• poradnik
  • Zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka

Zaktualizowano: 28.04.2022
Zespół cieśni nadgarstka - lekarz online - Telemedi.com

Wielu ludziom od czasu do czasu drętwieją i mrowieją dłonie na chwilę. Jest to nieprzyjemne, ale zwykle szybko mija. Osoby cierpiące na zespół cieśni nadgarstka mają podobne dolegliwości – tyle że one wciąż powracają i często towarzyszy im dotkliwy ból.

Chcesz porozmawiać z lekarzem?

Umów telekonsultację

Jeśli zespół cieśni nadgarstka nie jest leczony, trwałemu uszkodzeniu mogą ulec włókna nerwowe. W wyniku tego dojść może do paraliżu mięśni ręki i zaniku mięśni grzbietu kciuka. Dlatego ważne jest, aby szybko skontaktować się z lekarzem. Videokonsultacja z chirurgiem TELEMEDI pozwoli postawić dokładną diagnozę i opracować plan dalszego leczenia.

  • Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) oznacza uszkodzenie nerwu pośrodkowego spowodowane zwiększonym ciśnieniem w kanale nadgarstka.
  • Choroba początkowo objawia się mrowieniem w dłoni, a w zaawansowanych stadiach prowadzi do usztywnienia palców.
  • W większości przypadków przyczyną zespołu cieśni nadgarstka jest predyspozycja, która jest uruchamiana przez dodatkowe obciążenie ręki.
  • Chirurgia może być skuteczną metodą eliminacji objawów zespołu cieśni nadgarstka.

Kanał nadgarstka (łac. canaliscarpi) jest anatomicznym przewężeniem, przez które przechodzi nerw pośrodkowy wraz ze ścięgnami zginaczy palców.

W zespole cieśni nadgarstka dochodzi do ucisku naczyń zaopatrujących nerw pośrodkowy w krew. W rezultacie nie dociera do nich wystarczająca ilość tlenu i składników odżywczych.

Dodatkowo dochodzi do ucisku nerwu pośrodkowego. Jego funkcja czucia i kontroli kciuka, palca wskazującego i środkowego jest w ten sposób ograniczona.

Zespół cieśni nadgarstka zazwyczaj zaczyna się od uczucia mrowienia w obrębie kłębu dłoni, kciuka i palca wskazującego. Objaw ten, potocznie zwany „zasypianiem”, w początkowym stadium szybko ustępuje pod wpływem potrząsania, pocierania i poruszania rękami.

W miarę postępów choroby dołączają się inne objawy:

  • elektryzujący ból wzdłuż nerwu pośrodkowego aż do opuszków palców,
  • nocne drętwienie dłoni,
  • spontaniczny ból bez wysiłku fizycznego,
  • deficyty motoryczne i sensoryczne,
  • pogorszenie czucia dotyku,
  • ograniczona ruchomość kciuka, palca wskazującego i środkowego aż do sztywności,
  • zanik mięśni w kciuku.

WAŻNE: Wizyta u lekarza jest zalecana już w przypadku niegroźnych, ale powracających objawów. Szanse na powodzenie terapii wzrastają tym bardziej, im wcześniej rozpocznie się leczenie zespołu cieśni nadgarstka.

Zespół cieśni nadgarstka rozwija się głównie w przypadku występowania predyspozycji genetycznych. Już i tak ograniczona przestrzeń w kanale nadgarstka ulega dodatkowemu zawężeniu. Zwiększa to nacisk na nerw pośrodkowy, ścięgna i naczynia.

Choroba ta jest często wywoływana przez następujące czynniki ryzyka:

Konsekwencje spowodowane nadmiernym obciążeniemZatrzymanie wodyChoroby przewlekłe
  • Nieprawidłowa postawa i jednoczesne przeciążenie stawu nadgarstkowego
  • Zapalenie ścięgien
  • Obrażenia (np. złamane kości promieniowej)
  • Ciąża
  • Menopauza
  • Zaburzenia czynności tarczycy
  • Cukrzyca
  • Nadwaga
  • Niewydolność nerek z wieloletnim leczeniem dializami
  • Choroba zwyrodnieniowa stawów
  • Reumatyzm

WAŻNE: Pierwsze objawy często pojawiają się w nocy. Dzieje się tak, ponieważ wiele osób zgina nadgarstki podczas snu. Ogranicza to przepływ krwi. Z tego samego powodu ręce mrowią podczas jazdy na rowerze, korzystania z telefonu lub wykonywania prac manualnych.

W diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka początkowo stosuje się proste testy czynnościowe nerwu pośrodkowego. W dalszych badaniach analizowany jest zakres choroby i poszukiwanie możliwych przyczyn.

Stosowane są przede wszystkim następujące procedury:

MetodaRealizacjaAnaliza wyników
Badanie objawu Hoffmanna-TinelaTest opukiwania nerwu pośrodkowegoW zespole cieśni nadgarstka: bolesne odczucia promieniujące do kciuka i palca wskazującego.
Test PhalenaSilne zginanie nadgarstka w kierunku wewnętrznej strony ramienia (dłużej niż jedną minutę)W zespole cieśni nadgarstka: ból i drętwienie ręki
Test objawu butelki Luthy’egoChwytanie butelki w jej najgrubszym miejscuOszacowanie zdolności i stopnia wysiłku podczas rozciągania kciuka
Badanie elektrofizjologicznePomiar prędkości przewodzenia nerwowego nerwu pośrodkowego za pomocą impulsów elektrycznych.Czas potrzebny do przekazania bodźca dostarcza informacji o stopniu uszkodzenia nerwu
Badanie rentgenowskieFluoroskopia nadgarstka z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiegoWykrywanie zwyrodnień stawów lub urazów
Badanie ultrasonograficzneWizualizacja tkanek w dłoni za pomocą fal ultradźwiękowychWykrywanie stanów zapalnych (np. pochewek ścięgien)
Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI)Obrazowanie tkanek miękkich ręki za pomocą silnego pola magnetycznego i fal radiowychWyjaśnienia w przypadku podejrzenia nowotworu
Elektromiografia (EMG)Wprowadzanie elektrod igłowych do skóry dłoni w celu pomiaru aktywności nerwów i mięśniRóżnicowanie między uszkodzeniem nerwów i mięśni

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka zależy od stopnia i zaawansowania choroby.

  • Redukcja nacisku na dłoń może złagodzić ostry ból.
  • Ułożenie ręki na szynie unieruchamia nadgarstek w ciągu nocy.
  • W wyjątkowych przypadkach w celu złagodzenia bólu stosuje się również leki przeciwzapalne takie jak kortyzon.
  • W zaawansowanych stadiach konieczna jest operacja chirurgiczna.

Operacja chirurgiczna

Zabieg chirurgiczny polega na przecięciu więzadła nadgarstka nad kanałem nadgarstka. W ten sposób kanał poszerza się, a nerw pośrodkowy zyskuje więcej miejsca. Zabieg taki jest zazwyczaj wykonywany w warunkach ambulatoryjnych w trybie otwartym lub endoskopowym. Wystarczające jest znieczulenie miejscowe pacjenta.

Który lekarz diagnozuje i leczy zespół cieśni nadgarstka?

  • Neurolodzy są pierwszym ogniwem w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka. Badają oni funkcję nerwu pośrodkowego i analizują przyczyny uszkodzenia nerwu i towarzyszących mu objawów.
  • Chirurdzy ortopedzi zajmują się głównie leczeniem operacyjnym zespołu cieśni nadgarstka. Chirurdzy ręki, którzy specjalizują się w tym schorzeniu, są pierwszym wyborem.
  • Lekarze rodzinni mogą prowadzić leczenie uzupełniające. Jeśli problem nie ustępuje, można skontaktować się ze specjalistą.

Co się stanie, jeśli leczenie zespołu cieśni nadgarstka zostanie opóźnione?

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż osiem tygodni, należy skonsultować się z lekarzem specjalistą.

  • Jeśli leczenie zespołu cieśni nadgarstka jest opóźnione, uszkodzenie nerwu będzie postępować.
  • Szanse na wyleczenie maleją, a ryzyko wystąpienia dodatkowego stanu zapalnego w nadgarstku wzrasta.
  • W najgorszym przypadku nieleczony nerw pośrodkowy obumrze, a ręka zostanie trwale sparaliżowana.

Jakie są szanse na udaną operację?

Jeśli diagnoza jest trafna, sukces operacji zespołu cieśni nadgarstka jest wysoki: około 90 procent pacjentów zgłasza poważne złagodzenie bólu, a około 75 procent zgłasza całkowite ustąpienie objawów. Szanse powodzenia operacji maleją jednak wraz z rozwojem choroby.

Na ogół po operacji zaburzenia czucia w ręce ustępują po około dwóch do sześciu miesięcy.

  • S.D. Waldman: Atlas zespołów bólowych. Wrocław: ElsevierUrban&Partner, 2009.
  • D.E. Brown, R.D. Neumann: Sekrety ortopedii. Wrocław: Urban&Partner, 2006.
  • Olgierd Narkiewicz, Janusz Moryś: Neuroanatomia czynnościowa i kliniczna: podręcznik dla studentów i lekarzy. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003.
Autor

opracowano przez radę medyczną Telemedi