Kto Jest Najbardziej Narażony Na Udar Cieplny? Grupy Ryzyka I Działania

Dowiedz się, kto jest najbardziej narażony na udar cieplny i jak rozpoznać pierwsze objawy przegrzania organizmu. Sprawdź, dlaczego szczególnie zagrożone są dzieci, seniorzy i osoby przewlekle chore. Poznaj zasady pierwszej pomocy, objawy alarmowe wymagające wezwania numeru 112 oraz skuteczne sposoby zapobiegania udarowi podczas upałów.

Konsultacja lekarska od 44,50 zł z TelemediGO

1 konsultacja
od 44,50 zł
Konsultacje online bez wychodzenia z domu
Dostęp do lekarzy 24/7
Recepty, skierowania i zwolnienia online

Udar cieplny to stan zagrożenia życia, w którym organizm traci zdolność skutecznego regulowania temperatury ciała. Temperatura wewnętrzna gwałtownie wzrasta, co może prowadzić do uszkodzenia narządów i zaburzeń neurologicznych.

Przegrzanie organizmu jest pojęciem szerszym i obejmuje wszystkie stany wynikające z nadmiernej ekspozycji na wysoką temperaturę – od łagodnego wyczerpania cieplnego po ciężki udar cieplny wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.

Niektóre osoby są szczególnie podatne na przegrzanie i rozwój udaru cieplnego, a ryzyko zależy także od ogólnego stanu zdrowia.

Do grup wysokiego ryzyka należą:

  • osoby starsze, które są najbardziej narażone na udar cieplny,
  • dzieci, szczególnie do 4. roku życia,
  • osoby z chorobami przewlekłymi, w tym z choroby serca i innymi schorzeniami układu krążenia,
  • osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną,
  • osoby aktywne fizycznie oraz sportowcy trenujący podczas upałów, zwłaszcza wytrzymałościowi, np. uczestnika biegu maratońskiego,
  • osoby z nadwagą i otyłością,
  • osoby przyjmujące leki wpływające na termoregulację.

Pierwsze symptomy przegrzania mogą obejmować:

  • silne zmęczenie,
  • osłabienie,
  • zawroty głowy,
  • intensywne pragnienie,
  • ból głowy,
  • nudności,
  • przyspieszony oddech,
  • obfite pocenie się.

W miarę pogarszania się stanu mogą pojawić się:

  • zaburzenia świadomości,
  • dezorientacja,
  • splątanie,
  • problemy z mową,
  • drgawki,
  • utrata przytomności.

Są to objawy zajęcia układu nerwowego, które mogą obejmować także irracjonalne zachowanie, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do śpiączki.

Udar słoneczny jest szczególnym rodzajem udaru cieplnego i najczęściej rozwija się po długotrwałej ekspozycji głowy oraz karku na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, a objawy udaru słonecznego mogą obejmować także wymioty.

Wyczerpanie cieplne stanowi sygnał alarmowy i może poprzedzać rozwój udaru.

Typowe objawy to:

  • obfite pocenie,
  • zimna i wilgotna skóra,
  • osłabienie,
  • skurcze mięśni,
  • nudności,
  • przyspieszone tętno,
  • uczucie omdlenia.

W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać aktywność fizyczną, przenieść się do chłodnego miejsca i rozpocząć schładzanie organizmu, ponieważ dalsze działanie wysokiej temperatury nasila objawy, a przy udarze cieplnym skóra staje się sucha i gorąca. Trzeba też unikać długotrwałego przebywania w gorącym i wilgotnym pomieszczeniu.

Objawy świadczące o stanie zagrożenia życia obejmują pełnoobjawowy udar cieplny, który rozpoznaje się wtedy, gdy głęboka ciepłota, czyli temperatura ciała, przekracza 40°C:

  • temperaturę ciała przekraczającą 40°C,
  • brak pocenia się mimo wysokiej temperatury, gdy organizm przestaje skutecznie odprowadzać nadmiarze ciepła,
  • bardzo gorącą skórę,
  • zaburzenia świadomości,
  • drgawki,
  • utratę przytomności,
  • problemy z oddychaniem.

Pojawienie się takich symptomów wymaga natychmiastowego wezwania numeru alarmowego 112.

W przypadku podejrzenia udaru cieplnego należy:

  1. Natychmiast zadzwonić pod numer 112.
  2. Przenieść poszkodowanego do cienia lub klimatyzowanego pomieszczenia, najlepiej do przewiewnego miejsca z dostępem do świeżego powietrza.
  3. Zdjąć zbędne ubranie.
  4. Schładzać ciało chłodną wodą, aby obniżyć temperaturę ciała do 38°C.
  5. Wachlować poszkodowanego lub użyć wentylatora.
  6. Kontrolować oddech i poziom świadomości, monitorować temperaturę co 10 minut oraz obserwować, jak zmienia się stan pacjenta.

W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja. Leczenie szpitalne może obejmować:

  • intensywne chłodzenie organizmu,
  • dożylne podawanie płynów,
  • monitorowanie pracy serca,
  • leczenie zaburzeń elektrolitowych,
  • leczenie powikłań narządowych.

Leków przeciwgorączkowych, takich jak paracetamol czy ibuprofen, nie należy podawać przy udarze cieplnym, ponieważ nie obniżają one temperatury w tym stanie i nie zastępują właściwego postępowania.

W przypadku udaru słonecznego szczególną uwagę zwraca się na schładzanie głowy i karku.

Na oddziale ratunkowym stosuje się:

  • monitorowanie parametrów życiowych,
  • intensywne chłodzenie organizmu,
  • nawodnienie,
  • leczenie zaburzeń neurologicznych.

Hospitalizacja jest konieczna szczególnie wtedy, gdy występują zaburzenia świadomości, wysoka temperatura ciała lub objawy niewydolności narządowej.

Dalsze leczenie udaru słonecznego zależy od stopnia przegrzania organizmu, a rekonwalescencja może trwać od kilku dni do kilku tygodni.

Seniorzy gorzej odczuwają pragnienie i mają mniej wydajne mechanizmy termoregulacji. Częściej cierpią również na choroby przewlekłe oraz przyjmują wiele leków zwiększających ryzyko przegrzania.

Niemowlęta i małe dzieci mają niedojrzały system termoregulacji, dlatego szybciej tracą płyny i nie potrafią samodzielnie regulować temperatury ciała. Nawet krótka ekspozycja na wysoką temperaturę sprawia, że szybciej się odwadniają i są bardziej narażone podczas wysokich temperatur na niebezpieczne przegrzanie.

Dzieci intensywnie bawią się na zewnątrz i często nie rozpoznają pierwszych objawów odwodnienia oraz przegrzania.

Ryzyko udaru mogą zwiększać między innymi niektóre leki, ponieważ mogą zakłócać procesy termoregulacji i w czasie upałów nasilać ryzyko przegrzania:

  • leki moczopędne,
  • niektóre leki psychiatryczne,
  • preparaty wpływające na ciśnienie tętnicze.

Nadwaga, choroby układu krążenia i choroby tarczycy utrudniają oddawanie ciepła i zwiększają obciążenie organizmu podczas upałów, dlatego osoby z chorobami przewlekłymi są szczególnie narażone na udar cieplny. U takich osób ogólny stan zdrowia dodatkowo wpływa na tolerancję upału.

Ryzyko udaru cieplnego można ograniczyć poprzez:

  • regularne picie wody, co najmniej 2 litry dziennie, ponieważ niedostateczna podaż płynów prowadzi do odwodnienia organizmu,
  • noszenie lekkiej, przewiewnej odzieży z naturalnych materiałów oraz noszenie nakrycia głowy,
  • ograniczanie aktywności fizycznej między godziną 11:00 a 16:00 w upalne dni,
  • korzystanie z klimatyzacji lub wentylatorów, zwłaszcza gdy występuje duża wilgotność powietrza,
  • planowanie przerw w cieniu,
  • częste monitorowanie stanu dzieci i seniorów.

Aby uniknąć udaru słonecznego, należy ograniczać nadmierną ekspozycję na słońce i promienie UV w czasie największego nasłonecznienia.

Najczęstsze błędy to:

  • podawanie paracetamolu lub innych leków przeciwgorączkowych w celu obniżenia temperatury,
  • podawanie alkoholu osobie przegrzanej, ponieważ nasila odwodnienie i pogarsza stan,
  • pozostawienie chorego bez opieki,
  • wkładanie poszkodowanego do lodowatej kąpieli, co może wywołać szok termiczny.

Numer alarmowy 112 należy wybrać natychmiast, gdy występują poniższe objawy, bo udar cieplny stanowi poważne zagrożenie i wymaga pilnej pomocy:

  • zaburzenia świadomości,
  • drgawki,
  • utrata przytomności,
  • temperatura ciała przekraczająca 40°C,
  • trudności z oddychaniem.

Podczas rozmowy z dyspozytorem warto przekazać:

  • wiek poszkodowanego,
  • obecne objawy,
  • przyjmowane leki,
  • przebieg zdarzenia,
  • informację o ekspozycji na wysoką temperaturę i o tym, jak zmienia się stan pacjenta; długie narażenie na ciepło zwiększa też ryzyko powikłań, takich jak niewydolność nerek.

Największe ryzyko udaru cieplnego dotyczy seniorów, małych dzieci, osób przewlekle chorych oraz osób wykonujących intensywny wysiłek i narażonych na długą ekspozycję w czasie upałów.

Trzy najważniejsze zasady profilaktyki:

  1. Regularnie uzupełniaj płyny.
  2. Unikaj przebywania na słońcu w najgorętszych godzinach dnia.
  3. Szybko reaguj na pierwsze objawy przegrzania organizmu.

Udar cieplny jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Wczesne rozpoznanie objawów i szybkie wdrożenie pierwszej pomocy, mając świadomość pierwszych objawów, mogą zapobiec poważnym powikłaniom.

Zaktualizowano: 22.06.2026
  • #T Zdrowe Lato