 du\u017co na wadze.<\/li>\n\n\n\n<li>Zm\u0119czenie, znu\u017cenie, ewentualnie gor\u0105czka: Z powodu proces\u00f3w zapalnych pacjenci czuj\u0105 si\u0119 zm\u0119czeni i pozbawieni energii. U niekt\u00f3rych pojawia si\u0119 te\u017c podwy\u017cszona temperatura lub nawet gor\u0105czka. Dzieje si\u0119 tak zw\u0142aszcza w przypadku wyst\u0119powania ropni.<\/li>\n\n\n\n<li>Ropnie i przetoki: W wyniku zapalenia mog\u0105 powsta\u0107 skupiska ropy (ropnie). Mog\u0105 te\u017c rozwin\u0105\u0107 si\u0119 przewody \u0142\u0105cz\u0105ce (przetoki) z innymi narz\u0105dami, do jamy brzusznej lub na zewn\u0105trz. Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w okolicy odbytu i bywaj\u0105 pierwszym objawem choroby Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/li>\n\n\n\n<li>Objawy niedobor\u00f3w: Cz\u0119\u015bci jelita cienkiego obj\u0119te stanem zapalnym nie mog\u0105 ju\u017c tak dobrze wch\u0142ania\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Dodatkowe sk\u0142adniki od\u017cywcze s\u0105 tracone z powodu biegunki. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 objawy niedobor\u00f3w, np. zmiany sk\u00f3rne (z powodu niedoboru cynku) lub afty. D\u0142ugotrwa\u0142y niedob\u00f3r wapnia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 osteoporoz\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe efekty i powik\u0142ania<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy odcinki jelita obj\u0119te stanem zapalnym wylecz\u0105 si\u0119, cz\u0119sto tworz\u0105 si\u0119 blizny. W ci\u0119\u017ckich przypadkach mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do niedro\u017cno\u015bci jelit (ileus), kt\u00f3ra wymaga operacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Czasami choroba Le\u015bniowskiego-Crohna dotyka tak\u017ce narz\u0105d\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 poza jelitem (zaj\u0119cie pozajelitowe). Mo\u017cliwe konsekwencje i powik\u0142ania to na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>st\u0142uszczenie w\u0105troby, przewlek\u0142e zapalenie w\u0105troby, \u017c\u00f3\u0142taczka (icterus), marsko\u015b\u0107 w\u0105troby, ropnie w w\u0105trobie,<\/li>\n\n\n\n<li>kamienie \u017c\u00f3\u0142ciowe, zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, rak p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego, rak dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych,<\/li>\n\n\n\n<li>kamienie nerkowe,<\/li>\n\n\n\n<li>br\u0105zowawe grudki na podudziach, bolesne owrzodzenia sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>palce pa\u0142eczkowate, bia\u0142awe przebarwienia paznokci,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie staw\u00f3w, b\u00f3l staw\u00f3w, choroba Bekhterewa,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie t\u0119cz\u00f3wki, zapalenie sk\u00f3ry, zapalenie rog\u00f3wki, zapalenie spoj\u00f3wek,<\/li>\n\n\n\n<li>niedokrwisto\u015b\u0107, niedro\u017cno\u015b\u0107 naczy\u0144 spowodowana zakrzepami krwi (tromboza),<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie osierdzia (zapalenie worka sercowego),<\/li>\n\n\n\n<li>odk\u0142adanie si\u0119 bia\u0142ek w r\u00f3\u017cnych organach (amyloidoza),<\/li>\n\n\n\n<li>nadczynno\u015b\u0107 tarczycy (nadczynno\u015b\u0107 gruczo\u0142u tarczowego).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ponadto choroby przewlek\u0142e, takie jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, stanowi\u0105 obci\u0105\u017cenie psychiczne dla os\u00f3b nimi dotkni\u0119tych. Wielu pacjent\u00f3w wycofuje si\u0119 z \u017cycia spo\u0142ecznego i cierpi na stany depresyjne. U niekt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet zaburzenia psychiczne (takie jak l\u0119ki czy zachowania obsesyjno-kompulsywne).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna nie jest jeszcze uleczalna. Leczenie mo\u017ce jednak spowolni\u0107 procesy zapalne, z\u0142agodzi\u0107 objawy i op\u00f3\u017ani\u0107 nawroty choroby. Planuj\u0105c leczenie, lekarz bierze pod uwag\u0119, kt\u00f3re cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego s\u0105 obj\u0119te stanem zapalnym i jak ci\u0119\u017cka jest choroba. W ten spos\u00f3b ka\u017cdy pacjent otrzymuje leczenie indywidualnie dopasowane do jego potrzeb.<\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna jest zwykle leczona farmakologicznie, przy czym bardzo cz\u0119sto stosuje si\u0119 kilka lek\u00f3w razem (terapia skojarzona). W ci\u0119\u017ckich przypadkach przydatna mo\u017ce by\u0107 operacja.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna g\u0142\u00f3wnym celem jest opanowanie stanu zapalnego i z\u0142agodzenie objaw\u00f3w. W tym celu stosuje si\u0119 leki, kt\u00f3re maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne albo zmieniaj\u0105 lub os\u0142abiaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego. W razie potrzeby podawane s\u0105 te\u017c inne leki (np. \u015brodki przeciw biegunce). Nast\u0119puj\u0105ce substancje czynne lub grupy substancji czynnych mog\u0105 by\u0107 stosowane w leczeniu choroby Le\u015bniowskiego-Crohna:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kortykosteroidy (\u201ekortyzon\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Preparaty kortyzonu, takie jak prednizolon czy prednizon, maj\u0105 silne dzia\u0142anie przeciwzapalne. Zazwyczaj podaje si\u0119 je w postaci tabletek lub kapsu\u0142ek, a czasem tak\u017ce w postaci wlew\u00f3w do\u017cylnych, tak by mog\u0142y wywiera\u0107 swoje dzia\u0142anie w ca\u0142ym organizmie (kortyzonoterapia og\u00f3lnoustrojowa). Dawkowanie zale\u017cy od nasilenia aktywno\u015bci zapalnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Kortykosteroidy s\u0105 podawane w ostrej fazie choroby, zwykle przez kilka miesi\u0119cy. Eksperci odradzaj\u0105 jednak d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 og\u00f3lnoustrojow\u0105 terapi\u0119 kortyzonem. Powodem tego s\u0105 mo\u017cliwe efekty uboczne d\u0142u\u017cszych lub wi\u0119kszych dawek (np. przyrost masy cia\u0142a, podwy\u017cszony poziom cukru i t\u0142uszczu we krwi, zwi\u0119kszona podatno\u015b\u0107 na infekcje, zwi\u0119kszone ryzyko osteoporozy).<\/p>\n\n\n\n<p>Preparat kortyzonu budezonid dzia\u0142a g\u0142\u00f3wnie w jelitach i jest s\u0142abo wch\u0142aniany przez organizm. To dlatego powoduje mniej skutk\u00f3w ubocznych ni\u017c inne preparaty kortyzonu. Kapsu\u0142ki z budenozydem s\u0105 przepisywane, gdy choroba Le\u015bniowskiego-Crohna dotyka tylko dolnego odcinka jelita cienkiego i wyrostka robaczkowego, ale nie innych miejsc w jelicie i reszcie organizmu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mesalazyna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mezalazyna (kwas 5-aminosylowy, 5-ASA) r\u00f3wnie\u017c ma dzia\u0142anie przeciwzapalne, ale jest mniej skuteczna ni\u017c preparaty kortyzonu. Z drugiej strony jest lepiej tolerowana. Mesalazyna jest stosowana w \u0142agodnych postaciach choroby \u2013 czasem przez d\u0142u\u017cszy czas, by zapobiec ponownemu zaostrzeniu si\u0119 stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Immunosupresanty<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Leki immunosupresyjne zmniejszaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego i s\u0105 stosowane w d\u0142ugotrwa\u0142ym leczeniu choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Czasami stosuje si\u0119 je tak\u017ce w po\u0142\u0105czeniu z preparatami kortyzonu, na przyk\u0142ad w przewlekle aktywnej chorobie.<\/p>\n\n\n\n<p>Leki immunosupresyjne powszechnie stosowane w terapii choroby Le\u015bniowskiego-Crohna to azatiopryna i merkaptopuryna. Innym przedstawicielem jest metotreksat \u2013 \u015brodek, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c jest stosowany w terapii nowotwor\u00f3w (jako cytostatyk = \u015brodek hamuj\u0105cy wzrost kom\u00f3rek).<\/p>\n\n\n\n<p>Kortykosteroidy r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 dzia\u0142anie immunosupresyjne, ale w terapii choroby Le\u015bniowskiego-Crohna stosuje si\u0119 je przede wszystkim ze wzgl\u0119du na ich silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leki biologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w leczenie choroby Le\u015bniowskiego-Crohna obejmuje r\u00f3wnie\u017c tzw. leki biologiczne. S\u0105 to leki produkowane przez \u017cywe organizmy (takie jak bakterie). Mo\u017cna je podawa\u0107 podczas ci\u0119\u017ckich epizod\u00f3w choroby, kiedy kortyzon nie pomaga wystarczaj\u0105co. Leki biologiczne s\u0105 tak\u017ce stosowane w leczeniu d\u0142ugoterminowym \u2013 zamiast lub razem z lekami immunosupresyjnymi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niekt\u00f3re przyk\u0142ady lek\u00f3w biologicznych stosowanych w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna to:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przeciwcia\u0142a TNF-alfa<\/strong> (np. infliksymab, adalimumab) s\u0105 tak zwanymi przeciwcia\u0142ami monoklonalnymi i maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne: blokuj\u0105 okre\u015blony sk\u0142adnik uk\u0142adu odporno\u015bciowego \u2013 czynnik martwicy nowotwor\u00f3w (tumor necrosis factor, TNF). Dlatego te\u017c nazywa si\u0119 je r\u00f3wnie\u017c blokerami TNF-alfa. Leki s\u0105 podawane w postaci wlew\u00f3w lub zastrzyk\u00f3w podsk\u00f3rnych. Przeciwcia\u0142a przeciwko TNF-alfa s\u0105 stosowane na przyk\u0142ad wtedy, gdy nie mo\u017cna opanowa\u0107 wysokiej aktywno\u015bci zapalnej za pomoc\u0105 kortyzonu. Cz\u0119sto przepisuje si\u0119 je tak\u017ce pacjentom z przetrwa\u0142ymi przetokami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ustekinumab<\/strong> jest r\u00f3wnie\u017c przeciwcia\u0142em monoklonalnym. Blokuje przeka\u017aniki zapalne interleukiny 12 i 23, co r\u00f3wnie\u017c ma dzia\u0142anie przeciwzapalne. Lek ten mo\u017cna przepisa\u0107, gdy blokery TNF-alfa nie dzia\u0142aj\u0105 wystarczaj\u0105co skutecznie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vedolizumab<\/strong> \u2013 kolejne przeciwcia\u0142o monoklonalne o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z pewnym bia\u0142kiem na powierzchni niekt\u00f3rych kom\u00f3rek odporno\u015bciowych (limfocyt\u00f3w). Dzi\u0119ki temu nie mog\u0105 one ju\u017c migrowa\u0107 z krwi do tkanki jelitowej i wywo\u0142ywa\u0107 tam stan\u00f3w zapalnych. Vedolizumab jest podawany we wlewie do\u017cylnym. Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c podawany, gdy inne leki nie dzia\u0142aj\u0105 wystarczaj\u0105co skutecznie w walce z zapaleniem jelit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne leki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od potrzeby lekarz przepisuje inne leki na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna, na przyk\u0142ad leki na biegunk\u0119 (np. loperamid), kt\u00f3re przyspieszaj\u0105 opr\u00f3\u017cnianie jelit lub leki przeciwskurczowe (np. butylo-sopalamina) na b\u00f3l brzucha. Je\u015bli wytworzy\u0142y si\u0119 ropnie lub przetoki, pacjentowi zwykle podaje si\u0119 antybiotyki (np. metronidazol). Preparaty od\u017cywcze lub roztwory od\u017cywcze (diety recepturowe) mog\u0105 by\u0107 konieczne, je\u015bli wystarczaj\u0105ce wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych jest uniemo\u017cliwione przez powa\u017cne procesy zapalne lub zw\u0119\u017cenia w jelitach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: operacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Operacja jest zwykle konieczna w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 takie komplikacje jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>perforacja jelita,<\/li>\n\n\n\n<li>niedro\u017cno\u015b\u0107 jelit lub trwa\u0142e zw\u0119\u017cenie jelita (zw\u0119\u017cenie jelita),<\/li>\n\n\n\n<li>silne krwawienie z jelit,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie otrzewnej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ropnie lub przetoki pomi\u0119dzy jelitem a p\u0119cherzem moczowym cz\u0119sto wymagaj\u0105 leczenia chirurgicznego.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0119\u017ckich przypadkach choroby Le\u015bniowskiego-Crohna odcinki jelita z silnym stanem zapalnym mog\u0105 by\u0107 usuwane chirurgicznie. Nie leczy to jednak choroby \u2013 stan zapalny mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniej w innych miejscach.<\/p>\n\n\n\n<p>Oko\u0142o 70 procent wszystkich pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna musi przej\u015b\u0107 operacj\u0119 w ci\u0105gu 15 lat od postawienia diagnozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: dieta<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce specjalna dieta pomaga w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna. Jednak\u017ce lekkostrawna dieta pe\u0142nowarto\u015bciowa (dawniej nazywana podstawow\u0105 diet\u0105 gastroenterologiczn\u0105) jest zalecana w fazach bezobjawowych lub z objawami. Nie mo\u017ce wyleczy\u0107 chor\u00f3b przewodu pokarmowego, takich jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, ale mo\u017ce odci\u0105\u017cy\u0107 przew\u00f3d pokarmowy i metabolizm. Mo\u017ce zapobiega\u0107 niespecyficznym nietolerancjom i objawom takim jak ucisk, wzd\u0119cia czy uczucie pe\u0142no\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekkostrawna dieta pe\u0142nowarto\u015bciowa jest zalecana nie tylko w przypadku przewlek\u0142ych zapalnych chor\u00f3b jelit (w fazach remisji = fazach pomi\u0119dzy nawrotami), ale tak\u017ce na przyk\u0142ad w przypadku zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego, niespecyficznych nietolerancji pokarmowych, wrzod\u00f3w \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy oraz niepowik\u0142anych chor\u00f3b w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Koncepcja lekkostrawnej diety pe\u0142nowarto\u015bciowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lekkostrawna dieta pe\u0142nowarto\u015bciowa to kompletna, zbilansowana dieta, kt\u00f3ra dostarcza organizmowi wszystkich potrzebnych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych w odpowiednich ilo\u015bciach. Je\u017celi jednak istnieje udowodniony niedob\u00f3r sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych (np. \u017celaza), lekarz prowadz\u0105cy mo\u017ce dodatkowo przepisa\u0107 odpowiedni suplement.<\/p>\n\n\n\n<p>Sk\u0142ad diet od\u017cywczych jest taki sam jak w przypadku lekkostrawnej diety pe\u0142nowarto\u015bciowej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>od 50 do 55% w\u0119glowodan\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>30 procent t\u0142uszczu,<\/li>\n\n\n\n<li>10 do 15 procent bia\u0142ka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W przeciwie\u0144stwie do \u201enormalnej\u201d diety pe\u0142nowarto\u015bciowej dieta lekkostrawna nie zawiera pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w, kt\u00f3re, jak pokazuje do\u015bwiadczenie, s\u0105 \u017ale tolerowane w chorobach przewodu pokarmowego. Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pe\u0142ne mleko i pe\u0142not\u0142uste produkty mleczne, \u015bmietana i kwa\u015bna \u015bmietana o zawarto\u015bci t\u0142uszczu powy\u017cej 20%, ostre i t\u0142uste sery (45% t\u0142uszczu), sery ple\u015bniowe (takie jak gorgonzola, roquefort),<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0142uste, w\u0119dzone, solone i pikantne pieczone mi\u0119sa, t\u0142uste i w\u0119dzone kie\u0142basy,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0142uste zupy i sosy,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0142uste ryby (np. w\u0119gorz, \u015bled\u017a, \u0142oso\u015b), ryby w\u0119dzone, marynowane lub konserwowane oraz produkty rybne,<\/li>\n\n\n\n<li>jajka na twardo, majonez,<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017ce ilo\u015bci oleju, mas\u0142a, zwyk\u0142ej margaryny, smalcu i \u0142oju,<\/li>\n\n\n\n<li>\u015bwie\u017ce pieczywo, gruboziarnisty chleb razowy, \u015bwie\u017ce lub t\u0142uste wyroby piekarnicze (takie jak placki z kremem, ciasto francuskie, t\u0142uste pieczywo),<\/li>\n\n\n\n<li>sma\u017cone potrawy z ziemniak\u00f3w (frytki, sma\u017cone ziemniaki itp.), sa\u0142atka ziemniaczana z bekonem, majonezem lub du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 oleju,<\/li>\n\n\n\n<li>\u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest mocno wysma\u017cona, pieczona, sma\u017cona w g\u0142\u0119bokim t\u0142uszczu lub sma\u017cona z boczkiem i cebul\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>warzywa, kt\u00f3re s\u0105 ci\u0119\u017ckostrawne i powoduj\u0105 wzd\u0119cia (np. kapusta, cebula, pory, papryka, og\u00f3rki, ro\u015bliny str\u0105czkowe, grzyby), sa\u0142atki przygotowane z majonezem lub t\u0142ustymi sosami,<\/li>\n\n\n\n<li>niedojrza\u0142e owoce, surowe owoce pestkowe, orzechy, migda\u0142y, pistacje, oliwki, awokado,<\/li>\n\n\n\n<li>czekolada, czekoladki, nugat, marcepan, s\u0142odycze z kremem itp.,<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017ce ilo\u015bci cukru,<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017ce ilo\u015bci soli, pieprzu, curry, papryki w proszku, musztardy, chrzanu, cebuli lub czosnku w proszku, ostrych mieszanek przyprawowych,<\/li>\n\n\n\n<li>alkohol, napoje s\u0142odzone (takie jak coca-cola), napoje mro\u017cone.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Pami\u0119taj, \u017ce ka\u017cdy ma inn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na pewne pokarmy i napoje. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3rzy pacjenci z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna mog\u0105 bez problemu spo\u017cywa\u0107 niewielkie ilo\u015bci pe\u0142not\u0142ustego mleka lub tabliczki czekolady, podczas gdy inni reaguj\u0105 na nie dyskomfortem. Wypr\u00f3buj, kt\u00f3re produkty mo\u017cesz tolerowa\u0107 i w jakich ilo\u015bciach!<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli chodzi o zbo\u017ca i produkty zbo\u017cowe, nale\u017cy preferowa\u0107 produkty pe\u0142noziarniste, a unika\u0107 produkt\u00f3w z bia\u0142ej m\u0105ki. Pe\u0142ne ziarna dostarczaj\u0105 organizmowi du\u017co b\u0142onnika, kt\u00f3ry wspomaga trawienie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uwaga<\/strong>: Je\u015bli pacjenci z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna maj\u0105 du\u017ce zw\u0119\u017cenia w jelitach, ich dieta powinna by\u0107 uboga w b\u0142onnik!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Og\u00f3lne wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce od\u017cywiania<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Jedz raczej wiele ma\u0142ych posi\u0142k\u00f3w ni\u017c niewiele obfitych.<\/li>\n\n\n\n<li>Nie spiesz si\u0119 podczas jedzenia i dok\u0142adnie prze\u017cuwaj ka\u017cdy k\u0119s.<\/li>\n\n\n\n<li>Nie jedz pokarm\u00f3w zbyt gor\u0105cych ani zbyt zimnych, zbyt kwa\u015bnych ani zbyt pikantnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Od\u017cywianie podczas atak\u00f3w choroby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Podczas ataku choroby \u017co\u0142\u0105dek i jelita wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnej troski. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w mo\u017ce tolerowa\u0107 lekk\u0105 diet\u0119 o niskiej zawarto\u015bci b\u0142onnika. Przygotowanie pokarmu w formie puree r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce przynie\u015b\u0107 ulg\u0119. W przypadku silnego ataku mo\u017ce by\u0107 wskazane tymczasowe podawanie pacjentowi sztucznego od\u017cywiania przez kropl\u00f3wk\u0119, \u017ceby przew\u00f3d pokarmowy m\u00f3g\u0142 si\u0119 uspokoi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Psychoterapia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ci\u0105g\u0142e wizyty w toalecie, b\u00f3le brzucha, apatia \u2013 w ci\u0119\u017ckich przypadkach choroba Le\u015bniowskiego-Crohna ma ogromny wp\u0142yw na jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta i jego poczucie w\u0142asnej warto\u015bci. U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet zaburzenia psychiczne, takie jak depresja czy l\u0119k.<\/p>\n\n\n\n<p>Psychoterapia mo\u017ce pom\u00f3c w lepszym radzeniu sobie z obci\u0105\u017ceniami oraz w wypracowaniu pozytywnego nastawienia do \u017cycia i wzmocnieniu obrazu siebie pomimo choroby.<\/p>\n\n\n\n<p>W terapii poznawczo-behawioralnej pacjent kwestionuje i koryguje negatywne wzorce my\u015blowe oraz \u0107wiczy nowe sposoby zachowania. Poniewa\u017c stres mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c nasila\u0107 objawy, pacjenci ucz\u0105 si\u0119 strategii, kt\u00f3re pomagaj\u0105 im unika\u0107 niepotrzebnego stresu psychicznego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Redukcja stresu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pacjenci z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna odnios\u0105 korzy\u015bci z nauczenia si\u0119 technik relaksacyjnych. Pomaga to zredukowa\u0107 stres, kt\u00f3ry mo\u017ce mie\u0107 niekorzystny wp\u0142yw na przebieg choroby. Pomocne metody to na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>trening autogeniczny,<\/li>\n\n\n\n<li>trening Jacobsona (progresywna relaksacja mi\u0119\u015bni),<\/li>\n\n\n\n<li>medytacja.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"badania\"><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Aby m\u00f3c zdiagnozowa\u0107 chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna, konieczne jest wykonanie kilku krok\u00f3w. Pierwszym krokiem jest szczeg\u00f3\u0142owa rozmowa mi\u0119dzy lekarzem a pacjentem w celu zebrania historii choroby (anamnezy). Lekarz pyta m.in. o to, jakie dolegliwo\u015bci ma pacjent i kiedy pojawi\u0142y si\u0119 one po raz pierwszy. Pyta te\u017c, czy w rodzinie wyst\u0119puj\u0105 przypadki przewlek\u0142ych chor\u00f3b zapalnych jelit (choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego). Po rozmowie wst\u0119pnej odbywaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne badania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Badanie fizykalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Podczas badania fizykalnego lekarz bada palpacyjnie brzuch pacjenta i sprawdza, czy nie ma b\u00f3lu uciskowego. Bada tak\u017ce jam\u0119 ustn\u0105 i odbyt w poszukiwaniu oznak choroby, takich jak przetoki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>USG<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badanie ultrasonograficzne mo\u017ce by\u0107 u\u017cyte do wykrycia pogrubionych \u015bcian jelita, zw\u0119\u017ce\u0144, przetok i ropni. Zmiany w b\u0142onie \u015bluzowej mog\u0105 by\u0107 jednak wykryte tylko podczas badania endoskopowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Za pomoc\u0105 USG lekarz mo\u017ce te\u017c regularnie sprawdza\u0107 przebieg choroby Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kolonoskopia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kolonoskopia jest najwa\u017cniejszym badaniem w diagnostyce choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Lekarz ostro\u017cnie wprowadza gi\u0119tki endoskop \u2013 cienk\u0105 rurk\u0119 z malutk\u0105 kamer\u0105 i \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a na ko\u0144cu \u2013 przez odbyt do jelita. Pozwala mu to przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej b\u0142onie \u015bluzowej jelita.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarz mo\u017ce te\u017c u\u017cy\u0107 endoskopu do wprowadzenia drobnych instrument\u00f3w do jelita, np. w celu pobrania pr\u00f3bki tkanki (biopsji). Nast\u0119pnie, w laboratorium s\u0105 one dok\u0142adniej badane pod k\u0105tem zmian patologicznych. Zw\u0119\u017cenia (stenozy) i przetoki r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 wykryte podczas kolonoskopii i, je\u015bli to konieczne, natychmiast leczone.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gastroskopia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Podczas gastroskopii endoskop jest wprowadzany do \u017co\u0142\u0105dka przez usta, a\u017c dotrze do pierwszego odcinka jelita cienkiego (dwunastnicy). W ten spos\u00f3b lekarz mo\u017ce sprawdzi\u0107, czy w g\u00f3rnym odcinku przewodu pokarmowego r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105 si\u0119 ogniska zapalne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Endoskopia kapsu\u0142kowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W niejasnych przypadkach lekarz przeprowadza tak\u017ce inne badania endoskopowe \u2013 na przyk\u0142ad endoskopi\u0119 kapsu\u0142kow\u0105. Endoskop ma posta\u0107 ma\u0142ej kapsu\u0142ki wielko\u015bci tabletki i jest on po\u0142ykany przez pacjenta. Zintegrowana ma\u0142a kamera z w\u0142asnym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a rejestruje obrazy wn\u0119trza jelita podczas jej drogi przez przew\u00f3d pokarmowy i przesy\u0142a je drog\u0105 radiow\u0105 do czujnik\u00f3w przymocowanych na zewn\u0105trz cia\u0142a pacjenta. Rejestrator noszony na pasie zapisuje dane. Kapsu\u0142ka jest ostatecznie wydalana w spos\u00f3b naturalny (ze stolcem).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przebieg\"><strong>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna: przebieg choroby i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Nie jest mo\u017cliwe ca\u0142kowite wyleczenie choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Przebieg choroby jest bardzo r\u00f3\u017cny u poszczeg\u00f3lnych pacjent\u00f3w i nie da si\u0119 go przewidzie\u0107. Podczas gdy niekt\u00f3rzy pacjenci przez d\u0142ugi czas s\u0105 ca\u0142kowicie wolni od objaw\u00f3w lub maj\u0105 tylko kilka wyra\u017anych objaw\u00f3w, inni cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 nawracaj\u0105cych, ci\u0119\u017ckich faz choroby lub maj\u0105 przewlek\u0142y przebieg choroby.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak\u017ce osoba dotkni\u0119ta chorob\u0105 mo\u017ce sama zrobi\u0107 kilka rzeczy, by zmniejszy\u0107 nasilenie objaw\u00f3w i przed\u0142u\u017cy\u0107 okres bezobjawowy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Konsekwentnie przyjmuj przepisane leki.<\/li>\n\n\n\n<li>Wysypiaj si\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li>Regularnie si\u0119 relaksuj.<\/li>\n\n\n\n<li>Du\u017co \u0107wicz.<\/li>\n\n\n\n<li>Stosuj diet\u0119, kt\u00f3ra jest dla ciebie odpowiednia. Upewnij si\u0119 jednak, \u017ce stosujesz diet\u0119 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 &#8211; niedo\u017cywienie mo\u017ce zaostrzy\u0107 objawy choroby, a nawet sprzyja\u0107 jej nawrotom!<\/li>\n\n\n\n<li>Skonsultuj si\u0119 natychmiast z lekarzem, je\u015bli poczujesz, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 nowy epizod choroby (np. nasilaj\u0105cy si\u0119 b\u00f3l brzucha). W razie potrzeby mo\u017ce on dostosowa\u0107 twoje leki i w ten spos\u00f3b przeciwdzia\u0142a\u0107 nawrotom choroby lub rozpozna\u0107 i leczy\u0107 ewentualne powik\u0142ania na wczesnym etapie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wykonuj te\u017c regularne badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego &#8211; u os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna ryzyko wyst\u0105pienia nowotworu z\u0142o\u015bliwego jelita grubego jest nieznacznie zwi\u0119kszone.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy odpowiednim leczeniu oczekiwana d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna jest normalna.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Co jest czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przyczyna choroby nie jest jeszcze znana. Eksperci podejrzewaj\u0105, \u017ce niekt\u00f3rzy pacjenci maj\u0105 wrodzon\u0105 predyspozycj\u0119 do tej choroby, a tak\u017ce infekcje lub zaburzenia w uk\u0142adzie odporno\u015bciowym. W przeciwie\u0144stwie do wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego, choroba Le\u015bniowskiego-Crohna mo\u017ce by\u0107 z\u0142agodzona przez leczenie, ale nie wyleczona.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W jakim wieku ludzie zapadaj\u0105 na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna cz\u0119sto pojawia si\u0119 po raz pierwszy u nastolatk\u00f3w lub m\u0142odych doros\u0142ych w wieku od 15 do 34 lat. U 15-25% pacjent\u00f3w objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 przed 20. rokiem \u017cycia, a czasami choroba dotyka tak\u017ce niemowl\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jakie problemy sk\u00f3rne s\u0105 zwi\u0105zane z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jedn\u0105 ze stosunkowo cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cych zmian sk\u00f3rnych w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna jest rumie\u0144 guzowaty. S\u0105 to zaczerwienione, bolesne guzki, wyst\u0119puj\u0105ce zw\u0142aszcza na ko\u0144czynach dolnych, kt\u00f3re powstaj\u0105 w wyniku zapalenia podsk\u00f3rnej tkanki t\u0142uszczowej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy osoby z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna maj\u0105 problemy psychiczne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>U os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna cz\u0119\u015bciej ni\u017c w populacji og\u00f3lnej wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia psychiczne, takie jak depresja czy zaburzenia l\u0119kowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"\u017ar\u00f3d\u0142a\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Agata Witanowska, Gra\u017cyna Rydzewska, Epidemiologia i przebieg kliniczny choroby Le\u015bniowskiego-Crohna, [w:] Gra\u017cyna Rydzewska, Ewa Ma\u0142ecka-Panas (red.), Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna \u2013 100 lat diagnostyki i terapii, Pozna\u0144: Termedia Wydawnictwa Medyczne, 2008<\/li>\n\n\n\n<li>Witold Bartnik, Choroba Le\u015bniowskiego i Crohna, [w:] Andrzej Szczeklik (red.), Choroby wewn\u0119trzne. Stan wiedzy na 2010 rok, Krak\u00f3w: Medycyna Praktyczna, 2010<\/li>\n\n\n\n<li>Giulia Roda i inni, Intestinal epithelial cells in inflammatory bowel diseases, \u201eWorld Journal of Gastroenterology\u201d, 16 (34), 2010<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"PesQealWNB\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-watroby\/\">B\u00f3l w\u0105troby<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l w\u0105troby&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-watroby\/embed\/#?secret=WfM5IQvqE5#?secret=PesQealWNB\" data-secret=\"PesQealWNB\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"UqfeczlsYW\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tabletki-na-drogi-moczowe\/\">Tabletki na&nbsp;drogi moczowe<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Tabletki na&nbsp;drogi moczowe&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tabletki-na-drogi-moczowe\/embed\/#?secret=9pLMY2lIvr#?secret=UqfeczlsYW\" data-secret=\"UqfeczlsYW\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"OdPKaMBB9B\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/recepta-na-ozempic-lek-stosowany-w-cukrzycy\/\">Recepta na&nbsp;Ozempic &#8211; lek stosowany w&nbsp;cukrzycy<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Recepta na&nbsp;Ozempic &#8211; lek stosowany w&nbsp;cukrzycy&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/recepta-na-ozempic-lek-stosowany-w-cukrzycy\/embed\/#?secret=191dFZumzz#?secret=OdPKaMBB9B\" data-secret=\"OdPKaMBB9B\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"5vZnyCJXVb\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/\">Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/embed\/#?secret=KAyY6jtZeA#?secret=5vZnyCJXVb\" data-secret=\"5vZnyCJXVb\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"ELCxpTzX5a\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/lekarz-internista-a-lekarz-rodzinny-czym-sie-zajmuje-i-jakie-choroby-leczy\/\">Lekarz internista a&nbsp;lekarz rodzinny- czym si\u0119 zajmuje i&nbsp;jakie choroby leczy?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Lekarz internista a&nbsp;lekarz rodzinny- czym si\u0119 zajmuje i&nbsp;jakie choroby leczy?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/lekarz-internista-a-lekarz-rodzinny-czym-sie-zajmuje-i-jakie-choroby-leczy\/embed\/#?secret=Sg6CVaHNs4#?secret=ELCxpTzX5a\" data-secret=\"ELCxpTzX5a\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"o6sJ20KzMK\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zlamanie-palca-u-stopy\/\">Z\u0142amanie palca u&nbsp;stopy<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Z\u0142amanie palca u&nbsp;stopy&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zlamanie-palca-u-stopy\/embed\/#?secret=vemosXnbH8#?secret=o6sJ20KzMK\" data-secret=\"o6sJ20KzMK\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"ydkglkVMr4\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/powiekszone-wezly-chlonne\/\">Powi\u0119kszone w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Powi\u0119kszone w\u0119z\u0142y ch\u0142onne&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/powiekszone-wezly-chlonne\/embed\/#?secret=sKSgDVr9pn#?secret=ydkglkVMr4\" data-secret=\"ydkglkVMr4\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"GL9UFXaMOM\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/\">Choroby sk\u00f3ry<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Choroby sk\u00f3ry&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/choroby-skory\/embed\/#?secret=7J7G8XBHXG#?secret=GL9UFXaMOM\" data-secret=\"GL9UFXaMOM\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"aZrG4P6gCX\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/\">B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/embed\/#?secret=nGbUEExnl5#?secret=aZrG4P6gCX\" data-secret=\"aZrG4P6gCX\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"4OrYssN5mu\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-kale\/\">Krew w&nbsp;kale<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Krew w&nbsp;kale&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-kale\/embed\/#?secret=qIgmkpsMie#?secret=4OrYssN5mu\" data-secret=\"4OrYssN5mu\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":9853,"template":"","tags":[424,4],"guide_category":[77],"class_list":["post-9852","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-choroba-lesniowskiego-crohna","tag-poradnik","guide_category-brzuch"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":9852},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/9852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/9853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=9852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=9852"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=9852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}