Jak kortyzol wpływa na nasze zdrowie?

Kortyzol (hydrokortyzon) to hormon należący do grupy glikokortykosteroidów. Wytwarzany jest z cholesterolu w korze nadnerczy. W organizmie człowieka pełni wiele istotnych funkcji, szczególnie związanych z reakcją organizmu na sytuacje stresowe. Nadmiar kortyzolu ma duży wpływ na zdrowie. Dowiedz się, jaki jest prawidłowy poziom kortyzolu, kiedy warto wykonać badanie i jak walczyć ze stresem?

Kortyzol, nazywany również hormonem stresu, jest naturalnym hormonem steroidowym, odgrywającym kluczową rolę w wielu procesach zachodzących w organizmie. Wytwarzany jest przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy w odpowiedzi na stres. Choć poziom kortyzolu ulega naturalnym wahaniom w ciągu doby, nadmiar kortyzolu lub niedobór mogą mieć negatywne konsekwencje dla zdrowia.

Głównym zadaniem kortyzolu jest przygotowanie organizmu do walki lub ucieczki w sytuacjach zagrożenia. Dzieje się to poprzez szereg mechanizmów, m.in.:

  • Zwiększenie stężenia glukozy we krwi – kortyzol uwalnia glukozę z wątroby, zapewniając tym samym energię niezbędną do działania mięśni i mózgu w warunkach stresowych.
  • Rozpad trójglicerydów – kortyzol stymuluje rozkład tłuszczu z tkanki tłuszczowej do wolnych kwasów tłuszczowych, które również mogą być wykorzystane jako źródło energii.
  • Podniesienie ciśnienia tętniczego – kortyzol powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego i ułatwia przepływ krwi do najważniejszych narządów.
  • Osłabienie układu odpornościowego – kortyzol hamuje działanie układu odpornościowego, co może zwiększać podatność na infekcje.

W warunkach fizjologicznych stężenie kortyzolu ulega naturalnym wahaniom w ciągu doby. Najwyższy poziom obserwuje się rano, a najniższy w nocy. Poziom kortyzolu może również wzrastać w odpowiedzi na różne czynniki, takie jak:

  • Długotrwały stres – przewlekły stres prowadzi do utrzymującego się wysokiego poziomu kortyzolu, co może mieć wiele negatywnych konsekwencji dla zdrowia, m.in.:
    • Zaburzenia nastroju – podwyższony poziom kortyzolu może prowadzić do lęku, depresji, drażliwości i problemów ze snem.
    • Osłabienie kości – kortyzol hamuje wchłanianie wapnia, co może zwiększać ryzyko osteoporozy.
    • Wzrost masy ciała – kortyzol sprzyja odkładaniu tłuszczu, szczególnie w okolicy brzucha.
    • Zaburzenia pamięci – długotrwały, wysoki poziom kortyzolu może upośledzać funkcje poznawcze i pamięć.
  • Intensywny wysiłek fizyczny – podczas intensywnego wysiłku fizycznego poziom kortyzolu wzrasta, aby zapewnić organizmowi energię.
  • Głód – spadek poziomu cukru we krwi wywołuje podwyższony kortyzol.
  • Niektóre leki – glikokortykosteroidy mogą wpływać na poziom kortyzolu we krwi.

Badanie poziomu kortyzolu może być zlecone przez lekarza w celu oceny czynności nadnerczy lub diagnozy niektórych schorzeń, takich jak Zespół Cushinga, Choroba Addisona (charakteryzuje się niedoborem kortyzolu) czy w przypadku przewlekłego stresu. Badanie kortyzolu może pomóc w ocenie poziomu stresu i jego wpływu na organizm.

Badanie poziomu kortyzolu zazwyczaj polega na pobraniu krwi. Wyniki badania są zazwyczaj dostępne od jednego do kilku dni.

Istnieje wiele sposobów na obniżenie poziomu kortyzolu, w tym:

  • Zarządzanie stresem – stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak joga, medytacja lub ćwiczenia oddechowe, mogą spowodować obniżenie poziomu stresu, a co za tym idzie też obniżenie kortyzolu.
  • Zdrowy styl życia – zdrowa dieta bogata w owoce, warzywa i białko, a także regularna aktywność fizyczna mogą pomóc w utrzymaniu prawidłowego poziomu kortyzolu.
  • Prawidłowa ilość snu.

Przeczytaj także o:

Zaktualizowano: 10.07.2024
  • hormon-stresu
  • kora-nadnerczy
  • kortyzol
  • kortyzol-a-zdrowie
  • przewlekły-stres
  • stężenie-kortyzolu
  • stres
  • wpływ-stresu-na-zdrowie