{"id":9878,"date":"2022-06-17T10:01:00","date_gmt":"2022-06-17T10:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&#038;p=9878"},"modified":"2024-10-23T09:50:20","modified_gmt":"2024-10-23T07:50:20","slug":"zatrucie-pokarmowe","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zatrucie-pokarmowe\/","title":{"rendered":"Zatrucie pokarmowe"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku zatrucia pokarmowego?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c dwa do trzech dni, je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 takie symptomy jak gor\u0105czka czy krwawa biegunka, a tak\u017ce w przypadku niemowl\u0105t, ma\u0142ych dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy, os\u00f3b starszych lub os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym, zaleca si\u0119 konsultacj\u0119 z lekarzem. Skorzystaj z mo\u017cliwo\u015bci wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry udzieli porady, wypisze potrzebne recepty i wystawi zwolnienie lekarskie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"informacje\">Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n<section id=\"\" class=\"u-bg-white box-bold-section section--padding-default \">\n    <div class=\"container box-bold-section__background\">\n        <div class=\"box-bold-section__background box-bold-section__background u-bg-white\">\n            <div class=\"row columns-14\">\n                <div class=\"box-bold-section__content-container\">\n                    <div class=\"box-bold-section__border-box box-bold-section__border-box--blue u-bg-white\">\n                        \n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Co to jest zatrucie pokarmowe?<\/strong> \u015aci\u015ble m\u00f3wi\u0105c, chodzi o zatrucie spowodowane spo\u017cyciem pokarmu, kt\u00f3ry uleg\u0142 zepsuciu przez toksyny. W szerszym znaczeniu odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do zaka\u017cenia pokarmowego (spo\u017cywanie pokarmu ska\u017conego patogenami).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przyczyny<\/strong>: Toksyny; bakterie (jak w zatruciu salmonell\u0105, listeriozie, botulizmie), grzyby, wirusy lub paso\u017cyty.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Objawy<\/strong>: Zwykle md\u0142o\u015bci, wymioty, biegunka, skurcze brzucha; w zale\u017cno\u015bci od czynnika wyzwalaj\u0105cego cz\u0119sto tak\u017ce inne objawy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Leczenie<\/strong>: Zale\u017cy od przyczyny i ci\u0119\u017cko\u015bci zatrucia pokarmowego. Generalnie pij du\u017co p\u0142yn\u00f3w i stosuj lekkostrawn\u0105 diet\u0119. Ewentualnie leki (przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe, antybiotyki, odtrutki na niekt\u00f3re toksyny, w\u0119giel aktywowany), czasami p\u0142ukanie \u017co\u0142\u0105dka.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rokowanie<\/strong>: Zatrucie pokarmowe zwykle leczy si\u0119 samoistnie w ci\u0105gu kilku dni. Ci\u0119\u017ckie przypadki, a tak\u017ce dzieci i osoby starsze mog\u0105 wymaga\u0107 leczenia stacjonarnego. Niekt\u00f3re formy zatru\u0107 pokarmowych zagra\u017caj\u0105 \u017cyciu, np. zatrucia grzybami czy zatrucia jadem kie\u0142basianym.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Profilaktyka<\/strong>: Dbaj o \u015bwie\u017co\u015b\u0107 produkt\u00f3w i higien\u0119 w kuchni; unikaj surowego jedzenia; pij tylko czyst\u0105 wod\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n        <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"objawy\"><strong>Zatrucie pokarmowe: objawy i przyczyny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Objawy zatrucia pokarmowego mog\u0105 si\u0119 nieco r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od przyczyny. Jednak klasyczne objawy, kt\u00f3re prawie zawsze wyst\u0119puj\u0105, to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nudno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>wymioty,<\/li>\n\n\n\n<li>biegunka,<\/li>\n\n\n\n<li>skurcze brzucha.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zatrucia pokarmowego objawy staj\u0105 si\u0119 zauwa\u017calne w ci\u0105gu kilku minut do kilku godzin po zjedzeniu zepsutego lub toksycznego pokarmu. W rzadkich przypadkach \u2013 na przyk\u0142ad w przypadku zaka\u017cenia bakteri\u0105 Campylobacter \u2013 ten tak zwany okres inkubacji mo\u017ce trwa\u0107 kilka dni.<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto objawy zatrucia pokarmowego s\u0105 umiarkowane i ust\u0119puj\u0105 samoistnie po kilku dniach. Czasami jednak dochodzi do ci\u0119\u017ckiego zatrucia z bardzo wyra\u017anymi objawami, takimi jak gwa\u0142towne wymioty, bardzo krwawa biegunka lub wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 dziennie. Wtedy zdecydowanie powiniene\u015b uda\u0107 si\u0119 do lekarza!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zatrucia pokarmowe wywo\u0142ane przez patogeny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zatrucia pokarmowego spowodowanego przez patogeny (zaka\u017cenie pokarmowe) dok\u0142adne objawy zale\u017c\u0105 od rodzaju patogenu. Do najcz\u0119stszych zaka\u017ce\u0144 nale\u017c\u0105 samonelloza, listerioza i botulizm.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salmonelloza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zatrucie salmonell\u0105 jest wywo\u0142ywane przez bakterie z grupy salmonelli. Patogeny s\u0105 zwykle zjadane w postaci surowego lub niedostatecznie przyrz\u0105dzonego pokarmu zwierz\u0119cego. Szczeg\u00f3lnie spo\u017cywanie surowych jaj stanowi tu du\u017ce ryzyko. Objawami salmonellozy s\u0105, opr\u00f3cz wy\u017cej wymienionych dolegliwo\u015bci, przede wszystkim dreszcze i gor\u0105czka. Czasami jednak zaka\u017cenie salmonell\u0105 przebiega bezobjawowo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Listerioza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jest to zaka\u017cenie bakteriami z rodzaju Listeria. Znajduj\u0105 si\u0119 one mi\u0119dzy innymi w \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego, takiej jak surowe mleko, mi\u0119kkie sery (na przyk\u0142ad roquefort i brie) czy surowe mi\u0119so. Mog\u0105 te\u017c rozmna\u017ca\u0107 si\u0119 w opakowaniach pr\u00f3\u017cniowych. Niskie temperatury (takie jak w lod\u00f3wce) nie hamuj\u0105 rozwoju tych bakterii.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaka\u017cenie bakteri\u0105 Listeria zwykle nie powoduje \u017cadnych objaw\u00f3w u zdrowych os\u00f3b. Kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy, s\u0105 to cz\u0119sto b\u00f3le staw\u00f3w i mi\u0119\u015bni, gor\u0105czka, wymioty i biegunka. Dalsze dolegliwo\u015bci s\u0105 mo\u017cliwe, je\u015bli listeria rozprzestrzeni si\u0119 na inne narz\u0105dy. Jest to szczeg\u00f3lnie niebezpieczne, gdy przedostan\u0105 si\u0119 one do m\u00f3zgu i spowoduj\u0105 zapalenie opon m\u00f3zgowych. Objawia si\u0119 to wysok\u0105 gor\u0105czk\u0105, b\u00f3lem g\u0142owy i sztywno\u015bci\u0105 karku. Listeria mo\u017ce te\u017c przedosta\u0107 si\u0119 do uk\u0142adu krwiono\u015bnego i spowodowa\u0107 zatrucie krwi (seps\u0119). Zapalenie wewn\u0119trznej \u015bciany serca (zapalenie wsierdzia) lub zapalenie otrzewnej mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wynikiem zaka\u017cenia bakteri\u0105 listerii.<\/p>\n\n\n\n<p>Na tak powa\u017cne powik\u0142ania szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 niemowl\u0119ta, osoby starsze i osoby, kt\u00f3rych uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest os\u0142abiony przez inne choroby lub przyjmowane leki. Kobiety w ci\u0105\u017cy i ich nienarodzone dzieci s\u0105 r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone: zatrucie pokarmowe wywo\u0142ane przez Listeri\u0119 u przysz\u0142ej matki mo\u017ce spowodowa\u0107 poronienie lub urodzenie martwego dziecka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botulizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ta rzadka, ale bardzo niebezpieczna infekcja jest wywo\u0142ywana przez bakterie z rodzaju Clostridium botulinum (Clostridia). Zwykle jest wynikiem zjedzenia ska\u017conej \u017cywno\u015bci \u2013 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne s\u0105 produkty pakowane, kt\u00f3rych opakowania (np. konserwy) s\u0105 rozd\u0119te. Domowej roboty konserwy oraz kiszone warzywa i owoce s\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwymi czynnikami wywo\u0142uj\u0105cymi zatrucia pokarmowe zwi\u0105zane z Clostridi\u0105. Objawy zaka\u017cenia dotycz\u0105 uk\u0142adu nerwowego, poniewa\u017c to on jest atakowany przez bakterie.<\/p>\n\n\n\n<p>Oko\u0142o 20 do 36 godzin po zjedzeniu ska\u017conego Clostridi\u0105 pokarmu pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze oznaki parali\u017cu mi\u0119\u015bni oka. W p\u00f3\u017aniejszym okresie dochodzi do os\u0142abienia ca\u0142ej muskulatury szkieletowej, zaburze\u0144 mowy, spowolnionego bicia serca i obni\u017conego ci\u015bnienia krwi, a tak\u017ce zapar\u0107 i zatrzymania moczu. Typowe s\u0105 r\u00f3wnie\u017c sucho\u015b\u0107 w ustach, zaburzenia po\u0142ykania i widzenia, rozszerzone \u017arenice, opadaj\u0105ce powieki i os\u0142abione odruchy.<\/p>\n\n\n\n<p>Sytuacja staje si\u0119 niebezpieczna, gdy uszkodzone zostaj\u0105 nerwy odpowiedzialne za oddychanie. Bez wentylacji mechanicznej zatrucie jadem kie\u0142basianym mo\u017ce doprowadzi\u0107 do \u015bmierci w wyniku zatrzymania oddechu. Dlatego pacjenci musz\u0105 by\u0107 zawsze leczeni w szpitalu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne przyczyny bakteryjne i ich objawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Istnieje wiele innych patogen\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 odpowiedzialne za infekcje pokarmowe. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w i typowych objaw\u00f3w infekcji:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Escherichia coli<\/strong>: Bakteria E. coli wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w surowej wo\u0142owinie i surowym mleku. Mo\u017cliwe jest tak\u017ce przenoszenie si\u0119 z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka. Zaka\u017cenie E. coli powoduje pocz\u0105tkowo wodnist\u0105, a p\u00f3\u017aniej krwaw\u0105 biegunk\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gronkowce<\/strong>: Te bakterie mog\u0105 przedosta\u0107 si\u0119 z r\u0105k do jedzenia podczas nieostro\u017cnego obchodzenia si\u0119 z \u017cywno\u015bci\u0105 w kuchni i w ten spos\u00f3b spowodowa\u0107 zatrucie pokarmowe (podgrzewanie jedzenia nie zabija zarazk\u00f3w). Objawy to niska temperatura i s\u0142abe kr\u0105\u017cenie.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yersinia<\/strong>: Do przeniesienia bakterii Yersinia dochodzi zwykle przez kontakt z zaka\u017conymi zwierz\u0119tami lub spo\u017cycie ska\u017conej \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego. Typowe objawy choroby to b\u00f3l g\u0142owy, dreszcze i gor\u0105czka.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Campylobacter<\/strong>: Bakteria Campylobacter wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w niedostatecznie ugotowanym mi\u0119sie drobiowym i produktach z surowych jaj. Mo\u017cna j\u0105 zabi\u0107 przez gotowanie jedzenia. Objawy zatrucia pokarmowego wywo\u0142anego przez Campylobacter to wysoka gor\u0105czka, b\u00f3l g\u0142owy, zm\u0119czenie i wodnista biegunka.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Shigella<\/strong>: Zarazki te wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej w ciep\u0142ych miejscach o nieodpowiednich standardach higieny, gdzie dochodzi do ska\u017cenia \u017cywno\u015bci lub wody pitnej odchodami lub \u015bciekami. Zatrucie pokarmowe wywo\u0142ane przez pa\u0142eczki Shigella powoduje skurczowe b\u00f3le brzucha, bolesne wypr\u00f3\u017cnienia i biegunk\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Zatrucie pokarmowe wywo\u0142ane przez grzyby<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zjedzenie truj\u0105cych grzyb\u00f3w (takich jak muchomor sromotnikowy) powoduje zatrucie pokarmowe grzybami. Objawy takie jak b\u00f3l brzucha, md\u0142o\u015bci i wymioty pojawiaj\u0105 si\u0119 wkr\u00f3tce po spo\u017cyciu grzyb\u00f3w. Inne mo\u017cliwe objawy to pocenie si\u0119, dreszcze, zawroty g\u0142owy, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, zaburzenia percepcji, duszno\u015bci, szybkie bicie serca lub utrata r\u00f3wnowagi. Stopie\u0144 nasilenia objaw\u00f3w zatrucia zale\u017cy od rodzaju i ilo\u015bci spo\u017cytej trucizny z grzyb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaalarmowany lekarz powinien zosta\u0107 poinformowany o tym, jakie grzyby zosta\u0142y (prawdopodobnie) spo\u017cyte. Ponadto bardzo pomocne jest zachowanie resztek posi\u0142ku lub wymiocin, tak by lekarz m\u00f3g\u0142 je przeanalizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Objawy zatrucia mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 tak\u017ce po spo\u017cyciu sple\u015bnia\u0142ego jedzenia. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3re ple\u015bnie wytwarzaj\u0105 aflatoksyny, kt\u00f3re powa\u017cnie uszkadzaj\u0105 w\u0105trob\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zatrucie pokarmowe rybami, ma\u0142\u017cami, skorupiakami<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do zatrucia mo\u017ce doj\u015b\u0107 po zjedzeniu ryb, ma\u0142\u017cy lub innych skorupiak\u00f3w. Czasami przyczyn\u0105 jest niew\u0142a\u015bciwe lub zbyt d\u0142ugie przechowywanie organizm\u00f3w wodnych, przez co namno\u017cy\u0142y si\u0119 w nich bakterie, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 objawy zatrucia.<\/p>\n\n\n\n<p>Zatrucie pokarmowe po posi\u0142ku z ryb r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ane przez ciguatoksyn\u0119. Jest to truj\u0105ca substancja (toksyna) wytwarzana przez \u017cyj\u0105ce w wodzie pierwotniaki, kt\u00f3ra poprzez \u0142a\u0144cuch pokarmowy mo\u017ce przedosta\u0107 si\u0119 do ryb jadalnych. Zatrucie objawia si\u0119 md\u0142o\u015bciami, wymiotami i biegunk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Czasami przyczyn\u0105 zatrucia pokarmowego jest naturalnie jadowita ryba. Dotyczy to na przyk\u0142ad ryb rozdymkowatych. Zawieraj\u0105 one siln\u0105 neurotoksyn\u0119 tetrodotoksyn\u0119. Mo\u017ce spowodowa\u0107 parali\u017c mi\u0119\u015bni szkieletowych i oddechowych, a wi\u0119c szybko doprowadzi\u0107 do \u015bmierci! Posi\u0142ki przyrz\u0105dzane z ryb rozdymkowatych s\u0105 wolne od tej neurotoksyny tylko wtedy, gdy s\u0105 prawid\u0142owo przygotowane.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zatrucie pokarmowe przez pokarm ro\u015blinny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zatrucia pokarmowe toksynami ro\u015blinnymi wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie u ma\u0142ych dzieci \u2013 cz\u0119sto wk\u0142adaj\u0105 one cz\u0119\u015bci ro\u015blin do ust z ciekawo\u015bci i niezauwa\u017cone przez doros\u0142ych. R\u00f3\u017cne ro\u015bliny wytwarzaj\u0105 toksyny, by chroni\u0107 si\u0119 przed szkodnikami. Nazywamy je ro\u015blinami truj\u0105cymi, je\u015bli s\u0105 truj\u0105ce dla ludzi i zwierz\u0105t nawet w niewielkich ilo\u015bciach. Przyk\u0142ady truj\u0105cych ro\u015blin i objawy zatrucia, jakie wywo\u0142uj\u0105, to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>bluszcz: w du\u017cych dawkach \u2013 dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe i gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n<li>cis: zaburzenia kr\u0105\u017cenia, parali\u017c oddechowy, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>z\u0142otokap: parali\u017c a\u017c do zatrzymania oddechu,<\/li>\n\n\n\n<li>brugmansja: upo\u015bledzenie \u015bwiadomo\u015bci, niewydolno\u015b\u0107 serca,<\/li>\n\n\n\n<li>krokosz barwierski: nudno\u015bci, parali\u017c oddechowy,<\/li>\n\n\n\n<li>konwalie: zagra\u017caj\u0105ca \u017cyciu arytmia serca,<\/li>\n\n\n\n<li>mniszek lekarski: hipotermia, drgawki, parali\u017c serca lub uk\u0142adu oddechowego, \u015bmier\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>naparstnica: arytmia serca, zapalenie, md\u0142o\u015bci, wymioty, zaburzenia widzenia, halucynacje,<\/li>\n\n\n\n<li>lulek czarny: halucynacje, problemy z sercem,<\/li>\n\n\n\n<li>ziemniak: zatrucie tylko przy u\u017cywaniu li\u015bci jako herbaty lub jedzeniu zielonych ziemniak\u00f3w: biegunka, parali\u017c oddechowy,<\/li>\n\n\n\n<li>pomidor: niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci, je\u015bli li\u015bcie s\u0105 u\u017cywane jako herbata.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Zatrucia pokarmowe spowodowane substancjami chemicznymi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli \u017cywno\u015b\u0107 jest ska\u017cona toksycznymi metalami lub zwi\u0105zkami metali (o\u0142\u00f3w, kadm, rt\u0119\u0107, cynk itp.), jej spo\u017cycie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142a\u0107 objawy zatrucia. Dzieje si\u0119 tak zw\u0142aszcza wtedy, gdy kto\u015b spo\u017cywa wi\u0119ksze ilo\u015bci ska\u017conego pokarmu. Rodzaj i nasilenie objaw\u00f3w zale\u017c\u0105 od rodzaju substancji i ilo\u015bci, kt\u00f3ra zosta\u0142a spo\u017cyta. Na przyk\u0142ad organiczne zwi\u0105zki o\u0142owiu mog\u0105 zaburza\u0107 prac\u0119 centralnego uk\u0142adu nerwowego, powoduj\u0105c halucynacje, stany pobudzenia i drgawki. Objawy podobne do parkinsonowskich i parali\u017c mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 jako p\u00f3\u017ane efekty zatrucia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"czynniki\"><strong>Zatrucia pokarmowe: czynniki ryzyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Zatrucia pokarmowe wywo\u0142ane przez patogeny (infekcje pokarmowe) cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 jako lokalne epidemie, np. gdy zepsuje si\u0119 jedzenie w sto\u0142\u00f3wce lub na statku wycieczkowym. Szczeg\u00f3lnie w miesi\u0105cach letnich takie zatrucia pokarmowe zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej, poniewa\u017c w ciep\u0142ych temperaturach patogeny namna\u017caj\u0105 si\u0119 szybciej.<\/p>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych krajach ryzyko zatrucia pokarmowego jest wi\u0119ksze ni\u017c w innych. Z jednej strony wynika to z r\u00f3\u017cnych standard\u00f3w higieny w uprawie, przygotowaniu i sprzeda\u017cy \u017cywno\u015bci. Z drugiej strony pewn\u0105 rol\u0119 odgrywa tak\u017ce klimat: w regionach tropikalnych i subtropikalnych panuj\u0105 temperatury, w kt\u00f3rych bakterie mog\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie dobrze namna\u017ca\u0107. Na przyk\u0142ad urlopowicze w regionie Morza \u015ar\u00f3dziemnego powinni zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na odpowiednie standardy higieny, aby unikn\u0105\u0107 bakteryjnych zatru\u0107 pokarmowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wirusy mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c dosta\u0107 si\u0119 do organizmu przez po\u017cywienie i powodowa\u0107 problemy \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe. Jednak lekarze nie okre\u015blaj\u0105 tego jako zatrucie pokarmowe, ale jako infekcj\u0119 wirusow\u0105 wywo\u0142an\u0105 przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Do ska\u017cenia mo\u017ce doj\u015b\u0107, poniewa\u017c \u017cywno\u015b\u0107 mia\u0142a kontakt z zaka\u017conymi odchodami lub ska\u017con\u0105 wod\u0105 albo by\u0142a przygotowywana przez zaka\u017cone osoby. Ponadto \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017cenia mo\u017ce by\u0107 mi\u0119so i podroby pochodz\u0105ce od zaka\u017conych zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<p>Wirusy nie mog\u0105 namna\u017ca\u0107 si\u0119 w jedzeniu i nie powoduj\u0105 jego psucia si\u0119. Mog\u0105 one jednak pozosta\u0107 zaka\u017ane przez d\u0142ugi czas. Z zewn\u0105trz nie wida\u0107, czy \u017cywno\u015b\u0107 jest ska\u017cona wirusami. Ska\u017cenia nie mo\u017cna te\u017c wykry\u0107 za pomoc\u0105 smaku czy zapachu. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne s\u0105 zimne, gotowe do spo\u017cycia produkty, takie jak sa\u0142atki, owoce, desery i wypieki.<\/p>\n\n\n\n<p>Wirusowe dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w plac\u00f3wkach spo\u0142ecznych, takich jak przedszkola, szko\u0142y, domy starc\u00f3w i szpitale.<\/p>\n\n\n\n<p>Zatrucia pokarmowe: najcz\u0119stsze przyczyny i jak ich unika\u0107<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Przyczyna<\/th><th>\u0179r\u00f3d\u0142o zagro\u017cenia<\/th><th>Profilaktyka<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Bakterie<\/td><td>Surowe mi\u0119so, surowe jaja, mleko, mi\u0119kkie sery\/\u017cywno\u015b\u0107 z surowego mleka, ska\u017cona woda pitna<\/td><td>Odpowiednio przechowuj jedzenie i przygotowuj je w higienicznych warunkach. Resztki przygotowanego jedzenia przechowuj w ch\u0142odnym miejscu i dok\u0142adnie odgrzej je przed spo\u017cyciem. Unikaj surowego jedzenia tak bardzo, jak to tylko mo\u017cliwe. W krajach o niskim standardzie higieny jedz tylko gotowane, sma\u017cone lub obrane jedzenie i pij tylko przegotowan\u0105 lub butelkowan\u0105 wod\u0119; unikaj kostek lodu.<\/td><\/tr><tr><td>Trucizny<\/td><td>Ryby, grzyby, ro\u015bliny<\/td><td>Jedz tylko te grzyby, kt\u00f3re dobrze znasz. W przypadku ryb\/\u017cywno\u015bci morskiej nie przerywaj \u0142a\u0144cucha ch\u0142odniczego mi\u0119dzy po\u0142owem a spo\u017cyciem. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na zapach. Je\u015bli to konieczne, unikaj ca\u0142kowicie surowych ryb. W gospodarstwach domowych, w kt\u00f3rych s\u0105 ma\u0142e dzieci, unikaj truj\u0105cych ro\u015blin domowych i ogrodowych, na ile to tylko mo\u017cliwe. Uwa\u017caj, co maluchy wk\u0142adaj\u0105 do buzi.<\/td><\/tr><tr><td>Metale<\/td><td>Proszek do pieczenia, ser topiony, zabielacz do kawy, owoce, warzywa, konserwy, ostrygi, ryby, grzyby, p\u0142atki \u015bniadaniowe, produkty ry\u017cowe, woda pitna<\/td><td>Jedz tylko niewielkie ilo\u015bci potencjalnie ska\u017conego pokarmu (zw\u0142aszcza dzieci). Umyj lub obierz dok\u0142adnie owoce. Dowiedz si\u0119, gdzie ryby zosta\u0142y z\u0142owione lub wyhodowane. Wyrzu\u0107 uszkodzone\/wzd\u0119te jedzenie z puszki<\/td><\/tr><tr><td>Ple\u015bnie<\/td><td>\u017byto, j\u0119czmie\u0144, suszone owoce, orzechy, ziarna kukurydzy (aflatoksyny)<\/td><td>Aflatoksyna: spo\u017cywaj tylko produkty z UE lub produkty przebadane. Szukaj plam ple\u015bni (bia\u0142ych do zielonkawoszarych i w\u0142ochatych) na jedzeniu. Nie pij z nieprzezroczystych pojemnik\u00f3w.<\/td><\/tr><tr><td>Wirusy (nie klasyczne zatrucia pokarmowe, ale infekcje wirusowe)<\/td><td>Ska\u017cenie \u017cywno\u015bci i wody pitnej odchodami<\/td><td>Obierz lub dok\u0142adnie umyj owoce i ro\u015bliny (sa\u0142at\u0119, pomidory itp.). W krajach o niskim standardzie higieny jedz tylko gotowane\/sma\u017cone jedzenie i pij tylko przegotowan\u0105 lub butelkowan\u0105, zamkni\u0119t\u0105 wod\u0119; unikaj kostek lodu.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"leczenie\"><strong>Zatrucie pokarmowe: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, leczenie zatrucia pokarmowego zale\u017cy od przyczyny objaw\u00f3w. Leczenie w szpitalu mo\u017ce by\u0107 konieczne, na przyk\u0142ad u pacjent\u00f3w z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 lub w przypadku zatrucia jadem kie\u0142basianym.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Og\u00f3lne \u015brodki zaradcze<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Og\u00f3lne wskaz\u00f3wki i domowe sposoby leczenia cz\u0119sto pomagaj\u0105 w \u0142agodnych objawach. Je\u015bli masz biegunk\u0119, powiniene\u015b pi\u0107 du\u017co p\u0142yn\u00f3w, \u017ceby zrekompensowa\u0107 utrat\u0119 wody i soli mineralnych. Odpowiednie napoje to woda i herbata z cukrem. Szczeg\u00f3lnie w przypadku ci\u0119\u017ckiej biegunki zaleca si\u0119 podanie roztworu elektrolit\u00f3w z apteki. Mo\u017cesz te\u017c sam przygotowa\u0107 roztw\u00f3r soli z cukrem (np. w podr\u00f3\u017cy). Aby to zrobi\u0107, dodaj pi\u0119\u0107 \u0142y\u017cek cukru, p\u00f3\u0142torej \u0142y\u017cki soli kuchennej i szklank\u0119 soku pomara\u0144czowego do jednego litra przegotowanej wody. Zmieszaj wszystko razem i pij \u0142ykami.<\/p>\n\n\n\n<p>Nawet je\u015bli nie masz ochoty na jedzenie z powodu biegunki i wymiot\u00f3w, nie powiniene\u015b ca\u0142kowicie unika\u0107 jedzenia przez d\u0142u\u017cszy czas, je\u015bli cierpisz na zatrucie pokarmowe. W pierwszych dniach lekarze zalecaj\u0105 lekkostrawne pokarmy, takie jak suchary, banany, ry\u017c, bia\u0142e pieczywo i ros\u00f3\u0142. Z drugiej strony powiniene\u015b unika\u0107 kwa\u015bnych, ci\u0119\u017ckostrawnych i dra\u017cni\u0105cych b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w (soki owocowe, surowe warzywa, nabia\u0142, t\u0142uste jedzenie, napoje s\u0142odzone kawa, alkohol itd.).<\/p>\n\n\n\n<p>Domowe sposoby leczenia maj\u0105 swoje ograniczenia. Je\u015bli objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, nie ust\u0119puj\u0105 lub nawet nasilaj\u0105 si\u0119, zawsze powiniene\u015b skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n<p>Po ust\u0105pieniu objaw\u00f3w zatrucia pokarmowego jeszcze przez jaki\u015b czas powiniene\u015b uwa\u017ca\u0107 na to, co jesz. Przew\u00f3d pokarmowy wci\u0105\u017c jest jeszcze delikatny i potrzebuje troch\u0119 czasu, by w pe\u0142ni si\u0119 zregenerowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leki i inne \u015brodki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W zasadzie wymioty i biegunka w zatruciu pokarmowym mog\u0105 by\u0107 z\u0142agodzone za pomoc\u0105 specjalnych lek\u00f3w: leki przeciwwymiotne, takie jak metoklopramid, pomagaj\u0105 w zwalczaniu nudno\u015bci i wymiot\u00f3w, a leki przeciwbiegunkowe, takie jak loperamid, powstrzymuj\u0105 biegunk\u0119. Takie leki nie s\u0105 jednak og\u00f3lnie zalecane. Celem biegunki i wymiot\u00f3w jest przecie\u017c szybkie usuni\u0119cie z organizmu patogen\u00f3w i toksyn. Dlatego lekarz przepisuje leki przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe tylko w niekt\u00f3rych przypadkach, takich jak silne wymioty lub biegunka wyst\u0119puj\u0105ca cz\u0119\u015bciej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 razy dziennie.<\/p>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od przyczyny zatrucia pokarmowego mog\u0105 by\u0107 zastosowane r\u00f3wnie\u017c inne leki i \u015brodki lecznicze. Na przyk\u0142ad pacjentom z bakteryjnym zatruciem pokarmowym podaje si\u0119 czasem antybiotyki. Dzieje si\u0119 tak na przyk\u0142ad w przypadku listeriozy, a czasem salmonellozy.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zatrucia jadem kie\u0142basianym konieczne jest leczenie na oddziale intensywnej terapii. Pacjenci otrzymuj\u0105 antidotum (antytoksyn\u0119) na toksyn\u0119 botulinow\u0105 tak szybko, jak to mo\u017cliwe. Mog\u0105 te\u017c potrzebowa\u0107 sztucznego oddychania.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla niekt\u00f3rych toksyn z grzyb\u00f3w dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c specyficzne antytoksyny. W przypadku grzybiczego zatrucia pokarmowego cz\u0119sto wypompowuje si\u0119 \u017co\u0142\u0105dek osoby dotkni\u0119tej chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Czasami na zatrucie pokarmowe podaje si\u0119 te\u017c w\u0119giel aktywowany (w\u0119giel leczniczy). Wi\u0105\u017ce on bakterie i toksyny w przewodzie pokarmowym. Wszystko jest nast\u0119pnie wydalane razem ze stolcem.<\/p>\n\n\n\n<p>Istniej\u0105 dowody na to, \u017ce probiotyki mog\u0105 skr\u00f3ci\u0107 czas trwania biegunki zwi\u0105zanej z infekcj\u0105. Probiotyki to specjalne mikroorganizmy (takie jak bakterie kwasu mlekowego), kt\u00f3re mog\u0105 kolonizowa\u0107 jelito i wypiera\u0107 patogeny biegunki. Dodaje si\u0119 je do niekt\u00f3rych produkt\u00f3w spo\u017cywczych (np. jogurtu) oraz oferuje w postaci kapsu\u0142ek i proszk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"profilaktyka\"><strong>Zatrucia pokarmowe: zapobieganie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Aby zapobiec zatruciom pokarmowym, szczeg\u00f3lnie wa\u017cne s\u0105 higiena \u017cywno\u015bci i odpowiednie uzdatnianie wody pitnej. Ka\u017cdy z nas mo\u017ce sam si\u0119 do tego przyczyni\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Przed spo\u017cyciem lub przygotowaniem owoc\u00f3w i warzyw dok\u0142adnie je umyj.<\/li>\n\n\n\n<li>Dok\u0142adnie myj r\u0119ce, naczynia i przybory kuchenne przed, pomi\u0119dzy i po gotowaniu (zw\u0142aszcza podczas przygotowywania surowego mi\u0119sa lub ryb).<\/li>\n\n\n\n<li>Zawsze dobrze czy\u015b\u0107 \u015bciereczki do naczy\u0144 i \u015bciereczki do sprz\u0105tania u\u017cywane w kuchni i regularnie je wymieniaj.<\/li>\n\n\n\n<li>Podczas gotowania no\u015b czyste ubrania i nie zak\u0142adaj bi\u017cuterii.<\/li>\n\n\n\n<li>Dok\u0142adnie gotuj ryby i dania mi\u0119sne.<\/li>\n\n\n\n<li>Unikaj spo\u017cywania produkt\u00f3w z surowego mleka, surowych ryb i surowego mi\u0119sa.<\/li>\n\n\n\n<li>Przechowuj \u017cywno\u015b\u0107 w dobrze zamkni\u0119tych pojemnikach i w odpowiedniej temperaturze (np. produkty mleczne w lod\u00f3wce).<\/li>\n\n\n\n<li>Przestrzegaj daty wa\u017cno\u015bci \u017cywno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n<li>Unikaj zwierz\u0105t domowych, gryzoni i owad\u00f3w w pomieszczeniach kuchennych.<\/li>\n\n\n\n<li>Pozb\u0105d\u017a si\u0119 jedzenia, je\u015bli zwierz\u0119ta domowe, owady lub gryzonie (np. szczury, myszy) mia\u0142y z nim kontakt.<\/li>\n\n\n\n<li>Natychmiast pozb\u0105d\u017a si\u0119 opakowa\u0144 i skroplin z produkt\u00f3w mi\u0119snych.<\/li>\n\n\n\n<li>Wyrzu\u0107 jedzenie, kt\u00f3re ma dziwny lub nietypowy smak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Aby unikn\u0105\u0107 zatrucia pokarmowego spowodowanego mro\u017conkami, upewnij si\u0119, \u017ce nie zosta\u0142 przerwany \u0142a\u0144cuch ch\u0142odniczy, nawet na kr\u00f3tki czas. Gdy temperatura na zewn\u0105trz jest wysoka, przyno\u015b zamro\u017cone produkty do domu jak najszybciej po zrobieniu zakup\u00f3w, u\u017cywaj\u0105c torby ch\u0142odz\u0105cej. Mro\u017conki powinny by\u0107 rozmra\u017cane przez noc w lod\u00f3wce (nie w temperaturze pokojowej). Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w przypadku ryb, poniewa\u017c w rozmra\u017canej wodzie bakterie mog\u0105 si\u0119 dobrze namna\u017ca\u0107 i powodowa\u0107 zatrucia pokarmowe. Przed przygotowaniem ryby op\u0142ucz j\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Przygotowuj\u0105c potrawy zawieraj\u0105ce surowe jaja (tiramisu, majonez itp.), zwracaj szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na to, by u\u017cywa\u0107 tylko \u015bwie\u017cych jaj.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozd\u0119te opakowania lub wybrzuszone wieczka puszek mog\u0105 wskazywa\u0107 na ska\u017cenie Clostridium botulinum. Takiej \u017cywno\u015bci nie wolno spo\u017cywa\u0107 pod \u017cadnym pozorem, w przeciwnym razie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do powa\u017cnego zatrucia pokarmowego (botulizmu).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wakacje w ciep\u0142ych krajach<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych krajach standardy higieny i jako\u015b\u0107 wody pitnej nie s\u0105 tak dobre jak w Polsce. Dotyczy to na przyk\u0142ad wielu popularnych region\u00f3w wakacyjnych w rejonie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Dlatego dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zapobieganie zatruciom pokarmowym s\u0105 tam szczeg\u00f3lnie wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n<p>W takich krajach nale\u017cy na przyk\u0142ad unika\u0107 pokarm\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 surowe, przygotowywane w nieprzegotowanej wodzie lub podawane w restauracjach jako letnie. Najlepiej pos\u0142ucha\u0107 powiedzenia: \u201eObierz, ugotuj lub zapomnij!\u201d (Peel it, boil it, cook it or forget it!). Oznacza to, \u017ce powiniene\u015b unika\u0107 wszystkich pokarm\u00f3w, kt\u00f3re nie zosta\u0142y obrane, ugotowane lub usma\u017cone.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli masz w\u0105tpliwo\u015bci co do czysto\u015bci wody z kranu &#8211; do picia, a tak\u017ce do mycia z\u0119b\u00f3w &#8211; powiniene\u015b u\u017cywa\u0107 tylko wody przegotowanej lub sprzedawanej w butelkach.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"badania\"><strong>Zatrucia pokarmowe: badania i diagnostyka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli objawy (podejrzewanego) zatrucia pokarmowego, takie jak biegunka i wymioty, nie ust\u0105pi\u0105 samoistnie w ci\u0105gu kilku dni, powiniene\u015b zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza. W przypadku bardzo nasilonych objaw\u00f3w, a tak\u017ce u dzieci i os\u00f3b starszych, podejrzenie zatrucia pokarmowego powinno by\u0107 zasadniczo wyja\u015bnione przez lekarza. W takich przypadkach utrata p\u0142yn\u00f3w i elektrolit\u00f3w spowodowana biegunk\u0105 i wymiotami mo\u017ce szybko sta\u0107 si\u0119 niebezpieczna.<\/p>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w lekarz stawia diagnoz\u0119 zatrucia pokarmowego na podstawie historii choroby pacjenta (anamnezy) i objaw\u00f3w. Klasyczna konstelacja objaw\u00f3w (nudno\u015bci, wymioty, biegunka itd.) oraz zg\u0142oszenie przez osob\u0119 dotkni\u0119t\u0105 chorob\u0105, \u017ce jad\u0142a potrawy z grzyb\u00f3w albo nieznane lub dziwnie smakuj\u0105ce jedzenie lub napoje, ju\u017c stanowi\u0105 mocne przes\u0142anki zatrucia.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0119\u017ckich przypadkach zatrucia pokarmowego z siln\u0105 biegunk\u0105 i\/lub krwi\u0105 w stolcu lekarz wy\u015ble pr\u00f3bki ka\u0142u i krwi do laboratorium, aby ustali\u0107 konkretny patogen. Je\u015bli podejrzewa si\u0119 botulizm, lekarz sprawdza, czy w stolcu lub wymiocinach pacjenta mo\u017cna wykry\u0107 toksyn\u0119 botulinow\u0105. Poniewa\u017c wynik jest znany dopiero po oko\u0142o 24 godzinach, a zatrucie jadem kie\u0142basianym jest bardzo niebezpieczne, zwykle, \u017ceby by\u0107 bezpiecznym, wcze\u015bniej rozpoczyna si\u0119 odpowiedni\u0105 terapi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto, na pocz\u0105tku podejrzewa si\u0119, \u017ce przyczyn\u0105 zatrucia pokarmowego jest jaki\u015b szczeg\u00f3lny pokarm (potrawa z grzyb\u00f3w, owoce w puszce itp.). Nast\u0119pnie lekarz mo\u017ce wys\u0142a\u0107 pr\u00f3bki podejrzanego pokarmu do laboratorium, by wykry\u0107 w nich patogeny lub toksyny. Mo\u017ce to by\u0107 bardzo wa\u017cne dla leczenia (np. poznanie dok\u0142adnej nazwy truj\u0105cego grzyba).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"przebieg\"><strong>Zatrucie pokarmowe: przebieg i rokowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w zatrucia pokarmowego jest nieskomplikowana. Je\u015bli zatrucie pokarmowe powoduje tylko biegunk\u0119, nie ma gor\u0105czki ani krwi w stolcu, zwykle ust\u0119puje w ci\u0105gu kilku dni. W indywidualnych przypadkach czas trwania i nasilenie objaw\u00f3w zale\u017c\u0105 od tego, co dok\u0142adnie wywo\u0142a\u0142o zatrucie (bakterie, toksyny itp.), jak du\u017ca ich ilo\u015b\u0107 dosta\u0142a si\u0119 do organizmu oraz od og\u00f3lnego stanu zdrowia osoby dotkni\u0119tej zatruciem.<\/p>\n\n\n\n<p>Sytuacja staje si\u0119 niebezpieczna, je\u015bli utrata p\u0142yn\u00f3w i elektrolit\u00f3w w wyniku biegunki i wymiot\u00f3w nie zostanie szybko wyr\u00f3wnana. Cz\u0119sto tak si\u0119 dzieje, zw\u0142aszcza w przypadku ma\u0142ych dzieci i os\u00f3b starszych. Zazwyczaj musz\u0105 by\u0107 one leczone w szpitalu: za pomoc\u0105 wlew\u00f3w do\u017cylnych mo\u017cna szybko uzupe\u0142ni\u0107 brakuj\u0105ce p\u0142yny i utracone sole mineralne (elektrolity).<\/p>\n\n\n\n<p>Zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u017cyciu form\u0105 zatrucia pokarmowego jest zatrucie jadem kie\u0142basianym: je\u015bli nie jest leczone, oko\u0142o po\u0142owa pacjent\u00f3w umiera w ci\u0105gu trzech do sze\u015bciu dni z powodu parali\u017cu oddechowego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"pytania\"><strong>Pytania i odpowiedzi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Jak szybko objawia si\u0119 zatrucie pokarmowe?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Okres inkubacji: 6-72 godzin, choroba trwa oko\u0142o tygodnia. Symptomy: skurcze brzucha, wymioty, gor\u0105czka, dreszcze, biegunka, skrajna utrata p\u0142yn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy mo\u017cna umrze\u0107 z powodu zatrucia pokarmowego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rzadk\u0105 form\u0105 zatrucia pokarmowego jest zatrucie jadem kie\u0142basianym, kt\u00f3re jest \u015bmiertelne, je\u015bli nie jest leczone. W tym przypadku pierwsze objawy s\u0105 zauwa\u017calne po 20-36 godzinach od spo\u017cycia ska\u017conego pokarmu, cz\u0119sto w postaci parali\u017cu mi\u0119\u015bni oka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 salmonell\u0105 z gotowanych jajek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Salmonella ginie w temperaturze powy\u017cej 65 stopni Celsjusza. Bezpieczne s\u0105 jajka ugotowane na twardo lub potrawy z jajek, takie jak jajecznica. Do jajek sadzonych powiniene\u015b u\u017cywa\u0107 bardzo \u015bwie\u017cych jaj.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ile os\u00f3b umiera z powodu zatrucia pokarmowego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug ostatniego raportu \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) ka\u017cdego roku w Europie oko\u0142o 23 miliony ludzi choruje z powodu ska\u017conego jedzenia lub napoj\u00f3w. 5000 os\u00f3b umiera w wyniku zatrucia pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"h3 h3--content-tag wp-block-heading\" id=\"\u017ar\u00f3d\u0142a\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hocking AD, Pitt JI, Samson RA, Thrane U (2005). Advances in Food Mycology. Springer.<\/li>\n\n\n\n<li>Riemann HP, Cliver DO (2006). FoodBorne Infections and Intoxications. Academic Press<\/li>\n\n\n\n<li>Smith JL (2005). Fratamico PM, Bhunia AK, Smith JL (eds.). Foodborne Pathogens: Microbiology And Molecular Biology. Horizon Scientific Press<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj tak\u017ce o:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Zbgdo6fzU9\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czarny-stolec\/\">Czarny stolec<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Czarny stolec&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/czarny-stolec\/embed\/#?secret=6pkDoOz1FR#?secret=Zbgdo6fzU9\" data-secret=\"Zbgdo6fzU9\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"QBQqzHIS5B\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-glowy-z-przodu-czego-jest-objawem-i-jak-sobie-z-nim-radzic\/\">B\u00f3l g\u0142owy z&nbsp;przodu &#8211; czego jest objawem i&nbsp;jak sobie z&nbsp;nim radzi\u0107?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l g\u0142owy z&nbsp;przodu &#8211; czego jest objawem i&nbsp;jak sobie z&nbsp;nim radzi\u0107?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-glowy-z-przodu-czego-jest-objawem-i-jak-sobie-z-nim-radzic\/embed\/#?secret=bRVey2UJXr#?secret=QBQqzHIS5B\" data-secret=\"QBQqzHIS5B\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"PcysNKHFOG\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tachykardia-czestoskurcz-kolatanie-serca\/\">Tachykardia (cz\u0119stoskurcz, ko\u0142atanie serca)<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Tachykardia (cz\u0119stoskurcz, ko\u0142atanie serca)&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/tachykardia-czestoskurcz-kolatanie-serca\/embed\/#?secret=eFv5E48ens#?secret=PcysNKHFOG\" data-secret=\"PcysNKHFOG\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Lbup4lcHtK\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-kale\/\">Krew w&nbsp;kale<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Krew w&nbsp;kale&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/krew-w-kale\/embed\/#?secret=hNeYZCaIdJ#?secret=Lbup4lcHtK\" data-secret=\"Lbup4lcHtK\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"aCcZIpO4mw\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/\">Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Biegunka i&nbsp;gor\u0105czka &#8211; co&nbsp;mog\u0105 oznacza\u0107 te&nbsp;objawy?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/biegunka-i-goraczka-co-moga-oznaczac-te-objawy\/embed\/#?secret=uHYyFnmSJx#?secret=aCcZIpO4mw\" data-secret=\"aCcZIpO4mw\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"7bq1s3OjNl\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zielony-stolec-czy-jest-oznaka-choroby\/\">Zielony stolec &#8211; czy&nbsp;jest oznak\u0105 choroby?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Zielony stolec &#8211; czy&nbsp;jest oznak\u0105 choroby?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/zielony-stolec-czy-jest-oznaka-choroby\/embed\/#?secret=mkMpxfkvmN#?secret=7bq1s3OjNl\" data-secret=\"7bq1s3OjNl\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"YDeScZymXs\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/\">B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;B\u00f3l po&nbsp;prawej stronie brzucha &#8211; co&nbsp;mo\u017ce oznacza\u0107?&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/bol-po-prawej-stronie-brzucha-co-moze-oznaczac\/embed\/#?secret=U2hKPIgZt8#?secret=YDeScZymXs\" data-secret=\"YDeScZymXs\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-telemedi wp-block-embed-telemedi\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"X0h6lomWHo\"><a href=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/wymioty\/\">Wymioty<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Wymioty&#8221; &#8212; Telemedi\" src=\"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/wymioty\/embed\/#?secret=1GBZuEDEI8#?secret=X0h6lomWHo\" data-secret=\"X0h6lomWHo\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":9879,"template":"","tags":[4,433],"guide_category":[77],"class_list":["post-9878","tm-guide","type-tm-guide","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-poradnik","tag-zatrucie-pokarmowe","guide_category-brzuch"],"acf":[],"lang":"pl","translations":{"pl":9878},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide\/9878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tm-guide"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/types\/tm-guide"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/users\/6"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media\/9879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/media?parent=9878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/tags?post=9878"},{"taxonomy":"guide_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemedi.com\/tm-api\/wp\/v2\/guide_category?post=9878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}