Rak jelita grubego

Rak jelita grubego najczęściej rozwija się z polipów gruczolakowatych, które z czasem ulegają transformacji złośliwej. Proces ten jest zazwyczaj długotrwały, co stwarza szansę na wczesną interwencję poprzez badania przesiewowe. Czynniki ryzyka obejmują wiek (powyżej 50. roku życia), dietę bogatą w czerwone mięso i przetworzoną żywność, brak aktywności fizycznej, otyłość, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu oraz genetyczne predyspozycje, takie jak zespół Lyncha czy rodzinna polipowatość gruczolakowata. Objawy raka jelita grubego są często niespecyficzne i mogą obejmować zmianę rytmu wypróżnień (naprzemienne biegunki i zaparcia), obecność krwi w stolcu (świeżej lub utajonej), ból brzucha, uczucie niepełnego wypróżnienia, a także niewyjaśnioną utratę masy ciała, anemię z niedoboru żelaza czy przewlekłe zmęczenie. W zaawansowanym stadium mogą pojawić się objawy związane z przerzutami do innych narządów, np. do wątroby czy płuc. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych, takich jak test na krew utajoną w kale (FIT), oraz kolonoskopia, która jest złotym standardem w wykrywaniu zmian. Kolonoskopia pozwala nie tylko na wizualizację jelita, ale również na pobranie wycinków do badania histopatologicznego w celu potwierdzenia diagnozy, a także na usunięcie polipów, zanim przekształcą się w nowotwór. Dalsze badania, takie jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy badania markerów nowotworowych, służą ocenie stopnia zaawansowania choroby.