Neuropatia – uszkodzenie nerwów obwodowych.

Neuropatia jest chorobą nerwów obwodowych o podłożu neurologicznym. Jej przyczyną jest przeważnie uszkodzenie nerwów obwodowych lub ich stan zapalny. Ryzyko wystąpienia neuropatii obwodowej rośnie z wiekiem. Jest to częsta przypadłość osób wykonujących na co dzień wciąż te same ruchy - np. zespół cieśni nadgarstka u osób pracujących przy komputerze.

Neuropatia jest stanem chorobowym nerwów, czyli struktur przekazujących impulsy do różnych części ciała. Inne nazwy tego schorzenia to choroba nerwów obwodowych i zapalenie nerwów obwodowych. Proces chorobowy, zapalny lub uszkodzenie, zaburzają przewodzenie informacji czuciowych i ruchowych wzdłuż włókien nerwowych. Wywołuje to ból (tzw. ból neuropatyczny), mrowienia, drętwienia, parestezje i przeczulice różnych części i miejsc na ciele. Neuropatia powoduje również wrażenie osłabienia siły mięśniowej.

Pośród przyczyn neuropatii wymienia się mechaniczne uszkodzenia nerwów obwodowych, choroby zakaźne, metaboliczne, alkoholizm, zatrucia metalami ciężkimi i leki. Stan uszkadzający nerwy obwodowe może występować w następujących chorobach:

  • AIDS;
  • alkoholizm (neuropatia alkoholowa rozwija się przez niedobór witamin i niedożywienie organizmu);
  • miażdżyca tętnic;
  • reumatoidalne zapalenie stawów;
  • borelioza;
  • toczeń;
  • cukrzyca (neuropatia cukrzycowa);
  • nowotwory;
  • półpasiec (neuropatia po nim może trwać nawet 2 lata);
  • błonica.

Przyczyny neuropatii obwodowej upatruje się również w przyjmowaniu niektórych leków stosowanych w leczeniu gruźlicy, padaczki i nowotworów. Może doprowadzić do niej nadmierne zażywanie witamin z grupy B, szczególnie B6. Przerwanie podawania dużych dawek witaminy B6 może ograniczyć narastanie objawów uszkodzenia nerwów, ale nie cofnie powstałych zmian.

Neuropatia obwodowa objawia się różnie, zależnie od jej rodzaju. Na początku choroby objawy mają charakter nawracający, by następnie przybrać stałą postać. W nerwach obwodowych wymieniane są trzy rodzaje włókien – czuciowe, autonomiczne i ruchowe. Konkretne objawy zależą od tego, które z tych włókien uległy uszkodzeniu.

Zaburzenia ruchowe w neuropatii:

  • zanik mięśni (może doprowadzić nawet do niewydolności mięśni oddechowych);
  • wszelkiego typu niedowłady (np. niedowład stopy przy neuropatii strzałkowej) ;
  • problemy z poruszaniem (może objawiać się opadaniem stopy w neuropatii strzałkowej);
  • zanik niektórych odruchów.

Objawy czuciowe:

  • zaburzenia czucia (np. niewłaściwe odczuwanie temperatury);
  • wrażenie osłabienia siły mięśniowej – np. osłabienie siły palców utrudniające trzymanie przedmiotów;
  • ból neuropatyczny – najgorszy objaw neuropatii, często ciężki do uśmierzenia środkami przeciwbólowymi;
  • drętwienia i parestezje (drętwienie ręki, nogi);
  • pieczenie.

Objawy autonomiczne:

  • nietrzymanie moczu i problemy z mikcją;
  • zaburzenia potliwości (nadmierna potliwość lub jej brak);
  • zaburzenia seksualne (suchość pochwy, zaburzenia erekcji);
  • zaburzenia widzenia (źrenice nieprawidłowo reagują na światło);
  • suchość w jamie ustnej.

Zwykle nieprawidłowe odczuwanie zaczyna się w palcach stóp i stopach.

Zespół cieśni nadgarstka – najczęściej spotykany rodzaj neuropatii. Jest skutkiem częstego wykonywania tych samych ruchów nadgarstkiem. Powstaje, gdy uciska się nerw pośrodkowy w miejscu przebiegu przez kanał nadgarstka, który tworzą kości i więzadło poprzeczne nadgarstka. Główne objawy neuropatii tego rodzaju to bóle, obrzęk, parestezje ręki, szczególnie trzech pierwszych palców. Są one najbardziej odczuwalne po przebudzeniu. Skutek choroby to osłabienie siły mięśniowej i zaburzenia czucia, a w skrajnych przypadkach nawet zanik mięśni.

Neuropatia nerwu łokciowego – wywołuje ją ucisk w obrębie łokcia, w miejscu, gdzie nerw przebiega w płytkim rowku kostnym pod skórą. Początkowe objawy to ból i drętwienia czwartego i piątego palca zewnętrznej strony ręki oraz przedramienia. Objawami jest też m.in. zanik mięśni kłębika i mięśni międzykostnych ręki, co sprawia, że dłoń przyjmuje kształt szponiasty.

Uciskowa neuropatia nerwu promieniowego – jest wywołana długotrwałym uciskiem ramienia przez ciężar własnego ciała. Występuje najczęściej po zbyt dużym spożyciu alkoholu i zaśnięciu na długi czas w nieodpowiedniej pozycji. Dochodzi do porażenia prostowników, ręka przybiera kształt opadający.

Neuropatia strzałkowa – jest skutkiem noszenia wysokiego i twardego obuwia lub urazu. Następuje uszkodzenie nerwu strzałkowego, co wiąże się z opadaniem stopy zmuszającym do wysokiego unoszenia kolan przy chodzeniu.

Metody leczenia neuropatii to przede wszystkim:

  1. Fizjoterapia – ćwiczenia uśmierzające ból i rozluźniające mięśnie.
  2. Masaże – łagodzą ból neuropatyczny związany z przykurczami i zbyt dużym napięciem mięśniowym.
  3. Leki – podawane na schorzenie wywołujące neuropatię, np. regulujące poziom cukru we krwi, antybiotyki z boreliozie.
  4. Leki przeciwbólowe.
  5. Zabiegi chirurgiczne – np. operacja cieśni nadgarstka.

Neuropatia obwodowa wywołana uszkodzeniem nerwów w czasie operacji lub zabiegu ustępuje w miarę gojenia się ran pooperacyjnych. Uszkodzenia nerwów spowodowane przez substancje toksyczne i infekcje ustępują, gdy czynnik patologiczny przestanie na nie działać. Podobnie jest z pozostałymi neuropatiami – większość z nich ustępuje, gdy przestaje działać pierwotna przyczyna objawów.

Skuteczną metodą jest przyjmowanie dużych dawek witaminy B6, co hamuje uszkodzenia nerwów, ale nie regeneruje powstałych już uszkodzeń.

Oprócz powyższych metod, przychodzi z pomocą medycyna niekonwencjonalna. Może ona łagodzić niektóre dolegliwości towarzyszące neuropatii.

Przy neuropatycznych bólach kończyn skuteczna jest akupunktura.

Wiele mówi się również o ziołolecznictwie – olejki z owoców pieprzowca, okłady z gorczycy, olejki eteryczne, okłady ze świeżego chrzanu mogą rozgrzewać obolałe miejsca i przynosić ulgę.

Zaktualizowano: 16.01.2023
  • neuropatia
  • neuropatia-obwodowa
  • objawy-neuropatii