Czy ból oka może być objawem jaskry? Sprawdź, co musisz wiedzieć!

Jaskra to groźna choroba prowadząca do nieodwracalnej utraty wzroku. Dowiedz się, czy ból oka może świadczyć o jej rozwoju, jakie objawy powinny niepokoić, jak wygląda diagnostyka oraz jakie są metody leczenia jaskry. Wczesna interwencja ratuje wzrok.

Wprowadzenie

Jaskra to przewlekła, postępująca choroba oczu, która może prowadzić do trwałej utraty wzroku. Jaskra rozwija się powoli i często nie daje zauważalnych objawów przez wiele lat. Główną przyczyną jest uszkodzenie nerwu wzrokowego, związane najczęściej ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Choć początkowo może nie dawać wyraźnych objawów, w niektórych przypadkach – zwłaszcza przy ostrym ataku jaskry – pojawia się nagły ból oka, który wymaga natychmiastowej interwencji. W większości przypadków jaskra nie powoduje bólu, a jej objawy mogą być subtelne i łatwe do przeoczenia. Nieleczona jaskra może prowadzić do całkowitej utraty widzenia i nieodwracalnej utraty wzroku. Dlatego tak ważna jest profilaktyka jaskry i regularne badania okulistyczne.

Czynniki ryzyka

Rozwój jaskry jest ściśle związany z obecnością określonych czynników ryzyka, które warto znać i regularnie monitorować. Do najważniejszych należą wiek – ryzyko zachorowania na jaskrę znacząco wzrasta po 40. roku życia – oraz obciążenia rodzinne, czyli występowanie jaskry u najbliższych krewnych. Istotną rolę odgrywają także niektóre choroby ogólnoustrojowe, takie jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, które mogą przyspieszać uszkodzenia nerwu wzrokowego. Urazy gałki ocznej oraz długotrwałe stosowanie niektórych leków, zwłaszcza steroidowych, również zwiększają ryzyko rozwoju jaskry.

Warto pamiętać, że regularne badania okulistyczne są kluczowe dla wczesnego wykrycia choroby, szczególnie u osób z grupy podwyższonego ryzyka. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia pozwala skutecznie zahamować postęp choroby i chronić przed nieodwracalną utratą wzroku. Dlatego, jeśli należysz do grupy ryzyka, nie zwlekaj z wizytą u okulisty – profilaktyka i kontrola to najlepsza ochrona przed rozwojem jaskry.

---

Objawy jaskry i uszkodzenia nerwu wzrokowego

Pierwsze objawy jaskry są często subtelne – jaskra objawy mogą obejmować początkowe objawy, takie jak zaburzenia widzenia, które łatwo przeoczyć.

Najczęściej występująca postać – jaskra otwartego kąta – przebiega bezobjawowo przez wiele lat. Z czasem pacjent może zauważyć:

• pogorszenie widzenia obwodowego (widzenie „tunelowe”),
• zaburzenia ostrości wzroku,
• trudności w widzeniu w ciemności.

Stopniowa, bezbolesna utrata pola widzenia to typowy symptom jaskry, a widzenie tunelowe jest charakterystyczne dla zaawansowanych stadiów choroby. W większości przypadków jaskra nie powoduje bólu, a jej objawy mogą być subtelne i łatwe do przeoczenia.

W ostrym ataku jaskry, charakterystycznym dla jaskry zamkniętego kąta, objawy są nagłe i nasilone w wyniku gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego:

• silny ból oka, który może promieniować do głowy, skroni i szczęki, często towarzyszy mu ból głowy,
• zaczerwienienie oka,
• pogorszenie widzenia,
• nudności i wymioty,
• widzenie tęczowych kół wokół źródeł światła.

Ostry atak jaskry to stan nagły – wymaga pilnej pomocy okulistycznej, by zapobiec trwałemu uszkodzeniu wzroku.

Rodzaje jaskry

Jaskra dzieli się na kilka typów:

• Jaskra otwartego kąta – jest to najczęstsza postać jaskry pierwotnej z otwartym kątem przesączania. Rozwija się powoli i bezobjawowo. Mechanizm choroby polega na nieprawidłowym odpływie cieczy wodnistej z oka, co prowadzi do stopniowego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i uszkodzenia nerwu wzrokowego. Leczenie może obejmować trabekuloplastykę laserową, która poprawia odpływ cieczy wodnistej.
• Jaskra zamkniętego kąta – mniej powszechna, ale groźna. Mechanizm polega na nagłym zablokowaniu odpływu cieczy wodnistej z oka, co może powodować nagły wzrost ciśnienia w oku i silny ból. Leczenie może obejmować irydotomię laserową, która ułatwia odpływ cieczy wodnistej.
• Jaskra normalnego ciśnienia – nerw wzrokowy ulega uszkodzeniu mimo prawidłowego ciśnienia śródgałkowego.
• Jaskry wtórne – np. pourazowe, barwnikowe, polekowe (np. po kortykosteroidach).
• Jaskra wrodzona – występuje u niemowląt i małych dzieci, związana jest z zaburzeniami odpływu cieczy wodnistej z oka, często ma podłoże genetyczne i wymaga szybkiej diagnozy oraz leczenia, aby zapobiec trwałej utracie wzroku.

W zaawansowanym stadium każda z tych postaci może prowadzić do poważnych powikłań, uszkodzenia pola widzenia i utraty wzroku.

Diagnostyka i pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego

Wczesne rozpoznanie jaskry jest możliwe tylko dzięki badaniom okulistycznym. Diagnostyka obejmuje:

• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria) – jest to kluczowe badanie w diagnostyce jaskry,
• ocenę tarczy nerwu wzrokowego (oftalmoskopia),
• badanie pola widzenia (perymetria),
• gonioskopię – ocenę kąta przesączania,
• OCT – optyczną koherentną tomografię siatkówki i nerwu wzrokowego, która pozwala na ocenę komórek zwojowych siatkówki uszkadzanych w przebiegu jaskry.

Ocena i monitorowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego jest niezbędna w rozpoznaniu i leczeniu jaskry.

Badanie pola widzenia

Badanie pola widzenia to jedno z najważniejszych narzędzi w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu jaskry. Pozwala ono ocenić, jak szeroko i dokładnie pacjent widzi otaczający go świat – zarówno w centrum, jak i na obrzeżach pola widzenia. Podczas badania pacjent sygnalizuje, kiedy zauważy pojawiające się punkty świetlne w różnych miejscach, co umożliwia wykrycie nawet niewielkich ubytków w polu widzenia.

Charakterystyczne dla jaskry są stopniowo powiększające się ubytki, które początkowo mogą być niezauważalne, a z czasem prowadzić do znacznego ograniczenia pola widzenia. Regularne badanie pola widzenia jest niezbędne nie tylko do wczesnego wykrycia jaskry, ale także do oceny skuteczności leczenia i monitorowania postępu choroby. Wczesne wykrycie zmian pozwala na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia, co jest kluczowe dla zahamowania postępu choroby i zapobiegania nieodwracalnej utracie wzroku.

Leczenie

Leczenie jaskry ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i zahamowanie postępu choroby. W zależności od stopnia zaawansowania i rodzaju jaskry stosuje się:

• leczenie farmakologiczne – polega na stosowaniu kropli do oczu (prostaglandyny, beta-blokery, inhibitory anhydrazy węglanowej), które obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• leczenie laserowe – np. trabekuloplastykę, które może być leczeniem pierwszego rzutu lub alternatywą w przypadku nieskuteczności farmakoterapii,
• leczenie operacyjne – np. trabekulektomię, shunty, mikrostenty; leczenie operacyjne jest konieczne, gdy nie udaje się kontrolować progresji uszkodzenia nerwu wzrokowego przy stosowanym leczeniu zachowawczym.

Skuteczne leczenie i wczesne wykrycie jaskry pozwalają na zachowanie wzroku i zapobiegają całkowitej utracie lub nieodwracalnej utracie wzroku w wyniku jaskry. Leczenie jaskry sprowadza się do hamowania progresji choroby i zapewnienia jak największej użyteczności narządu wzroku.

Czy ból oka zawsze oznacza jaskrę?

Nie każdy ból oka wskazuje na jaskrę. Może on mieć inne przyczyny, takie jak:

• zapalenie spojówek lub rogówki,
• nadwrażliwość na światło,
• urazy mechaniczne,
• zapalenie nerwu wzrokowego,
• suche oko lub zmęczenie.

Warto pamiętać, że zaburzenia widzenia, takie jak pogorszenie pola widzenia, widzenie lunetowate lub zamglenia, zwłaszcza jeśli towarzyszą bólowi oka, powinny skłonić do pilnej konsultacji okulistycznej. Są to kluczowe sygnały rozwijających się schorzeń, w tym jaskry, które nie zawsze są odczuwalne na początku.

Jednak ból oka, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu pogorszenie widzenia, powinien być zawsze skonsultowany z okulistą.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Pilna konsultacja okulistyczna jest konieczna, jeśli występują:

• silny ból oka,
• nagła utrata lub pogorszenie wzroku,
• zaczerwienienie i uczucie ucisku w oku,
• widzenie kolorowych „aur” lub rozbłysków,
• nudności i wymioty towarzyszące bólowi oka.

---

Profilaktyka

Profilaktyce jaskry należy poświęcić szczególną uwagę, ponieważ regularne badania okulistyczne pozwalają na wczesne wykrycie choroby, nawet gdy nie występują jeszcze objawy, takie jak ból oka. Osoby po 40. roku życia powinny poddawać się badaniom profilaktycznym co najmniej raz na dwa lata, ponieważ ryzyko zachorowania na jaskrę wzrasta wraz z wiekiem. Dodatkowo osoby z rodzinną historią jaskry mają wyższe ryzyko rozwoju tej choroby.

Regularne kontrole okulistyczne to najlepszy sposób zapobiegania powikłaniom jaskry. Szczególnie ważne są dla osób:

• po 40. roku życia,
• z rodzinnym wywiadem jaskry,
• cierpiących na cukrzycę, nadciśnienie, choroby serca,
• stosujących długotrwale leki steroidowe.

Czynniki ryzyka jaskry obejmują nadciśnienie tętnicze i cukrzycę, dlatego ważne jest regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego w profilaktyce jaskry. Osoby z jaskrą powinny unikać nadmiernego wysiłku fizycznego i gwałtownych zmian pozycji ciała.

Badania przesiewowe raz na 1–2 lata mogą wykryć chorobę zanim pojawią się objawy. W większości przypadków wczesna profilaktyka pozwala wykryć jaskrę na etapie, gdy nie doszło jeszcze do nieodwracalnych uszkodzeń.

Podsumowanie

Ból oka może być jednym z objawów jaskry – szczególnie w przypadku ostrego ataku jaskry, który stanowi nagły stan zagrożenia wzroku. Choć wiele przypadków choroby przebiega bezobjawowo, nieleczona jaskra może prowadzić do całkowitej utraty wzroku w wyniku jaskry. Dlatego tak ważne są regularne wizyty u okulisty, szybka diagnostyka i skuteczne leczenie, które pozwalają na zahamowanie postępu choroby i zachowanie wzroku.