• Krztusiec
  • poradnik

Krztusiec

Zaktualizowano: 20.09.2022
Krztusiec - lekarz online - Telemedi.com

Krztusiec powstaje w wyniku zakażenia bakteryjnego górnych dróg oddechowych. U nastolatków i dorosłych krztusiec często nie jest rozpoznawany. Zwiększa to ryzyko przeniesienia choroby na niemowlęta i małe dzieci. Im młodsze są dzieci, tym choroba jest dla niech groźniejsza.

Wystarczy krótki kontakt z osobą zakażoną, aby zarazić się krztuścem. Z tego względu ważne jest szybkie podjęcie leczenia krztuśca, tak aby nie zarażać innych osób. W ramach videokonsultacji z lekarzem TELEMEDI szybko otrzymasz indywidualną poradę i uzyskasz odpowiednie lekarstwo. Po konsultacji, jeśli to konieczne, otrzymasz receptę. Lekarz TELEMEDI może także wystawić zwolnienie lekarskie.

  • Krztusiec nie jest niegroźną chorobą wieku dziecięcego; infekcja może mieć bardzo ciężki przebieg.
  • Zarówno szczepionka, jak i przebyta choroba chronią przed nową infekcją tylko przez okres od trzech do dwunastu lat. Krztusiec może wystąpić kilka razy w ciągu życia człowieka.
  • Leczenie antybiotykami może złagodzić uciążliwy kaszel i zapobiec zarażaniu innych osób, jeśli rozpocznie się je odpowiednio wcześnie.
  • Najlepszą ochroną przed zakażeniem są regularne szczepienia.

Krztusiec (koklusz) jest bakteryjną chorobą zakaźną. Przewlekła choroba objawia się silnymi napadami kaszlu, pod koniec których osoba dotknięta chorobą oddycha świszczącym oddechem. Świszczący oddech jest spowodowany zaciśnięciem krtani, co prowadzi do poważnego zwężenia dróg oddechowych.

Dokuczliwy kaszel występuje w częstych atakach, nawet do 50 razy dziennie. Ataki te są wyjątkowo silne w nocy. Spazmatyczny, niekontrolowany kaszel może prowadzić do wymiotów. Ponadto osoby cierpiące na koklusz często odkrztuszają lepki śluz.

Krztusiec jest wywoływany przez trzy różne szczepy bakterii. Główną przyczyną jest Bordetella pertussis; rzadziej, objawy wywołują pokrewne bakterie Bordetella parapertussis lub Bordetella holmesii. W tym drugim przypadku objawy są bardzo podobne do tych występujących przy zakażeniu Bordetella pertussis, ale przebieg choroby jest łagodniejszy i krótszy.

W zasadzie każdy jest zagrożony zachorowaniem na krztusiec, jeśli nie jest wystarczająco odporny. Po zakażeniu patogenem osoby dotknięte chorobą są zwykle chronione przed ponownym zakażeniem przez trzy i pół do dwunastu lat. Po trzykrotnym szczepieniu podstawowym ochrona trwa przez pięć lat.

Krztusiec jest przenoszony drogą kropelkową. Zakażenie przenosi się podczas rozmowy, kaszlu lub kichania, a patogen może bez szwanku przebyć odległość około jednego metra.

Regularne szczepienia przeciwko krztuścowi zapewniają 85-procentową ochronę przed zakażeniem.

Krztusiec jest chorobą przewlekłą, która przebiega w różnych fazach. Od momentu pojawienia się choroby do całkowitego wyzdrowienia mogą upłynąć tygodnie lub miesiące. W zależności od wieku osoby dotkniętej chorobą, krztusiec objawia się bardzo różnymi symptomami.

Krztusiec zaczyna się od fazy kataru, w której występują objawy przeziębienia. Typowe objawy to łagodny kaszel, katar i brak gorączki lub tylko niewielki wzrost temperatury ciała. Ten etap trwa od jednego do dwóch tygodni.

Krztusiec u niemowląt

Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt. Dzieci w tym wieku nie potrafią jeszcze siedzieć, a ta pozycja znacznie ułatwia kaszel. Rodzice powinni zwracać uwagę na następujące objawy, które mogą wystąpić po przeziębieniu:

  • zatrzymanie lub nawet ustanie oddychania,
  • sinienie twarzy.

Do dziesięciu procent chorych niemowląt i małych dzieci nie wykazuje typowych objawów napadowego kaszlu, po którym następuje świszczący oddech. Dzieci poniżej szóstego miesiąca życia są stosunkowo najbardziej podatne na poważne powikłania. Często wymagają one leczenia szpitalnego, ponieważ krztusiec może nawet prowadzić do śmierci.

Dorośli i młodzież są głównym źródłem zakażenia dla niemowląt, dlatego warto zadbać o to, aby opiekunowie niemowląt byli w pełni zaszczepieni na koklusz.

Krztusiec u dzieci w wieku szkolnym

Gdy dzieci osiągną wiek szkolny, jeśli przestrzegają wszystkich zalecanych szczepień, mają 85-procentową ochronę poszczepienną. Jeśli choroba u nich wystąpi, rodzice zwykle, po zakończeniu fazy przeziębienia, obserwują klasyczne objawy:

  • napadowy, silny kaszel
  • świszczący lub gwiżdżący wdech pod koniec ataku kaszlu
  • wymioty z powodu silnego kaszlu
  • bezsenność spowodowana nocnymi napadami kaszlu
  • utrata wagi spowodowana brakiem apetytu i wymiotami

Krztusiec u młodzieży i dorosłych

W tej grupie wiekowej krztusiec często przebiega bezobjawowo i nie jest rozpoznawany. Osoby dotknięte tą chorobą często są przekonane, że cierpią na wyjątkowo uporczywe przeziębienie.

Krztusiec jest zaraźliwy przez co najmniej trzy tygodnie. W tym czasie osoby zakażone zarażają średnio 17 innych osób.

Ogólnie rzecz biorąc, przebieg krztuśca można podzielić na 3 etapy:

EtapCzas trwaniaObjawy
faza nieżytowa1–2 tygodniPrzeziębienie z kaszlem i katarem; brak gorączki lub tylko słaba gorączka
faza napadowa4–6 tygodniSzczekliwy kaszel, świszczący oddech na końcu ataku kaszlu, wymioty, lepka plwocina
faza zdrowienia6 –10 tygodniPowoli ustępujący kaszel

U młodzieży i dorosłych często nie jest możliwe rozróżnienie klasycznych faz i dolegliwości. Choroba przypomina przeciągające się przeziębienie.

Jeśli wystąpią klasyczne objawy krztuśca w fazie ostrego kaszlu, wstępną diagnozę stawia zwykle lekarz. Badanie laboratoryjne służy do potwierdzenia diagnozy. Ponieważ choroba często przebiega, zwłaszcza u młodzieży i dorosłych, pod postacią długotrwałego kaszlu, bez charakterystycznych objawów krztuśca, lekarze często zlecają wykonanie takich badań laboratoryjnych. Umożliwia to postawienie niezawodnej diagnozy.

Istnieje kilka możliwości leczenia tej choroby:

Antybiotyki zmniejszają nasilenie napadów kaszlu i skracają czas trwania choroby. Ponadto leki te zapobiegają zakażaniu innych osób. Jest to skuteczne tylko wtedy, gdy terapia rozpocznie się przed rozpoczęciem fazy kaszlu lub najpóźniej dwa tygodnie po jej rozpoczęciu.

Nie istnieją skuteczne domowe sposoby leczenia krztuśca. Zalecane są jednak następujące środki:

  • odpoczynek i otoczenie z niską intensywnością bodźców
  • picie dużej ilości płynów
  • regularne, niewielkie posiłki

Choroba ta znana jest również jako „100-dniowy kaszel”. W przypadku zachorowania na krztusiec spodziewaj się, że nie będziesz mógł pracować przez kilka tygodni lub miesięcy.

Od kiedy można szczepić dzieci przeciwko krztuścowi?

Pierwsze szczepienie przeciwko krztuścowi niemowlęta otrzymują w wieku dwóch miesięcy. Powtórne szczepienia wykonuje się w trzecim i czwartym miesiącu życia. Ostatnia część szczepienia podstawowego jest przeprowadzana przez pediatrów między 11. a 14. miesiącem życia. Następnie szczepionkę powtarza się w wieku od pięciu do sześciu lat i ponownie między 9. a 17. rokiem życia.

Jak bardzo zaraźliwy jest krztusiec?

Krztusiec rozprzestrzenia się najczęściej w wyniku kontaktów rodzinnych. Prawdopodobieństwo zachorowania u osób niezaszczepionych lub takiej, która wcześniej nie przechodziła krztuśca, jest zwykle bardzo wysokie.

  • „Krztusiec” pod red. Jana Bogdanowicza, Warszawa, 1954, PZWL.
  • Heininger U (February 2010). „Update on pertussis in children”. Expert Review of Anti-Infective Therapy. 8.
Autor

opracowano przez radę medyczną Telemedi