Nadwrażliwość zębów na ciepło i zimno

Nadwrażliwość zębów, znana również jako ból zębiny, to nieprzyjemne odczucie, często opisywane jako ostry, przeszywający ból, który pojawia się nagle po kontakcie z zimnymi, gorącymi, słodkimi lub kwaśnymi pokarmami i napojami, a także podczas wdychania zimnego powietrza. Ból ten jest zazwyczaj krótkotrwały i ustępuje po usunięciu bodźca. Mechanizm powstawania nadwrażliwości opiera się na teorii hydrodynamicznej: gdy zębina, czyli warstwa zęba znajdująca się pod szkliwem lub cementem korzeniowym, zostaje odsłonięta, otwarte kanaliki zębinowe stają się wrażliwe na zmiany ciśnienia płynu w ich wnętrzu. Te zmiany ciśnienia są interpretowane przez nerwy w miazdze zęba jako ból. Istnieje wiele przyczyn odsłonięcia zębiny. Do najczęstszych należą recesje dziąseł, czyli cofanie się tkanki dziąsłowej, które odsłania cement korzeniowy, a następnie zębinę. Inne przyczyny to erozja szkliwa, spowodowana na przykład nadmiernym spożyciem kwaśnych pokarmów i napojów (soki cytrusowe, napoje gazowane) lub bruksizmem (zgrzytanie zębami), który prowadzi do ścierania szkliwa. Niewłaściwa technika szczotkowania zębów (zbyt mocne szczotkowanie, użycie twardej szczoteczki) również może przyczynić się do uszkodzenia szkliwa i dziąseł. Pęknięcia zębów, ubytki próchnicowe, nieszczelne wypełnienia czy niedawno wykonane zabiegi stomatologiczne, takie jak wybielanie zębów, również mogą wywołać nadwrażliwość. Kiedy nadwrażliwość zębów staje się problemem, ważne jest, aby rozróżnić ją od innych rodzajów bólu zębów. Typowa nadwrażliwość charakteryzuje się krótkim i ostrym bólem, który szybko mija. Jeśli jednak ból utrzymuje się przez dłuższy czas po ustąpieniu bodźca, pojawia się samoistnie, jest pulsujący lub towarzyszą mu inne objawy, takie jak obrzęk dziąsła, gorączka czy trudności w gryzieniu, może to wskazywać na poważniejsze schorzenia, takie jak zaawansowana próchnica, zapalenie miazgi (nerwu zęba) lub nawet ropień. W takich sytuacjach niezbędna jest pilna konsultacja ze stomatologiem. Diagnostyka nadwrażliwości zębów polega na dokładnym badaniu jamy ustnej, ocenie stanu szkliwa, dziąseł i istniejących wypełnień. Stomatolog może wykonać testy wrażliwości na zimno lub ciepło, a także zlecić zdjęcie rentgenowskie, aby wykluczyć inne przyczyny bólu, takie jak próchnica pod wypełnieniem czy zmiany okołowierzchołkowe. Leczenie zależy od przyczyny. Może obejmować stosowanie specjalnych past i płynów do zębów na nadwrażliwość, aplikację lakierów lub żeli fluorkowych, założenie wypełnienia w przypadku ubytku, leczenie recesji dziąseł, a w przypadkach zaawansowanego zapalenia miazgi – leczenie kanałowe.