• Burnout
  • poradnik

Burnout – syndrom wypalenia zawodowego

Zaktualizowano: 20.09.2022
Burnout – syndrom wypalenia zawodowego - lekarz online - Telemedi.com

Syndrom wypalenia zawodowego odnosi się do stanu poczucia wyczerpania emocjonalnego, któremu towarzyszy subiektywne wrażenie chronicznego przeciążenia i utraty kontroli nad własnym życiem.

Dolegliwości dotyczące psychiki doskonale nadają się do leczenia za pomocą telemedycyny. Lekarze TELEMEDI mogą skutecznie pomóc w przypadku ostrych reakcji na stres i stanów wyczerpania psychicznego (np. wypalenia zawodowego). Możliwe jest również leczenie wspomagające za pomocą określonych leków. Lekarz TELEMEDI zdecyduje, która terapia jest dla Ciebie odpowiednia. Jeśli konieczne są określone badania i terapie poza telemedycyną, lekarz może również je wskazać i zainicjować.

  • Syndrom wypalenia zawodowego odnosi się do stanu psychicznego wycieńczenia.
  • Objawy fizyczne i psychiczne takie jak zmęczenie, zaburzenia snu, ucisk w klatce piersiowej to tylko niewielka część skutków burnoutu.
  • W zależności od predyspozycji, wypalenie zawodowe jest bardziej prawdopodobne u poszczególnych osób niż u innych.
  • Czynnikami ryzyka są m.in. perfekcjonizm i niewystarczające umiejętności radzenia sobie ze stresem.
  • Odpoczynek i relaks pomagają zapobiegać wypaleniu zawodowemu.
  • Ulgę przynoszą zabiegi terapeutyczne lub lecznicze.
  • Wizyta u lekarza daje pewność diagnozy syndromu wypalenia zawodowego.

Syndrom wypalenia zawodowego odnosi się do stanu poczucia wyczerpania emocjonalnego, któremu towarzyszy subiektywne wrażenie chronicznego przeciążenia i utraty kontroli nad własnym życiem.

Objawy mogą być psychiczne lub fizyczne, mogą mieć różny charakter. Różnią się one w zależności od osoby, także w swojej intensywności. Objawy mogą występować pojedynczo lub w połączeniu. Tylko lekarz może stwierdzić, czy rzeczywiście cierpisz na syndrom wypalenia zawodowego.

Objawy fizyczne:

  • wyczerpanie fizyczne
  • brak napędu
  • zmęczenie
  • zaburzenia snu
  • ucisk w klatce piersiowej
  • trudności w oddychaniu
  • ból pleców
  • nudności
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe
  • szumy uszne
  • częste infekcje
  • osłabienie funkcji pęcherza moczowego
  • ubytek słuchu
  • zawroty głowy
  • zaburzenia sercowo-naczyniowe

Objawy psychiczne:

  • wyczerpanie emocjonalne
  • przeciążenie
  • utrata kontroli 
  • trudności z koncentracją
  • niezdolność do podejmowania decyzji
  • obojętność
  • rozpacz
  • niepokój
  • poczucie braku uznania przez otoczenie
  • poczucie porażki lub daremności własnych działań
  • brak ochoty na robienie czegokolwiek
  • drażliwość
  • wahania nastroju

Syndrom wypalenia rozwija się w sposób utajony. Czynnikami decydującymi są: presja terminów, oczekiwań lub wyników oraz poczucie, że nie można sobie z nimi poradzić. Negatywne emocje, takie jak zewnętrzna dominacja, mobbing czy dręczenie, z którymi nie można sobie poradzić, mogą objawiać się fizycznym i psychicznym cierpieniem. Również lęki, uzasadnione lub nieuzasadnione, mogą powodować uczucie psychicznego cierpienia.

Nie wszyscy ludzie są jednakowo podatni na syndrom wypalenia zawodowego. Ważną rolę odgrywają czynniki psychiczne i fizyczne.

Cechy osobowe, które zwiększają ryzyko wystąpienia syndromu wypalenia zawodowego, to:

  • perfekcjonizm
  • wybujałe ambicje
  • osoby z „syndromem ratownika” (osoby, które poświęcają się dla innych, ponieważ ich poczucie własnej wartości zależy od aprobaty innych)
  • niewystarczające umiejętności radzenia sobie ze stresem
  • mała asertywność

Czynniki ryzyka wypalenia zawodowego w miejscu pracy:

  • niewykonalne cele
  • niejasne kryteria powodzenia
  • duża odpowiedzialność pod presją czasu
  • nudne rutyny
  • brak kontroli i wpływu na własne zadania
  • ciągłe zakłócenia w procesie pracy
  • zła atmosfera w pracy, konflikty z przełożonymi i współpracownikami
  • obawa o stanowisko pracy

Również u dzieci i młodzieży, które nie radzą sobie z presją w szkole lub oczekiwaniami rodziców, może rozwinąć się syndrom wypalenia. Podobnie u matek, które stają w obliczu niemożliwych do opanowania zadań związanych z domem, dzieckiem, pracą i popadają w rozpacz.

Osobą pierwszego kontaktu w przypadku podejrzenia zespołu wypalenia zawodowego jest lekarz rodzinny. W razie potrzeby może on skierować pacjenta do innego specjalisty, zazwyczaj psychiatry, psychoterapeuty lub psychologa. Bardzo ważne jest, aby osoby dotknięte tym problemem szukały pomocy i odważyły się otwarcie powiedzieć o swoich kłopotach albo zaufanej osobie, albo pracownikom ochrony zdrowia. Ponieważ syndrom wypalenia zawodowego i depresja w dużej mierze się pokrywają, należy skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się lub są bardzo nasilone.

Pewne działania profilaktyczne mogą zapobiec wystąpieniu syndromu wypalenia zawodowego:

  • Stawiaj sobie realistyczne cele.
  • Zwolnij tempo codziennego życia i świadomie wygospodaruj czas dla siebie.
  • Ćwicz, aby oderwać myśli od problemów.
  • Nie dopuszczaj czynników stresogennych do swoich myśli, odsuwaj je na bok, jeśli się pojawiają.
  • Pomocne mogą być ćwiczenia relaksacyjne, joga lub pilates.
  • Wymieniaj się doświadczeniami z ludźmi wokół Ciebie, którzy czują podobnie.
  • Konflikty w pracy powinny być omawiane i rozwiązywane.
  • Naucz się radzić sobie ze stresem i opracuj strategie jego zwalczania.
  • Rób to, co jest dobre dla Ciebie.
  • Odpoczynek po pracy, w ciągu dnia lub w czasie weekendu pomaga się zrelaksować.
  • Wsparcie bliskich przyjaciół i rodziny może być również pomocne.

Ogólnym celem terapii jest uzyskanie równowagi pomiędzy indywidualnymi możliwościami, oczekiwaniami i warunkami zewnętrznymi. Klasycznymi środkami w leczeniu burnoutu są:

  • nauka technik relaksacyjnych
  • zdrowy styl życia
  • relaks
  • autorefleksja
  • dostosowanie osobistych oczekiwań i wymagań wobec siebie do własnych możliwości
  • odnalezienie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym

Techniki terapeutyczne muszą być dostosowane i stosowane odpowiednio do sytuacji danego pacjenta.

Jeśli występują zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia lękowe), muszą być one leczone psychoterapeutycznie i/lub farmakologicznie. Stosowane są tu programy terapeutyczne, takie jak indywidualne lub grupowe sesje z psychiatrą bądź psychologiem.

  • Wypalenie zawodowe. Źródła, mechanizmy, zapobieganie, Beata Mańkowska, 2017.
  • Jak Feniks z popiołów czyli syndrom wypalenia zawodowego, Ewa Bilska, 2004, Niebieska Linia, Numer: 4.
  • Freudenberger, H.J. (1974). „Staffburnout”. Journal of SocialIssues. 30.
Autor

opracowano przez radę medyczną Telemedi