HPV dodatni – co dalej? Przewodnik po krokach i możliwych rozwiązaniach

Dodatni wynik testu HPV nie oznacza wyroku. Dowiedz się, co zrobić po wykryciu wirusa brodawczaka ludzkiego – jak wygląda dalsza diagnostyka, na czym polega profilaktyka raka szyjki macicy i kiedy warto wykonać kolposkopię lub biopsję. Poznaj sposoby leczenia objawowego, znaczenie szczepień i codziennych nawyków wspierających zdrowie intymne.

Co to jest HPV?

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) to jeden z najczęstszych wirusów przenoszonych drogą płciową. Zakażenia wirusem HPV są bardzo powszechne i mogą przebiegać bezobjawowo – objawy HPV często są trudne do zauważenia lub nie występują wcale. Ryzyko zakażenia HPV jest wysokie i dotyczy większości osób aktywnych seksualnie.

Istnieje ponad 200 typów wirusa HPV, z których niektóre są onkogenne i mogą prowadzić do raka szyjki macicy. Zainfekowanie wirusem HPV może prowadzić do rozwoju nowotworu szyjki macicy, a także innych nowotworów narządów płciowych, takich jak rak sromu, pochwy, raka prącia, raka odbytu oraz nowotworów jamy ustnej i niektórych nowotworów głowy i szyi. Typy HPV 16 i 18 są odpowiedzialne za około 70-80% przypadków raka szyjki macicy. Zakażenie HPV może prowadzić do rozwoju innych nowotworów, takich jak rak sromu, pochwy, odbytu oraz niektórych nowotworów głowy i szyi. Najczęściej zakażenie przebiega bezobjawowo i samoistnie ustępuje. Jednak w niektórych przypadkach utrzymująca się infekcja może prowadzić do poważnych zmian.

Jak można się zarazić HPV?

Do zakażenia HPV dochodzi głównie przez kontakt seksualny – waginalny, oralny lub analny. Ryzyko zakażenia HPV jest wysokie, szczególnie u osób z wieloma partnerami oraz obniżoną odpornością. Możliwa jest również transmisja wirusa przez kontakt skóry ze skórą w okolicach intymnych. Ryzyko zakażenia można jednak ograniczyć poprzez profilaktykę, szczepienia oraz regularne badania.

Używanie prezerwatyw znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia, choć nie zapewnia pełnej ochrony, ponieważ HPV przenosi się także przez kontakt z nieosłoniętą skórą. Ograniczenie liczby partnerów seksualnych to kolejna skuteczna metoda zmniejszania ryzyka zakażenia wirusem HPV.

Objawy i symptomy zakażenia HPV

Zakażenie wirusem HPV, czyli wirusem brodawczaka ludzkiego, w większości przypadków przebiega bezobjawowo – dlatego tak łatwo je przeoczyć. Jednak u niektórych osób mogą pojawić się charakterystyczne objawy, które powinny skłonić do wizyty u lekarza. Do najczęstszych należą brodawki płciowe oraz kłykciny kończyste, które pojawiają się na narządach płciowych lub w ich okolicy. U kobiet zakażenie HPV może prowadzić do nieprawidłowych wyników badań cytologicznych, co jest sygnałem do dalszej diagnostyki w kierunku raka szyjki macicy. W przypadku rozwoju raka szyjki macicy mogą wystąpić takie objawy jak krwawienia międzymiesiączkowe, ból w dolnej części brzucha czy bolesne współżycie płciowe. Ponieważ wirus brodawczaka ludzkiego jest główną przyczyną rozwoju raka szyjki macicy, regularne badania cytologiczne i testy HPV są kluczowe w profilaktyce raka szyjki macicy i wczesnym wykrywaniu zmian.

---

Co oznacza dodatni wynik testu HPV?

Pozytywny test HPV (pozytywny test, pozytywny test hpv), zwłaszcza typu wysokiego ryzyka (HPV HR, test hpv hr), nie oznacza od razu choroby nowotworowej. Oznacza obecność wirusa wysokiego ryzyka onkologicznego, ale nie jest równoznaczny z rakiem. Test HPV jest badaniem molekularnym, w którym wykrywane jest DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka w wymazie z szyjki macicy. Test genetyczny HPV to nowoczesna metoda wykrywania typów wysokiego ryzyka. Test HPV HR jest skuteczniejszy w profilaktyce raka szyjki macicy niż tradycyjne badanie cytologiczne i można go wykonać w ramach badań profilaktycznych. W programie profilaktyki raka szyjki macicy najpierw wykonywany jest test HPV HR z genotypowaniem, a w przypadku wyniku dodatniego z tej samej próbki wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym (cytologię płynną). Cytologia (badanie cytologiczne) ocenia komórki szyjki macicy i klasyfikuje je w zależności od ich stanu. Wynik cytologii wpływa na dalsze decyzje kliniczne – nieprawidłowy wynik cytologii lub nieprawidłowy wynik testu HPV wymaga dalszego postępowania diagnostycznego, w tym kolposkopii i ewentualnie badania histopatologicznego.

Konsultacja z lekarzem i kontrolą lekarza jest pierwszym krokiem po pozytywnym wyniku testu na HPV. Regularne badania kontrolne i badania profilaktyczne są kluczowe w monitorowaniu zdrowia. Wczesne wykrycie i leczenie zmian spowodowanych przez wirusa HPV znacząco zwiększa szanse na pełne wyleczenie. W przypadku wykrycia zmian komórek, lekarz omówi możliwe opcje leczenia.

Kolejne kroki to:

• kolposkopia – dokładna ocena szyjki macicy z użyciem lupy, wykonywana w przypadku nieprawidłowości w wynikach cytologii lub obecności wysokoonkogennych typów HPV; jeśli wykryto typ wysokiego ryzyka, kolposkopia może być zalecana niezależnie od wyniku cytologii,
• cytologia (jeśli nie została wcześniej wykonana) lub cytologia płynna z tej samej próbki,
• ewentualnie biopsja i badania histopatologicznego przy podejrzeniu zmian.

---

Wysokiego ryzyka typy wirusa HPV

Nie wszystkie typy wirusa HPV są równie groźne – szczególne znaczenie mają tzw. typy wysokiego ryzyka, które odpowiadają za rozwój raka szyjki macicy. Najbardziej niebezpieczne są genotypy HPV 16 i 18, które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy na świecie. Oprócz nich, do grupy wysokiego ryzyka zaliczają się także typy: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 i 68. Przewlekłe zakażenie tymi typami wirusa może prowadzić do powstawania zmian przednowotworowych, a w konsekwencji do rozwoju raka szyjki macicy. Dlatego tak ważne jest, aby wykryć obecność wirusa HPV wysokiego ryzyka już na wczesnym etapie – pozwala to na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia i skuteczne zapobieganie rozwojowi raka.

---

Leczenie HPV i profilaktyka

Nie istnieje lek, który usuwa wirusa HPV z organizmu. Leczenie HPV polega na zwalczaniu następstw, które wirus powoduje, takich jak zmiany dysplastyczne czy brodawki płciowe, a nie na eliminacji samego wirusa.

Ważną rolę odgrywa układ odpornościowy – zdrowa dieta, unikanie stresu, rzucenie palenia oraz suplementacja (np. kwas foliowy, witamina D) wspierają organizm w walce z wirusem.

Profilaktyka obejmuje:

• regularne badania cytologiczne i testy HPV,
• szczepienia przeciw HPV, które są skuteczną formą ochrony przed zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego i realnie zmniejszają ryzyko raka szyjki macicy,
• szczepionka przeciwko HPV nie leczy istniejącej infekcji, ale zmniejsza ryzyko zakażenia innymi typami wirusa oraz ryzyko kolejnych zmian przednowotworowych,
• szczepionki przeciw HPV są dostępne dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat oraz dla dorosłych; szczepionka przeciw HPV jest zalecana także mężczyznom, ponieważ zaszczepiony partner zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa,
• szczepionka dziewięciowalentna przeciw HPV chroni przed zmianami nowotworowymi i przednowotworowymi szyjki macicy, pochwy, sromu oraz przed kłykcinami kończystymi,
• szczepionka zapewnia długotrwałą ochronę przed wirusem brodawczaka ludzkiego, ale nie chroni przed wszystkimi typami HPV,
• bezpieczne kontakty seksualne,
• ograniczenie liczby partnerów.

Zakażenia HPV w ciąży

Zakażenie wirusem HPV w czasie ciąży nie jest powodem do paniki, ale wymaga szczególnej troski i regularnego monitorowania. Obecność wirusa HPV u kobiety ciężarnej rzadko prowadzi do powikłań u dziecka, a ryzyko przeniesienia zakażenia podczas porodu jest niewielkie. Kluczowe jest jednak, aby przyszła mama pozostawała pod stałą opieką lekarza i regularnie wykonywała badania cytologiczne, które pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych zmian w obrębie szyjki macicy. W ramach profilaktyki raka szyjki macicy szczepienia przeciwko HPV zaleca się najlepiej przed rozpoczęciem współżycia płciowego, jednak kobiety, które nie były szczepione wcześniej, mogą rozważyć szczepionkę przeciw HPV po zakończeniu ciąży. Regularne badania i kontrola stanu zdrowia to najlepszy sposób na ochronę siebie i dziecka przed powikłaniami związanymi z zakażeniem HPV.

Ryzyko rozwoju raka szyjki macicy

HPV wysokiego ryzyka jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, a przewlekłe zakażenie genotypami wysoko-onkogennymi odpowiada za większość przypadków raka szyjki macicy. Przewlekła infekcja tymi typami wirusa może prowadzić do rozwoju nowotworu szyjki macicy, szczególnie jeśli nie jest odpowiednio monitorowana. Ryzyko raka szyjki macicy wzrasta wraz z utrzymującą się infekcją HPV wysokiego ryzyka, dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie zmian, zanim rozwinie się nowotwór.

Rak szyjki macicy rozwija się latami, dlatego regularne badania ginekologiczne i cytologia są kluczowe w profilaktyce raka szyjki macicy związanej z HPV. Systematyczna cytologia i kolposkopia pozwalają skutecznie zapobiegać jego rozwojowi.

Życie z HPV – o czym warto pamiętać?

• Nie wpadaj w panikę. Dodatni wynik HPV jest bardzo powszechny.
• Monitoruj stan zdrowia. Bądź w kontakcie z ginekologiem.
• Wspieraj odporność. Zadbaj o sen, dietę i aktywność fizyczną.
• Zaszczep się. Szczepionka chroni przed nowymi zakażeniami.
• Nie piętnuj siebie ani partnera. HPV nie świadczy o niewierności – wirus może ujawnić się wiele lat po zakażeniu.

---

Podsumowanie

Dodatni wynik testu HPV to sygnał, by zadbać o zdrowie, ale nie powód do paniki. Regularne kontrole, odpowiednia diagnostyka i profilaktyka pozwalają skutecznie zapobiec poważnym konsekwencjom. Wczesne wykrycie zmian daje niemal stuprocentową szansę na całkowite wyleczenie.