USG nerek u dziecka: kiedy wykonać i jak się przygotować?

USG nerek u dziecka to bezpieczne i nieinwazyjne badanie, które pozwala wykryć nieprawidłowości w układzie moczowym. Sprawdź, kiedy należy je wykonać, jak wygląda przebieg badania oraz jak przygotować malucha, aby wynik był wiarygodny. Poradnik dla rodziców.

Wprowadzenie do badania USG nerek

USG nerek to jedno z podstawowych badań ultrasonograficznych, które pozwala na ocenę stanu nerek, pęcherza moczowego oraz innych elementów układu moczowego. Badanie to jest całkowicie bezpieczne i bezbolesne – nie wymaga żadnej ingerencji w organizm dziecka, a do uzyskania obrazu wykorzystuje fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Dzięki temu lekarz może dokładnie obejrzeć strukturę nerek, pęcherza oraz wykryć ewentualne torbiele czy inne zmiany. USG nerek jest szeroko stosowane zarówno w diagnostyce, jak i w monitorowaniu leczenia chorób układu moczowego, ponieważ nie niesie ze sobą żadnego ryzyka dla pacjenta i może być powtarzane wielokrotnie.

---

Dlaczego USG nerek jest ważne?

Wskazania do wykonania USG nerek ustala lekarz na podstawie objawów klinicznych lub wywiadu, takich jak choroby układu moczowego, zaburzenia hormonalne czy potrzeba kontroli stanu zdrowia pacjenta.

USG nerek u dzieci to jedno z najczęściej wykonywanych badań obrazowych w diagnostyce układu moczowego. Jest bezbolesne, bezpieczne, nie używa promieniowania i daje lekarzowi dokładny obraz stanu nerek, pęcherza moczowego oraz moczowodów.

Badanie pozwala:

• wykryć wady wrodzone układu moczowego,
• ocenić wielkość i strukturę nerek,
• rozpoznać infekcje dróg moczowych, wodonercze, kamicę czy guzy,
• monitorować przebieg leczenia chorób nerek,
• służy do oceny stanu narządów układu moczowego.

Decyzja o przeprowadzeniu badania USG nerek zawsze należy do lekarza, który ustala wskazania na podstawie objawów lub wywiadu.

Kiedy wykonać USG nerek u dziecka?

Badanie ultrasonograficzne nerek może być wykonane u dziecka w każdym wieku – nawet u noworodków. Lekarz może zlecić to badanie w przypadku:

• nawracających zakażeń układu moczowego (ZUM),
• podejrzenia wad wrodzonych,
• nieprawidłowości w badaniu ogólnym moczu,
• bólu brzucha lub lędźwi,
• krwiomoczu lub białkomoczu,
• podejrzenia kamicy nerkowej lub wodonercza,
• nadciśnienia tętniczego,
• profilaktycznie – np. u dzieci z dodatnim wywiadem rodzinnym.

Warto pamiętać, że procedura wykonania USG jest szybka i nieinwazyjna.

Jak przygotować dziecko do badania?

Niektóre badania USG jamy brzusznej wymagają specjalnego przygotowania, w tym pozostania na czczo przez 6 godzin przed badaniem i unikania ciężkostrawnych posiłków w dniu poprzedzającym badanie. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić przygotowanie już kilka dni przed badaniem, np. poprzez lekkostrawną dietę. Liczba godzin przed badaniem bez jedzenia może się różnić w zależności od zaleceń lekarza. Ostatni posiłek powinien być spożyty co najmniej 6 godzin przed badaniem, a w przypadku USG jamy brzusznej należy unikać napojów gazowanych.

Aby USG nerek i pęcherza moczowego dało wiarygodny wynik, należy zadbać o odpowiednie wypełnienie pęcherza:

• Na 1–1,5 godziny przed badaniem dziecko powinno wypić odpowiednią ilość płynów, np. półtora litra wody u starszych dzieci, aby badanie mogło być wykonane na pełnym pęcherzem.
• Nie należy oddawać moczu przed badaniem, a podczas samego badania również należy powstrzymać się od oddawania moczu, aby uzyskać lepszy obraz pęcherza.
• Unikać jedzenia bezpośrednio przed badaniem – najlepiej, jeśli dziecko jest na czczo lub po lekkim posiłku.

U niemowląt warto karmić 1–2 godziny przed badaniem i nie zmieniać pieluszki tuż przed wizytą.

Badanie wykonywane jest z użyciem specjalnego żelu, który ułatwia przewodzenie fal ultradźwiękowych przez skórę jamy brzusznej, co pozwala uzyskać wyraźny obraz narządów w jamie brzusznej.

Jak przebiega USG nerek u dziecka?

1. Czas trwania badania USG wynosi zwykle od kilku do 30 minut, w zależności od badanym obszarze i zakresu oceny. Badanie odbywa się w pozycji leżącej – najczęściej na plecach, prawym oraz lewym boku, a w niektórych przypadkach konieczne jest także przyjęcie pozycji stojącej, aby uzyskać jak najdokładniejszy wynik. Tak przebiega badanie USG nerek.
2. Lekarz nakłada na skórę brzucha żel i przesuwa głowicą USG, obserwując obraz narządów na ekranie monitora w czasie rzeczywistym.
3. Badanie jest całkowicie bezbolesne – dziecko może czuć jedynie chłód od żelu.
4. Lekarz ocenia kształt, wielkość i strukturę nerek, ich położenie, stan tkanek miękkich, kielichów nerkowych oraz pęcherz moczowy.

U niemowląt badanie może być wykonane również przez ciemiączko, jeśli oceniane są inne narządy.

Co może wykryć USG nerek?

USG pozwala na wczesne wykrycie wielu nieprawidłowości, takich jak:

• wady wrodzone układu moczowego (np. nerka podkowiasta, zdwojenie układu kielichowo-miedniczkowego),
• wodonercze,
• torbiele nerek,
• kamica nerkowa,
• guzy lub zmiany nowotworowe,
• resztkowy mocz w pęcherzu – po mikcji (co może świadczyć o przeszkodzie w odpływie moczu),
• objawy refluksu pęcherzowo-moczowodowego (RVU) – choć do potwierdzenia konieczne są inne badania.

---

Interpretacja wyników

Po przeprowadzeniu badania USG nerek, lekarz analizuje uzyskane obrazy, zwracając szczególną uwagę na strukturę nerek, pęcherza moczowego oraz pozostałych elementów układu moczowego. W trakcie interpretacji wyników możliwe jest wykrycie ewentualnych zmian ogniskowych, takich jak torbiele, guzy czy oznaki upośledzenia czynności nerek. Wyniki badania USG są kluczowe w rozpoznawaniu chorób układu moczowego i pomagają w podjęciu decyzji o dalszym leczeniu. Jeśli lekarz zauważy nieprawidłowości, może zalecić wykonanie dodatkowych badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, aby dokładniej ocenić charakter zmian i postawić ostateczną diagnozę.

---

Możliwe skutki uboczne

USG nerek to badanie, które nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi – jest całkowicie bezpieczne zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Fale ultradźwiękowe wykorzystywane podczas badania usg nerek nie mają negatywnego wpływu na organizm i nie pozostawiają żadnych śladów w tkankach. Po zakończeniu badania pacjent może od razu wrócić do codziennych zajęć, bez konieczności stosowania dodatkowych środków ostrożności. W dniu badania warto jednak pamiętać o unikaniu napojów gazowanych i żucia gumy oraz o wypiciu odpowiedniej ilości wody, aby zapewnić prawidłowe wypełnienie pęcherza – to jedyne zalecenia, które mają wpływ na jakość uzyskanego obrazu, a nie na bezpieczeństwo samego badania.

Czy USG można wykonać profilaktycznie?

Tak – USG układu moczowego może być wykonane profilaktycznie, szczególnie gdy:

• rodzic ma choroby nerek (dziedziczne),
• dziecko miało nieprawidłowy wynik badania moczu,
• występują objawy niespecyficzne (np. bóle brzucha, osłabienie, nadciśnienie).

W ramach profilaktyki u dzieci wykonuje się także inne badania ultrasonograficzne, np. USG tarczycy.

Czy badanie USG jest refundowane?

Tak, badanie USG nerek u dziecka może być wykonane:

• bezpłatnie na NFZ, gdy zostanie zlecone przez lekarza pierwszego kontaktu lub pediatrę,
• odpłatnie w placówkach prywatnych, bez konieczności posiadania skierowania.

---

Podsumowanie

USG nerek to szybkie, bezpieczne i bardzo skuteczne narzędzie diagnostyczne, które pomaga ocenić zdrowie układu moczowego dziecka. Odpowiednie przygotowanie i spokojna atmosfera przed badaniem sprawią, że dziecko nie odczuje żadnego dyskomfortu. Jeśli zauważysz niepokojące objawy lub masz wątpliwości, porozmawiaj z pediatrą – może to właśnie czas na wykonanie USG.