Kołatanie serca – stres czy choroba serca? Sprawdź przyczyny i objawy

Kołatanie serca może być skutkiem stresu, zaburzeń rytmu lub poważnych chorób serca. Dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda diagnostyka i leczenie. Poznaj sposoby profilaktyki oraz dowiedz się, kiedy kołatanie serca może wymagać pilnej pomocy lekarskiej. Praktyczny przewodnik dla każdego.

Wprowadzenie

Kołatanie serca to częste zjawisko, które wiele osób odczuwa jako przyspieszone lub nieregularne bicie serca – uczucie kołatania to subiektywne odczucie przyspieszonego, nierównego lub mocniejszego bicia serca. Kołatanie serca najczęściej jest nieszkodliwe, ale może być objawem poważniejszych problemów zdrowotnych i wymagać konsultacji medycznej, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu inne niepokojące symptomy.

Może mieć charakter przejściowy, wywołany stresem, zmęczeniem czy emocjami, ale bywa też objawem poważnych chorób układu krążenia lub zaburzeń hormonalnych – kołatanie serca przyczyny mogą być zarówno fizjologiczne (np. wysiłek fizyczny, stres), jak i patologiczne (np. choroby serca, zaburzenia hormonalne).

Zrozumienie przyczyn i objawów kołatania serca ma kluczowe znaczenie dla właściwej diagnozy i leczenia.

Czym jest kołatanie serca?

Kołatanie serca to subiektywne odczucie szybkiego, mocnego lub nieregularnego bicia serca, określane także jako uczucie kołatania. Pacjent odczuwa wtedy mocne bicie serca, szybkie bicie serca lub nierówną pracę serca, co może budzić niepokój. Często towarzyszy mu uczucie niepokoju lub duszności.

Uczucie kołatania może być związane z nieprawidłową lub nierówną pracą serca, a także z szybkim biciem serca. Pacjent może odczuwać kołatanie serca zarówno w spoczynku, jak i podczas wysiłku fizycznego.

Prawidłowo serce bije miarowo dzięki rytmicznym skurczom przedsionków, co zapewnia regularny rytm pracy serca. Odchylenia od tego stanu, takie jak arytmie, mogą powodować uczucie kołatania.

Najczęstsze opisy to:

• „Serce bije zbyt szybko”
• „Czuję uderzenia w klatce piersiowej”
• „Mam wrażenie, że serce przeskakuje”

Choć nie zawsze oznacza chorobę, wymaga uważnej obserwacji, zwłaszcza gdy pojawia się regularnie. Kołatanie serca może sygnalizować arytmie, takie jak migotanie przedsionków, lub inne choroby serca.

Najczęstsze przyczyny kołatania serca

Kołatanie serca przyczyny są bardzo różnorodne i mogą obejmować zarówno czynniki fizyczne, jak i psychiczne. Kołatanie serca może mieć wiele przyczyn, zarówno fizycznych, jak i psychicznych:

Wśród czynników psychicznych należy wymienić nadmierny stres oraz zaburzenia lękowe, które mogą nasilać kołatanie serca.

W przypadku zaburzeń rytmu serca, do poważnych arytmii należy m.in. częstoskurcz komorowy, który może powodować szybkie i nieregularne skurcze serca.

Choroby serca, takie jak zapalenie mięśnia sercowego, również mogą być przyczyną kołatania serca i wymagają dokładnej diagnostyki.

Zaburzenia hormonalne, w tym wahania hormonalne związane z menopauzą lub cyklem menstruacyjnym, mogą wpływać na pracę serca i wywoływać palpitacje.

Do innych czynników należą: intensywny wysiłek fizyczny oraz wysiłek fizyczny, bezdech senny (przerwy w oddychaniu podczas snu zwiększające ryzyko problemów kardiologicznych), nadciśnienie tętnicze (warto regularnie mierzyć ciśnienie krwi), zaburzenia elektrolitowe (np. niedobory potasu lub magnezu), drżenie rąk, ból głowy, nadmierna potliwość (szczególnie u osób z hipoglikemią).

Na końcu warto dodać, że problemy metaboliczne, takie jak anemia lub niski poziom cukru, również mogą prowadzić do kołatania serca. Niedobory elektrolitów, takich jak potas czy magnez, mogą prowadzić do zaburzeń rytmu serca i kołatania serca.

1. Czynniki psychiczne i stres

• Silne emocje, lęk, nerwica serca

Silne emocje, takie jak strach, złość czy ekscytacja, mogą powodować przyspieszone bicie serca. Warto jednak pamiętać, że nadmierny stres oraz zaburzenia lękowe również mogą nasilać kołatanie serca. U osób zmagających się z zaburzeniami lękowymi, objawy te mogą być szczególnie nasilone i trudne do odróżnienia od problemów kardiologicznych. Nadmierny stres, zwłaszcza przewlekły, jest jednym z głównych czynników, które mogą nasilać kołatanie serca i prowadzić do odczuwania palpitacji nawet u osób zdrowych.

• Ataki paniki

Ataki paniki często objawiają się nagłym, silnym kołataniem serca, uczuciem duszności i lękiem przed utratą kontroli lub śmiercią. W takich przypadkach kołatanie serca jest wynikiem reakcji organizmu na silny stres psychiczny i zaburzenia lękowe, a nie choroby serca.

2. Zaburzenia rytmu serca

• Migotanie przedsionków
• Tachykardia
• Skurcze dodatkowe (ekstrasystolia)

Prawidłowy rytm serca opiera się na rytmicznych skurczach przedsionków, które zapewniają efektywne pompowanie krwi przez serce. Wśród poważnych zaburzeń rytmu serca należy wymienić także częstoskurcz komorowy, czyli arytmię powodującą szybkie i nieregularne skurcze komór serca, która wymaga pilnej konsultacji medycznej.

3. Choroby serca

• Choroba niedokrwienna serca
• Niewydolność serca
• Przebyte zawały
• Zapalenie mięśnia sercowego

4. Zaburzenia hormonalne

• Nadczynność tarczycy
• Wahania hormonów płciowych (np. menopauza) – Wahania hormonalne, takie jak te występujące w okresie menopauzy lub podczas cyklu menstruacyjnego, mogą wpływać na pracę serca i powodować kołatanie serca.

5. Inne czynniki

• Niedobory elektrolitów (magnez, potas) oraz zaburzenia elektrolitowe, które mogą wpływać na rytm serca i prowadzić do kołatania serca
• Kofeina, nikotyna, alkohol
• Niektóre leki (np. na astmę, odchudzanie)
• Nadciśnienie tętnicze jako możliwa przyczyna kołatania serca – zaleca się regularne pomiary ciśnienia krwi i konsultacje lekarskie
• Wysiłek fizyczny oraz intensywny wysiłek fizyczny, które mogą wywołać lub nasilić objawy kołatania serca, zwłaszcza u osób z problemami kardiologicznymi
• Bezdech senny – przerwy w oddychaniu podczas snu mogą prowadzić do niedotlenienia i zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca
• Objawy towarzyszące, takie jak drżenie rąk, ból głowy i nadmierna potliwość, szczególnie w przypadku hipoglikemii u osób z cukrzycą

Nadczynność tarczycy a kołatanie serca

Nadczynność tarczycy to jedna z częstszych przyczyn, które mogą powodować kołatanie serca. W tej chorobie dochodzi do nadmiernej produkcji hormonów tarczycy, co przyspiesza metabolizm i wpływa na funkcjonowanie serca. W efekcie pacjent może odczuwać nieprzyjemne uczucie bicia serca, a także doświadczać zaburzeń rytmu serca, takich jak migotanie przedsionków czy niemiarowe bicie serca.

Objawy nadczynności tarczycy często obejmują nie tylko palpitacje serca, ale także zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, uczucie niepokoju czy nawet objawy przypominające nerwicę serca. U niektórych osób pojawiają się także zaburzenia rytmu, które mogą prowadzić do poważniejszych powikłań sercowych.

Aby potwierdzić, że przyczyną kołatania serca jest nadczynność tarczycy, niezbędne są odpowiednie badania laboratoryjne – przede wszystkim oznaczenie poziomu hormonów tarczycy. Lekarz może również zlecić USG serca oraz badanie Holter EKG, które pozwalają ocenić rytm serca i wykryć ewentualne zaburzenia rytmu serca.

Leczenie kołatania serca w przebiegu nadczynności tarczycy opiera się na terapii przyczynowej, czyli wyrównaniu poziomu hormonów tarczycy. W niektórych przypadkach konieczne jest także leczenie farmakologiczne, na przykład zastosowanie leków przeciwarytmicznych, aby przywrócić prawidłowy rytm serca i zminimalizować ryzyko powikłań.

Warto pamiętać, że kołatanie serca może być objawem nie tylko zaburzeń hormonalnych, ale także innych chorób serca czy zaburzeń rytmu serca. Dlatego w przypadku pojawienia się niepokojących objawów, takich jak mocne bicie serca, ból w klatce piersiowej czy zawroty głowy, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania. Wczesna diagnostyka i leczenie przyczynowe pozwalają skutecznie uspokoić kołatanie serca i zadbać o zdrowie układu krążenia.

Objawy towarzyszące kołataniu serca

Objawy mogą się różnić w zależności od przyczyny. Do najczęstszych należą:

• Uczucie szybkiego, mocnego lub nieregularnego bicia serca (pacjent może subiektywnie odczuwać kołatanie serca lub mocne bicie serca)
• Duszność
• Ból w klatce piersiowej
• Zawroty głowy
• Omdlenia, uczucie „mdłości” lub utrata przytomności
• Lęk i uczucie paniki

Niepokojące objawy, takie jak częste odczuwanie kołatania serca, mocnego bicia serca, utrata przytomności lub nagłe nasilenie symptomów, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Każdy pacjent powinien zgłaszać lekarzowi wszystkie subiektywnie odczuwane objawy.

Diagnostyka – jak ustalić przyczynę?

Gdy kołatanie serca występuje często lub utrzymuje się przez dłuższy czas, należy zgłosić się do lekarza. W celu ustalenia przyczyny kołatania serca, lekarz może zlecić:

• Wywiad lekarski i pomiar tętna oraz ciśnienia
• EKG – zapis elektrycznej aktywności serca, pozwalający wykryć nieprawidłową pracę serca
• Holter EKG (24–48 h) – do wykrycia nieregularności rytmu serca
• Echo serca (echokardiografia) – kluczowe badanie obrazowe do oceny budowy i funkcjonowania serca oraz wykrywania nieprawidłowej pracy serca
• Badania krwi – m.in. poziom elektrolitów, hormonów tarczycy, markerów sercowych

Badania te pozwalają ocenić pracę serca i wykryć ewentualne zaburzenia. Zgłoszenie się do lekarza w celu przeprowadzenia badań (EKG, ECHO, Holter) jest priorytetem, aby wykluczyć przyczyny organiczne. Nieprawidłowe wyniki badań (EKG, ECHO) wskazują na organiczne uszkodzenie i wymagają interwencji medycznej.

Wczesna diagnostyka pomaga uniknąć poważnych powikłań.

Leczenie kołatania serca

Leczenie kołatanie serca obejmuje zarówno diagnostykę, jak i dobór odpowiedniej terapii w zależności od przyczyny. Warto pamiętać, że niektóre czynniki, takie jak stres, używki (np. kofeina, alkohol) czy zmiany hormonalne, mogą nasilać kołatanie serca i powinny być eliminowane lub ograniczane. Odpowiednia aktywność fizyczna może wspomagać leczenie i profilaktykę kołatania serca.

Terapia zależy od przyczyny:

• Kołatanie na tle nerwowym: techniki relaksacyjne, psychoterapia, czasem leki uspokajające
• Zaburzenia rytmu serca: leki przeciwarytmiczne, kardiowersja, ablacja
• Zaburzenia hormonalne: leczenie chorób tarczycy, suplementacja elektrolitów
• Choroby serca: leczenie farmakologiczne, zmiana stylu życia, procedury zabiegowe

W każdym przypadku kluczowa jest indywidualna konsultacja lekarska.

Kołatanie serca czy choroba serca? Jak je odróżnić?

Kołatanie serca najczęściej jest nieszkodliwą dolegliwością, jednak w niektórych przypadkach może wskazywać na poważną chorobę serca lub układu krążenia. Kołatanie serca występuje zarówno w sytuacjach stresowych, jak i w przebiegu schorzeń kardiologicznych.

Nie każde kołatanie serca oznacza poważne schorzenie, ale:

• Nagłe, silne objawy z bólem w klatce piersiowej lub omdleniem to niepokojące objawy, które mogą wskazywać na poważną chorobę serca i wymagają pilnej diagnostyki.
• Częste, nawracające i nieustępujące po usunięciu przyczyny kołatanie serca wymaga zgłoszenia się do lekarza.
• Objawy po wysiłku fizycznym lub w nocy mogą być alarmujące – w chorobie serca kołatanie może być wywołane wysiłkiem, a ból jest uciskający i promieniuje.

Warto skonsultować się z lekarzem, nawet jeśli objawy są łagodne – zwłaszcza przy współistniejących czynnikach ryzyka (np. nadciśnienie, cukrzyca).

Ból w klatce piersiowej a kołatanie serca

Kołatanie serca występuje często razem z mocnym biciem serca oraz bólem w klatce piersiowej – i to jest sygnał ostrzegawczy. Takie niepokojące objawy mogą wskazywać na:

• Niedokrwienie mięśnia sercowego
• Zawał serca
• Zapalenie osierdzia

Jeśli pojawi się utrata przytomności lub inne niepokojące objawy, niezbędne jest szybkie działanie – najlepiej wezwanie pomocy medycznej.

Profilaktyka – jak zapobiegać kołataniu serca?

Skuteczna profilaktyka to:

• Redukcja stresu – medytacja, ćwiczenia oddechowe
• Zdrowa dieta – bogata w magnez, potas i witaminy
• Regularna aktywność fizyczna – regularny wysiłek fizyczny wspiera zdrowie serca, jednak intensywny wysiłek fizyczny może nasilać kołatanie serca u osób z problemami kardiologicznymi. Wysiłek fizyczny powinien być dostosowany do indywidualnych możliwości i konsultowany z lekarzem.
• Unikanie używek (alkohol, papierosy, nadmiar kofeiny)
• Unikanie leków i suplementów bez konsultacji

Zadbaj o higienę snu i odpoczynek – przemęczenie sprzyja występowaniu kołatania serca.

Możliwe powikłania – kiedy sytuacja staje się groźna?

Niektóre formy kołatania serca, jeśli nieleczone, mogą prowadzić do:

• Zawału serca
• Niewydolności serca
• Udarów mózgu (np. przy migotaniu przedsionków)
• Przewlekłego stresu i lęku
• Utraty przytomności

Niepokojące objawy, takie jak częste lub długotrwałe kołatanie serca, mogą wskazywać na poważną chorobę i wymagają pilnej diagnostyki.

Dlatego tak ważna jest diagnostyka i leczenie u źródła.

Podsumowanie

Kołatanie serca może mieć wiele przyczyn – od stresu po poważne choroby układu krążenia. Choć często jest niegroźne, nie należy go bagatelizować. Regularne objawy, zwłaszcza połączone z dusznością, bólem w klatce piersiowej lub omdleniami, a także inne niepokojące objawy, takie jak częste lub długotrwałe kołatanie serca, wymagają dokładnej diagnostyki i leczenia.

Dbaj o serce – obserwuj objawy, prowadź zdrowy styl życia i konsultuj się z lekarzem w razie niepokoju.