Polio – choroba Heinego Medina.

Polio to choroba zakaźna. W 2021 roku globalna liczba zachorowań to 33 przypadki, co czyni ją chorobą rzadką. Historia polio pokazuje, jak bardzo szczepienia mogą ograniczyć rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. W latach 40', 50' i 60' epidemia polio dotknęła wiele milionów osób - była to jedna z najstraszliwszych i najszybciej szerzących się chorób zakaźnych świata, której objawy prowadziły nawet do paraliżu lub śmierci. Obecnie ta zakaźna choroba wirusowa została praktycznie wyeliminowana. Dowiedz się więcej na temat wirusa polio i przebiegu tej choroby.

Polio ma kilka nazw – choroba Heinego-Medina, po łacinie – poliomyelitis anterior acuta, ostre nagminne porażenie dziecięce, wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego i H14. Wirus polio należy do grupy enterowirusów, co oznacza, że przedostaje się do organizmu od strony układu pokarmowego. Polio replikuje się w nabłonku jelit i następnie atakuje pobliskie węzły chłonne oraz układ krwionośny. Zakażenie wirusem polio może odbywać się również drogą kropelkową. Istnieją trzy gatunki wirusa polio: typ 1, typ 2 i typ 3. Typ 1 jest najbardziej zjadliwy i odpowiedzialny za większość przypadków choroby, w tym ciężki paraliż. Typ 2 i typ 3 są rzadsze i niezbyt często prowadzą do ciężkich zaburzeń ruchu lub niepełnosprawności. W latach 40′,50′, i 60′ ubiegłego wieku, polio było jedną z najstraszniejszych chorób zakaźnych na świecie. Zachorowało miliony osób, wiele z nich zmarło lub pozostało niepełnosprawnymi – niestety dokładne dane nie są dostępne, ponieważ choroba zaatakowała wiele krajów ze słabo rozwiniętą opieką zdrowotną. Dzięki powszechnemu stosowaniu szczepionek polio zostało praktycznie wyeliminowane. Choroba Heinego-Medina była szczególnie niebezpieczna dla dzieci, ze względu na ich niewykształcony układ odpornościowy. W Polsce ostatni przypadek zakażenia dzikim wirusem polio miał miejsce w 1984 roku. W 2014 roku Światowa Organizacja Zdrowia ostrzegała przed transgranicznym rozprzestrzenianiem się dzikiego wirusa polio, na szczęście niedoszłą epidemię udało się opanować.

Objawy polio były zależne od postaci wirusa, który zaatakował chorego. Okres wylęgania choroby wynosi od 7 do 14 dni.

Ogólne objawy choroby:

  • bóle głowy;
  • ból gardła;
  • objawy żołądkowo-jelitowe;
  • uczucie sztywności karku lub pleców;
  • gorączka;
  • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego: uczucie osłabienia siły mięśniowej, parestezje, trwałe porażenia mięśni, zaburzenia oddychania,

Choroba polio, ze względu na objawy, może przybierać następujące postaci:

  1. Postać bezobjawowa – większość zakażeń wirusami poliomyelitis przebiega bez widocznych objawów.
  2. Polio poronne – choroba gorączkowa, pojawiają się w niej objawy nieswoiste, zależne od tego w jakim stopniu został uszkodzony układ nerwowy.
  3. Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – ustępuje samoistnie i nie wywołuje powikłań.
  4. Postać porażenna – występuje w 0,1% przypadków zachorowań. Dzieli się na postać rdzeniową i postać opuszkową.
    • postać rdzeniowa – dochodzi do porażenia mięśni kończyn dolnych, rzadziej górnych. Może dojść do porażenia mięśni oddechowych i tułowia. Stopień porażenia może być różny – od lekkiego upośledzenia lub osłabienia siły, aż po całkowity paraliż.
    • postać opuszkowa – wirus atakuje struktury podstawy mózgu, jądra nerwów czaszkowych, ośrodek oddechowy i ośrodek krążenia rdzenia przedłużonego. Jest to bezpośrednie zagrożenie życia.
    • postać opuszkowo-rdzeniowa – bardzo złe rokowanie, porażenie występuje w rdzeniu kręgowym, jak i w podstawie mózgu.
    • zapalenie mózgu – śmiertelna postać polio.
  5. Zespół poporażenny (zespół post-polio) – występuje nawet 30 lat po chorobie i obejmuje struktury, których wcześniej nie dotknęło porażenie. Choroba jednak postępuje bardzo wolno i może nie dawać widocznych objawów.

Do tej pory nie wynaleziono skutecznego leku na polio. W walce z chorobą Heinego-Medina stosuje się leczenie objawowe (leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, wyrównywanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej), rehabilitację oraz wspomaganie oddychania.

Przełomowym momentem w walce z wirusem poliomyelitis, było wynalezienie i globalne rozpowszechnienie szczepień. Pierwsza szczepionka przeciw poliomyelitis miała formę doustną i nazywano ją szczepionką Koprowskiego. Została ona zastąpiona szczepionką Alberta Sabina (OPV). W Polsce do programu szczepień ochronnych dzieci również włączono szczepionkę na polio – inaktywowana szczepionka Salka (IPV), która podawana jest w 3 iniekcjach. Dodatkowo w 6 roku życia podaje się dzieciom szczepionkę doustną OPV.

Zaktualizowano: 18.12.2022
  • epidemia-polio
  • polio
  • wirus-polio