{"id":9968,"date":"2022-06-24T09:00:00","date_gmt":"2022-06-24T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/telemedi.com\/?post_type=tm-guide&p=9968"},"modified":"2024-04-15T15:35:11","modified_gmt":"2024-04-15T13:35:11","slug":"nietolerancja-laktozy","status":"publish","type":"tm-guide","link":"https:\/\/telemedi.com\/pl\/poradnik\/nietolerancja-laktozy\/","title":{"rendered":"Nietolerancja laktozy"},"content":{"rendered":"\n

Jak TELEMEDI mo\u017ce pom\u00f3c Ci w przypadku nietolerancji laktozy? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce jeden na siedmiu Polak\u00f3w cierpi na nietolerancj\u0119 laktozy. Je\u015bli na spo\u017cycie mleka i produkt\u00f3w mlecznych Tw\u00f3j przew\u00f3d pokarmowy reaguje b\u00f3lem brzucha, wzd\u0119ciami, skurczami i biegunk\u0105, skorzystaj z wideokonsultacji ze specjalist\u0105 TELEMEDI, kt\u00f3ry pomo\u017ce w ustaleniu w\u0142a\u015bciwej diagnozy i zaplanuje dalsze dzia\u0142ania lecznicze.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe informacje<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n \n\n
    \n
  • Przyczyny<\/strong>: Niedob\u00f3r enzymu laktazy, co powoduje, \u017ce laktoza nie mo\u017ce by\u0107 wch\u0142aniana lub mo\u017ce by\u0107 tylko s\u0142abo wch\u0142aniana. Zamiast tego laktoza jest metabolizowana przez bakterie jelitowe, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 m.in. gazy.<\/li>\n\n\n\n
  • Objawy<\/strong>: B\u00f3l brzucha, biegunka, wzd\u0119cia, wiatry jelitowe, nudno\u015bci, objawy niespecyficzne, takie jak b\u00f3l g\u0142owy.<\/li>\n\n\n\n
  • Diagnostyka<\/strong>: Wywiad lekarski, wodorowy test oddechowy (WTO), badanie diety\/test ekspozycji.<\/li>\n\n\n\n
  • Leczenie<\/strong>: Dostosowanie diety, unikanie produkt\u00f3w mlecznych, tabletki z laktaz\u0105.<\/li>\n\n\n\n
  • Rokowanie<\/strong>: Nietolerancja laktozy nie jest chorob\u0105 i nie jest niebezpieczna, ale mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 negatywnie na jako\u015b\u0107 \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

    Nietolerancja laktozy: przyczyny i czynniki wywo\u0142uj\u0105ce<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Nietolerancja laktozy jest jedn\u0105 z form nietolerancji pokarmowej. Osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 nie toleruj\u0105 cukru mlekowego (laktozy) lub toleruj\u0105 tylko niewielkie jego ilo\u015bci. Przyczyn\u0105 tego jest niedob\u00f3r enzym\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Cukier mlekowy (laktoza) jest naturalnym sk\u0142adnikiem mleka i produkt\u00f3w mlecznych, a tak\u017ce jest dodawany do r\u00f3\u017cnych innych produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Jest to disacharyd (dwucukier), kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 wch\u0142aniany przez b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelita cienkiego. W tym celu musi najpierw zosta\u0107 roz\u0142o\u017cony na dwa sk\u0142adniki \u2013 cukry proste: galaktoz\u0119 i glukoz\u0119. Te cukry mog\u0105 ju\u017c przenika\u0107 przez \u015bcian\u0119 jelita.<\/p>\n\n\n\n

    Enzym laktaza jest niezb\u0119dny do rozk\u0142adu laktozy na jej sk\u0142adniki budulcowe. Normalnie laktaza jest wytwarzana przez kom\u00f3rki \u015bluzowe jelita cienkiego. Natomiast osoby z nietolerancj\u0105 laktozy albo w og\u00f3le nie wytwarzaj\u0105 laktazy, albo wytwarzaj\u0105 j\u0105 w niewystarczaj\u0105cym stopniu.<\/p>\n\n\n\n

    W rezultacie laktoza przechodzi w niezmienionej postaci z jelita cienkiego do jelita grubego. Tam s\u0142u\u017cy jako pokarm dla bakterii. W procesie tym powstaj\u0105 produkty uboczne, kt\u00f3re nast\u0119pnie wywo\u0142uj\u0105 typowe dolegliwo\u015bci. Te produkty uboczne to kwasy mlekowe, kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe i gazy, takie jak wod\u00f3r, dwutlenek w\u0119gla i metan.<\/p>\n\n\n\n

    Chocia\u017c przyczyn\u0105 nietolerancji laktozy jest zawsze niedob\u00f3r enzymu laktazy, niedob\u00f3r ten mo\u017ce przebiega\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. W zwi\u0105zku z tym objawy maj\u0105 r\u00f3\u017cne nasilenie i mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym wieku.<\/p>\n\n\n\n

    Pierwotna nietolerancja laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Pierwotna nietolerancja laktozy, w przeciwie\u0144stwie do postaci wt\u00f3rnej, rozwija si\u0119 samoistnie. Niedob\u00f3r laktazy mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b naturalny w okresie dojrzewania (fizjologiczny niedob\u00f3r laktazy) lub istnieje od urodzenia (nietolerancja laktozy u noworodk\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

    Fizjologiczny niedob\u00f3r laktazy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Noworodki mog\u0105 normalnie bez problemu metabolizowa\u0107 laktoz\u0119 \u2013 musz\u0105 to potrafi\u0107, poniewa\u017c mleko matki zawiera laktoz\u0119 (nawet wi\u0119cej ni\u017c mleko krowie). Z tego powodu organizm ma\u0142ego dziecka wytwarza du\u017ce ilo\u015bci enzymu laktazy, kt\u00f3ry jest niezb\u0119dny do prawid\u0142owego wykorzystania laktozy.<\/p>\n\n\n\n

    Jednak gdy tylko dziecko zostaje odstawione od mleka matki (odstawienie od piersi), produkcja laktazy znacznie spada i zmniejsza si\u0119 tolerancja na laktoz\u0119. Naturalny (fizjologiczny) niedob\u00f3r laktazy rozwija si\u0119 zwykle mi\u0119dzy 5 a 20 rokiem \u017cycia. Je\u015bli osoby dotkni\u0119te tym problemem spo\u017cywaj\u0105 wi\u0119cej laktozy, ni\u017c jest w stanie roz\u0142o\u017cy\u0107 niewielka ilo\u015b\u0107 laktazy znajduj\u0105ca si\u0119 jeszcze w ich jelicie cienkim, pojawiaj\u0105 si\u0119 u nich objawy nietolerancji laktozy.<\/p>\n\n\n\n

    Tolerancja laktozy jest bardzo r\u00f3\u017cna u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b i zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od predyspozycji genetycznych. Na przyk\u0142ad podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych Afryka\u0144czyk\u00f3w i Azjat\u00f3w nie toleruje laktozy, w\u015br\u00f3d doros\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Europy P\u00f3\u0142nocnej jest stosunkowo niewiele os\u00f3b dotkni\u0119tych tym problemem.<\/p>\n\n\n\n

    Niedob\u00f3r laktazy u noworodk\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Jest to wrodzona nietolerancja laktozy u niemowl\u0105t \u2013 bardzo rzadka choroba metaboliczna. Z powodu wady genetycznej ich organizm nie jest w stanie wytwarza\u0107 laktazy w og\u00f3le lub wytwarza j\u0105 w niewielkich ilo\u015bciach od pocz\u0105tku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

    Dzieci dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 ju\u017c po kilku dniach \u017cycia, po ka\u017cdym spo\u017cyciu mleka matki, zaczynaj\u0105 cierpie\u0107 na uporczyw\u0105 biegunk\u0119. Karmienie piersi\u0105 nie jest ju\u017c wtedy mo\u017cliwe. W pewnych okoliczno\u015bciach niestrawiona laktoza mo\u017ce nawet przedostawa\u0107 si\u0119 przez b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 \u017co\u0142\u0105dka i jelit bezpo\u015brednio do krwiobiegu, gdzie mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 powa\u017cne objawy zatrucia. Jedynym mo\u017cliwym sposobem leczenia jest do\u017cywotnia abstynencja od laktozy.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli noworodki maj\u0105 problemy z laktoz\u0105, nie musi to by\u0107 spowodowane wrodzon\u0105 nietolerancj\u0105 laktozy. W pierwszych tygodniach \u017cycia przew\u00f3d pokarmowy mo\u017ce reagowa\u0107 bardzo wra\u017cliwie. Czasami produkcja laktazy nie przebiega jeszcze prawid\u0142owo, ale problem ten zwykle szybko ust\u0119puje.<\/p>\n\n\n\n

    Nabyta (wt\u00f3rna) nietolerancja laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W przeciwie\u0144stwie do pierwotnej nietolerancji laktozy wt\u00f3rna nietolerancja laktozy jest wynikiem innej choroby. W tym przypadku wytwarzanie laktazy nie zmniejsza si\u0119 w spos\u00f3b naturalny, lecz w wyniku uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej jelita. Mo\u017cliwymi czynnikami wyzwalaj\u0105cymi s\u0105 na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • przewlek\u0142e choroby zapalne jelit, takie jak choroba Le\u015bniowskiego-Crohna,<\/li>\n\n\n\n
    • zaka\u017cenie przewodu pokarmowego,<\/li>\n\n\n\n
    • nietolerancja glutenu (celiakia),<\/li>\n\n\n\n
    • alergie pokarmowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      R\u00f3wnie\u017c zabieg chirurgiczny w przewodzie pokarmowym mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce pacjent nie b\u0119dzie tolerowa\u0142 laktozy lub b\u0119dzie j\u0105 tolerowa\u0142 gorzej.<\/p>\n\n\n\n

      Wt\u00f3rna nietolerancja laktozy mo\u017ce ponownie ust\u0105pi\u0107 po skutecznym wyleczeniu przyczyny le\u017c\u0105cej u jej pod\u0142o\u017ca i po regeneracji kom\u00f3rek b\u0142ony \u015bluzowej jelita (np. po przebytej infekcji jelitowej).<\/p>\n\n\n\n

      Nietolerancja laktozy: objawy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      W przypadku nietolerancji laktozy, gdy tylko w jelicie znajdzie si\u0119 zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 laktozy, kt\u00f3rej organizm nie toleruje, wyst\u0119puj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce objawy:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • wzd\u0119ty brzuch,<\/li>\n\n\n\n
      • uczucie pe\u0142no\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
      • wiatry jelitowe,<\/li>\n\n\n\n
      • g\u0142o\u015bne odg\u0142osy pracy jelit,<\/li>\n\n\n\n
      • b\u00f3l brzucha,<\/li>\n\n\n\n
      • nudno\u015bci, rzadko r\u00f3wnie\u017c wymioty,<\/li>\n\n\n\n
      • biegunka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Wzd\u0119cia i b\u00f3le brzucha s\u0105 spowodowane gazami wytwarzanymi przez bakterie w jelicie grubym, kt\u00f3re rozk\u0142adaj\u0105 niestrawiony cukier mlekowy. Inne produkty uboczne powstaj\u0105ce w tym procesie \u2013 kwas mlekowy i kwas t\u0142uszczowy \u2013 maj\u0105 dzia\u0142anie \u201epoch\u0142aniaj\u0105ce wod\u0119\u201d. W rezultacie do jelita przedostaje si\u0119 wi\u0119cej p\u0142yn\u00f3w, co powoduje biegunk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Paradoksalnie nietolerancja laktozy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do zapar\u0107. To w\u0142a\u015bnie wtedy, w wyniku bakteryjnego rozk\u0142adu laktozy, powstaje przede wszystkim metan. Gaz ten spowalnia prac\u0119 jelit i w ten spos\u00f3b powoduje ich ospa\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        Co wp\u0142ywa na objawy nietolerancji laktozy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Opisane powy\u017cej objawy nietolerancji laktozy mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b i s\u0105 przez nie w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b postrzegane. Niekt\u00f3rzy chorzy odczuwaj\u0105 silne objawy po ka\u017cdym posi\u0142ku zawieraj\u0105cym laktoz\u0119, podczas gdy inni odczuwaj\u0105 jedynie niewielki dyskomfort. Na objawy nietolerancji laktozy maj\u0105 wp\u0142yw nast\u0119puj\u0105ce czynniki:<\/p>\n\n\n\n

        Stopie\u0144 niedoboru laktazy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Nietolerancja laktozy jest spowodowana niedoborem enzymu laktazy. Stopie\u0144 nasilenia tego niedoboru jest bardzo r\u00f3\u017cny u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. Niekt\u00f3rzy chorzy nie wytwarzaj\u0105 prawie w og\u00f3le laktazy, dlatego cz\u0119sto reaguj\u0105 uczuleniem na spo\u017cycie nawet najmniejszej ilo\u015bci laktozy. Inne osoby nadal maj\u0105 pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 enzymu, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 tolerowa\u0107 przynajmniej niewielkie ilo\u015bci laktozy.<\/p>\n\n\n\n

        Zawarto\u015b\u0107 laktozy i innych sk\u0142adnik\u00f3w w posi\u0142ku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Oczywi\u015bcie kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa zawarto\u015b\u0107 laktozy w posi\u0142ku. Im wi\u0119cej laktozy zawiera dany produkt, tym bardziej nasilone s\u0105 objawy nietolerancji laktozy.<\/p>\n\n\n\n

        Ponadto wp\u0142yw na objawy ma r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142y sk\u0142ad pokarmu. W zale\u017cno\u015bci od tego, z jakimi jeszcze innymi sk\u0142adnikami od\u017cywczymi laktoza jest przyjmowana, mo\u017ce mie\u0107 ona r\u00f3\u017cny wp\u0142yw na spos\u00f3b jej przetwarzania w jelitach. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w s\u0105 produkty z kwa\u015bnego mleka (takie jak jogurt lub kefir): mimo \u017ce zawieraj\u0105 one stosunkowo du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 laktozy, s\u0105 cz\u0119sto dobrze tolerowane przez osoby z nietolerancj\u0105 laktozy. Dzieje si\u0119 tak za spraw\u0105 bakterii kwasu mlekowego, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puj\u0105 tam w du\u017cych ilo\u015bciach, kt\u00f3re mog\u0105 rozk\u0142ada\u0107 du\u017ce ilo\u015bci laktozy w jelicie.<\/p>\n\n\n\n

        Sk\u0142ad mikroflory jelitowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W jelicie grubym u ka\u017cdego cz\u0142owieka \u017cyj\u0105 nieco inne bakterie, stanowi\u0105ce cz\u0119\u015b\u0107 jego mikroflory jelitowej (og\u00f3\u0142u mikroorganizm\u00f3w naturalnie \u017cyj\u0105cych w jelicie). Im lepiej te mikroorganizmy s\u0105 w stanie rozk\u0142ada\u0107 laktoz\u0119, tym bardziej nasilone s\u0105 objawy nietolerancji laktozy. R\u00f3\u017cna jest nie tylko ilo\u015b\u0107 wytwarzanych gaz\u00f3w, ale istotne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce r\u00f3\u017cne mikroorganizmy wytwarzaj\u0105 r\u00f3\u017cne gazy. Na przyk\u0142ad je\u015bli wytwarzaj\u0105 one g\u0142\u00f3wnie dwutlenek w\u0119gla, wiatry jelitowe s\u0105 mniej nieprzyjemne w zapachu, ni\u017c je\u015bli wytwarzaj\u0105 one wi\u0119cej metanu.<\/p>\n\n\n\n

        Szybko\u015b\u0107 transportu pokarmu w uk\u0142adzie trawiennym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Droga, jak\u0105 pokonuje pokarm podczas trawienia, jest taka sama dla wszystkich ludzi. Jednak czas, jaki jest potrzebny, ju\u017c nie. Nie ma tutaj prawie \u017cadnych r\u00f3\u017cnic, je\u015bli chodzi o \u017co\u0142\u0105dek, ale szybko\u015b\u0107 transportu masy pokarmowej przez jelito jest bardzo r\u00f3\u017cna u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

        To z kolei ma wp\u0142yw na objawy nietolerancji laktozy. Im d\u0142u\u017cej masa pokarmowa pozostaje w jelicie cienkim, tym wi\u0119cej czasu ma laktaza na roz\u0142o\u017cenie cukru mlekowego. Je\u015bli natomiast proces ten przebiega szybko, wi\u0119cej niestrawionej laktozy trafia do jelita grubego, gdzie wywo\u0142uje typowe objawy nietolerancji.<\/p>\n\n\n\n

        Czas transportu pokarmu przez jelito cienkie waha si\u0119 w przybli\u017ceniu od jednej do dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 godziny, ale u niekt\u00f3rych os\u00f3b wykracza nawet poza ten zakres. W zwi\u0105zku z tym r\u00f3\u017cny jest tak\u017ce czas, po kt\u00f3rym u os\u00f3b dotkni\u0119tych nietolerancj\u0105 laktozy pojawiaj\u0105 si\u0119 jej objawy.<\/p>\n\n\n\n

        Indywidualne odczuwanie b\u00f3lu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Ka\u017cdy cz\u0142owiek inaczej odczuwa b\u00f3l. Podczas gdy jedni ju\u017c dawno udaliby si\u0119 do lekarza, inni prawie niczego nie zauwa\u017caj\u0105. Tak\u017ce w przypadku nietolerancji laktozy indywidualne odczucie dyskomfortu jest r\u00f3\u017cne u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

        B\u00f3l brzucha wyst\u0119puj\u0105cy przy nietolerancji laktozy jest spowodowany nadmiernym rozci\u0105gni\u0119ciem jelita z powodu du\u017cej ilo\u015bci gaz\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 wytwarzane w trakcie rozk\u0142adu laktozy przez bakterie. Na przyk\u0142ad u pacjent\u00f3w z zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego wyst\u0119puje zwi\u0119kszona wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l w przewodzie pokarmowym. Je\u015bli osoby te cierpi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na nietolerancj\u0119 laktozy, odczuwaj\u0105 to tym bardziej intensywnie. Z drugiej strony s\u0105 osoby z nietolerancj\u0105 laktozy, kt\u00f3re nie wykazuj\u0105 \u017cadnych objaw\u00f3w lub wykazuj\u0105 je w niewielkim stopniu, chocia\u017c udowodniono, \u017ce nie s\u0105 one w stanie prawid\u0142owo strawi\u0107 laktozy.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy nietolerancji laktozy, takie jak wzd\u0119cia i b\u00f3le brzucha, mog\u0105 by\u0107 bardziej dotkliwe, je\u015bli osoby cierpi\u0105ce na t\u0119 nietolerancj\u0119 ze wstydu powstrzymuj\u0105 si\u0119 od publicznego wypuszczania gaz\u00f3w jelitowych o nieprzyjemnym zapachu. Gazy, kt\u00f3re nie mog\u0105 si\u0119 wydosta\u0107, rozci\u0105gaj\u0105 \u015bciany jelita, powoduj\u0105c dodatkowy dyskomfort.<\/p>\n\n\n\n

        Objawy nietolerancji laktozy poza przewodem pokarmowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Opr\u00f3cz dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych w przypadku nietolerancji laktozy mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce objawy:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • b\u00f3l g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n
        • zawroty g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n
        • zaburzenia pami\u0119ci,<\/li>\n\n\n\n
        • apatia,<\/li>\n\n\n\n
        • b\u00f3l w ko\u0144czynach,<\/li>\n\n\n\n
        • tr\u0105dzik,<\/li>\n\n\n\n
        • nastroje depresyjne,<\/li>\n\n\n\n
        • zaburzenia snu,<\/li>\n\n\n\n
        • pocenie si\u0119,<\/li>\n\n\n\n
        • zaburzenia rytmu serca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Te objawy nietolerancji laktozy nie s\u0105 typowe, ale w niekt\u00f3rych przypadkach mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 obok objaw\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych lub nawet samodzielnie. W tym ostatnim przypadku nietolerancja pokarmowa jest bardzo trudna do rozpoznania.<\/p>\n\n\n\n

          Nadal dyskutuje si\u0119, w jaki spos\u00f3b nietolerancja laktozy mo\u017ce w og\u00f3le powodowa\u0107 objawy poza przewodem pokarmowym. Jednym z mo\u017cliwych wyja\u015bnie\u0144 jest to, \u017ce w wyniku bakteryjnego rozk\u0142adu laktozy w jelicie grubym powstaj\u0105 toksyczne metabolity, kt\u00f3re przedostaj\u0105 si\u0119 do krwi. Mog\u0105 one powodowa\u0107 problemy w r\u00f3\u017cnych strukturach organizmu (zw\u0142aszcza w tkance nerwowej).<\/p>\n\n\n\n

          Nietolerancja laktozy: diagnoza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

          Nietolerancji laktozy nie mo\u017cna jednoznacznie zdiagnozowa\u0107 na podstawie jej typowych objaw\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w przypadku wielu innych nietolerancji pokarmowych i innych chor\u00f3b przewodu pokarmowego. Na przyk\u0142ad alergia na mleko krowie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 typowe objawy nietolerancji laktozy \u2013 nie zawsze wyst\u0119puj\u0105 dodatkowe, specyficzne dolegliwo\u015bci alergiczne.<\/p>\n\n\n\n

          Ponadto ka\u017cdy cz\u0142owiek od czasu do czasu miewa wzd\u0119cia i b\u00f3le brzucha, wi\u0119c te objawy cz\u0119sto przez d\u0142ugi czas nie s\u0105 kojarzone z nietolerancj\u0105 laktozy i nie zawsze s\u0105 od razu rozpoznawane przez lekarzy jako objawy nietolerancji laktozy.<\/p>\n\n\n\n

          Nietolerancja laktozy: kiedy nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Je\u015bli u Ciebie lub Twojego dziecka wyst\u0119puj\u0105 uporczywe objawy \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, zawsze nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza w celu ustalenia ich przyczyny. Osob\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 do kontaktu w przypadku podejrzenia nietolerancji laktozy jest lekarz rodzinny lub specjalista chor\u00f3b wewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n

          Wywiad lekarski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Po pierwsze, lekarz szczeg\u00f3\u0142owo wypyta pacjenta o jego dolegliwo\u015bci, wcze\u015bniejsze choroby i przyjmowane leki. W ten spos\u00f3b lekarz przeprowadza wywiad medyczny, kt\u00f3ry mo\u017ce dostarczy\u0107 mu pierwszych wskaz\u00f3wek na temat mo\u017cliwych przyczyn dolegliwo\u015bci. Lekarz mo\u017ce zada\u0107 na przyk\u0142ad nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Jakie dok\u0142adnie s\u0105 Twoje dolegliwo\u015bci?<\/li>\n\n\n\n
          • Od jak dawna wyst\u0119puj\u0105 u Ciebie te objawy?<\/li>\n\n\n\n
          • Czy po spo\u017cyciu niekt\u00f3rych pokarm\u00f3w (np. produkt\u00f3w mlecznych) wyst\u0119puj\u0105 takie objawy, jak b\u00f3l brzucha, wzd\u0119cia i biegunka?<\/li>\n\n\n\n
          • Czy w Twojej rodzinie znane s\u0105 przypadki nietolerancji pokarmowych, takich jak nietolerancja laktozy?<\/li>\n\n\n\n
          • Czy cierpisz na chorob\u0119 uk\u0142adu pokarmowego (np. chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna, celiaki\u0119, gryp\u0119 \u017co\u0142\u0105dkow\u0105)?<\/li>\n\n\n\n
          • Czy przyjmujesz jakie\u015b leki? Je\u015bli tak, to jakie?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Przez jaki\u015b czas przed wizyt\u0105 u lekarza mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 dzienniczek, w kt\u00f3rym dokumentuje si\u0119 posi\u0142ki i wszelkie wyst\u0119puj\u0105ce potem dolegliwo\u015bci. Dok\u0142adne dane pomog\u0105 lekarzowi postawi\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 diagnoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

            Badanie fizykalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego nast\u0119puje badanie fizykalne. Lekarz os\u0142uchuje brzuch za pomoc\u0105 stetoskopu, aby oceni\u0107 odg\u0142osy pracy jelit. Delikatnie dotyka r\u00f3wnie\u017c brzucha. Badanie fizykalne s\u0142u\u017cy g\u0142\u00f3wnie do wykluczenia innych przyczyn wyst\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w. W razie potrzeby konieczne jest tak\u017ce przeprowadzenie dalszych bada\u0144, na przyk\u0142ad oznaczenie warto\u015bci marker\u00f3w stanu zapalnego we krwi lub badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.<\/p>\n\n\n\n

            Test na nietolerancj\u0119 laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Nietolerancja laktozy (nietolerancja cukru mlekowego) objawia si\u0119 zwykle wzd\u0119ciami, b\u00f3lami brzucha, nudno\u015bciami i biegunk\u0105, gdy osoby ni\u0105 dotkni\u0119te spo\u017cy\u0142y zbyt du\u017co cukru mlecznego (laktozy). Zwi\u0105zek mi\u0119dzy spo\u017cyciem laktozy a wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w nie zawsze jest jasny.<\/p>\n\n\n\n

            Wa\u017cne jest jednak, aby wiedzie\u0107, czy nietolerancja laktozy jest rzeczywi\u015bcie przyczyn\u0105 objaw\u00f3w. Je\u015bli tak jest, osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 mog\u0105 w przysz\u0142o\u015bci zmieni\u0107 swoj\u0105 diet\u0119 tak, aby nie odczuwa\u0142y \u017cadnych lub prawie \u017cadnych objaw\u00f3w \u2013 unikaj\u0105c (w du\u017cej mierze) pokarm\u00f3w zawieraj\u0105cych laktoz\u0119, takich jak mleko i produkty mleczne.<\/p>\n\n\n\n

            Z drugiej strony stosowanie diety pozbawionej laktozy na podstawie samych tylko podejrze\u0144 nie jest dobrym pomys\u0142em. Po pierwsze rezygnacja z mleka i produkt\u00f3w mlecznych wp\u0142ywa na poda\u017c wapnia \u2013 minera\u0142u wa\u017cnego m.in. dla mocnych ko\u015bci. Po drugie kupowanie specjalnych produkt\u00f3w \u201ebezlaktozowych\u201d (np. jogurt\u00f3w bezlaktozowych itp.) niepotrzebnie nadwyr\u0119\u017cy\u0142oby Tw\u00f3j bud\u017cet.<\/p>\n\n\n\n

            Je\u015bli wi\u0119c podejrzewasz, \u017ce nie tolerujesz laktozy, powiniene\u015b uda\u0107 si\u0119 do lekarza i sprawdzi\u0107 to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 \u2013 za pomoc\u0105 testu, kt\u00f3ry z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017ce wykry\u0107 nietolerancj\u0119 laktozy.<\/p>\n\n\n\n

            Jak wykona\u0107 test na nietolerancj\u0119 laktozy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Lekarz ma do dyspozycji r\u00f3\u017cne metody badania nietolerancji laktozy:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • wodorowy test oddechowy (WTO),<\/li>\n\n\n\n
            • test tolerancji laktozy (badanie poziomu glukozy we krwi),<\/li>\n\n\n\n
            • test genetyczny,<\/li>\n\n\n\n
            • biopsja jelita cienkiego,<\/li>\n\n\n\n
            • istnieje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnego wykonania testu na nietolerancj\u0119 laktozy (autotest na nietolerancj\u0119 laktozy).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Co to jest wodorowy test oddechowy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Wodorowy test oddechowy jest stosowany g\u0142\u00f3wnie do wykrywania nietolerancji na niekt\u00f3re w\u0119glowodany. Cz\u0119sto stosuje si\u0119 go w celu zdiagnozowania nietolerancji laktozy lub sorbitolu albo nabytej nietolerancji fruktozy (nietolerancja laktozy, nietolerancja sorbitolu, nietolerancja fruktozy).<\/p>\n\n\n\n

              We wszystkich przypadkach cukry przechodz\u0105 niestrawione z jelita cienkiego do jelita grubego. Tam s\u0105 one rozk\u0142adane przez bakterie flory jelitowej, wytwarzaj\u0105c m.in. wod\u00f3r (H2) \u2013 podczas gdy w normalnym metabolizmie cz\u0142owieka H2 nie jest on wytwarzany. Wod\u00f3r jest bardzo szybko wch\u0142aniany do krwi i wydychany przez p\u0142uca.<\/p>\n\n\n\n

              W tym miejscu przydaje si\u0119 wodorowy test oddechowy. Je\u015bli na przyk\u0142ad po wypiciu roztworu zawieraj\u0105cego laktoz\u0119, fruktoz\u0119 lub sorbitol wzrasta ilo\u015b\u0107 wodoru w wydychanym powietrzu, oznacza to, \u017ce odpowiedni cukier nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 wykorzystany w jelicie cienkim i zosta\u0142 bakteryjnie roz\u0142o\u017cony w jelicie grubym.<\/p>\n\n\n\n

              W przypadku substancji testowej, jak\u0105 jest laktuloza, za pomoc\u0105 wodorowego testu oddechowego mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zmierzy\u0107 czas potrzebny na przej\u015bcie laktulozy z jamy ustnej do zastawki kr\u0119tniczo-k\u0105tniczej przy przej\u015bciu z jelita cienkiego do grubego.<\/p>\n\n\n\n

              Laktuloza nie jest przyswajana przez organizm, ale jest rozk\u0142adana przez bakterie w jelicie grubym. Podobnie jak w przypadku innych w\u0119glowodan\u00f3w, w wyniku tego procesu powstaje wod\u00f3r, kt\u00f3rego st\u0119\u017cenie mo\u017cna mierzy\u0107 w oddechu. Czas pomi\u0119dzy doustnym przyj\u0119ciem laktulozy a wzrostem st\u0119\u017cenia wodoru w oddechu odpowiada czasowi przej\u015bcia laktulozy z jamy ustnej do jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n

              Jak wykonuje si\u0119 wodorowy test oddechowy (WTO)?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W ramach przygotowania do wodorowego testu oddechowego (WTO) nie wolno nic je\u015b\u0107 przez 12 godzin przed badaniem i nale\u017cy pi\u0107 tylko wod\u0119. W ci\u0105gu 24 godzin przed badaniem nie wolno tak\u017ce spo\u017cywa\u0107 pokarm\u00f3w ci\u0119\u017ckostrawnych ani zawieraj\u0105cych du\u017co b\u0142onnika. Nie wolno tak\u017ce pali\u0107 papieros\u00f3w przez sze\u015b\u0107 godzin przed badaniem ani w jego trakcie.<\/p>\n\n\n\n

              Na pocz\u0105tku badania okre\u015bla si\u0119 warto\u015b\u0107 podstawow\u0105 (\u201ewarto\u015b\u0107 na czczo\u201d), tj. warto\u015b\u0107 wodoru w wydychanym powietrzu w stanie postu. W tym celu nale\u017cy wdycha\u0107 powietrze do specjalnego urz\u0105dzenia pomiarowego.<\/p>\n\n\n\n

              Nast\u0119pnie podawany jest nap\u00f3j zawieraj\u0105cy cukier (laktoz\u0119, laktuloz\u0119, fruktoz\u0119, glukoz\u0119 lub sorbit rozpuszczony w wodzie). Nast\u0119pnie w okre\u015blonych odst\u0119pach czasu (co 10-30 minut) pobiera si\u0119 pr\u00f3bki oddechu i odnotowuje warto\u015b\u0107 wodoru. W sumie wodorowy test oddechowy (WTO) trwa od dw\u00f3ch do czterech godzin.<\/p>\n\n\n\n

              Nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza, je\u015bli podczas badania wyst\u0105pi\u0105 takie objawy jak skurcze brzucha, wzd\u0119cia lub biegunka.<\/p>\n\n\n\n

              Wodorowy test oddechowy: ocena<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W wodorowym te\u015bcie oddechowym w celu okre\u015blenia nietolerancji mierzy si\u0119 i dokumentuje st\u0119\u017cenie wodoru w wydychanym powietrzu kilkakrotnie w ci\u0105gu kilku godzin. W por\u00f3wnaniu z warto\u015bci\u0105 pocz\u0105tkow\u0105 (\u201ewarto\u015b\u0107 na czczo\u201d), zwykle wzrasta ona tylko nieznacznie (mniej ni\u017c 20 ppm = \u201ecz\u0119\u015bci na milion\u201d). Z kolei wzrost do ponad 20 ppm wskazuje na nietolerancj\u0119 spo\u017cytego cukru (takiego jak fruktoza, laktoza lub sorbitol).<\/p>\n\n\n\n

              Jakie s\u0105 zagro\u017cenia zwi\u0105zane z wodorowym testem oddechowym?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Wodorowy test oddechowy jest ca\u0142kowicie nieszkodliwy dla zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b. Je\u015bli wyst\u0119puje nietolerancja na podawany cukier, objawy s\u0105 nieprzyjemne, ale przej\u015bciowe i nie s\u0105 niebezpieczne.<\/p>\n\n\n\n

              Test tolerancji laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Nietolerancj\u0119 laktozy mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c sprawdzi\u0107 na podstawie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi. Ta metoda jest alternatyw\u0105, je\u015bli wodorowy test oddechowy nie przynosi oczekiwanych rezultat\u00f3w, ale mo\u017ce by\u0107 stosowana tak\u017ce w tym samym czasie.<\/p>\n\n\n\n

              Jak dzia\u0142a test na tolerancj\u0119 laktozy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W normalnych warunkach dwucukier \u2013 laktoza \u2013 jest rozk\u0142adany w jelicie cienkim przez enzym laktaz\u0119 na jego dwa sk\u0142adniki \u2013 pojedyncze cukry: glukoz\u0119 i galaktoz\u0119. Mog\u0105 one nast\u0119pnie przenika\u0107 przez \u015bcian\u0119 jelita i przedostawa\u0107 si\u0119 do krwi. U os\u00f3b, kt\u00f3re toleruj\u0105 laktoz\u0119, po jej spo\u017cyciu poziom glukozy we krwi wzrasta, co mo\u017cna zmierzy\u0107 za pomoc\u0105 konwencjonalnego badania poziomu cukru we krwi.<\/p>\n\n\n\n

              Z kolei u os\u00f3b z nietolerancj\u0105 laktozy wynik testu jest negatywny \u2013 poziom cukru we krwi nie wzrasta lub prawie nie wzrasta, poniewa\u017c laktoza nie mo\u017ce by\u0107 rozk\u0142adana i wch\u0142aniana w jelicie.<\/p>\n\n\n\n

              W jaki spos\u00f3b przeprowadza si\u0119 test na tolerancj\u0119 laktozy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Przed rozpocz\u0119ciem badania, podobnie jak w przypadku wodorowego testu oddechowego, pacjent spo\u017cywa okre\u015blony roztw\u00f3r laktozy. Przed rozpocz\u0119ciem badania oraz w okre\u015blonych odst\u0119pach czasu przez trzy godziny po jego zako\u0144czeniu mierzy si\u0119 poziom cukru we krwi. W normalnych warunkach poziom cukru we krwi wzrasta o ponad 20 mg\/dl w wyniku spo\u017cycia cukru mlekowego. Je\u015bli ten wzrost nie wyst\u0119puje lub jest nieznaczny, pacjent ma nietolerancj\u0119 laktozy.<\/p>\n\n\n\n

              Na nietolerancj\u0119 laktozy wskazuje r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce u osoby badanej po wypiciu roztworu laktozy pojawiaj\u0105 si\u0119 typowe dolegliwo\u015bci (b\u00f3l brzucha, wzd\u0119cia, biegunka itp.).<\/p>\n\n\n\n

              Problemy z testem na nietolerancj\u0119 laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Test na nietolerancj\u0119 laktozy mo\u017ce by\u0107 alternatyw\u0105 dla wodorowego testu oddechowego, ale jest mniej dok\u0142adny i dlatego nie jest metod\u0105 pierwszego wyboru. Ponadto u os\u00f3b chorych na cukrzyc\u0119 odczyty mog\u0105 by\u0107 zniekszta\u0142cone.<\/p>\n\n\n\n

              Test genetyczny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Je\u015bli noworodki reaguj\u0105 na mleko matki lub preparaty mlekozast\u0119pcze takimi objawami jak biegunka i wymioty, przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 wrodzony (noworodkowy) niedob\u00f3r laktazy \u2013 rzadka posta\u0107 pierwotnej nietolerancji laktozy. Podejrzenie to mo\u017cna potwierdzi\u0107 za pomoc\u0105 testu genetycznego.<\/p>\n\n\n\n

              Biopsja jelita cienkiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W zasadzie mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c pobranie pr\u00f3bki tkanki z jelita cienkiego w celu zmierzenia aktywno\u015bci obecnej w niej laktazy. Zwykle jednak robi si\u0119 to tylko w ramach bada\u0144 naukowych.<\/p>\n\n\n\n

              Samodzielny test na nietolerancj\u0119 laktozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Niekt\u00f3re osoby, kt\u00f3re podejrzewaj\u0105, \u017ce nie toleruj\u0105 laktozy, przeprowadzaj\u0105 test diety\/ekspozycji samodzielnie. Przez pewien czas powstrzymuj\u0105 si\u0119 od spo\u017cywania pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w zawieraj\u0105cych laktoz\u0119, aby sprawdzi\u0107, czy spowoduje to popraw\u0119 objaw\u00f3w. Je\u015bli tak jest, \u015bwiadczy to o nietolerancji laktozy. W kolejnym kroku mo\u017cna wypi\u0107 szklank\u0119 laktozy rozpuszczonej w wodzie (dost\u0119pnej w drogeriach i aptekach) \u2013 innymi s\u0142owy, mo\u017cna specjalnie przyjmowa\u0107 laktoz\u0119 (ekspozycja). Je\u015bli rzeczywi\u015bcie nie tolerujesz laktozy, typowe objawy pojawi\u0105 si\u0119 ponownie po kr\u00f3tkim czasie.<\/p>\n\n\n\n

              Samodzielny test na nietolerancj\u0119 laktozy, je\u015bli jest wykonywany prawid\u0142owo i konsekwentnie, daje ca\u0142kowicie wiarygodne wyniki. Cz\u0119sto jednak pope\u0142niane s\u0105 b\u0142\u0119dy, poniewa\u017c dieta nie jest przestrzegana wystarczaj\u0105co \u015bci\u015ble. Dlatego te\u017c test na nietolerancj\u0119 laktozy wykonany u lekarza jest nadal najbardziej wiarygodnym dowodem jej wyst\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n

              Nietolerancja laktozy: leczenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

              Stosuj\u0105c diet\u0119 o niskiej zawarto\u015bci laktozy lub ca\u0142kowicie pozbawion\u0105 laktozy \u2013 dostosowan\u0105 do indywidualnej tolerancji laktozy \u2013 mo\u017cna zazwyczaj unikn\u0105\u0107 objaw\u00f3w nietolerancji laktozy lub przynajmniej je zmniejszy\u0107. Je\u015bli masz ochot\u0119 na kawa\u0142ek ciasta z kremem lub lody z mleka, mo\u017cesz przedtem za\u017cy\u0107 preparat z enzymem laktazy. Zapobiega to wyst\u0105pieniu objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

              Wt\u00f3rn\u0105 nietolerancj\u0119 laktozy mo\u017cna cz\u0119sto ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107, je\u015bli uda si\u0119 skutecznie wyleczy\u0107 chorob\u0119 podstawow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              Nietolerancja laktozy: dieta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              W przypadku nietolerancji laktozy wa\u017cne jest dostosowanie diety w taki spos\u00f3b, aby nie wyst\u0119powa\u0142y objawy lub wyst\u0119powa\u0142y w jak najmniejszym stopniu. Aby to osi\u0105gn\u0105\u0107, organizm powinien otrzymywa\u0107 tylko tak\u0105 ilo\u015b\u0107 laktozy, jak\u0105 jest w stanie tolerowa\u0107. Ile to konkretnie oznacza, mo\u017cna si\u0119 przekona\u0107 tylko za pomoc\u0105 metody pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. Ka\u017cda osoba ma inny poziom tolerancji na laktoz\u0119. Niekt\u00f3re osoby z nietolerancj\u0105 laktozy musz\u0105 jej bardzo \u015bci\u015ble unika\u0107 (np. w przypadku niedoboru laktazy u noworodk\u00f3w). Jednak wiele os\u00f3b jest w stanie strawi\u0107 przynajmniej niewielkie ilo\u015bci laktozy.<\/p>\n\n\n\n

              Nietolerancja laktozy: pokarmy zawieraj\u0105ce laktoz\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Aby zaplanowa\u0107 diet\u0119 bezlaktozow\u0105 lub niskolaktozow\u0105, trzeba zna\u0107 przybli\u017con\u0105 zawarto\u015b\u0107 laktozy w poszczeg\u00f3lnych produktach. Jest to uzale\u017cnione nie tylko od typu produktu (np. mleko, ser), ale cz\u0119sto tak\u017ce od gatunku danego produktu. Na przyk\u0142ad w przypadku ser\u00f3w z regu\u0142y im d\u0142u\u017cej ser dojrzewa, tym mniejsza jest w nim zawarto\u015b\u0107 laktozy. W\u0142a\u015bnie dlatego sery twarde, takie jak parmezan czy dojrza\u0142a gouda, s\u0105 zwykle dobrze tolerowane przez osoby z nietolerancj\u0105 laktozy, poniewa\u017c prawie wcale jej nie zawieraj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              Oto lista wybranych produkt\u00f3w spo\u017cywczych wraz z zawarto\u015bci\u0105 laktozy w jednej porcji danego produktu:<\/p>\n\n\n\n

              Produkty spo\u017cywcze<\/strong><\/th>Wielko\u015b\u0107 porcji<\/strong><\/th>Laktoza w g \/ porcj\u0119<\/strong><\/th><\/tr><\/thead>
              Mas\u0142o<\/td>20 g<\/td>0,1<\/td><\/tr>
              Mas\u0142o klarowane<\/td>dowolna<\/td>0<\/td><\/tr>
              Margaryna<\/td>dowolna<\/td>0<\/td><\/tr>
              Oleje ro\u015blinne<\/td>dowolna<\/td>0<\/td><\/tr>
              Mozzarella (20% t\u0142uszczu w suchej masie)<\/td>100 g<\/td>3,3<\/td><\/tr>
              Mascarpone<\/td>30 g<\/td>1<\/td><\/tr>
              Ser bia\u0142y \/ serek \u015bmietankowy<\/td>30 g<\/td>1<\/td><\/tr>
              Serek do smarowania pieczywa<\/td>30 g<\/td>0,9<\/td><\/tr>
              Parmezan<\/td>30 g<\/td>0<\/td><\/tr>
              Wi\u0119kszo\u015b\u0107 twardych i p\u00f3\u0142twardych ser\u00f3w (np. Gouda, Emmental)<\/td>30 g<\/td>0<\/td><\/tr>
              Mleko (3,5% t\u0142uszczu)<\/td>150 ml<\/td>7<\/td><\/tr>
              \u0141y\u017ceczka mleka<\/td>30 ml<\/td>1,4<\/td><\/tr>
              Mleko owcze<\/td>150 ml<\/td>6,6<\/td><\/tr>
              Mleko kozie<\/td>150 ml<\/td>6,3<\/td><\/tr>
              Mleko sojowe<\/td>dowolna<\/td>0<\/td><\/tr>
              Mleko skondensowane \/ \u015bmietanka do kawy (7,5% t\u0142uszczu)<\/td>15 g<\/td>0,8<\/td><\/tr>
              Pe\u0142ne mleko w proszku<\/td>10 g<\/td>3,5<\/td><\/tr>
              Odt\u0142uszczone mleko w proszku<\/td>10 g<\/td>5,1<\/td><\/tr>
              Latte macchiato<\/td>125 ml<\/td>5,4<\/td><\/tr>
              Cappuccino<\/td>125 ml<\/td>2,9<\/td><\/tr>
              Serwatka<\/td>150 ml<\/td>7,1<\/td><\/tr>
              Ma\u015blanka<\/td>150 ml<\/td>6<\/td><\/tr>
              Jogurt<\/td>150 g<\/td>4,8<\/td><\/tr>
              Kefir<\/td>150 g<\/td>5,4<\/td><\/tr>
              Twar\u00f3g<\/td>30 g<\/td>1<\/td><\/tr>
              Czekolada mleczna<\/td>20 g<\/td>1,3<\/td><\/tr>
              Lody \u015bmietankowe<\/td>75 g<\/td>4,7<\/td><\/tr>
              Lody owocowe<\/td>75 g<\/td>1,3<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

              W przypadku produkt\u00f3w mlecznych, takich jak jogurty i twarogi, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dodatek owoc\u00f3w i zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu zmieniaj\u0105 zawarto\u015b\u0107 laktozy. Na przyk\u0142ad produkty o wysokiej zawarto\u015bci t\u0142uszczu zawieraj\u0105 mniej laktozy ni\u017c produkty o ni\u017cszej zawarto\u015bci t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n

              Ponadto produkty z kwa\u015bnego mleka (takie jak jogurt, kefir) s\u0105 cz\u0119sto dobrze tolerowane pomimo do\u015b\u0107 wysokiej zawarto\u015bci laktozy, a to dzi\u0119ki zawartym w nich bakteriom kwasu mlekowego.<\/p>\n\n\n\n

              Nietolerancja laktozy: produkty spo\u017cywcze z laktoz\u0105 ukryt\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Wiele produkt\u00f3w spo\u017cywczych mo\u017ce zawiera\u0107 laktoz\u0119, nawet je\u015bli si\u0119 tego nie podejrzewa, na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n