Jak Rozpoznać Anginę i Jakie Są Jej Objawy?

Jak rozpoznać anginę? Sprawdź charakterystyczne objawy anginy wirusowej, bakteryjnej i ropnej. Dowiedz się, jakie są przyczyny zakażenia, jak wygląda diagnostyka, leczenie oraz ile trwa choroba. Poznaj najczęstsze powikłania, objawy u dzieci oraz sytuacje wymagające pilnej konsultacji lekarskiej.

Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła, najczęściej wywoływane przez wirusy lub bakterie. Schorzenie należy do najczęstszych infekcji górnych dróg oddechowych i może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest angina, jakie są jej objawy, przyczyny, metody diagnostyki oraz skuteczne sposoby leczenia.

Czym Jest Angina?

Angina jest ostrym stanem zapalnym obejmującym migdałki podniebienne oraz gardło. Choroba może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne. W praktyce medycznej termin „angina” najczęściej odnosi się do ostrego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych.

Migdałki podniebienne stanowią element układu odpornościowego i pomagają organizmowi rozpoznawać drobnoustroje przedostające się przez drogi oddechowe. Gdy dochodzi do zakażenia, rozwija się stan zapalny powodujący ból gardła, trudności w połykaniu oraz gorączkę.

Wyróżnia się przede wszystkim anginę wirusową oraz anginę bakteryjną, w tym najczęściej spotykaną anginę paciorkowcową.

Przyczyny Anginy: Angina Wirusowa i Bakteryjna

Angina wirusowa

Większość przypadków ostrego zapalenia gardła ma podłoże wirusowe — u dorosłych wirusy odpowiadają za 90–95% przypadków, a bakterie za 5–10%. To zwykle łagodniejsza postać infekcji, dlatego takie wirusowe zapalenie częściej ma mniej nasilony przebieg i może przyjmować postać wirusowego zapalenia gardła oraz zapalenia gardła i migdałków. Za rozwój infekcji odpowiadają między innymi:

• rinowirusy,
• adenowirusy,
• koronawirusy,
• wirusy grypy,
• wirusy paragrypy,
• wirus Epsteina-Barr (EBV).

Angina bakteryjna

Najczęstszą przyczyną anginy bakteryjnej jest Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowiec beta-hemolizujący grupy A. Odpowiada on za rozwój anginy paciorkowcowej i potencjalnych powikłań po infekcji. Ryzyko takiego zakażenia bakteryjnego zwiększają obniżona odporność, przewlekły stres, niedobory witamin oraz ekspozycja na dym tytoniowy i zanieczyszczone powietrze.

Rzadziej chorobę mogą wywoływać:

• Streptococcus grup C i G,
• Arcanobacterium haemolyticum,
• Staphylococcus aureus,
• bakterie beztlenowe.

Drogi zakażenia

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą kropelkową podczas kaszlu, kichania lub bliskiego kontaktu z osobą chorą. Angina jest chorobą zakaźną, a zakażenia dochodzi drogą kropelkową od chorego człowieka. Większą liczbę zachorowań obserwuje się jesienią, zimą oraz wczesną wiosną. Zakaźność może zaczynać się jeszcze przed wystąpieniem objawów i utrzymywać się przez pewien czas po ich wystąpieniu.

Anatomia Migdałków Podniebiennych i Ich Rola

Migdałki podniebienne znajdują się po obu stronach gardła pomiędzy łukami podniebiennymi. Stanowią część pierścienia chłonnego gardła.

Ich zadaniem jest wychwytywanie drobnoustrojów i aktywowanie odpowiedzi immunologicznej. Podczas infekcji dochodzi do ich obrzęku, przekrwienia oraz nacieku komórek zapalnych.

Właśnie dlatego pojawiają się:

• silny ból gardła,
• uczucie drapania,
• trudności podczas połykania,
• ból promieniujący do uszu.

Charakterystyczne Objawy Anginy Ropnej

Angina ropna jest najczęściej związana z zakażeniem paciorkowcowym.

Do typowych objawów należą:

• nagłym wystąpieniem objawów,
• wysoka gorączka często przekraczająca 38–39°C,
• silny ból gardła nasilający się podczas przełykania,
• odynofagia, czyli ból podczas połykania,
• zaczerwienione i powiększone migdałki, a także zaczerwienienie gardła i zmiany na błonie śluzowej podniebienia,
• obecność ropnych nacieków lub białego nalotu, niekiedy także na tylnej ścianie gardła,
• nieprzyjemny zapach z ust jako częsty objaw anginy ropnej,
• powiększone węzły chłonne szyi.

Charakterystyczny jest brak kaszlu i kataru, które częściej występują w infekcjach wirusowych.

Objawy Anginy Bakteryjnej a Wirusowej

Angina bakteryjna

• wysoka gorączka,
• ostry ból gardła i gwałtowny początek dolegliwości,
• ropny nalot na migdałkach,
• bolesne powiększenie węzłów chłonnych,
• w przypadku anginy bakteryjnej brak kaszlu i kataru.

W przypadku anginy paciorkowcowej zwykle nie występuje też nieżyt nosa.

Angina wirusowa

• stopniowy początek,
• umiarkowana gorączka lub jej brak,
• niewielka gorączka,
• katar,
• kaszel,
• chrypka,
• zapalenie spojówek,
• ból głowy,
• bóle mięśni.

Objawy narastają stopniowo i może pojawić się także biegunka. W przypadku anginy wirusowej antybiotyki nie są potrzebne, bo leczenie ma charakter objawowy.

Ryzyko anginy paciorkowcowej wzrasta szczególnie u dzieci w wieku szkolnym oraz osób mających kontakt z chorymi.

Objawy Anginy Paciorkowcowej

Angina paciorkowcowa rozwija się gwałtownie, a objawy choroby zwykle obejmują także podwyższoną temperaturę ciała.

Najczęstsze objawy to:

• silny ból gardła,
• wysoka gorączka,
• nalot na migdałkach,
• bolesne węzły chłonne szyi,
• osłabienie,
• brak kaszlu.

U dzieci mogą dodatkowo występować:

• bóle brzucha,
• nudności,
• wymioty,
• brak apetytu.

Taki obraz częściej występuje u młodszych pacjentów.

Diagnostyka: Jak Rozpoznać Anginę?

Lekarz rozpoczyna diagnostykę od wywiadu, a rozpoznanie ustala na podstawie obrazu klinicznego, w tym badania gardła i jamy ustnej oraz oceny węzłów chłonnych, różnicując przy tym m.in. ostre zapalenie gardła.

Skala Centora/McIsaaca

Uwzględnia:

• gorączkę,
• nalot na migdałkach,
• bolesne węzły chłonne,
• brak kaszlu,
• wiek pacjenta.

Pozwala oszacować prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego.

Szybki test antygenowy

Test umożliwia wykrycie paciorkowca grupy A w ciągu kilku minut i pomaga podjąć decyzję o antybiotykoterapii.

Wymaz z gardła

W przypadku niejasnego obrazu klinicznego lekarz może zlecić pobranie wymazu oraz wykonanie badania bakteriologicznego, czyli posiew wymazu, co pomaga potwierdzić zakażenie bakteryjne.

Kiedy udać się do specjalisty?

Konsultacja laryngologiczna jest wskazana przy:

• nawracających anginach,
• podejrzeniu ropnia okołomigdałkowego,
• trudnościach w połykaniu,
• utrzymujących się objawach mimo leczenia.

Leczenie Anginy

Leczenie anginy wirusowej

W przypadku anginy o podłożu wirusowym stosuje się leczenie objawowe:

• odpoczynek,
• odpowiednie nawodnienie,
• leki przeciwgorączkowe,
• leki przeciwbólowe, w tym niesteroidowe leki przeciwzapalne,
• preparaty do ssania,
• płukanki gardła.

Antybiotyki nie są skuteczne wobec wirusów, a leczenie polega na łagodzeniu objawów i wspieraniu naturalnej odporności organizmu. Wirusowe zapalenie gardła zwykle ustępuje samoistnie.

Leczenie anginy bakteryjnej

W przypadku anginy bakteryjnej leczeniem pierwszego wyboru jest penicylina fenoksymetylowa, choć często stosuje się również inne antybiotyki, takie jak Duomox zawierający amoksycylinę z kwasem klawulanowym.

Standardowa antybiotykoterapia trwa zwykle 10 dni i penicylinę fenoksymetylową stosuje się doustnie przez 10 dni. Antybiotykoterapia skraca czas zakaźności, przyspiesza ustępowanie objawów i zmniejsza ryzyko, jakie niosą powikłania anginy paciorkowcowej.

W przypadku alergii na penicyliny lekarz może zastosować inne antybiotyki zgodnie z aktualnymi wytycznymi.

Leczenie Anginy Ropnej

Podstawą terapii anginy ropnej jest odpowiednio dobrany antybiotyk. Nieleczona infekcja może prowadzić do powikłań anginy, a ropne zapalenie sprzyja miejscowym następstwom, takim jak zapalenie ucha środkowego i zapalenie zatok.

Dodatkowo zaleca się:

• probiotyki podczas antybiotykoterapii,
• środki przeciwbólowe,
• preparaty miejscowe łagodzące ból gardła.

Wskazania do hospitalizacji

Hospitalizacja może być konieczna w przypadku:

• odwodnienia,
• trudności z oddychaniem,
• ropnia okołomigdałkowego,
• ciężkiego stanu ogólnego.

Ile Trwa Angina i Kiedy Przestaje Zarażać?

Angina wirusowa zwykle trwa od 5 do 7 dni.

Angina bakteryjna może utrzymywać się od 7 do 10 dni.

Pacjent z anginą paciorkowcową przestaje być zakaźny zazwyczaj po około 24 godzinach od rozpoczęcia skutecznej antybiotykoterapii.

Angina u Dzieci

Dzieci częściej chorują na anginę bakteryjną niż dorośli.

Do typowych objawów należą:

• gorączka,
• silny ból gardła,
• brak apetytu,
• bóle brzucha,
• nudności,
• wymioty.

Pilna konsultacja pediatryczna jest konieczna, gdy dziecko ma trudności z oddychaniem, odmawia przyjmowania płynów lub występuje znaczne pogorszenie stanu ogólnego.

Powikłania Po Anginie

Nieleczona lub niewłaściwie leczona angina może prowadzić do poważnych powikłań anginy.

Najczęstsze z nich to:

• ropień okołomigdałkowy,
• ropne zapalenie ucha środkowego,
• zapalenie zatok,
• gorączka reumatyczna,
• ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.

Nieleczona angina paciorkowcowa może prowadzić zarówno do powikłań ropnych, jak i ogólnoustrojowych. Do takich następstw należą także zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc oraz zapalenie opon mózgowo rdzeniowych.

Po zakończeniu leczenia warto obserwować stan zdrowia i zgłosić się do lekarza w przypadku nawrotu objawów.

Profilaktyka i Porady Domowe

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania:

• regularnie myj ręce,
• zasłaniaj usta podczas kichania i kaszlu,
• unikaj kontaktu z osobami chorymi,
• dbaj o nawodnienie,
• wysypiaj się,
• wzmacniaj odporność,
• dbaj o higienę jamy ustnej.

Do czynników ryzyka należą też obniżona odporność, przewlekły stres, niedobory witamin oraz narażenie na dym tytoniowy i zanieczyszczone powietrze.

W trakcie choroby wskazany jest odpoczynek oraz ograniczenie kontaktów z innymi osobami.

Kiedy Skontaktować Się z Lekarzem?

Niezwłocznie zgłoś się do lekarza, jeśli występują:

• duszność,
• problemy z przełykaniem śliny,
• bardzo wysoka gorączka,
• nasilający się ból gardła,
• objawy odwodnienia.

Konsultacja medyczna jest również wskazana, gdy gorączka utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub objawy nie ustępują mimo leczenia.

Podsumowanie

Angina to częsta infekcja gardła i migdałków podniebiennych, która może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne. Wczesne rozpoznanie charakterystycznych objawów, właściwa diagnostyka oraz odpowiednie leczenie pozwalają skrócić czas choroby i zmniejszyć ryzyko powikłań. W przypadku wysokiej gorączki, nasilonego bólu gardła lub trudności w oddychaniu należy skonsultować się z lekarzem.