Jakie są przyczyny i skutki nadmiaru hormonu wzrostu

Hormon wzrostu (somatotropina, GH - growth hormone), odpowiada za regulację wzrostu i rozwoju organizmu. Jego niedobór może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia i jakości życia zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Objawy niedoboru GH mogą być niespecyficzne i utrudniać rozpoznanie schorzenia, dlatego tak ważna jest świadomość jego istnienia. Wczesne rozpoznanie i leczenie niedoboru hormonu wzrostu może znacząco poprawić rokowania pacjentów i jakość ich życia.

Hormon wzrostu, znany również jako somatotropina (Growth Hormone GH), odpowiada za regulację wzrostu i rozwoju organizmu. Wydzielanie hormonu wzrostu odbywa się przez komórki przysadki mózgowej i wpływa na wiele istotnych procesów fizjologicznych:

  • Wzrost kości i mięśni – hormon wzrostu stymuluje produkcję komórek kostnych i mięśniowych, co prowadzi do wzrostu i rozwoju organizmu.
  • Metabolizm – wspomaga spalanie tkanki tłuszczowej i buduje masę mięśniową, wpływając na tempo metabolizmu.
  • Funkcje poznawcze – działanie hormonu wzrostu ma wpływ na funkcje poznawcze, takie jak pamięć i uczenie się.
  • Poziom cukru we krwi – odgrywa rolę w regulacji poziomu cukru we krwi, wpływając również na działanie insuliny.

Stan związany z nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu nazywany jest akromegalią – to dość rzadkie schorzenie endokrynologiczne.

Nadmiar somatotropiny może powodować różne objawy, które zależą od wieku, w którym do niego dochodzi.

Gdy u dzieci dochodzi do nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu, pojawiają się następujące objawy:

  • Gigantyzm – nadmierny wzrost kości i tkanek, prowadzący do wysokiego jak na wiek wzrostu.
  • Zgrubienie rysów twarzy.
  • Powiększenie dłoni i stóp.
  • Przyspieszone dojrzewanie płciowe.
  • Bóle głowy.
  • Zaburzenia widzenia.

U dorosłych nadmierny poziom hormonu wzrostu objawia się:

  • akromegalią – rozrost tkanek miękkich, prowadzący do powiększenia dłoni, stóp, żuchwy, nosa i języka.
  • Zgrubienie skóry.
  • Nadmierna potliwość.
  • Zaburzenia miesiączkowania.
  • Polipy jelita grubego.
  • Powiększenie narządów wewnętrznych.
  • Zwiększone stężenie wolnych kwasów tłuszczowych.
  • Zaburzenia widzenia.
  • Bóle stawów.
  • Bóle głowy.
  • Nadciśnienie tętnicze.
  • Zaburzenia rytmu serca.
  • Cukrzyca typu 2.
  • Zwiększone ryzyko niektórych nowotworów.

Najczęstszą przyczyną nadmiaru hormonu wzrostu u dorosłych jest guz przysadki mózgowej, zwany gruczolakiem przysadki. Guz ten może powodować nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu.

Inne, rzadsze przyczyny to:

  • nadmierne wydzielanie greliny;
  • niedobór somatostatyny – hormonu regulującego wydzielanie GH;
  • niektóre rodzaje nowotworów.

Rozpoznanie akromegalii opiera się na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych. Najważniejszym badaniem jest badanie poziomu hormonu wzrostu we krwi.

Inne badania, które mogą być pomocne w diagnostyce, to:

  • Test hamowania wydzielania hormonu wzrostu.
  • Badanie obrazowe przysadki mózgowej (np. rezonans magnetyczny).
  • Oznaczenie stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (IGF-1).

Leczenie nadmiaru hormonu wzrostu ma na celu zmniejszenie stężenia hormonu wzrostu we krwi i złagodzenie objawów choroby, głównie poprzez leczenie farmakologiczne – stosowane są analogi somatostatyny.

Przeczytaj także o:

Zaktualizowano: 10.07.2024
  • akromegalia
  • GH
  • gigantyzm
  • growth-hormone
  • hormon-wzrostu
  • nadmiar-hormonu-wzrostu
  • przysadka-mózgowa
  • somatotropina
  • stymulowanie-wzrostu